Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Verses 1.7-5

1.7-5.1.7.3.1

१.७.३ sviṣṭakṛdāhutiḥ
yajñena vai devāḥ / divamupodakrāmannatha yo'yaṃ devaḥ paśūnāmīṣṭe sa ihāhīyata tasmādvāstavya ityāhurvāstau hi tadahīyata -

1.7-5.1.7.3.2

sa yenaiva devā divamupodakrāman / teno evārcantaḥ śrāmyantaśceruratha yo'yaṃ devaḥ paśūnāmīṣṭe ya ihāhīyata -

1.7-5.1.7.3.3

sa aikṣata / ahāsya hāntaryantyu mā yajñāditi so'nūccakrāma sa āyatayottarata upotpede sa eṣa sviṣṭakṛtaḥ kālaḥ -

1.7-5.1.7.3.4

te devā abruvan / mā visrakṣīriti te vai mā yajñānmāntargatāhutiṃ me kalpayateti tatheti sa samabṛhatsa nāsyatsa na kaṃ canāhinat -

1.7-5.1.7.3.5

te devā abruvan / yāvanti no havīṃṣi gṛhītānyabhūvantsarveṣāṃ teṣāṃ hutamupajānīta yathāsmā āhutiṃ kalpayāmeti -

1.7-5.1.7.3.6

te'dhvaryumabruvan / yathāpūrvaṃ havīṃṣyabhighārayaikasmā avadānāya punarāpyāyayāyātayāmāni kuru tata ekaikamavadānamavadyeti -

1.7-5.1.7.3.7

so'dhvaryuḥ / yathāpūrvaṃ havīṃṣyabhyaghārayadekasmā avadānāya punarāpyāyayadayātayāmānyakarottata ekaikamavadānamavādyattasmādvāstavya ityāhurvāstu hi tadyajñasya yaddhuteṣu haviḥṣu tasmādyasyai kasyai ca devatāyai havirgṛhyate sarvatraiva sviṣṭakṛdanvābhaktaḥ sarvatra hyevainaṃ devā anvābhajan -

1.7-5.1.7.3.8

tadvā agnaya iti kriyate / agnirvai sa devastasyaitāni nāmāni śarva iti yathā prācyā ācakṣate bhava iti yathā bāhīkāḥ paśūnāṃ patī rudro'gniriti tānyasyāśāntānyevetarāṇi nāmānyagnirityeva śāntatamaṃ tasmādagnaya iti kriyate
sviṣṭakṛta iti -

1.7-5.1.7.3.9

te hocuḥ / yattvayyamutra satyayakṣmahi tannaḥ sviṣṭaṃ kurviti tadebhyaḥ sviṣṭamakarottasmātsviṣṭakṛta iti -

1.7-5.1.7.3.10

so'nuvākyāmanūcya sampaśyati / ye tathāgniṃ sviṣṭakṛtamayāḍagniragneḥ priyā dhāmānīti tadāgneyamājyabhāgamāhāyāṭsomasya priyā dhāmānīti tatsaumyamājyabhāgamāhāyāḍagneḥ priyā dhāmānīti tadya eṣa ubhayatrācyuta āgneyaḥ puroḍāśo bhavati tamāha -

1.7-5.1.7.3.11

atha yathādevatam / ayāḍdevānāmājyapānāṃ priyā dhāmānīti tatprayājānuyājānāha prayājānuyājā vai devā ājyapā yakṣadagnerhotuḥ priyā dhāmānīti tadagniṃ hotāramāha tadasmā etāṃ devā āhutiṃ kalpayitvāthainenaitadbhūyaḥ samaśāmyanpriya enaṃ dhāmannupāhvayanta tasmādevaṃ saṃpaśyati -

1.7-5.1.7.3.12

taddhaike / devatāṃ pūrvāṃ kurvantyayāṭkārādagnerayāṭsomasyāyāḍiti tadu tathā na kuryādviloma ha te yajñe kurvanti ye devatāṃ pūrvāṃ kurvantyayāṭkārādidaṃ hi prathamamabhivyāharannayāṭkāramevābhivyāharati tasmādayāṭkārameva pūrvaṃ kuryāt -

1.7-5.1.7.3.13

yakṣatsvaṃ mahimānamiti / yatra vā ado devatā āvāhayati tadapi svammahimānamāvāhayati tadataḥ prāṅnaiva kiṃ cana svāya mahimna iti kriyate tadatra taṃ prīṇāti tatho hāsyaiṣo'moghāyāvāhito bhavati tasmādāha yakṣatsvammahimānamiti -

1.7-5.1.7.3.14

ā yajatāmejyā iṣa iti / prajā vā iṣastā evaitadyāyajūkāḥ karoti tā imāḥ prajā yajamānā arcantyaḥ śrāmyantyaścaranti -

1.7-5.1.7.3.15

so adhvarā jātavedā juṣatāṃ haviriti / tadyajñasyaivaitatsamṛddhimāśāste yaddhi devā havirjuṣante tena hi mahajjayati tasmādāha juṣatāṃ haviriti -

