ṣaṭcakranirṇayaḥ · Chapter 1
ṣaṭcakranirṇayaḥ
atha ṣaṭcakranirṇayoyaṃ likhyate //
oṃ ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣyaṃ vyomapañcakam /
śarīraṃ yena jānanti na te yogyāḥ kulāgame
ā *? brahmabilaṃ cakraṃ sandantateṣva?vasthitam /
yoganālaṃ samutpannaṃ trailokye sa carācare
brahmakaṃndādhāraṃ brahmakaṃ sukhaṃ dadātīti brahmakāndam //
anyaśāstrābhiprāyaḥ //
nāḍi tritayamuddiṣṭaṃ yatra līyetasaṃjñitam /
tacca kandeti paryāyaṃ tacca brahmabilaṃ smṛtam
vāmadakṣiṇake nāḍyā viḍāpiṅgalasaṃjñake /
folio १९३ is missing but this seems to be a numbering mistake
p. १९४a) tayormadhye sthitā nāḍī suṣumṇā madhyamā smṛtā
viśrutā brahmanāḍīti brahmadarśayatissphuṭam /
tasya *? labilaṃ kandaṃ nābhyūrdhvādhoṅgulaṃ smṛtam
tattrikoṇamiti jñeyaṃ vistarādaṅguli trayam /
tasya madhye sthitā śaktiḥ pañcakāraṇabhakṣiṇī
saṅkocana prayogena prabuddhā bhavatīti sā /
bhāvānābhāvagamyā sāprayātā parame pade
evaṃ jñātvā mahābhāge kandādhāre sthitiṃ kuru /
tatra sthitvātmano rūpaṃ prākṛtaṃ tu parityajet
grāhayed bhāvanā yātaṃ *? hātsarvagataṃ śivam /
yaṃ prāpya tarate pāraṃ ghorāt saṃsārasāgarāt
dvitīyaṃ nābhicakraṃ tu nāgakuṇḍalasannibham /
kuṇḍalīkṛti vikhyātamudayāstagakāraṇam
anyaśāstrābhiprāyaḥ //
nābhimadhye sthitā śaktiḥ prasuptabhujagākṛtiḥ /
phaṇapañcakasaṃyuktā vāmāvartā trivartulā
pañcāśaṃdvijajananī praṇavākhyā trivāhagā /
ūrdhvādhaḥ kramayogena yā śivāntaṃ śivolvanā
prabuddhā cāṇu vajjñeya * *? suptā kuṇḍalākṛtiḥ /
tripañcāṅgulavistārāmitavarṇā kulāraṇī
tasya madhye yadā * *? saṃsthito hyekamānasaḥ /
nānāvidhāni cihnāni paśyati svapnavat priye
tasmāt sarvaprayatnena bodhayet kuṇḍalākṛtim /
p. १९५a) tṛtīyaṃ hṛdaye cakraṃ ṣaṭtriṃśadvyāpakaṃ prabhum /
padmarāgasamākāramādityasamatejasam
tṛtrodāharaṇam //
nābhe ūrdhvaṃ vitaśrātu kaṇṭhadūrdhvaṃ ṣaḍaṅgulam /
hṛdayaṃ tad vijānīyād viśvasyāyatanaṃ mahat
hṛccakramadhye kamalaṃ ṣoḍaśārāṅgulairyutam /
aṣṭāṅgulapramāṇena lambamānamadhomukham
karṇikākesarairyuktaṃ haṃsasya padameva hi /
tatrābhyāsagato yogī paśyatyātmānamātmanā
caturthaṃ kaṇḍacakraṃ tu nāḍīsaṅghaṭṭagocaram /
saṅghataṃ sarvanāḍīnāṃ hṛdayaṃ tadudāhṛtam
p १९५b) anyaśāstrābhiprāyaḥ //
kaṇṭha rūpātkṣutpipāsā * * *? //
īśatkṛtāpi rasanā bilasūlasaṃsthāpī śa?ddvijādharadale vivṛte ca kṛtvā /
īśatsudhāra savaraṃ śaśinaśca pītvā tatkṣuttṛṣāṃ maraṇadāharujāṃ nivṛttiḥ
pañcamaṃ binducakraṃ tu trikhaṇḍaṃ vyomagocaram /
vyomātītaṃ paraṃśāntamātmarūpaṃ vyavasthitam
bhruvormadhye sthitaṃ cakraṃ bindvākhyaṃ mokṣadāyakam /
