sarvollāsatantram · Chapter 1
srīgurave namaḥ /
atha śrīsarvānandanāthakṛta-sarvollāsasya
ullāsanirṇayaḥ //
prakṛterlakṣaṇaṃ śāstrardevatāmūrtikalpanaṃ /
ullāse prathame vakṣye nigamāgamalakṣaṇam
vakṣye'haṃ tantranāmāni dvitīyollāsakepi ca /
tricatuḥpañcamolāse sṛṣṭyutpattiṃ vadāmyaham
ṣaṣṭhe sṛṣṭilayaṃ vakṣye saptame bhāvalakṣaṇam /
ācārañcāṣṭame vakṣye kumāryā lakṣaṇaṃ vidhim
vakṣye'haṃ navamollāse bhāvādināmalakṣaṇam /
daśame śrīgurordhyānamekādaśe'pi lakṣaṇam
dvādaśe vaiṣṇavācāraṃ tato bhaktiṃ trayodaśe /
vakṣye caturdaśollāse bali-lakṣaṇamuttamam
aṣṭāṅgayogasaṃsiddhiṃ vaiṣṇavācārameva ca /
vakṣye pañcadaśollāse śaivācāraṃ tathaiva ca
bibhāvau vīrapaśavorllakṣaṇaṃ pañcatattvakam /
tattvasyaivānukalpañca tilakañcaiva ṣoḍaśe
ullāse saptadaśake yantrarājasya lakṣaṇam /
śāktācārakramaṃ vakṣye vāmadakṣiṇabhedataḥ
nindakasya paśoścāpi aṣṭādaśe nirūpitam /
lakṣaṇaṃ sādhakānāñca divyacakrasya lakṣaṇam
vīracakrakramaṃ vakṣye ullāse'pyūnaviṃśatau /
cakrasthānamāsanañca cakramadhye praveśanam
vakṣye'haṃ devacakrasya lakṣaṇañcaiva viṃśatau /
jātyabhedaṃ cakramadhye tathā dravyanirūpaṇam
(kh)
guroḥ kṛpāprasādena taṃ vakṣye'pyekaviṃśatau /
dvāviṃśatikollāse pātrādhārau ca lakṣaṇau
ādya-tattvasya-māhātmyaṃ vakṣye'haṃ trayoviṃśatau /
dravyābhedaṃ śaktiśuddhiṃ caturviṃśatike'pi ca
pañcaviṃśatikollāse cādya-tattvasya śodhanam /
ānandabhairavadhyānaṃ tathaivānandabhairavīm
ṣaḍviṃśatau pravakṣyāmi saṃkṣepe dravyaśodhanam /
māṃsaṃ matsyañca mudrāñca lakṣaṇaṃ śodhanaṃ tathā
gurupādarajo dhyātvā vakṣye'haṃ saptaviṃśatau /
vakṣye'haṃ lakṣaṇaṃ śakteraṣṭāviṃśatike'pi ca
ūnaviṃśadikollāse vakṣye'haṃ śaktiśodhanam /
vidhānaṃ samvidā-pānamullāse triṃśadike'pi ca
śrīcakrasya ca pātrasya cādhārasya ca lakṣaṇam /
ekatriṃśadikolāse vakṣye nānāprakārakam
sādhakasya ca pātrāṇi dvātriṃśati nirūpaṇam /
vaṭukādivalistritriṃśadike parikīrtitaḥ
nyāsaṃ tarpaṇakaṃ karma catustriṃśati lakṣaṇam /
pañcatriṃśadike vakṣye prāthanaṃ pātravandanam
ṣaṭtriṃśati mahollāse niyamaṃ pātralakṣaṇam /
saptatriṃśadikollāse śrīgurordhyānalakṣaṇam
aṣṭaviṃśadikollāse madhudāna-pramāṇakam /
ūnacatvāriṃśadīti pañcamasya vidhānakam
catvāriṃśadikollāse vakṣye krīḍādilakṣaṇam /
ekacatvāriṃśadīti pañcamānāndalakṣaṇam
dvācatvāriṃśadīti sādhakānandalakṣaṇam /
ānandaṃ navapātrasya tricatvāriṃśadīti ca
(g)