1.7-5.1.7.3.16

tadyadete atra / yājyānuvākye avakḷptatame bhavatastṛtīyasavanaṃ vai sviṣṭakṛdvaiśvadevaṃ vai tṛtīyasavanaṃ piprīhi devāṃ uśato yaviṣṭheti tadanuvākyāyai vaiśvadevamagne yadadya viśo adhvarasya hotariti tadyājyāyai vaiśvadevaṃ tadyadete evaṃrūpe bhavatasteno ete tṛtīyasavanasya rūpaṃ tasmādvā ete atra yājyānuvākye avakḷptatame bhavataḥ -

1.7-5.1.7.3.17

te vai triṣṭubhau bhavataḥ / vāstu vā etadyajñasya yatsviṣṭakṛdavīryaṃ vai vāstvindriyaṃ vīryaṃ triṣṭubindriyamevaitadvīryaṃ vāstau sviṣṭakṛti dadhāti tasmāttriṣṭubhau bhavataḥ -

1.7-5.1.7.3.18

uto anuṣṭubhāveva bhavataḥ / vāstvanuṣṭubvāstu sviṣṭakṛdvāstāvevaitadvāstu dadhāti pesukaṃ vai vāstu pisyati ha prajayā paśubhiryasyaivaṃ viduṣo'nuṣṭubhau bhavataḥ -

1.7-5.1.7.3.19

tadu ha bhāllaveyaḥ / anuṣṭubhamanuvākyāṃ cakre triṣṭubhaṃ yājyāmetadubhayamparigṛhṇāmīti sa rathātpapāta sa patitvā bāhumapi śaśre sa parimamṛśe yatkimakaraṃ tasmādidamāpaditi sa haitadeva mene yadviloma yajñe'karamiti tasmānna viloma kuryātsacchandasāveva syātāmubhe vaivānuṣṭubhā ubhe vā triṣṭubhau -

1.7-5.1.7.3.20

sa vā uttarārdhādavadyati / uttarārdhe juhotyeṣā hyetasya devasya diktasmāduttarārdhādavadyatyuttarārdhe juhotyetasyai vai diśa udapadyata taṃ tata evāśamayaṃstasmāduttarārdhādavadyatyuttarārdhe juhoti -

1.7-5.1.7.3.21

sa vā abhyardha ivetarābhya āhutibhyo juhoti / itarā āhutīḥ paśavo'nuprajāyante rudriyaḥ sviṣṭakṛdrudriyeṇa paśūnprasajedyaditarābhirāhutibhiḥ saṃsṛjette'sya gṛhāḥ paśava upamūryamāṇā īyustasmādabhyardha ivetarābhya āhutibhyo juhoti -

1.7-5.1.7.3.22

yajñapariśiṣṭam
eṣa vai sa yajñaḥ / yena taddevā divamupodakrāmanneṣa āhavanīyo'tha ya ihāhīyata sa gārhapatyastasmādetaṃ gārhapatyātprāñcamuddharanti -

1.7-5.1.7.3.23

taṃ vā aṣṭāsu vikrameṣvādadhīta / aṣṭākṣarā vai gāyatrī gāyatryaivaitaddivamupotkrāmati -

1.7-5.1.7.3.24

ekādaśasvādadhīta / ekādaśākṣarā vai triṣṭuptriṣṭubhaivaitaddivamupotkrāmati -

1.7-5.1.7.3.25

dvādaśasvādadhīta / dvādaśākṣarā vai jagatī jagatyaivaitaddivamupotkrāmati nātra mātrāsti yatraiva svayaṃ manasā manyeta tadādadhīta sa yadvā apyalpakamiva prāñcamuddharati tenaiva divamupotkrāmati -

1.7-5.1.7.3.26

tadāhuḥ / āhavanīye havīṃṣi śrapayeyurato vai devā divamupodakrāmaṃsteno evārcantaḥ śrāmyantaścerustasminhavīṃṣi śrapayāma tasminyajñaṃ tanavāmahā ityapaskhala iva ha sa haviṣāṃ yadgārhapatye śrapayeyuryajña āhavanīyo yajñe yajñaṃ tanavāmahā iti -

1.7-5.1.7.3.27

uto gārhapatya eva śrapayanti / āhavanīyo vā eṣa na vā eṣa tasmai yadasminnaśṛtaṃ śrapayeyustasmai vā eṣa yadasmiṃñchṛtaṃ juhuyurityato yatarathā kāmayeta tathā kuryāt -

1.7-5.1.7.3.28

sa haiṣa yajña uvāca / nagnatāya vai bibhemīti kā te'nagnatetyabhita eva mā paristṛṇīyuriti tasmādetadagnimabhitaḥ paristṛṇanti tṛṣṇāyā vai bibhemīti kā te
tṛptiriti brāhmaṇasyaiva tṛptimanutṛpyeyamiti tasmātsaṃsthite yajñe brāhmaṇaṃ tarpayitavai brūyādyajñamevaitattarpayati -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0