pañcavarṇadharaṃ devaṃ pañcakālasamāyutam
pañcavelāyutaṃ nityaṃ pañca pañca vivarjitam /
niṣprapañcaṃ nirābhāsamaṅguṣṭhaikapramāṇakam
ṣaṣṭhaṃ vai tālu cakraṃ ca devānāmapi durlabham /
p. १९६a) candrakānti samaprakhyaṃ cintayetkalayā yutam
tatrodāharaṇam /
tālumadhye sthitaṃ cakramamṛtākhya kalāyutam /
tatra vai daṇḍapāṇistu saṃsthitaḥ parameśvaraḥ
aṅgulatrayamānena trikoṇākṛti * * *?m /
ādvijātyanvyajātyantamekādṛ *? va rūpiṇī
tasyordhve? nāsanaṃ cakraṃ rekhādvāravivarjitam /
pramāṇarūparahitaṃ bhāvagamyaṃ sadoditam
yatra sā ca sthitā śaktirvimalā rūpavarjitā /
śivena saha caikatra viśrāntiṃ kurute sadā
hakārādūrdhvagā kāryā kālāgninayagāpuraḥ //
sā hyeva gulphajānuha sarvādhāre layaṃ gatāḥ
p. १९६b) sarvā *? rātu saṅkoce saṅkocāt turyakoṇake /
turyakoṇā tu janmākhye tataḥ skandasya bhāmini
skandāt kuṇḍalinīmadhye kuṇḍalākhyāt ghaṭodare /
tadvai sañjīvanasthānaṃ bhūtānāṃ jīvasaṃpuṭe
sañjīvanyāśca kūrme tu kūrmāśca sparśasaṃjñake /
sparśāśca lalanāmūle lālākhyāllambake tathā
*? khyāt guruvaktre ca gururhyajamukhe tathā /
itye te ṣodasādhārāssaṃsthitāḥ kulamadhyataḥ
yairbhitvā bāhyataḥ śaktirvajet sapādaśaṃpadam /
yā śaktirūhakākhyādhāramadho mārgaṃ gacha?tisau *? kāryā tasyāśca
dhārāḥ ṣoḍasa?ka *? nte //
p. १९७a) * * *? nūta * *? rgoḥ sarvādhāre *? saṃjñite /
gudasya kālāgnirudreti paryā?yaḥ /
asyaiva kāmasaṅkoco vāyuḥ /
yonimārgadvayaṃ vāyoḥ saṅga?me sarvadā sthitam /
aśaktyā samatāṃ nītvā di?vyoyodhaḥ pravartate //
ta * *? taṃ krośya?gudadvāraṃ sarvādhāramaṅguli *? yasyordhve turyakoṇaṃ
catuṣkoṇaṃ meḍhre janmākhyaṃ yasmin sthāne strīpuṃsayoḥ saṃyogakāle
bījaṃ patitaṃ bhūtvā garbhaḥ sa bhavati janmākhya hāṭakasyā bhya?ntare
tiryagg?tyāṅgula ṣaṭkam / ūrdhvagatyāṅguli dvayam //
anyaśāstrābhiprāyaḥ //
jakāre jananaṃ yatra makāre maraṇaṃ bhavet /
janmamṛtyu bhaya sthānaṃ janmasthānaṃ tu tadviduḥ //
meḍhrodhvā?ṅgula dvaye janma kandaṃ tasyordhe aṅgula dvayam /
tacca trikoṇaṃ nāḍi tritayasyā dhāram /
tadyathā nāḍyadho hyaṅgulā dṛ?ṣṭau meḍhramūlaṃ tva?tadviduḥ /
tatra madhye mahācakraṃ kandaṃ nāma prakīrtitam /
tālusaṃjñā bhavettasya śodhanaṃ nāmanāmataḥ //
anya śāstrābhiprāyaḥ //
nābhi meḍhrāntaraṃ kandaṃ tatvādhāraṃ prakīrtitam /
dahantātka * madhyasthaṃ caitanyaṃ cittavarjitam /
ṣaḍaraṃ prasphurantaṃ ca kandasaṃsthānasaṃsthitam /
kulabinduriti khyātaṃ khyātaṃ brahmabilaṃ tathā //
p. १९८a) etat prakṛṣṭakamucyate //
kuṇḍalinī nābhi deśe ghaṭodaraṃ nābhi hṛtpadmamadhyasthaṃ tasyaiva
saṅjīvanīti paryāyaḥ /
nābhi hṛdayapadmasaṃpuṭaṃ madhyam /
