Shadvimsha Brahmana · Chapter p6

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ (pañcamo'dhyāyaḥ)
athāto'dbhutānāṃ karmmaṇām̐ śāntim̐ vyākhyāsyāmaḥ

palāśānām̐ samidhāmaṣṭasahasraṃ juhuyāt

aindrayāmya vāruṇadhānadāggneyavāyavyasaumyavaiṣṇavetyaṣṭau

indrāyendo marutvate, nāke suparṇamupa yatpatantaṃ, ghṛtavatī bhuvanānāmabhiśriyābhityaṃ devaṃ savitāramoṇyoragniṃna dūtam̐ vṛṇīmahe, vāta ā vātu bheṣajam̐, somam̐ rājānam̐ varuṇamidam̐ viṣṇurvvicakrama iti

etāni sāmaprabhṛtyaṣṭaśataṃ japitvā svasti vācayitvā svasti haiṣāṃ bhavati

svastidā viśaspatiḥ, svastyayanaṃ tārkṣyamariṣṭanemiṃ, tyamūṣu vājinaṃ devajūtamāyurviśvāyuśśataṃ jīva śarado vardhamāna iti

etaiḥ sambhārāṇāmupasthānaṃ kṛtvā svasti vācayitvā svasti hāsya bhavati svasti hāsya bhavati

iti prathamaḥ khaṇḍaḥ //६/१//
devāśca vā asurāścaiṣu lokeṣvaspardhanta te devāḥ prajāpatimupādhāvam̐stebhya etāṃ daivīm̐ śāntiṃ prāyacchat

te tataḥ śāntīkā asurānabhyajayam̐stato devā abhavana parāsurā bhavatyātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati ya evam̐ veda

atha pūrvāhṇa eva prātarāhutim̐ hutvā darbhāñchamīm̐ vīraṇāndadhi sarppiḥ sarṣapān phalavatīmapāmārggam̐ śirīṣamityetānyāharedāhārayedvā snātaḥ prayataḥ śuciḥ śucivāsāḥ sthaṇḍilamupalipya prokṣya lakṣaṇamallikhyādbhirabhyukṣyāggnimupasamādhāya nityatantreṇaudana kṛsara yavāgū raktapāyasa dadhi kṣīra ghṛtapāyasa ghṛtamiti ghṛtottarāḥ pṛthak caravaḥ sarvve sarveṣām̐ vā pāyasaḥ

iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ //६/२//
sa prācīṃ diśamanvāvarttate

atha yadāsya maṇimaṇikakumbha sthālīdaraṇamāyāso rājakulavivādo vā yānacchatraśayyāsanāvasathadhvajapatākā gṛhaikadeśaprabhañjaneṣu gajavājimukhyā vāpramīyāḥ pramīyanta ityevamādīni tānyetāni sarvāṇīndradevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

indrāyendo marutvata iti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhotīndrāya svāhā śacīpataye svāhā vajrapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ //६/३//
sa dakṣiṇāṃ diśamanvāvarttate

atha yadāsya prajāyāṃ paśuṣu śarīre vāriṣṭāni prādurbhavanti vyādhayo vā aneka vidhā atisvapnamasvapnamatibhojanamabhojanamālasyavraṇamajīrṇanidrāṇītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇi yamadevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

nāke suparṇamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti yamāya svāhā pretādhipataye svāhā daṇḍapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvvapāpaśamanāya svāheti vyāhatibhirhutvātha sāma gāyet

iti caturthaḥ khaṇḍaḥ//६/४//
sa pratīcīṃ diśamanvāvarttate

atha yadāsya kṣetragṛhasam̐stheṣu dhānyeṣvītayaḥ prādurbhavantītayo vānekavidhā ākhupataṅgapipīlakamadhvaka bhaumaka śukaśarabhakasaukṣmaka ityevamādīni tānyetāni sarvvāṇi varuṇadevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

ghṛtavatī iti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhi juhoti varuṇāya svāhā apāṃ pataye svāhā pāśapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti pañcamaḥ khaṇḍaḥ//६/५//
sa udīcīṃ diśamanvāvarttate

atha yadāsya kanakarajatavara vastravajjravaiḍūryyamuktāmaṇiviyogo bhavatyārambhā vā vipadyante'thavā anyāni krūrāṇi mitrāṇi vā virajyante'riṣṭāni vā vayām̐si gṛhamadhyāsante vālmīkabhaumāni vā jāyante chatrākam̐ vopajāyate madhūni vā nilīyanta ityevamādīni tānyetāni sarvvāṇi vaiśravaṇa devatānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

abhityaṃ devamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti vaiśravaṇāya svāhā yakṣādhipataye svāhā hiraṇyapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ//६/६//
sa pṛthivīmanvāvarttate

