શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 13.8.1

અથાસ્મૈ કલ્યાણં કુર્વન્તિ અથાસ્મૈ શ્મશાનં કુર્વન્તિ ગૃહાન્વા પ્રજ્ઞાનં વા યો વૈ કશ્ચ મ્રિયતે સ શવસ્તસ્મા એતદન્નં કરોતિ તસ્માચ્છવાન્નં શવાન્નં હ વૈ તચ્છ્મશાનમિત્યાચક્ષતે પરોક્ષં શ્મશા ઉ હૈવ નામ પિતૄણામત્તારસ્તે હામુષ્મિંલોકેઽકૃતશ્મશાનસ્ય સાધુકૃત્યામુપદમ્ભયન્તિ તેભ્ય એતદન્નં કરોતિ તસ્માચ્છ્મશાન્નં શ્મશાન્નં હ વૈ તચ્છ્મશાનમિત્યાચક્ષતે પરોઽક્ષમ્ -

તદ્વૈ ન ક્ષિપ્રં કુર્યાત્ નેન્નવમઘં કરવાણીતિ ચિર એવ કુર્યાદઘમેવ તત્તિરઃ કરોતિ યત્ર સમા નાનુ ચન સ્મરેયુરશ્રુતિમેવ તદઘં ગમયતિ યદ્યનુસ્મરેયુઃ -

અયુઙ્ગેષુ સમ્વત્સરેષુ કુર્યાત્ અયુઙ્ગં હિ પિતૄણામેકનક્ષત્ર એકનક્ષત્રં હિ પિતૄણામમાવાસ્યાયામમાવાસ્યા વા એકનક્ષત્રમેકો હિ યદ્વેતાં રાત્રિં સર્વાણિ ભૂતાનિ સમ્વસન્તિ તેનો તં કામમાપ્નોતિ યઃ સર્વેષુ નક્ષત્રેષુ -

શરદિ કુર્યાત્ સ્વધા વૈ શરત્સ્વધો વૈ પિતૄણામન્નં તદેનમન્ને સ્વધાયાં દધાતિ માઘે વા મા નોઽઘં ભૂદિતિ નિદાઘે વા નિ નોઽઘં ધીયાતા ઇતિ -

ચતુઃસ્રક્તિ। દેવાશ્ચાસુરાશ્ચોભયે પ્રાજાપત્યા દિક્ષ્વસ્પર્ધન્ત તે દેવા અસુરાન્ત્સપત્નાન્ભ્રાતૃવ્યાન્દિગ્ભ્યોઽનુદન્ત તેઽદિક્કાઃ પરાભવંસ્તસ્માદ્યા દૈવ્યઃ પ્રજાશ્ચતુઃસ્રક્તીનિ તાઃ શ્મશાનાનિ કુર્વતેઽથ યા આસુર્યઃ પ્રાચ્યાસ્ત્વદ્યે ત્વત્પરિમણ્ડલાનિ તેઽનુદન્ત હ્યેનાન્દિગ્ભ્ય ઉભે દિશાવન્તરેણ વિદધાતિ પ્રાચીં ચ દક્ષિણાં ચૈતસ્યાં હ દિશિ પિતૃલોકસ્ય દ્વારં દ્વારૈવૈનં પિતૃલોકં પ્રપાદયતિ સ્રક્તિભિર્દિક્ષુ પ્રતિતિષ્ઠતીતરેણાત્મનાવન્તરદિક્ષુ તદેનં સર્વાસુ દિક્ષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ -

અથાતો ભૂમિજોષણસ્ય ઉદીચીનપ્રવણે કરોત્યુદીચી વૈ મનુષ્યાણાં દિક્તદેનમ્મનુષ્યલોક આભજત્યેતદ્ધ વૈ પિતરો મનુષ્યલોક આભક્તા ભવન્તિ યદેષામ્પ્રજા ભવતિ પ્રજા હાસ્ય શ્રેયસી ભવતિ -

દક્ષિણાપ્રવણે કુર્યાદિત્યાહુઃ દક્ષિણાપ્રવણો વૈ પિતૃલોકસ્તદેનં પિતૃલોક આભજતીતિ ન તથા કુર્યાદામીવદ્ધ નામ તચ્છ્મશાનકરણં ક્ષિપ્રે હૈષામપરોઽનુપ્રૈતિ -

દક્ષિણાપ્રવણસ્ય પ્રત્યર્ષે કુર્યાદિત્યુ હૈક આહુઃ તત્પ્રત્યુચ્છ્રિતમઘં ભવતીતિ નો એવ તથા કુર્યાદ્યદ્વા ઉદીચીનપ્રવણે કરોતિ તદેવ પ્રત્યુચ્છ્રિતમઘં ભવતિ -