kūrmaṃ hṛdayaṃ sarvāṇi padārthāni yatra kūrmāṅgānīvatiṣṭhanti
tatkūrmādhāraṃ sarvambaraḥ? sthānam /
hṛdayāccaturaṅgulaṃ lolākhyaṃ lolājihvā tasyāmūlaṃ lolāmūlaṃ
kaṇṭhasthānam /
lampikādhaḥ ṣaḍaṅgulam /
lambākhyaṃ lambāghaṇṭikāguruvaktraṃ guruvaktreti bindusaṃjñaṃ
bhrūmadhyaṃ bhrūmadhyeti bindusaṃjñakaṃ turyasthāne sarveti kathyate /
ajamukhamajamākāśaṃ avidyamānaṃ janmāyasmāttasminsthāne dhvaja? iti //
p. १९८b) iti ṣoḍaśādhāram? //
atha trilakṣam //
antarlakṣaṃ bahirlakṣaṃ lakṣaṃ cobhayavarjitam /
bāhyala *? prayogena pratimādi *? cālanam /
sarvāvayavasaṃyuktaṃ sarvatantrārthasaṃyutam /
śā * * *? samāsādya cittacaitanya yogataḥ /
parāpravartate dṛṣṭirantarlakṣasya darśanam /
bahirantarbahi kṛtvā svasthānasthasya yā sthitiḥ /
tallakṣaṃ madhyamaṃ? proktaṃ na kiñcidyatra lakṣayet /
lakṣa traya vinirmuktaṃ vā *? yātītamavyayam /
sarvā?vasthaṃ na sāvasthaṃ paraṃ tallakṣamucyate //
vyomapañcakamiti //
prathamaṃ tu brahmavyomaviṣṇuvyoma dvitīyakam /
p. १९९a) rudravyoma tṛtīyaṃ tu ceśvarākhyaṃ caturthakam /
sadāśivaṃ pañcamaṃ tu hyetadvai vyomapañcakam //
nādyādi hṛdayaṃ yāvadbrahmajñānaṃ viduḥ priye /
jāgradvṛtyunubhāvena pārthivaṃ tatvamuttamam // १ /
hṛdayātkaṇṭhasaṃsthānaṃ viṣṇusthānaṃ prakīrtitam
kaṇṭhā tu yāvadbhrūmadhyaṃ rudrasthānaṃ tu tadviduḥ
suṣuptāvasthayā saṃsthaṃ tejastattvaṃ tu saṃsthitam /
bindau tu yāvattalvantamīśvarākhyamanukramam
turyāvasthāśritaṃ jñeyaṃ vāyutatvaṃ samāśritam /
tālvantād dvādaśāntaṃ tu sthānaṃ sadāśivaṃ sthitam
turyātītapadāvasthaṃ nabha
part of the text is missing here
* mi citpatiṃ homaṃ bindunādendu saṃyutam /
p. १९९b) ṣaṣṭhambā samāyuktaṃ svacchadaṃ vigatā mayam
namaḥ svāhā svadhā vauṣaṭ svavaṣaṭkaṅsamanvitam /
dīrghasvarasamāyuktaṃ haṃsaṃ haṃsāṅgabhūṣitam
śaktimantrasamāyuktaṃ parānandapadaṃ sthitam /
vyāpinī sahitaṃ devaṃ sṛṣṭikṛdvyāpinīśvaram
ṣaṭtriṃśattattvamadhyasthaṃ paramaṃ mantravigraham /
mantrātītaṃ paraṃ śāntamunmanyantaṃ nirāmayam
jyotiṣāṃdhāmadhāmākhyaṃ cidānandaprakāśakam /
matijñanaikagamyaṃ tamitareṣāmagocaram
paramātmāpadātītaṃ sa * * *? vivarjitam /
śivaṃ sarvagataṃ śūnyaṃ sa bāhyābhyantare sthitam
folio २०० - २३९ is missing seeminglya due to numbering mistake
p. २४०a) nityoditaṃ mahātejaṃ sūryahaṃsaṃ śivātmakam /
rāśicakragataṃ devamayanadvayasaṃsthitam
udare dakṣiṇe candraṃ dakṣiṇo cottaraṃ ravim /
pakṣadvayasamāyuktaṃ sarvabhūteṣvavasthitam
yogeśvaraṃ yogagamyaṃ yogātītaṃ nirāmayam /
ṣaṭpathaṃ ṣaṭpathātītaṃ śūnyaṃ ṣaṭkasamanvitam
