Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 3.7

brāhmaṇa १ yūpasya pratiṣṭhā
१ abhyādānādi barhiravastaraṇaparyantaṃ setikartavyatākaṃ samantrakamaudumbaryavaṭavadyūpāvaṭanirmāṇavidhānaṃ tatra yūpasyātaṣṭo mūlabhāga uparastatsaṃmitaṃ yūpāvaṭaṃ kuryāditi viśeṣakathanam, avaṭasya pūrvadeśe prāksasthaṃ yūpanidhānaṃ yūpāgre muṣṭiparimite barhiṣāṃ nidhānaṃ tadupariṣṭāt yūpaśakalanidhānaṃ tatpurastātpārśvato vā caṣālanidhānamiti nidhāne kramaviśeṣanirūpaṇaṃ ca, sārthavādaṃ yūpaśakalasya garte sthāpanavidhānaṃ, samaṃtrakaṃ śakalaprāsanavidhānaṃ, sruveṇājyamādāyāvaṭamabhi-lakṣya tūṣṇīṃ homavidhānaṃ, sārthavādaṃ samaṃtrakaṃ sapraiṣaṃ yūpasyāñjanavidhānaṃ, caṣālasyobhayataḥ pratyañjanapūrvaka yūpasyopari samaṃtrakaṃ pratimuñcana vidhānam, uktayūpaphalarūpatvasya laukikavṛkṣasya dṛṣṭāntena dṛḍhīkaraṇaṃ, punara- ñjanavidhānaṃ, raśanāveṣṭanapradeśe samantramājyena parimarśanavidhānam, ucchrayaṇa- sampraiṣakathanaṃ, samaṃtrakaṃ yūpocchrayaṇavidhānaṃ samaṃtrakaṃ yūthasya mānakaraṇaṃ, tanmaṃtrasyā- dhiyajñaparatayā vyākhyānaṃ mantrasya triṣṭutvaṃ yūpamānasyocitamiti praśaṃsanaṃ ca, māne viśeṣakathanaṃ, yūpamanvārabhya vācanavidhānaṃ, vācanamantrasya tātparyavyākhyānaṃ, maṃtratattātparyasahitaṃ caṣālasyodīkṣaṇakathanaṃ, raśanāparivyayaṇaṃ vidhāya tasya sahetukaṃ praśaṃsanaṃ, raśanāyāḥ sopapattikaṃ traiguṇyatvakathanaṃ, parivyayaṇe mantrakathana samaṃtrakaṃ saprakāraṃ sārthavādaṃ yūpaśakalasya svaroravagūhanavidhānaṃ, yūpaśakala-raśanā-caṣālānāṃ krameṇordhvamāvitvātsvargārohaṇasopānatvena praśaṃsanaṃ, svaruśabdanirvacanaṃ, yūpasya lokatrayajapātmanā praśaṃsanaṃ, yūpasya pūrvārddhaṃ bhūmau yanmānaṃ tasya daṇḍasāmyataḥ stavanaṃ, prakārāntareṇa pūrvārddhamabhimātuṃ bhūyo dyotanam, aṣṭāśritvanigamanaṃ, yūpe nigūḍhasya svaroruttaratra pratipattikarmatvena yūpapratinidhyātmanā homābhidhānaṃ, tatra mantrakathanaṃcetyādi.
brāhmaṇa २ yūpaikādaśinī
२ agnīṣomīyayūpaprasaṃgādyūpaikādaśinīṃ vidhātumupodghātaḥ, tatra yūpaikadaśinīvidhānaṃ tasminpakṣe dvāśopaśayavidhānaṃ, teṣāṃ yūpānāṃ dakṣiṇadeśe bhūmau nikhātaṃ kṛtvā tūṣṇīṃ sthāpanavidhānam, upaśayasya rakṣonāśakatvena praśaṃsanaṃ nidhānamantrakathanaṃ ca, agniṣṭhapramukhānāṃ sarveṣāṃ yūpānāṃ nikhananādikaṃ sutyāyāḥ pūrvedyuḥ kartavya mityekīyapakṣamupanyasya tannirākaraṇaṃ, yuktyā prātaḥ paredyuḥ paśūpākaraṇakāle kartavyamiti svapakṣasya nigamanam, ekā-daśinīpakṣe kena krameṇocchrayaṇamiti tatkramanirūpaṇaṃ, prasaṅgātpātnīvatapaśuprayogakathanaṃ tatra patnīyūpasyocchrayaṇaṃ tatpraśaṃsanaṃ ca, pātnīvatapaśoritarapaśuvatsañjñapanaprāptau paryagnīkaraṇānaṃtaramutsarjanavidhānaṃ, saṃjñapanapakṣe doṣodbhāvanaṃ ceti/
brāhmaṇa ३ agnīṣomīya paśuyāgaḥ
३ agnīṣomīyapaśuyāgaḥ, paśuniyojanārthaṃ sarvathā yūpasyāvaśyakatvaṃ dyotayitumākhyāyikā, sārthavādaṃ paśūpākaraṇāgnimanthanayoranaṃtaraṃ yūpe paśuniyojanavidhānaṃ, kevalaniyojanapakṣamudāhṛtya tannirākaraṇaṃ, kramamuktvā idānīṃ sārthavādaṃ paśorupākaraṇavidhānaṃ, samaṃtrakaṃ tṛṇādānavidhānaṃ tanmaṃtravyākhyānaṃ cetyādi.
brāhmaṇa ४ paśuniyojana prakāraḥ
४ niyojanaprakāra-tatra samaṃtrakaṃ sambandhanakathanaṃ, devatānirdeśaprayojanasahitaṃ samaṃtrakaṃ paśuniyojanaṃ, samaṃtrakaṃ paśoḥ prokṣaṇavidhānaṃ, prokṣaṇamaṃtrasya paramaprayojanakathanaṃ, prokṣaṇaśeṣasyodakasya pānārthaṃ paśormukhasamīpe dhāraṇavidhānaṃ, samaṃtrakaṃ paśoradhastādupokṣaṇavidhānaṃ, sāmidhenī- praiṣādiprayājāntaṃ karma prakṛtivat, tatra viśeṣastu uttaramāghāramāghāryāsaṃsparśayan srucau punaḥ paryetya paśorlalāṭāṃsa śroṇiṣu samaṃtrakamuttarādhārāvaśiṣṭājyena samañjanavidhānaṃ tatpraśaṃsanaṃ ca, avayavāvayavibhedena maṃtrabhedakathanaṃ, teṣāṃ maṃtrāṇāṃ krameṇa vyākhyānaṃ, saprayojanaṃ dvitīyasya maitrāvaruṇasyāśrāvaṇavidhānam, adhvaryukartṛkaṃ yajamānapravaraṇaṃ, yajamāna pravaraṇanigadasyārthavivaraṇaṃ, krameṇa vyākhyānaṃ cetyādi.

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc