Shatapatha Brahmana · Chapter 1.9.3
१.९.३ atha yājamāno viṣṇukramaḥ
saṃsthite yajñe / dakṣiṇataḥ parītya pūrṇapātraṃ ninayati tathā hyudagbhavati tasmāddakṣiṇataḥ parītya pūrṇapātraṃ ninayati devaloke me'pyasaditi vai yajate yo yajate so'syaiṣa yajño devalokamevābhipraiti tadanūcī dakṣiṇā yāṃ dadāti saiti dakṣiṇāmanvārabhya yajamānaḥ -
sa eṣa devayāno vā pitṛyāṇo vā panthāḥ / tadubhayato'gniśikhe samoṣantyau tiṣṭhataḥ prati tamoṣato yaḥ pratyuṣyo'tyu taṃ sṛjate yo'tisṛjyaḥ śāntirāpastadetamevaitatpanthānaṃ śamayati -
pūrṇaṃ ninayati sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarveṇaivainametacchamayati saṃtatamavyavacchinnaṃ ninayati saṃtatenaivainametadavyavacchinnena śamayati -
yadveva pūrṇapātraṃ ninayati / yadvai yajñasya mithyā kriyate vyasya tadvṛhanti kṣaṇvanti śāntirāpastadadbhiḥ śāntyā śamayati tadadbhiḥ saṃdadhāti -
pūrṇaṃ ninayati / sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarveṇaivaitatsaṃdadhāti saṃtatamavyavacchinnaṃ ninayati saṃtatenaivaitadavyavacchinnena saṃdadhāti -
tadañjalinā pratigṛhṇāti / saṃ varcasā payasā saṃ tanūbhiraganmahi manasā saṃ śivena tvaṣṭā sudatro vidadhātu rāyo'numārṣṭu tanno yadviliṣṭamiti yadvivṛḍhaṃ tatsaṃdadhāti -
atha mukhamupaspṛśate / dvayaṃ tadyasmānmukhamupaspṛśate'mṛtaṃ vā āpo'mṛtenaivaitatsaṃspṛśata etadu caivaitatkarmātmankurute tasmānmukhamupaspṛśate -
atha viṣṇukramān kramate / devānvā eṣa prīṇāti yo yajata etena yajñena'rgbhiriva tvadyajurbhiriva tvadāhutibhiriva tvatsa devānprītvā teṣvapitvī bhavati teṣvapitvī bhūtvā tānevābhiprakrāmati -
yadveva viṣṇukramān kramate / yajño vai viṣṇuḥ sa devebhya imāṃ vikrāntiṃ vicakrame yaiṣāmiyaṃ vikrāntiridameva prathamena padena paspārāthedamantarikṣaṃ dvitīyena divamuttamenaitāmvevaiṣa etasmai viṣṇuryajño vikrāntiṃ vikramate tasmādviṣṇukramān kramate tadvā ita eva parācīnaṃ bhūyiṣṭhā iva kramante -
tadu tatpṛthivyāṃ viṣṇurvyakraṃsta / gāyatreṇa cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmo'ntarikṣe viṣṇurvyakraṃsta traiṣṭubhena cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmo divi viṣṇurvyakraṃsta jāgatena cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma ityevamimāṃllokāntsamāruhyāthaiṣā gatireṣā pratiṣṭhā ya eṣa tapati tasya ye raśmayaste sukṛto'tha yatparaṃ bhāḥ prajāpatirvā sa svargo vā lokastadevamimāṃllokāntsamāruhyāthaitāṃ gatimetāṃ pratiṣṭhāṃ gacchati parastāttvevārvāṅkrameta ya ito'nuśāsanaṃ cikīrṣeddvayaṃ tadyasmātparastādarvāṅkramate –