hṛtkuśeśayamadhyasthaṃ grāhyagrāhakagūhitam /
ṣaṭpathaṃ ṣaḍabhāvākhyaṃ citpatiṃ cetanātmakam
kharūpaṃ khacaraṃ khasthaṃ khaparaṃ khapatiṃ khagam /
kūlā * * *? lādhāramakulaṃ kulanā * *? m
p. २४०b) sa eva bandhurmātā ca pitā ca sasuhṛt?guruḥ /
yaṃ sarvasvamiti prāhustaṃ vande parameśvaram
yasya? sarvajñatā jñā?pti dadhi bodhasvatantratā /
a * * * * * ktiśca tasmai pūrṇātmane namaḥ
sarvendriya parityāgād vyāptiryasya vilakṣaṇā /
ṣāḍguṇyaguṇasaṃyuktā tasmai vyāptātmane namaḥ
jñānādi guṇasaṃyuktaṃ varjitaṃ prākṛtaṃ guṇaiḥ /
kṣayotpatti na yasyasthastasmai nityātmane namaḥ
yasya mūlaṃ na cāgraṃ ca na diśo vidiśastathā /
na śabdo na tathākāśastasmai śūnyātmane namaḥ
vā? paśyatyakṣirahitaḥ svādaṃ bindatya jihvakaḥ /
p. २४१a) akarṇaḥ śṛṇute yaśca tasmai cittrātmane namaḥ
* * * * * * * * * * * * * * * /
viśvaṃ kāraṇanirhīnastasmai sraṣṭātmane namaḥ
yathā kālo hyasūtropi kurute kāryasādhanam /
tathaiva kartā yo nityaṃ tasmaikartrātmane namaḥ
yo nityaṃ vasate dehe viśvamadhye vyavasthitaḥ /
sthairya rūpaṃ samāsādya tasmai sthityātmane namaḥ
yasya viśvamidaṃ haṃsarkālamekaṃ bruvantitam /
saṃharetkevalātmā ca tasmai kālātmane namaḥ
ya eko bahudhā rūpairvasatyasmiñcarācare /
saṃhṛtyedaṃ punaścaikaṃ tasmai māyātmane namaḥ
viśvaṃ jñānakarāgreṇa dhṛtaṃ tattvasamanvitam /
p. २४१b) līlayā bhrāmyate yena tasmai vīrātmane namaḥ
brahmāṇḍasya yathāmadhye dṛśyate sarṣapā kaṇaḥ /
brahmāṇḍaṃ ca tathā yasya tasmai sthūlātmane namaḥ
bālāgra bhāgaḥ śataśaḥ kalpitotha sahasraśaḥ /
yasyamānamidaṃ proktaṃ tasmai sūkṣmātmane namaḥ
mahāsthānaṃ śarīre yassarvasatvairadhiṣṭhitaḥ /
satvapañjaranirmāṇaṃ tasmai kṣettrātmane namaḥ
kṣettrajño jyotirātmā ca hṛnmadhye tu vyavasthitaḥ /
yaḥ śucirnirmalohaṃsastasmai kṣe?trātmane namaḥ
maha *? stamasaḥ pāre unmanyātmānamujjvalam /
p. २४२a) yaṃ jñātvā na punarjanma tasmai jñānātmane namaḥ
jñānena prāpyate yasmāt kāryaṃ vai kāraṇottaram /
yāvatsarvagatā tṛptistasmai jñānātmane namaḥ
dehamadhye sthito yacca nābhicakre paribhraman /
citprakāśo hṛdivyāpī tasmaijīvātmane namaḥ
iḍā gaṅgā mahāpuṇyā suṣumṇā yamunā tathā /
tayoḥ saṃkrīḍate yaśca tasmaihaṃsātmane namaḥ
yaḥ śuddhaḥ śuklapakṣe tu śuklagaṅgājale sthitaḥ /
śuklakarmarato nityaṃ tasmai śuklātmane namaḥ
yaḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇapakṣe tu saṃsthito yamunā jale /
krūrakarmarato nityaṃ? tasmai kṛṣṇātmane namaḥ
p. २४२b) re?cakena vahennityaṃ ṣaḍrasā svādalampaṭaḥ /
yastejastapate nityaṃ tasmai sūryātmane namaḥ
pūrake nivasedyaśca niśāyāmamṛtātmakaḥ /
