Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 1.2.1

1.2.1.1.2.1.1

sa vai kapālānyevānyatara upadadhāti / dṛṣadupale anyatarastadvā etadubhayaṃ saha kriyate tadyadetadubhayaṃ saha kriyate -

1.2.1.1.2.1.2

śiro ha vā etadyajñasya yatpuroḍāśaḥ sa yānyevemāni śīrṣṇaḥ kapālānyetānyevāsya kapālāni mastiṣka eva piṣṭāni tadvā etadekamaṅgamekaṃ saha karavāva samānaṃ karavāveti tasmādvā etadubhayaṃ saha kriyate -

1.2.1.1.2.1.3

sa yaḥ kapālānyupadadhāti / sa upaveṣamādatte dhṛṣṭirasīti sa yadenenāgniṃ dhṛṣṇvivopacarati tena dhṛṣṭiratha yadenena yajña upālabhata upeva vā enenaitadveveṣṭi tasmādupaveṣo nāma -

1.2.1.1.2.1.4

tena prāco'ṅgārānudūhati / apāgne agnimāmādaṃ jahi niṣkravyādaṃ sedhetyayaṃ vā āmādyenedaṃ manuṣyāḥ paktvāśnantyatha yena puruṣaṃ dahanti sa kravyādetāvevaitadubhāvato'pahanti -

1.2.1.1.2.1.5

athāṅgāramāskauti / ā devayajaṃ vaheti yo devayāṭ tasmin havīṃṣi śrapayāma tasminyajñaṃ tanavāmahā iti tasmādvā āskauti -

1.2.1.1.2.1.6

taṃ madhyamena kapālenābhyupadadhāti / devā ha vai yajñaṃ tanvānāste'surarakṣasebhya āsaṅgādbibhayāṃcakrurnenno'dhastānnāṣṭrārakṣāṃsyupottiṣṭhānityagnirhi rakṣasāmapahantā tasmādevamupadadhāti tadyadeṣa eva bhavati nānya eṣa hi yajuṣkṛto medhyastasmānmadhyamena kapālenābhyupadadhāti -

1.2.1.1.2.1.7

sa upadadhāti / dhruvamasi pṛthivīṃ dṛṃheti pṛthivyā eva rūpeṇaitadeva dṛṃhatyetenaiva dviṣantaṃ bhrātṛvyamavabādhate brahmavani tvā kṣatravani sajātavanyupadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti bahvī vai yajuḥsvāśīstadbrahma ca kṣatraṃ cāśāsta ubhe vīrya sajātavanīti bhūmā vai sajātāstadbhūmānamāśāsta upadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti yadi nābhicaredyadya abhicaredamuṣya vadhāyeti brūyādabhinihitameva savyasya pāṇeraṅgulyā bhavati -

1.2.1.1.2.1.8

athāṅgāramāskauti / nediha purā nāṣṭrā rakṣāṃsyāviśāniti brāhmaṇo hi rakṣasāmapahantā tasmādabhinihitameva savyasya pāṇeraṅgulyā bhavati -

1.2.1.1.2.1.9

athāṅgāramadhyūhati / agne brahma gṛbhṇīṣveti nediha purā nāṣṭrā rakṣāṃsyāviśānityagnirhi rakṣasāmapahantā tasmādenamadhyūhati -

1.2.1.1.2.1.10

atha yatpaścāttadupadadhāti / dharuṇamasyantarikṣaṃ dṛṃhetyantarikṣasyaiva rūpeṇaitadeva dṛṃhatyetenaiva dviṣantaṃ bhrātṛvyamavabādhate brahmavani tvā kṣatravani sajātavanyupadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti -

1.2.1.1.2.1.11

atha yatpurastāttadupadadhāti / dhartramasi divaṃ dṛṃheti diva eva rūpeṇaitadeva dṛṃhatyetenaiva dviṣantaṃ bhrātṛvyamavabādhate brahmavani tvā kṣatravani sajātavanyupadadhāmi bhrātṛvyasya vadhāyeti -

1.2.1.1.2.1.12

atha yaddakṣiṇatastadupapadhāti / viśvābhyastvāśābhya upadadhāmīti sa yadimāṃllokānati caturthamasti vā na vā tenaivaitaddviṣantambhrātṛvyamavabādhate'naddhā vai tadyadimāṃllokānati caturthamasti vā na vānaddho tadyadviśvā āśāstasmādāha viśvābhyastvāśābhya upadadhāmīti tūṣṇīṃ vai vetarāṇi kapālānyupadadhāti cita sthordhvacita iti vā -

