સામવેદઃ · અધ્યાય p6

અથ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ (પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ)
અથાતોઽદ્ભુતાનાં કર્મ્મણાઁ શાન્તિઁ વ્યાખ્યાસ્યામઃ

પલાશાનાઁ સમિધામષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્

ઐન્દ્રયામ્ય વારુણધાનદાગ્ગ્નેયવાયવ્યસૌમ્યવૈષ્ણવેત્યષ્ટૌ

ઇન્દ્રાયેન્દો મરુત્વતે, નાકે સુપર્ણમુપ યત્પતન્તં, ઘૃતવતી ભુવનાનામભિશ્રિયાભિત્યં દેવં સવિતારમોણ્યોરગ્નિંન દૂતઁ વૃણીમહે, વાત આ વાતુ ભેષજઁ, સોમઁ રાજાનઁ વરુણમિદઁ વિષ્ણુર્વ્વિચક્રમ ઇતિ

એતાનિ સામપ્રભૃત્યષ્ટશતં જપિત્વા સ્વસ્તિ વાચયિત્વા સ્વસ્તિ હૈષાં ભવતિ

સ્વસ્તિદા વિશસ્પતિઃ, સ્વસ્ત્યયનં તાર્ક્ષ્યમરિષ્ટનેમિં, ત્યમૂષુ વાજિનં દેવજૂતમાયુર્વિશ્વાયુશ્શતં જીવ શરદો વર્ધમાન ઇતિ

એતૈઃ સમ્ભારાણામુપસ્થાનં કૃત્વા સ્વસ્તિ વાચયિત્વા સ્વસ્તિ હાસ્ય ભવતિ સ્વસ્તિ હાસ્ય ભવતિ

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૧॥
દેવાશ્ચ વા અસુરાશ્ચૈષુ લોકેષ્વસ્પર્ધન્ત તે દેવાઃ પ્રજાપતિમુપાધાવઁસ્તેભ્ય એતાં દૈવીઁ શાન્તિં પ્રાયચ્છત્

તે તતઃ શાન્તીકા અસુરાનભ્યજયઁસ્તતો દેવા અભવન પરાસુરા ભવત્યાત્મના પરાસ્ય ભ્રાતૃવ્યો ભવતિ ય એવઁ વેદ

અથ પૂર્વાહ્ણ એવ પ્રાતરાહુતિઁ હુત્વા દર્ભાઞ્છમીઁ વીરણાન્દધિ સર્પ્પિઃ સર્ષપાન્ ફલવતીમપામાર્ગ્ગઁ શિરીષમિત્યેતાન્યાહરેદાહારયેદ્વા સ્નાતઃ પ્રયતઃ શુચિઃ શુચિવાસાઃ સ્થણ્ડિલમુપલિપ્ય પ્રોક્ષ્ય લક્ષણમલ્લિખ્યાદ્ભિરભ્યુક્ષ્યાગ્ગ્નિમુપસમાધાય નિત્યતન્ત્રેણૌદન કૃસર યવાગૂ રક્તપાયસ દધિ ક્ષીર ઘૃતપાયસ ઘૃતમિતિ ઘૃતોત્તરાઃ પૃથક્ ચરવઃ સર્વ્વે સર્વેષાઁ વા પાયસઃ

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૨॥
સ પ્રાચીં દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય મણિમણિકકુમ્ભ સ્થાલીદરણમાયાસો રાજકુલવિવાદો વા યાનચ્છત્રશય્યાસનાવસથધ્વજપતાકા ગૃહૈકદેશપ્રભઞ્જનેષુ ગજવાજિમુખ્યા વાપ્રમીયાઃ પ્રમીયન્ત ઇત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વાણીન્દ્રદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

ઇન્દ્રાયેન્દો મરુત્વત ઇતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતીન્દ્રાય સ્વાહા શચીપતયે સ્વાહા વજ્રપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ તૃતીયઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૩॥
સ દક્ષિણાં દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય પ્રજાયાં પશુષુ શરીરે વારિષ્ટાનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ વ્યાધયો વા અનેક વિધા અતિસ્વપ્નમસ્વપ્નમતિભોજનમભોજનમાલસ્યવ્રણમજીર્ણનિદ્રાણીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ યમદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