te'pasaraṇato ha vā agre devā jayanto'jayan / divamevāgre'thedamantarikṣamatheto'napasaraṇātsapatnānanudanta tatho evaiṣa etadapasaraṇata evāgre jayañjayati divamevāgre'thedamantarikṣamatheto'napasaraṇātsapatnānnudata iyaṃ vai pṛthivī pratiṣṭhā tadasyāmevaitatpratiṣṭhāyāṃ pratitiṣṭhati -
tadu taddivi viṣṇurvyakraṃsta / jāgatena cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ
ca vayaṃ dviṣmo'ntarikṣe viṣṇurvyakraṃsta traiṣṭubhena cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ pṛthivyāṃ viṣṇurvyakraṃsta gāyatreṇa cchandasā tato nirbhakto yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmo'smādannādasyai pratiṣṭhāyā ityasyāṃ hīdaṃ sarvamannādyaṃ pratiṣṭhita tasmādāhāsmādannādasyai pratiṣṭhāyā iti -
atha prāṅprekṣate / prācī hi devānāṃ diktasmātprāṅprekṣate -
sa prekṣate / aganma svariti devā vai svaraganma devānityevaitadāha saṃ jyotiṣābhūmeti saṃ devairabhūmetyevaitadāha -
atha sūryamudīkṣate / saiṣā gatireṣā pratiṣṭhā tadetāṃ gatimetāṃ pratiṣṭhāṃ gacchati tasmātsūryamudīkṣate -
sa udīkṣate / svayambhūrasi śreṣṭho raśmirityeṣa vai śreṣṭho raśmiryatsūryastasmādāha svayambhūrasi śreṣṭho raśmiriti varcodā asi varco me dehīti tvevāhaṃ bravīmīti ha smāha yājñavalkyastaddhyeva brāhmaṇenaiṣṭavyaṃ yadbrahmavarcasī syādityuto ha smāhaupoditeya eṣa vāva mahyaṃ gā dāsyati godā gā me dehītyevaṃ yaṃ kāmaṃ kāmayate so'smai kāmaḥ samṛdhyate -
athāvartate / sūryasyāvṛtamanvāvarte iti tadetāṃ gatimetāṃ pratiṣṭhāṃ gatvaitasyaivāvṛtamanvāvartate -
atha gārhapatyamupatiṣṭhate / dvayaṃ tadyasmādgārhapatyamupatiṣṭhate gṛhā vai gārhapatyo gṛhā vai pratiṣṭhā tadgṛheṣvevaitatpratiṣṭhāyāṃ pratitiṣṭhati yāvadvevāsyeha mānuṣamāyustasmā evaitadupatiṣṭhate tasmādgārhapatyamupatiṣṭhate -
sa upatiṣṭhate / agne gṛhapate sugṛhapatistvayāgne'haṃ gṛhapatinā bhūyāsaṃ sugṛhapatistvaṃ mayāgne gṛhapatinā bhūyā iti nātra tirohitamivāstyasthūri nau gārhapatyāni santvityanārttāni nau gārhapatyāni santvityevaitadāha śataṃ himā iti śataṃ varṣāṇi jīvyāsamityevaitadāha tadapyetadbruvannādriyetāpi hi bhūyāṃsi śatādvarṣebhyaḥ puruṣo jīvati tasmādapyetadbruvannādriyeta -
athāvartate / sūryasyāvṛtamanvāvarta iti tadetāṃ gatimetāṃ pratiṣṭhāṃ gatvaitasyaivāvṛtamanvāvartate -
atha putrasya nāma gṛhṇāti / idaṃ me'yaṃ vīryaṃ putro'nusaṃtanavaditi yadi putro na syādapyātmana eva nāma gṛhṇīyāt -
athāhavanīyamupatiṣṭhate / prāṅme yajño'nusaṃtiṣṭhātā iti tūṣṇīmupatiṣṭhate atha vrataṃ visṛjate / idamahaṃ ya evāsmi so'smītyamānuṣa iva vā etadbhavati yadvratamupaiti na hi tadavakalpate yadbrūyādidamahaṃ satyādanṛtamupaimīti tadu khalu punarmānuṣo bhavati tasmādidamahaṃ ya evāsmi sā'smītyevaṃ vrataṃ visṛjeta -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0