યસ્યૈવ સમસ્ય સતઃ દક્ષિણતઃ પુરસ્તાદાપ એત્ય સંસ્થાયાપ્રઘ્નત્ય એતાં દિશમભિનિષ્પદ્યાક્ષય્યા અપોઽપિપદ્યેરંસ્તત્કુર્યાદન્નમ્વાઽઆપોઽન્નાદ્યમેવાસ્માઽએતત્પુરસ્તાત્પ્રત્યગ્દધાત્યમૃતમુ વા આપ એષો હ જીવાનામ્ દિગન્તરેણ સપ્તર્ષીણાં ચોદયનમાદિત્યસ્ય ચાસ્તમયનમમૃતમેવ તજ્જીવેષુ દધાતિ તદ્ધૈતત્પ્રતિમીવન્નામ શ્મશાનકરણં જીવેભ્યો હિતં યદ્વાવ જીવેભ્યો હિતં તત્પિતૃભ્યઃ -

કમ્વતિ કુર્યાત્ કં મેઽસદિત્યથો શમ્વતિ શં મેઽસદિતિ નાધિપથં કુર્યાન્નાકાશે નેદાવિરઘં કરવાણીતિ -

ગુહા સદવતાપિ સ્યાત્ તદ્યદ્ગુહા ભવત્યઘમેવ તદ્ગુહા કરોત્યથ યદવતાપ્યસૌ વા આદિત્યઃ પાપ્મનોઽપહન્તા સ એવાસ્માત્પાપ્માનમપહન્ત્યથો આદિત્યજ્યોતિષમેવૈનં કરોતિ -

ન તસ્મિન્કુર્યાત્ યસ્યેત્થાદનૂકાશઃ સ્યાદ્યાચમાનં હ નામ તત્ક્ષિપ્રે હૈષામપરોઽનુપ્રૈતિ -

ચિત્રં પશ્ચાત્સ્યાત્ પ્રજા વૈ ચિત્રં ચિત્રં હાસ્ય પ્રજા ભવતિ યદિ ચિત્રં ન સ્યાદાપઃ પશ્ચાદ્વોત્તરતો વા સ્યુરાપો હ્યેવ ચિત્રં ચિત્રં હૈવાસ્ય પ્રજા ભવતિ -

ઊષરે કરોતિ રેતો વા ઊષાઃ પ્રજનનં તદેનં પ્રજનન આભજત્યેતદ્ધ વૈ પિતરઃ પ્રજનન આભક્તા ભવન્તિ યદેષાં પ્રજા ભવતિ પ્રજા હાસ્ય શ્રેયસી ભવતિ -

સમૂલે સમૂલં હિ પિતૄણાં વીરિણમિશ્રમેતદ્ધાસ્યાઃ પિત્ર્યમનતિરિક્તમથો અઘમેવ તદ્બદ્ધૃ કરોતિ -

ન ભૂમિપાશમભિવિદધ્યાત્ ન શરં નાશ્મગન્ધાં નાધ્યાણ્ડાં ન પૃશ્નિપર્ણીનાશ્વત્થસ્યાન્તિકં કુર્યાન્ન બિભીતકસ્ય ન તિલ્વકસ્ય ન સ્ફૂર્જકસ્ય ન હરિદ્રોર્ન ન્યગ્રોધસ્ય યે ચાન્યે પાપનામાનો મઙ્ગલોપેપ્સયા નામ્નામેવ પરિહારાય -

અથાત આવૃદેવ અગ્નિવિધયાગ્નિચિતઃ શ્મશાનં કરોતિ યદ્વૈ યજમાનોઽગ્નિં ચિનુતેઽમુષ્મૈ તલ્લોકાય યજ્ઞેનાત્માનં સંસ્કુરુત એતદુ હ યજ્ઞિયં કર્માસંસ્થિતમા શ્મશાનકરણાત્તદ્યદગ્નિવિધયાઽગ્નિચિતઃ શ્મશાનં કરોત્યગ્નિચિત્યામેવ તત્સંસ્થાપયતિ -

તદ્વૈ ન મહત્કુર્યાત્ નેન્મહદઘં કરવાણીતિ યાવાનપક્ષપુચ્છોઽગ્નિસ્તાવત્કુર્યાદિત્યુ હૈક આહુઃ સમાનો હ્યસ્યૈષ આત્મા યથૈવાગ્નેસ્તથેતિ -

પુરુષમાત્રં ત્વેવ કુર્યાત્ તથાઽપરસ્મા અવકાશં ન કરોતિ પશ્ચાદ્વરીયઃ પ્રજા વૈ પશ્ચાત્પ્રજામેવ તદ્વરીયસીં કુરુત ઉત્તરતો વર્ષીયઃ પ્રજા વા ઉત્તરા પ્રજામેવતદ્વર્ષીયસીં કુરુતે તદ્વિધાયાપસલવિ સૃષ્ટાભિ સ્પન્દ્યાભિઃ પર્યાતનોત્યપસલવિ પિત્ર્યં હિ કર્મ -

અથોદ્ધન્તવા આહ સ યાવત્યેવ નિવપ્સ્યન્ત્સ્યાત્તાવદુદ્ધન્યાત્પુરુષમાત્રં ત્વેવોદ્ધન્યાત્તથાઽપરસ્મા અવકાશં ન કરોત્યથો ઓષધિલોકો વૈ પિતરઽઓષધીનાં હ મૂલાન્યુપસર્પન્ત્યથો નેદસ્યા અન્તર્હિતોઽસદિતિ -