caucatvāriṃśadullāse pañcamasya ca lakṣaṇam /
pañcacatvāriṃśadīti ānandastotramuttamam
abhiṣekakramaṃ vakṣye ṣaṭcatvāriṃśadīti ca /
saptacatvāriṃśadīti dakṣiṇācārabhāvakam
aṣṭacatvāriṃśadīti vāmācāraṃ viśeṣakam /
puṣpapramāṇaṃ tatraiva pañcadhā saptadheti ca
ūnapañcāśadullāse vidhānaṃ puṣpaśodhanaṃ /
vakṣye pañcāśadullāse lakṣaṇaṃ kulayoṣitām
ekapañcāśadullāse maithunasya ca lakṣaṇam /
dvāpañcāśadikollāse śaktijñānaṃ prakāśakam
tripañcāśadikollāse siddhāntācāralakṣaṇam /
catuḥpañcāśadulāse pūrṇānandaviśeṣakam
pañcapañcāśadullase pūrṇānandasya lakṣaṇam /
ṣaṭpañcāśadikolāse śaktyānandasya lakṣaṇam
saptapañcāśadullāse śaktimāhātmyamuttamam /
aṣṭapañcāśadullāse haṃsabījasya lakṣaṇam
dhyānatrasya māhātmyaṃ vakṣye'hamūnaṣaṣṭike /
divyācārakramaṃ vakṣye ṣaṣṭamullāse suniścitam
kaulācāra ekaṣaṣṭau kathito granthakṛdbudhaḥ /
prakṛterlakṣaṇaṃ yad yat svarūpañca dviṣaṣṭike
triṣaṣṭau brahmaṇaḥ jñānaṃ jīvanmuktastataḥ param /
catuḥṣaṣṭau samāptaśca granthollāsa-yathoditaḥ
ityullāsa-nirṇayaḥ samāptaḥ /
sarvollāsatantram /
śrīsarvānandanāthaviracitam /
prathamollāsaḥ /
śrīgurave namaḥ [kh: namaḥ parama devatāyai] /
praṇamya [g, gh: namāmi] prakṛtiṃ nityāṃ jagadātmasvarūpiṇīm /
sarvollāsaṃ mahollāsaṃ mahollāse vadāmyaham
nigamādāgamācchāstrād bhāvācāraṃ samuddhṛtam /
śrīsarvānandanāthoktaṃ śrīdevyāścaraṇāmbuje
gaṇeśatantre śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā nityā triguṇā triguṇātmikā /
prakṛterlakṣaṇaṃ kiñcittava sthāne vadāmyaham
ekādhikye guṇānāñcedvikṛtiḥ syānmaheśvari /
triguṇānāṃ samānānāṃ prakṛtiḥ sūkṣmarūpiṇau
same'pi nityā yā devī viṣame sādhyanityakā /
nityānityaprabodhārthaṃ heturjñeyaḥ parasparam
kecit (?) sthūlaṃ nityarūpaṃ kecit (?) sūkṣmaṃ prakalpayet /
nityānityaṃ jagat sarvamātmarūpeṇa bhāvitam
p. २)
ātmā ca parameśāni tridhārūpaṃ sanātanam /
paramātmā ca vāhyātmā jīvātmeti prakīrtitam
jīvātmā liṅgarūpī ca śuddhadīpaśikhākṛtiḥ /
tejodhyānaṃ mahadrūpaṃ tejīyaḥ sūkṣmarūpakam
hetunā bhāṣitaṃ yadyattattat sthūlaṃ maheśvari /
tejodhyānaṃ vinā kaścid (?) dhyānamātraṃ nacecchive
yathā dhṛtasya takrasya heturdughaṃ maheśvari /
sthūlasyāpi ca sūkṣmasya tejoheturdhruvantathā
mano'pi tejaḥ parame ! sthūlamindriyabhāṣitam /
mano'tītaṃ sūkṣmamekamekamātraṃ nirañjanam
nirañjanaṃ sarvarūpaṃ sarvajñānasya kāraṇam /
sākṣivadbhāti tadbrahma prakṛtirvikṛtiḥ śive
