Shatapatha Brahmana · Chapter 13.8.1

athāsmai kalyāṇaṃ kurvanti athāsmai śmaśānaṃ kurvanti gṛhānvā prajñānaṃ vā yo vai kaśca mriyate sa śavastasmā etadannaṃ karoti tasmācchavānnaṃ śavānnaṃ ha vai tacchmaśānamityācakṣate parokṣaṃ śmaśā u haiva nāma pitṝṇāmattāraste hāmuṣmiṃloke'kṛtaśmaśānasya sādhukṛtyāmupadambhayanti tebhya etadannaṃ karoti tasmācchmaśānnaṃ śmaśānnaṃ ha vai tacchmaśānamityācakṣate paro'kṣam -

tadvai na kṣipraṃ kuryāt nennavamaghaṃ karavāṇīti cira eva kuryādaghameva tattiraḥ karoti yatra samā nānu cana smareyuraśrutimeva tadaghaṃ gamayati yadyanusmareyuḥ -

ayuṅgeṣu samvatsareṣu kuryāt ayuṅgaṃ hi pitṝṇāmekanakṣatra ekanakṣatraṃ hi pitṝṇāmamāvāsyāyāmamāvāsyā vā ekanakṣatrameko hi yadvetāṃ rātriṃ sarvāṇi bhūtāni samvasanti teno taṃ kāmamāpnoti yaḥ sarveṣu nakṣatreṣu -

śaradi kuryāt svadhā vai śaratsvadho vai pitṝṇāmannaṃ tadenamanne svadhāyāṃ dadhāti māghe vā mā no'ghaṃ bhūditi nidāghe vā ni no'ghaṃ dhīyātā iti -

catuḥsrakti/ devāścāsurāścobhaye prājāpatyā dikṣvaspardhanta te devā asurāntsapatnānbhrātṛvyāndigbhyo'nudanta te'dikkāḥ parābhavaṃstasmādyā daivyaḥ prajāścatuḥsraktīni tāḥ śmaśānāni kurvate'tha yā āsuryaḥ prācyāstvadye tvatparimaṇḍalāni te'nudanta hyenāndigbhya ubhe diśāvantareṇa vidadhāti prācīṃ ca dakṣiṇāṃ caitasyāṃ ha diśi pitṛlokasya dvāraṃ dvāraivainaṃ pitṛlokaṃ prapādayati sraktibhirdikṣu pratitiṣṭhatītareṇātmanāvantaradikṣu tadenaṃ sarvāsu dikṣu pratiṣṭhāpayati -

athāto bhūmijoṣaṇasya udīcīnapravaṇe karotyudīcī vai manuṣyāṇāṃ diktadenammanuṣyaloka ābhajatyetaddha vai pitaro manuṣyaloka ābhaktā bhavanti yadeṣāmprajā bhavati prajā hāsya śreyasī bhavati -

dakṣiṇāpravaṇe kuryādityāhuḥ dakṣiṇāpravaṇo vai pitṛlokastadenaṃ pitṛloka ābhajatīti na tathā kuryādāmīvaddha nāma tacchmaśānakaraṇaṃ kṣipre haiṣāmaparo'nupraiti -

dakṣiṇāpravaṇasya pratyarṣe kuryādityu haika āhuḥ tatpratyucchritamaghaṃ bhavatīti no eva tathā kuryādyadvā udīcīnapravaṇe karoti tadeva pratyucchritamaghaṃ bhavati -

yasyaiva samasya sataḥ dakṣiṇataḥ purastādāpa etya saṃsthāyāpraghnatya etāṃ diśamabhiniṣpadyākṣayyā apo'pipadyeraṃstatkuryādannamvā'āpo'nnādyamevāsmā'etatpurastātpratyagdadhātyamṛtamu vā āpa eṣo ha jīvānām digantareṇa saptarṣīṇāṃ codayanamādityasya cāstamayanamamṛtameva tajjīveṣu dadhāti taddhaitatpratimīvannāma śmaśānakaraṇaṃ jīvebhyo hitaṃ yadvāva jīvebhyo hitaṃ tatpitṛbhyaḥ -

kamvati kuryāt kaṃ me'sadityatho śamvati śaṃ me'saditi nādhipathaṃ kuryānnākāśe nedāviraghaṃ karavāṇīti -

guhā sadavatāpi syāt tadyadguhā bhavatyaghameva tadguhā karotyatha yadavatāpyasau vā ādityaḥ pāpmano'pahantā sa evāsmātpāpmānamapahantyatho ādityajyotiṣamevainaṃ karoti -

na tasminkuryāt yasyetthādanūkāśaḥ syādyācamānaṃ ha nāma tatkṣipre haiṣāmaparo'nupraiti -

citraṃ paścātsyāt prajā vai citraṃ citraṃ hāsya prajā bhavati yadi citraṃ na syādāpaḥ paścādvottarato vā syurāpo hyeva citraṃ citraṃ haivāsya prajā bhavati -

ūṣare karoti reto vā ūṣāḥ prajananaṃ tadenaṃ prajanana ābhajatyetaddha vai pitaraḥ prajanana ābhaktā bhavanti yadeṣāṃ prajā bhavati prajā hāsya śreyasī bhavati -

samūle samūlaṃ hi pitṝṇāṃ vīriṇamiśrametaddhāsyāḥ pitryamanatiriktamatho aghameva tadbaddhṛ karoti -

na bhūmipāśamabhividadhyāt na śaraṃ nāśmagandhāṃ nādhyāṇḍāṃ na pṛśniparṇīnāśvatthasyāntikaṃ kuryānna bibhītakasya na tilvakasya na sphūrjakasya na haridrorna nyagrodhasya ye cānye pāpanāmāno maṅgalopepsayā nāmnāmeva parihārāya -

athāta āvṛdeva agnividhayāgnicitaḥ śmaśānaṃ karoti yadvai yajamāno'gniṃ cinute'muṣmai tallokāya yajñenātmānaṃ saṃskuruta etadu ha yajñiyaṃ karmāsaṃsthitamā śmaśānakaraṇāttadyadagnividhayā'gnicitaḥ śmaśānaṃ karotyagnicityāmeva tatsaṃsthāpayati -

tadvai na mahatkuryāt nenmahadaghaṃ karavāṇīti yāvānapakṣapuccho'gnistāvatkuryādityu haika āhuḥ samāno hyasyaiṣa ātmā yathaivāgnestatheti -

puruṣamātraṃ tveva kuryāt tathā'parasmā avakāśaṃ na karoti paścādvarīyaḥ prajā vai paścātprajāmeva tadvarīyasīṃ kuruta uttarato varṣīyaḥ prajā vā uttarā prajāmevatadvarṣīyasīṃ kurute tadvidhāyāpasalavi sṛṣṭābhi spandyābhiḥ paryātanotyapasalavi pitryaṃ hi karma -

athoddhantavā āha sa yāvatyeva nivapsyantsyāttāvaduddhanyātpuruṣamātraṃ tvevoddhanyāttathā'parasmā avakāśaṃ na karotyatho oṣadhiloko vai pitara'oṣadhīnāṃ ha mūlānyupasarpantyatho nedasyā antarhito'saditi -