નાકે સુપર્ણમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ યમાય સ્વાહા પ્રેતાધિપતયે સ્વાહા દણ્ડપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વ્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ॥૬।૪॥
સ પ્રતીચીં દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય ક્ષેત્રગૃહસઁસ્થેષુ ધાન્યેષ્વીતયઃ પ્રાદુર્ભવન્તીતયો વાનેકવિધા આખુપતઙ્ગપિપીલકમધ્વક ભૌમક શુકશરભકસૌક્ષ્મક ઇત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ વરુણદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

ઘૃતવતી ઇતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિ જુહોતિ વરુણાય સ્વાહા અપાં પતયે સ્વાહા પાશપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ પઞ્ચમઃ ખણ્ડઃ॥૬।૫॥
સ ઉદીચીં દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય કનકરજતવર વસ્ત્રવજ્જ્રવૈડૂર્ય્યમુક્તામણિવિયોગો ભવત્યારમ્ભા વા વિપદ્યન્તેઽથવા અન્યાનિ ક્રૂરાણિ મિત્રાણિ વા વિરજ્યન્તેઽરિષ્ટાનિ વા વયાઁસિ ગૃહમધ્યાસન્તે વાલ્મીકભૌમાનિ વા જાયન્તે છત્રાકઁ વોપજાયતે મધૂનિ વા નિલીયન્ત ઇત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ વૈશ્રવણ દેવતાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

અભિત્યં દેવમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ વૈશ્રવણાય સ્વાહા યક્ષાધિપતયે સ્વાહા હિરણ્યપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ ષષ્ઠઃ ખણ્ડઃ॥૬।૬॥
સ પૃથિવીમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય પૃથિવી તટતિ સ્ફુટતિ કૂજતિ કમ્પતિ જ્વલતિ રુદતિ ધૂમાયત્યકસ્માત્સલિલમુદ્ગિરતિ પ્લવન્નિમજ્જતિ નિમગ્નમુત્પ્લવત્યકાલે ચ પુષ્પફલમભિનિવર્ત્તયતીત્યશ્વતરીગર્ભો જાયતે યદા મજ્જતિ હસ્તિની ભૂકમ્પો જાયતે પ્રાસાદં ભિનત્તિ યત્ર તત્ર રાજા વિનશ્યતિ ગૌર્ગૃહમારોહેદ્ ગ્રામમહિષીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણ્યગ્ગ્નિદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

અગ્ગ્નિં દૂતઁ વૃણીમહ ઇતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોત્યગ્ગ્નયે સ્વાહા હવિષ્પતયે સ્વાહાર્ચ્ચિષ્પાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ સપ્તમઃ ખણ્ડઃ॥૬।૭॥
સોઽન્તરિક્ષમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય વિવાતા વાતા વાપ્યન્તેઽભ્રેષુ ચાપરૂપાણિ દૃશ્યન્તે ખરકરભમન્થકઙ્કકપોતોલૂકકાકગૃધ્રશ્યેન ભાસવાયસગોમાયુસઁસ્થાન્યુપરિ પાઁસુમાઁસપેશ્યસ્થિરુધિરવર્ષાણિ પ્રવર્ત્તન્તે કાકમિથુનાનિ દૃશ્યન્તે રાત્રૌ મણિધનું પશ્યેચ્છશકા ગ્રામં પ્રવિશન્તિ વૃક્ષાઃ સ્રવન્તિ રુધિરાણ્યાકાશે રાજકુલઁ વસન્તીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ વાયુદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

વાત આવાતુ ભેષજમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ વાયવે સ્વાહા મહદ્ભૂતાધિપતયે સ્વાહા શીઘ્રપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇત્યષ્ટમઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૮॥
સ દિવમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય તારાવર્ષાણિ ચોલ્કાઃ પતન્તિ નિપતન્તિ ધૂમાયન્તિ દિશો દહ્યન્તિ કેતવશ્વોત્તિષ્ઠન્તિ ગવાઁ શ્રૃઙ્ગેષુ ધૂમો જાયતે ગવાઁ સ્તનેષુ રુધિરઁ સ્રવત્યત્યર્થઁ હિમં નિપતતીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ સોમદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