atha nigamalakṣaṇaṃ yāmale -
nirgataḥ śaṅkarīvaktrād gataśca giriśānane /
mataḥ śrīvāsudevasya tasmānnigama ucyate
atha nigamākhyākathanam /
kalpasāraṃ kalpatattvaṃ kalpadrumamataḥparam /
purā proktā kalpalatā kalpānandañca [gh: kalpānandeti] pañcadhā
athāgamalakṣaṇam /
āgataḥ śivavaktebhyo gataśca girijānanam [g: girijānane] /
mataḥ śrīvāsudevasya tasmādāgama ucyate
p. ३) athāgamanigamaprakāśakathanam /
vāsudevo'pi tacchrutvāpyuvāca gaṇeśaṃ prati /
nandīśvarāya tadvākyaṃ nigamāgamasammatam
gaṇeśena pravaktavyaṃ yāmaleṣu prakāśitam /
evaṃ parasparaṃ vyāpta āgamonigamaḥ kṣitau
catuḥṣṭyāgamaḥ proktaḥ pañcadhā nigamaḥ śive /
yāmalañca caturdhoktaṃ tasmācchāstraṃ prakāśitam
atha yāmalotpattiḥ /
sūkṣme'pi nirmalā yā ca sthūle sā yāmalaḥ śive /
yāmaloktaṃ sthūlarūpaṃ sarvaśāstrasya bodhanam
atha śāstrotpattiḥ /
catuḥṣaṣṭyāgamaḥ proktaḥ pañcadhā nigamastathā /
yāmalañca caturdhoktaṃ tasmācchāstraṃ prakāśitam
nigamādāgamo jāta āgamād yāmalo bhavet /
yāmalādveda-saṃjātaṃ vedājjātaṃ purāṇakam
purāṇāt smṛti-saṃjātaṃ smṛteḥ śāstrāṇi yāni ca /
tāni gṛhṇāṇi yatnena cottamaṃ hi kramotkramāt
atha yugabhede śāstrācaraṇam /
satye śrutyuktakarmāṇi tretāyāṃ smṛtisammatam /
dvāpare ca purāṇāni kalāvāgamasammatam
āgamoktavidhānena kalau devān yajet sudhīḥ /
nahi devāḥ prasīdanti kalau cāndhavidhāntaḥ
p. ४) atha śāstreṇa devatāyā mūrtinirūpaṇam /
paramātmāgamaḥ prokto vedo jīva udāhṛtaḥ /
purāṇānyaṅgaśāstrāṇi cāṅgaṃ pratyaṅgakaṃ smṛtiḥ
anyāni sarvaśāstrāṇi romādīni krameṇa ca /
śāstreṇa jñāyate rūpaṃ devatāyāḥ prabhedakam
nārāyaṇī tantre -
nigamātmā maheśāni paramātmāgamo dhruvam /
jīvātmā yāmalaṃ proktaṃ vāhyātmā vedarūpakam
aṅgāni ca purāṇāni aṅgasyāṅgaṃ smṛtiḥ priye /
anyāni yāni śāstrāṇi tanūruhāṇi pārvati
śāstreṇa devatārūpaṃ jāyate yugabhedataḥ //
atha vedotpattikathanam /
brahmayāmasambhūtaṃ sāmavedamataṃ śive /
rudra-yāmalasaṃjātam [gh, ṅ: sambhūtam] ṛgvedāṃ paramaṃ
mahat
viṣṇu-yāmalasambhūtaṃ yajurvedaṃ kuleśvari /
śakti-yāmalasambhūtamatharvaṃ paramaṃ mahat
sāmavedamataṃ satye tretāyāṃ ṛṅmataṃ śive /
dvāpareca yajurvedamartharvasya mataṃ kalau
३१ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse -
prathamollāsaḥ
dvitīyollāsaḥ /
atha tantrākhyākathanam /
toḍale śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ muktidāyaka !