1.2.1.1.2.1.13

athāṅgārairabhyūhati / bhṛgūṇāmaṅgirasāṃ tapasā tapyadhvamityetadvai tejiṣṭhaṃ tejo yadbhṛgvaṅgirasāṃ sutaptānyasanniti tasmādenamabhyūhati -

1.2.1.1.2.1.14

atha yo dṛṣadupale upadadhāti / sa kṛṣṇājinamādatte śarmāsīti tadavadhūnotyavadhūtaṃ rakṣo'vadhūtā arātaya iti so'sāveva bandhustatpratīcīnagrīvamupastṛṇātyadityāstvagasi prati tvāditirvettviti so'sāveva bandhuḥ -

1.2.1.1.2.1.15

atha dṛṣadamupadadhāti / dhiṣaṇāsi parvatī prati tvādityāstvagvettviti dhiṣaṇā hi parvatī hi prati tvādityāstvagvettviti tatsaṃjñāmevaitatkṛṣṇājināya ca vadati nedanyo'nyaṃ hinasāva itīyamevaiṣā pṛthivī rūpeṇa -

1.2.1.1.2.1.16

atha śamyāmudīcīnāgrāmupadadhāti / diva skambhanīrasītyantarikṣameva rūpeṇāntarikṣeṇa hīme dyāvāpṛthivī viṣṭabdhe tasmādāha diva skambhanīrasīti -

1.2.1.1.2.1.17

athopalāmupadadhāti / dhiṣaṇāsi pārvateyī prati tvā parvatī vettviti kanīyasī hyeṣā duhiteva bhavati tasmādāha pārvateyīti prati tvā parvatī vettviti prati hi svaḥ saṃjānīte tatsaṃjñāmevaitaddṛṣadupalābhyāṃ vadati nedanyo'nyaṃ hinasāta iti dyaurevaiṣā rūpeṇa hanū eva dṛṣadupale jihvaiva śamyā tasmācchamyayā samāhanti jihvayā hi vadati -

1.2.1.1.2.1.18

atha haviradhivapati / dhānyamasi dhinuhi devāniti dhānyaṃ hi devāndhinavadityu hi havirgṛhyate -

1.2.1.1.2.1.19

atha pinaṣṭi / prāṇāya tvodānāya tvā vyānāya tvā dīrghāmanu prasitimāyuṣe dhāmiti prohati devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ pratigṛbhṇātvacchidreṇa pāṇinā cakṣuṣe tveti -

1.2.1.1.2.1.20

tadyadevaṃ pinaṣṭi / jīvaṃ vai devānāṃ haviramṛtamamṛtānāmathaitadulūkhalamusalābhyāṃ dṛṣadupalābhyāṃ haviryajñaṃ ghnanti -

1.2.1.1.2.1.21

sa yadāha / prāṇāya tvodānāya tveti tatprāṇodānau dadhāti vyānāya tveti tadvyānaṃ dadhāti dīrghāmanu prasitimāyuṣe dhāmiti tadāyurdadhāti devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ pratigṛbhṇātvacchidreṇa pāṇinā supratigṛhītānyasanniti cakṣuṣe tveti taccakṣurdadhātyetāni vai jīvato bhavantyevamu haitajjīvameva devānāṃ havirbhavatyamṛtamamṛtānāṃ tasmādevaṃ pinaṣṭi piṃṣanti piṣṭānyabhīndhate kapālāni -

1.2.1.1.2.1.22

athaika ājyaṃ nirvapati / yadvā ādiṣṭaṃ devatāyai havirgṛhyate yāvaddevatyaṃ tadbhavati taditareṇa yajuṣā gṛhṇāti na vā etatkasyai cana devatāyai havirgṛhṇannādiśati yadājyaṃ tasmādaniruktena yajuṣā gṛhṇāti mahīnāṃ payo'sīti mahya iti ha vā etāsāmekaṃ nāma yadgavāṃ tāsāṃ vā etatpayo bhavati tasmādāha mahīnāṃ payo'sītyevamu hāsyaitatkhalu yajuṣaiva gṛhītaṃ bhavati tasmādvevāha mahīnāṃ payo'sīti -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0