સોમઁ રાજાનઁ વરુણમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ સોમાય સ્વાહા નક્ષત્રાધિપતયે સ્વાહા શીતપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વ્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ નવમઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૯॥
સ પરં દિવમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્યાયુક્તાનિ યાનાનિ પ્રવર્ત્તન્તે દેવતાયતનાનિ કમ્પન્તે દૈવતપ્રતિમા હસન્તિ રુદન્તિ ગાયન્તિ નૃત્યન્તિ સ્ફુટન્તિ સ્વિદ્યન્ત્યુન્મીલન્તિ નિમીલન્તિ પ્રતિપ્રયાન્તિ નદ્યઃ કબન્ધમાદિત્યે દૃશ્યતે વિજલે ચ પરિવિષ્યતે કેતુપતાકચ્છત્રવજ્જ્રવિષાણાનિ પ્રજ્વલન્ત્યશ્વાનાં ચ વાલધીષ્વઙ્ગારાઃ ક્ષરન્ત્યહતાનિ મર્મ્માણિ કનિક્રદત ઇત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ વિષ્ણુદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

ઇદઁ વિષ્ણુર્વ્વિચક્રમ ઇતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ વિષ્ણવે સ્વાહા સર્વ્વભૂતાધિપતયે સ્વાહા ચક્રપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ખનનાદ્દહનાદભિમર્શનાદ્ગોભિરાક્રમણાચ્ચ ચતુર્ભિઃ શુદ્ધ્યતે ભૂમિઃ પઞ્ચમાચ્ચોપલેપનાત્

સમ્ભારાન્ પ્રદક્ષિણમાનીય બ્રાહ્મણાન્ સ્વસ્તિ વાચ્ય

એતૈઃ સમ્ભારૈર્ય્યદુપસ્પૃષ્ટં તદભ્યુક્ષેત્ શામ્યતિ હાતઃ

બ્રાહ્મણભોજનઁ હિરણ્યં ગૌર્વ્વાસોઽશ્વો ભૂમિર્દ્દક્ષિણા ઇતિ શામ્યતિ હાતઃ શાન્ત્યર્થઃ શાન્ત્યર્થઃ

ઇતિ દશમઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૧૦॥
સોઽધસ્તાદ્દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય ગવાં માનુષમહિષ્યજાશ્વોષ્ટ્રાઃ પ્રસૂયન્તે હીનાઙ્ગાન્યતિરિક્તાઙ્ગાનિ વિકૃતરૂપાણિ વા જાયન્તેઽસમ્ભવાનિ સમ્ભવન્ત્યચલાનિ ચલન્તીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ રુદ્રદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

આ વો રાજાનમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ રુદ્રાય સ્વાહા પશુપતયે સ્વાહા શૂલપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇત્યેકાદશઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૧૧॥
સ સર્વ્વાં દિશમન્વાવર્ત્તતે

અથ યદાસ્ય માનુષાણામતિધૃતિમતિદુઃખઁ વા પર્વ્વતાઃ સ્ફુટન્તિ નિપતન્ત્યાકાશાદ્ ભૂમિઃ કમ્પતે મહાદ્રુમા ઉન્મૂલન્ત્યશ્માનઃ પ્લવન્તિ તટાકાનિ પ્રજ્વલન્તિ ચતુષ્પાદં પઞ્ચપાદઁ વા ભવન્તીત્યેવમાદીનિ તાન્યેતાનિ સર્વ્વાણિ સૂર્ય્યદેવત્યાન્યદ્ભુતાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ભવન્તિ

ઉદુત્યં જાતવેદસમિતિ સ્થાલીપાકઁ હુત્વા પઞ્ચભિરાજ્યાહુતિભિરભિજુહોતિ સૂર્યાય સ્વાહા સર્વગ્રહાધિપતયે સ્વાહા કિરણપાણયે સ્વાહેશ્વરાય સ્વાહા સર્વ્વપાપશમનાય સ્વાહેતિ વ્યાહૃતિભિર્હુત્વાથ સામ ગાયેત્

ઇતિ દ્વાદશઃ ખણ્ડઃ ॥૬।૧૨॥
ઇતિ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ
ઇતિ દ્વિતીયઁ ષડ્વિઁશબ્રાહ્મણમ્