adhunā śrotumicchāmi tantranāmānukīrtanam
śrīśiva uvāca -
śṛṇu devi mahābhāge dāso'haṃ tava kāmini /
tava snehena vaddho'smi tantrākhyāṃ kathayāmyaham
na vaktavyaṃ mahābhāge duṣkarme nāstike nare /
mama prāṇādhikaṃ tantraṃ lokānāṃ muktidāyakam
ananto (?) devadevī ca anantaṃ tantrameva ca /
gadituṃ naiva śaknomi brahmāṇḍānte'pi pārvati
tavājñayā maheśāni lokānāṃ trāṇahetave /
catuḥṣaṣṭīni [k, g: catuḥṣaṣṭyāni] (?) tantrāṇi mayaivoktāni kāmini
kālītantraṃ muṇḍamālā-tārā-nirvāṇakāni ca /
śivasāraṃ vīratantraṃ liṅgārcana-latārcane
toḍalaṃ nīlatantrañca rādhātantraṃ maheśvari /
viśvasāraṃ bhairavākhyaṃ bhairavītantrameva ca
siddheśvaraṃ mātṛbhedaṃ samayātantrakaṃ śive /
guptasādhanatantrañca mātṛkātantrameva ca
p. ६) māyātantraṃ mahāmāyā akṣayātantrakaṃ śive
kumāryākhyāmahattantraṃ kulārṇavamataḥparam
kālikākulasarvasvaṃ kālikākalpatantrakam /
vārāhī yoginītantraṃ yoginīhṛdayaṃ śive
sanatkumāratantrañca tripurāsāratantrakam /
yoginīvijayaṃ bhadre mālinītantrameva ca
kukkuṭākhyaṃ mahattantraṃ śrīgaṇeśākhyatantrakam /
bhūtatantraṃ tathoḍḍīśaṃ kāmadhenu tathottamam
vīrabhadraṃ mahattantraṃ vāmakeśvarameva ca /
kulacūḍāmaṇitantraṃ bhāvacūḍāmaṇi priye
jñānārṇavañca varadātantracintāmaṇintataḥ /
kālīvilāsakaṃ tantraṃ haṃsatantraṃ maheśvari
cidāmbarataṭaṃ tantraṃ vijñāpanamataḥparam /
phetkāriṇīñca nityākhyaṃ tantramuttarasaṃjñakam
nārāyaṇīmahattantraṃ ūrddhvāmnāyakatantrakam /
jñānadvīpaṃ gautamīyaṃ tantraṃ niruttaraṃ śive
gāndharvaṃ kuñjikātantraṃ tantramuktāvalintataḥ /
vṛhat śrīkramatantrañca svatantraṃ tantrakaṃ śive
yonitantrañca kāmākhyāṃ tantraṃ proktaṃ varānane /
catuḥṣaṣṭyāni (?) tantrāṇi mayaivoktāni saṃprati
pratitantre paṭalāni catuḥṣaṣṭyāni (?) pārvati /
asaṃkhyāni ca tantrāṇi bhāvāni vividhāni ca
sarvaṃ yāmalasaṃgītaṃ catuḥṣaṣṭiprakārakam /
pradhānametadvijñeyaṃ caturyugamataṃ dhruvam
२० //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse -
dvitīyollāsaḥ
tṛtīyollāsaḥ /
atha sṛṣṭyutpattikathanam [g: -prakaraṇam] /
jñānadvīpe śrīpārvatyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ muktidāyaka /