āpyāyana karo nityaṃ tasmai somātmane namaḥ
yastṛptastarpayeddevāndevayānenasaṃsthitān /
pitṝṇāṃ pitṛsthānena tasmai vahnyātmane namaḥ
sūryasya grahaṇe yaśca viṣuvena ca saṃyutam /
iḍāpiṅgalayormadhye saṃlīno hṛdayāntare
yatpuṇyaṃ havyakavyena tasmai tīrthātmane namaḥ
candrodaye candragatyā iḍāṃśe piṅgalārpitam /
yaḥ śreyaḥ sarvakāryāṇāṃ tasmai lagnātmane namaḥ
dvādaśānte śubhe kṣettre śivarāhusamanvitam /
p. २४३a) citsūryagrahaṇaṃ yatra tasmai sthānātmane namaḥ
yatra candro hyapānākhyo yatra cāstaṅgato raviḥ /
prāṇāpānakṣayo yatra tasmai mantrātmane namaḥ
brahmārpaṇavidhānena dinarātri parikṣayāt /
pūjyate yogibhi yaśca tasmai pūjyātmane namaḥ
svayamuccarate yaśca svadehāvasthitaḥ śivaḥ /
dehānte mokṣado yaśca tasmai japyātmane namaḥ
citkṛṣāṇurmano hotā amṛtākhyā parāhṛtiḥ /
yatra mantro hakārākhyastasmai hotātmane namaḥ
sarvadevasthito devaḥ saptārciḥ parameśvaraḥ /
yaścāntaḥ ṣaḍrasāhārastasmai bhoktātmane namaḥ
p. २४३b) yo nityaṃ bhāsayet samyak mayūkhairmahādyutiḥ /
sa bāhyābhyantaraṃ sarvaṃ tasmai bhāsātmane namaḥ
yo vyomaparamaṃ brahma citprakāśaṃ nirāmayam /
bhūtākāśaṃ parityajya tasmai vyomātmane namaḥ
yovinidrā mahābodhā yuñjānāḥ saṃyatendriyāḥ /
paśyanti jyotiṣāṃ jyotistasmai yogātmane namaḥ
pūrake yo bahirbrahmā kumbhake viṣṇureva ca /
recake yo vasedrudrastasmai prāṇātmane namaḥ
brahmatve sṛjate viśvaṃ viṣṇutve sthiti kṛścayaḥ /
rudratve saṃharatyeva tasmai sthityātmane namaḥ
mātrā pañcakasaṃyuktaṃ prasāde pañcadaivatam /
p. २४४a) manunātrā yate yena tasmai mantrātmane namaḥ
svayambaścarate yaśca svalpavṛtti halākṛtiḥ /
anāhata paraḥ śāntastasmai varṇātmane namaḥ
sragivagrathito yena prākṛto bhumisañcayaḥ /
dharmādharma mayaiḥ paśaistasmai vandhātmane namaḥ
sarvādvanapathātīta munmanyate vyavasthitam /
sarvākhyeyaṃ paraṃśāntaṃ tasmai mokṣātmane namaḥ
yasya pīṭhamidaṃ viśvaṃ mūrtivyomātmikā bhavet /
līyante sarva tatvāni tasmai liṅgātmane namaḥ
unmanyantaṃ paraṃ śuddhaṃ samanāvastu niṣkalam /
vyāpinyā sakalaṃ yaśca tasmai muktyātmane namaḥ
p. २४४b) calācaleṣu sarveṣu viśvamadhye vyavasthitaḥ /
māyāṃbāddhāsthito yaśca tasmai sarvātmane namaḥ
stavarājasamaṃ divyaṃ jñānāñjanamanaśvaram /
ajñānatimirāndhasya unmīlanakaraṃ smṛtam
narāṇāṃ kṣīṇapuṇyānāṃ sadyodharmavivardhanam /
paraṃ śuddhaṃ pavitraṃ ca sarvaduḥkhanivāraṇam
adhyātmaguṇasaṃpūrṇaṃ jñātvā yaḥ paṭhate naraḥ /
sarvapāpaviśuddhātmā sa gacchecchā śvataṃ padam
Original text: ṣaṭcakranirṇayaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0