atha yadāsya pṛthivī taṭati sphuṭati kūjati kampati jvalati rudati dhūmāyatyakasmātsalilamudgirati plavannimajjati nimagnamutplavatyakāle ca puṣpaphalamabhinivarttayatītyaśvatarīgarbho jāyate yadā majjati hastinī bhūkampo jāyate prāsādaṃ bhinatti yatra tatra rājā vinaśyati gaurgṛhamārohed grāmamahiṣītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇyaggnidevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

aggniṃ dūtam̐ vṛṇīmaha iti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhotyaggnaye svāhā haviṣpataye svāhārcciṣpāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti saptamaḥ khaṇḍaḥ//६/७//
so'ntarikṣamanvāvarttate

atha yadāsya vivātā vātā vāpyante'bhreṣu cāparūpāṇi dṛśyante kharakarabhamanthakaṅkakapotolūkakākagṛdhraśyena bhāsavāyasagomāyusam̐sthānyupari pām̐sumām̐sapeśyasthirudhiravarṣāṇi pravarttante kākamithunāni dṛśyante rātrau maṇidhanuṃ paśyecchaśakā grāmaṃ praviśanti vṛkṣāḥ sravanti rudhirāṇyākāśe rājakulam̐ vasantītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇi vāyudevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

vāta āvātu bheṣajamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti vāyave svāhā mahadbhūtādhipataye svāhā śīghrapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

ityaṣṭamaḥ khaṇḍaḥ //६/८//
sa divamanvāvarttate

atha yadāsya tārāvarṣāṇi colkāḥ patanti nipatanti dhūmāyanti diśo dahyanti ketavaśvottiṣṭhanti gavām̐ śrṛṅgeṣu dhūmo jāyate gavām̐ staneṣu rudhiram̐ sravatyatyartham̐ himaṃ nipatatītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇi somadevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

somam̐ rājānam̐ varuṇamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti somāya svāhā nakṣatrādhipataye svāhā śītapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti navamaḥ khaṇḍaḥ //६/९//
sa paraṃ divamanvāvarttate

atha yadāsyāyuktāni yānāni pravarttante devatāyatanāni kampante daivatapratimā hasanti rudanti gāyanti nṛtyanti sphuṭanti svidyantyunmīlanti nimīlanti pratiprayānti nadyaḥ kabandhamāditye dṛśyate vijale ca pariviṣyate ketupatākacchatravajjraviṣāṇāni prajvalantyaśvānāṃ ca vāladhīṣvaṅgārāḥ kṣarantyahatāni marmmāṇi kanikradata ityevamādīni tānyetāni sarvvāṇi viṣṇudevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

idam̐ viṣṇurvvicakrama iti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti viṣṇave svāhā sarvvabhūtādhipataye svāhā cakrapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

khananāddahanādabhimarśanādgobhirākramaṇācca caturbhiḥ śuddhyate bhūmiḥ pañcamāccopalepanāt

sambhārān pradakṣiṇamānīya brāhmaṇān svasti vācya

etaiḥ sambhārairyyadupaspṛṣṭaṃ tadabhyukṣet śāmyati hātaḥ

brāhmaṇabhojanam̐ hiraṇyaṃ gaurvvāso'śvo bhūmirddakṣiṇā iti śāmyati hātaḥ śāntyarthaḥ śāntyarthaḥ

iti daśamaḥ khaṇḍaḥ //६/१०//
so'dhastāddiśamanvāvarttate

atha yadāsya gavāṃ mānuṣamahiṣyajāśvoṣṭrāḥ prasūyante hīnāṅgānyatiriktāṅgāni vikṛtarūpāṇi vā jāyante'sambhavāni sambhavantyacalāni calantītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇi rudradevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

ā vo rājānamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti rudrāya svāhā paśupataye svāhā śūlapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

ityekādaśaḥ khaṇḍaḥ //६/११//
sa sarvvāṃ diśamanvāvarttate

atha yadāsya mānuṣāṇāmatidhṛtimatiduḥkham̐ vā parvvatāḥ sphuṭanti nipatantyākāśād bhūmiḥ kampate mahādrumā unmūlantyaśmānaḥ plavanti taṭākāni prajvalanti catuṣpādaṃ pañcapādam̐ vā bhavantītyevamādīni tānyetāni sarvvāṇi sūryyadevatyānyadbhutāni prāyaścittāni bhavanti

udutyaṃ jātavedasamiti sthālīpākam̐ hutvā pañcabhirājyāhutibhirabhijuhoti sūryāya svāhā sarvagrahādhipataye svāhā kiraṇapāṇaye svāheśvarāya svāhā sarvvapāpaśamanāya svāheti vyāhṛtibhirhutvātha sāma gāyet

iti dvādaśaḥ khaṇḍaḥ //६/१२//
iti ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
iti dvitīyam̐ ṣaḍvim̐śabrāhmaṇam