Shatapatha Brahmana · Chapter 3.4.4

tisra upasadiṣṭayaḥ

grīvā vai yajñasyopasadaḥ śiraḥ pravargyaḥ / tasmādyadi pravargyavānbhavati pravargyeṇa pracaryāthopasadbhiḥ pracaranti tadgrīvāḥ pratidadhāti -

tadyāḥ pūrvāhṇe'nuvākyā bhavanti / tā aparāhṇe yājyā yā yājyāstā anuvākyāstadvyatiṣajati tasmādimāni grīvāṇāṃ parvāṇi vyatiṣaktānīmānyasthīni -

devāśca vā asurāśca / ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire tato'surā eṣu lokeṣu puraścakrire'yasmayīmevāsmiṃloke rajatāmantarikṣe hariṇīṃ divi -

tadvai devā aspṛṇvata / ta etābhirupasadbhirupāsīdaṃstadyadupāsīdaṃstasmādupasado nāma te puraḥ prābhindannimāṃllokānprājayaṃstasmādāhurupasadā puraṃ jayantīti yadahopāsate tenemāṃ mānuṣīṃ puraṃ jayanti -

etābhirvai devā upasadbhiḥ / puraḥ prābhindannimāṃllokānprājayaṃstatho evaiṣa etannāhaivāsmā asmim̐loke kaścana puraḥ kuruta imānevaitallokānprabhinattīmāṃllokānprajayati tasmādupasadbhiryajate -

tā vā ājyahaviṣo bhavanti / vajro vā ājyametena vai devā vajreṇājyena puraḥ prābhindannimāṃllokānprājayaṃstatho evaiṣa etena vajreṇājyenemāṃllokānprabhinattīmāṃllokānprajayati tasmādājyahaviṣo bhavanti -

sa vā aṣṭau kṛtvo juhvāṃ gṛhṇāti / caturupabhṛtyatho itarathā''huścatureva kṛtvo juhvāṃ gṛhṇīyādaṣṭau kṛtva upabhṛtīti -

sa vā aṣṭāveva kṛtvo juhvāṃ gṛhṇāti / caturupabhṛti tadvajramabhibhāraṃ karoti tena
vajreṇābhibhāreṇemāṃllokānprabhinattīmāṃllokānprajayati -

agnīṣomau vai devānāṃ sayujau / tābhyāṃ sārdhaṃ gṛhṇāti viṣṇava ekākine'nyataramevāghāramāghārayati yaṃ sruveṇa pratikrāmati vā'uttaramāghāramāghāryābhijityā abhijayānīti tasmādanyataramevāghāramāghārayati yaṃ sruveṇa -

athāśrāvya na hotāraṃ pravṛṇīte / sīda hotarityevāhopaviśati hotā hotṛṣadana upaviśya prasauti prasūto'dhvaryuḥ srucāvādatte -

sa āhātikrāmannagnaye'nubrūhīti / āśrāvyāhāgniṃ yajeti vaṣaṭkṛte juhoti -

athāha somāyānubrūhīti / āśrāvyāha somaṃ yajeti vaṣaṭkṛte juhoti -

atha yadupabhṛtyājyaṃ bhavati / tatsamānayamāna āha viṣṇave'nubrūhītyāśrāvyāha viṣṇuṃ yajeti vaṣaṭkṛte juhoti -

sa yatsamānatra tiṣṭhanjuhoti / na yathedaṃ pracarantsaṃcaratyabhijityā abhijayānītyatha yadetā devatā yajati vajramevaitatsaṃskarotyagnimanīkaṃ somaṃ śalyaṃ viṣṇuṃ kulmalaṃ -

saṃvatsaro hi vajraḥ / agnirvā ahaḥ somo rātriratha yadantareṇa tadviṣṇuretadvai pariplavamānaṃ saṃvatsaraṃ karoti -

saṃvatsaro vajraḥ / etena vai devāḥ saṃvatsareṇa vajreṇa puraḥ prābhindannimāṃllokānprājayaṃstatho evaiṣa etena saṃvatsareṇa vajreṇemāṃllokānprabhinattīmāṃllokānprajayati tasmādetā devatā yajati -

sa vai tisra upasada upeyāt / trayo vā ṛtavaḥ saṃvatsarasya saṃvatsarasyaivaitadrūpaṃ kriyate saṃvatsaramevaitatsaṃskaroti dvirekayā pracarati dvirekayā -

tāḥ ṣaṭ sampadyante / ṣaḍvā ṛtavaḥ saṃvatsarasya saṃvatsarasyaivaitadrūpaṃ kriyate saṃvatsaramevaitatsaṃskaroti -

yadyu dvādaśopasada upeyāt / dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya saṃvatsarasyaivaitadrūpaṃ kriyate saṃvatsaramevaitatsaṃskaroti dvirekayā pracarati dvirekayā -

tāścaturviṃśatiḥ sampadyante / caturviṃśatirvai saṃvatsarasyārdhamāsāḥ saṃvatsarasyaivaitadrūpaṃ kriyate saṃvatsaramevaitatsaṃskaroti -

sa yatsāyamprātaḥ pracarati / tathā hyeva sampatsampadyate sa yatpūrvāhṇe pracarati tajjayatyatha yadaparāhṇe pracarati sujitamasadityatha yajjuhotīdaṃ vai puraṃ yuddhyanti tāṃ jitvā svāṃ satīṃ prapadyante -

sa yatpracarati tadyudhyatyatha yatsaṃtiṣṭhate tajjayatyatha yajjuhoti svāmevaitatsatīṃ prapadyate -

sa juhoti / yayā dvirekasyāhnaḥ pracariṣyanbhavati yā te agne'yaḥśayā tanūrvarṣiṣṭhā gahvareṣṭhā ugraṃ vaco apāvadhīttveṣaṃ vaco apāvadhītsvāhetyevaṃrūpā hi sāsīdayasmayī hi sā''sīt -

atha juhoti / yayā dvirekasyāhnaḥ pracariṣyanbhavati yā te agne rajaḥśayā tanūrvarṣiṣṭhā gahvareṣṭhā ugraṃ vaco apāvadhīttveṣaṃ vaco apāvadhītsvāhetyevaṃrūpā hi sā''sīdrajatā hi sā''sīt -

atha juhoti / yayā dvirekasyāhnaḥ pracariṣyanbhavati yā te agne hariśayā tanūrvarṣiṣṭhā gahvareṣṭhā / ugraṃ vaco apāvadhīttveṣaṃ vaco apāvadhītsvāhetyevaṃrūpā hi sā''sīddhariṇī hi sā''sīdyadyu dvādaśopasada upeyāccaturahamekayā pracareccaturahamekayā -

athāto vratopasadāmeva / para urvīrvā anyā upasadaḥ paro'hvīranyāḥ sa yāsāmekamprathamāhaṃ dogdhyatha dvāvatha trīṃstāḥ paraurvīratha yāsāṃ trīnprathamāhaṃ dogdhyatha dvāvathaikaṃ tāḥ paro'hvīryā vai paro'hvīstāḥ paraurvīryāḥ paraurvīstāḥ paro'hvīḥ -

tapasā vai lokaṃ jayanti / tadasyaitatparaḥ para eva varīyastapo bhavati paraḥparaḥ śreyāṃsaṃ lokaṃ jayati vasīyānu haivāsmiṃlloke bhavati ya evaṃ vidvānparo'hvīrupasada upaiti tasmādu paro'hvīrevopasada upeyādyadyu dvādaśopasada upeyāttrīṃścaturahaṃ dohayeddvau caturahamekaṃ caturaham -