Shatapatha Brahmana · Chapter 4.6.9

devā ha vai sattramāsata / śriyaṃ gacchema yaśaḥ syāmānnādāḥ syāmeti tebhya etadannādyamabhijitamapācikramiṣatpaśavo vā annaṃ paśavo haivaibhyastadapācikramiṣanyadvai na ime śrāntā na hiṃsyuḥ kathamiva svinnaḥ sakṣyanta iti -

ta ete gārhapatye dve āhutī ajuhavuḥ / gṛhā vai gārhapatyo gṛhā vai pratiṣṭhā tadenāngṛheṣveva nyayacchaṃstathaibhya etadannādyamabhijitaṃ nāpākrāmat -

tatho eveme sattramāsate / ye sattramāsate śriyaṃ gacchema yaśaḥ syāmānnādāḥ syāmeti tebhya etadannādyamabhijitamapacikramiṣati paśavo vā annaṃ paśavo haivaibhyastadapacikramiṣanti yadvai na ime śrāntā na hiṃsyuḥ kathamiva svinnaḥ sakṣyanta iti -

ta ete gārhapatye dve āhutī juhvati gṛhā vai gārhapatyo gṛhā vai pratiṣṭhā tadenāngṛheṣveva niyacchanti tathaibhya etadannādyamabhijitaṃ nāpakrāmati -

tatho evaitasmāt / etadannādyamupāhṛtamapacikramiṣati yadvai mā'yaṃ na hiṃsyātkathamiva svinmā sakṣyata iti -

tasya parastādevāgre'lpaśa iva prāśnāti / tadenadupanimadati tadveda na vai tathā'bhūdyathā'maṃsi na vai mā'hiṃsīditi tadenamupāvaśrayate sa ha priya evānnasyānnādo bhavati ya evaṃ vidvānetasya vrataṃ śaknoti caritum -

tadvā etat / daśame'hantsattrotthānaṃ kriyate teṣāmekaika eva vācaṃyama āste vācamāpyāyayaṃstayā''pīnayā'yātayāmnyottaramahastanvate'thetare visṛjyante samiddhārā vā svādhyāyaṃ vā tatrāpyaśnanti -

te'parāhṇa upasametya / apa upaspṛśya patnīśālaṃ samprapadyante teṣu samanvārabdheṣvete āhutī juhotīha ratiriha ramadhvamiha dhṛtiriha svadhṛtiḥ svāheti paśūnevaitadāha paśūnevaitadātmanniyacchante -

atha dvitīyāṃ juhoti / upasṛjandharuṇaṃ mātra ityagnimevaitatpṛthivyā upasṛjannāha dharuṇo mātaraṃ dhayannityagnimevaitatpṛthivīṃ dhayantamāha rāyaspoṣamasmāsu dīdharatsvāheti paśavo vai rāyaspoṣaḥ paśūnevaitadātmanniyacchante -

te prāñca upaniṣkrāmanti / te paścātprāñco havirdhāne samprapadyante purastādvai pratyañcastaṃsyamānā athaivaṃ satrotthāne -

ta uttarasya havirdhānasya / jaghanyāyāṃ kūbaryāṃ sāmābhigāyanti sattrasya ṛddhiriti rāddhimevaitadabhyuttiṣṭhantyuttaravedervottarāyāṃ śroṇāvitaraṃ tu kṛtataram -

yaduttarasya havirdhānasya / jaghanyāyāṃ kūbaryāmaganma jyotiramṛtā abhūmeti jyotirvā ete bhavantyamṛtā bhavanti ye sattramāsate divaṃ pṛthivyā adhyāruhāmeti divaṃ vā ete pṛthivyā adhyārohanti ye sattramāsate'vidāma devāniti vindanti hi devāntsvarjyotiriti trirnidhanamupāvayanti svarhyete jyotirhyete bhavanti tadyadevaitasya sāmno rūpaṃ tadevaite bhavanti ye sattramāsate -

te dakṣiṇasya havirdhānasya / adho'dho'kṣaṃ sarpanti sa yathāhistvaconirmucyetaivaṃ sarvasmātpāpmano nirmucyante'ticchandasā sarpantyeṣā vai sarvāṇi chandāṃsi yadaticchandāstathainānpāpmā nānvatyeti tasmādaticchandasā sarpanti -

te sarpanti / yuvaṃ tamindrāparvatā puroyudhā yo naḥ pṛtanyādapa taṃ tamiddhataṃ vajreṇa taṃ tamiddhatam / dūre cattāya cchantsadgahane yadinakṣat / asmākaṃ śatrūnpari śūra viśvato darmā darṣīṣṭa viśvata iti -

