Shatapatha Brahmana · Chapter 14.5.4

maitreyībrāhmaṇam
maitreyīti hovāca yājñavalkyaḥ udyāsyanvā are'hamasmātsthānādasmi hanta te'nayā kātyāyanyāntaṃ karavāṇīti -

sa hovāca maitreyī/ yanma iyaṃ bhagoḥ sarvā pṛthivī vittena pūrṇā syātkathaṃ tenāmṛtā syāmiti neti hovāca yājñavalkyo yathaivopakaraṇavatāṃ jīvitaṃ tathaiva te jīvitaṃ syādamṛtatvasya tu nāśāsti vitteneti -

sā hovāca maitreyī/ yenāhaṃ nāmṛtā syāṃ kimahaṃ tena kuryāṃ yadeva bhagavānveda tadeva me brūhīti -

sa hovāca yājñavalkyaḥ/ priyā batāre naḥ satī priyaṃ bhāṣasa ehyāsva vyākhyāsyāmi te vyācakṣāṇasya tu me nididhyāsasveti bravītu bhagavāniti -

sa hovāca yājñavalkyo na vā are patyuḥ kāmāya patiḥ priyo bhavatyātmanastu kāmāya patiḥ priyo bhavati na vā are jāyāyai kāmāya jāyā priyā bhavatyātmanastu kāmāya jāyā priyā bhavati na vā are putrāṇāṃ kāmāya putrāḥ priyā bhavantyātmanastu kāmāya putrāḥ priyā bhavanti na vā are vittasya kāmāya vittampriyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya vittaṃ priyaṃ bhavati na vā are brahmaṇaḥ kāmāya brahma priyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya brahma priyaṃ bhavati na vā are kṣatrasya kāmāya kṣatraṃ priyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya kṣatraṃ priyambhavati na vā are lokānāṃ kāmāya lokāḥ priyā bhavantyātmanastu kāmāya lokāḥ priyā bhavanti na vā are devānāṃ kāmāya devāḥ priyā bhavantyātmanastu kāmāya devāḥ priyā bhavanti na vā are bhūtānāṃ kāmāya bhūtāni priyāṇi bhavantyātmanastu kāmāya bhūtāni priyāṇi bhavanti na vā are sarvasya kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavatyātmā vā are draṣṭavyaḥ śrotavyo mantavyo nididhyāsitavyo maitreyyātmano vā are darśanena śravaṇena matyā vijñānenedaṃ sarvaṃ viditam -

brahma taṃ parādāt/ yo'nyatrātmano brahma veda kṣatraṃ tamparādādyo'nyatrātmanaḥ kṣatraṃ veda lokāstaṃ parāduryo'nyatrātmano lokānveda devāstaṃ parāduryo'nyatrātmano devānveda bhūtāni taṃ parāduryo'nyatrātmano bhūtāni veda sarvaṃ taṃ parādādyo'nyatrātmanaḥ sarvaṃ vededaṃ brahmedaṃ kṣatramime lokā ime devā imāni bhūtānīdaṃ sarvaṃ yadayamātmā -

sa yathā dundubherhanyamānasya/ na bāhyāñchabdāñchaknuyādgrahaṇāya dundubhestu grahaṇena dundubhyāghātasya vā śabdo bhavati gṛhītaḥ -

sa yathā vīṇāyai vādyamānāyai na bāhyāñchabdāñchaknuyādgrahaṇāya vīṇāyai tu grahaṇena vīṇāvādasya vā śabdo gṛhītaḥ -

sa yathā śaṅkhasya dhmāyamānasya na bāhyāñchabdāñchaknuyādgrahaṇāya śaṅkhasya tu grahaṇena śaṅkhadhmasya vā śabdo gṛhītaḥ -

sa yathārdraidhāgnerabhyāhitasya pṛthagdhūmā viniścarantyevaṃ vā are'sya mahatobhūtasya niśvasitametadyadṛgvedo yajurvedaḥ sāmavedo'tharvāṅgirasa itihāsaḥ purāṇaṃ vidyā upaniṣadaḥ ślokāḥ sūtrāṇyanuvyākhyānāni vyākhyānānyasyaivaitāni sarvāṇi niśvasitāni -

sa yathā sarvāsāmapāṃ samudra ekāyanam evaṃ sarveṣāṃ sparśānāṃ tvagekāyanamevaṃ sarveṣāṃ gandhānāṃ nāsike ekāyanamevaṃ sarveṣāṃ rasānāṃ jihvaikāyanamevaṃ sarveṣāṃ rūpāṇāṃ cakṣurekāyanamevaṃ sarveṣāṃ śabdānāṃ śrotramekāyanamevaṃ sarveṣāṃ saṃkalpānāṃ mana ekāyanamevaṃ sarveṣāṃ vedānāṃ hṛdayamekāyanamevaṃ sarveṣāṃ karmaṇāṃ hastāvekāyanamevaṃ sarveṣāmadhvanāṃ pādāvekāyanamevaṃ sarveṣāmānandānandānāmupastha ekāyanamevaṃ sarveṣāṃ visargāṇāṃ pāyurekāyanamevaṃ sarvāsāṃ vidyānāṃ vāgekāyanam -

sa yathā saindhavakhilyaḥ/ udake prāsta udakamevānuvilīyeta na hāsyodgrahaṇāyeva syādyatoyatastvādadīta lavaṇamevaivaṃ vā ara idaṃ mahadbhūtamanantamapāraṃ vijñānaghana evaitebhyo bhūtebhyaḥ samutthāya tānyevānuvinaśyati na pretya saṃjñā'stītyare bravīmīti hovāca yājñavalkyaḥ -

sā hovāca maitreyī/ atraiva mā bhagavānamūmuhanna pretya saṃjñāstīti -

sa hovāca yājñavalkyo na vā are ahaṃ mohaṃ bravīmyalaṃ vā ara idaṃ vijñānāya -

yatra hi dvaitamiva bhavati/ taditara itaraṃ paśyati taditara itaraṃ jighrati taditaraitaramabhivadati taditara itaraṃ śṛṇoti taditara itaraṃ manute taditara itaraṃ vijānāti -

yatra tvasya sarvamātmaivābhūt/ tatkena kaṃ paśyettatkena kaṃ jighrettatkena kamabhivadettatkena kaṃ śṛṇuyāttatkena kaṃ manvīta tatkena kaṃ vijānīyādyenedaṃ sarvaṃ vijānāti taṃ kena vijānīyādvijñātāramare kena vijānīyāditi -