te prāñca upaniṣkrāmanti / te purastātpratyañcaḥ sadaḥ samprapadyante paścādvai prāñcastaṃsyamānā athaivaṃ satrotthāne -

te yathādhiṣṇyamevopaviśanti / devebhyo ha vai vāco raso'bhijito'pacikramiṣāṃcakāra sa imāmeva parāṅatyasisṛpsadiyaṃ vai vāktasyā eṣa raso yadoṣadhayo yadvanaspatayastametena sāmnā''pnuvantsa enānāpto'bhyāvartata tasmādasyāmūrdhvā oṣadhayo jāyanta ūrdhvā vanaspatayastatho evaitebhya etadvāco raso'bhijito'pacikramiṣati sa imāmeva parāṅatisisṛpsatīyaṃ vai vāktasyā eṣa raso yadoṣadhayo yadvanaspatayastametena sāmnā''pnuvanti sa enānāpto'bhyāvartate tasmādasyāmūrdhvā oṣadhayo jāyanta ūrdhvā vanaspatayaḥ -

sarparājñyā ṛkṣu stuvate / iyaṃ vai pṛthivī sarparājñī tadanayaivaitatsarvamāpnuvanti svayamprastutamanupagītaṃ yathā nānya upaśṛṇuyādati ha recayedyadanyaḥ prastuyādatirecayedyadanya upagāyedatirecayedyadanya upaśṛṇuyāttasmātsvayamprastutamanupagītam -

caturhotṝnhotā vyācaṣṭe / etadevaitatstutamanuśaṃsati yadi hotā na vidyādgṛhapatirvyācakṣīta hotustveva vyākhyānam -

athādhvaryoḥ pratigaraḥ / arātsurime yajamānā bhadramebhyo'bhūditi kalyāṇamevaitanmānuṣyai vāco vadati -

atha vākovākye brahmodyaṃ vadanti / sarvaṃ vai teṣāmāptaṃ bhavati sarvaṃ jitaṃ ye sattramāsate'cāriṣuryajurbhistattānyāpaṃstadavārutsatāśaṃsiṣurṛcastattā'āpastadavārutsatāstoṣata sāmabhistattānyāpaṃstadavārutsatāthaiṣāmetadevānāptamanavaruddhaṃ bhavati yadvākovākyaṃ brāhmaṇaṃ tadevaitenāpnuvanti tadavarundhate -

audumbarīmupasaṃsṛpya vācaṃ yacchanti / viduhanti vā ete yajñaṃ nirdhayanti ye vācā yajñaṃ tanvate vāgghi yajñastāmeṣāṃ puraikaika eva vācaṃyama āste vācamāpyāyayaṃstayā''pīnayā'yātayāmnyottaramahastanvate'thātra sarvaiva vāgāptā bhavatyapavṛktā tāṃ sarva eva vācaṃyamā vācamāpyāyayanti tayā''pīnayā'yātayāmnyā'tirātraṃ tanvate -

audumbarīmanvārabhyāsate / annaṃ vā ūrgudumbara ūrjaivaitadvācamāpyāyayanti -

te'stamite prāñca upaniṣkrāmanti / te jaghanenāhavanīyamāsate'greṇa havirdhāne tānvācaṃyamāneva vācaṃyamaḥ pratiprasthātā vasatīvarībhirabhipariharati te yatkāmā āsīraṃstena vācaṃ visṛjerankāmairha sma vai purarṣayaḥ sattramāsate'sau naḥ kāmaḥ sa naḥ samṛdhyatāmiti yadyu anekakāmāḥ syurlokakāmā vā prajākāmā vā paśukāmā vā -

anenaiva vācaṃ visṛjeran / bhūrbhuvaḥ svariti tatsatyenaivaitadvācaṃ samardhayanti tayā samṛddhayāśiṣa āśāsate suprajāḥ prajābhiḥ syāmeti tatprajāmāśāsate suvīrā vīrairiti tadvīrānāśāsate supoṣāḥ poṣairiti tatpuṣṭimāśāsate -

atha gṛhapatiḥ subrahmaṇyāmāhvayati / yaṃ vā gṛhapatirbrūyātpṛthagu haivaike subrahmaṇyāmāhvayanti gṛhapatistveva subrahmaṇyāmāhvayedyaṃ vā gṛhapatirbrūyāttasmintsamupahavamiṣṭvā samidho'bhyādadhati -