sṛṣṭipralayamāhātmyaṃ mama sthāne prakāśaya
śrīśiva uvāca -
sṛṣṭiṃ vinā maheśāni pralayaḥ ko bhaviṣyati /
pralayañca vinā devi kā sṛṣṭiścopajāyate
bījaṃ vinā na vṛkṣaḥ syādvināvṛkṣaṃ na bījakam /
tathā sṛṣṭi-layaṃ devi nityānityaṃ hi kalpanam
kalpanāyāṃ bhavet sṛṣṭiḥ kalpanāyāṃ layo bhavet /
sṛṣṭi-pralaya-māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate
kiñcinmātraṃ pravaktavyaṃ jalabimbaṃ jale yathā /
tava snehena vaddho'haṃ kiñcinmātraṃ prakāśitam
nirākāraṃ mahāghoraṃ prakṛtiṃ puruṣātmakam /
sṛṣṭikāle'pi tadbrahma prakṛti-puṃsvarūpadhṛk [gh: prakṛtiḥ
puruṣarūpadhṛka]
kṣaṇakākārarūpo'sau prakṛtiśca pumān śive /
kecidvadanti prakṛtiṃ kecicca puruṣaṃ śive
kecidvadanti yogīndrāḥ prakṛtiṃpuruṣātmakam /
tadbrahmāvācyaṃ vijñeyaṃ vācātītaṃ sunirmalam
p. ९) mano'tītaṃ kriyātītaṃ vācātītaṃ maheśvari /
jñānārthaṃ sādhakasyāpi vadāmyekatvamāśritam
prakṛtyā jāyate sarvaṃ puruṣasyāpi lālasāt /
puruṣājjāyate sarvaṃ prakṛtyā api lālasāt
kāmodbhāvamadonmattā pūrṇānandasamāśritā /
puruṣādapi sraṣṭāhaṃ (?) viparītā vabhūva sā
mahākālī samākhyātā [k, kh: samākhyā sā] mahākālaḥ
sadāśivaḥ /
mahākālīpralīno'tra mahākālaḥ prakīrtitaḥ
mahākālapralīnātra mahākālī prakīrtitā /
vidyāvidyobhayorekā bhāvātītā maheśvarī
śaktibhāvaṃ samāśritya coktaṃ sṛṣṭiprakārakam /
sṛṣṭirūpaṃ śaktimātraṃ bhāvamātra [k, kh: bhāvamātraṃ]
prabodhakam
śaktijñānaṃ bhāvamātramabhāvaṃ puruṣaṃ priye /
ubhayorekabhāvatvaṃ prakṛti-puruṣātmakam
dvitīyā tāriṇī jātā kāmārtā trāṇadāyikā /
patiṃ dehi jaganmātaḥ kāmabhāvena kāṅghitā
iti śrutvā mahādevaḥ svadehāt puruṣaṃ dadau /
taṃ prāpya sā mahāvidyā viparītā samāśritā [gh, ṅ: viparīta-
samāśritā]
tṛtīyā ṣoḍaśī jātā ṣoḍaśī vayasānvitā /
rājarājeśvarī vidyā sarvadevaprapūjitā
madirāpūrṇanayanā kāmabhāvasadānvitā /
patiṃ dehi mahākālī-kāraṇānandasaṃyutam
iti śrutvā mahādevi dakṣiṇāmūrtiravyayaḥ /
dakṣabhāgaṃ samāśritya sarvadā parisaṃsthitaḥ
p. ९) pañcabhūtātmakaṃ yad yadvāmadakṣiṇabhedataḥ /
vāme ca ṣoḍaśī jñeyā dakṣiṇe puruṣo'vyayaḥ
nityānityamayaṃ brahma sṛṣṭirūpaṃ prakāśakam /
sādhakasya hitārthāya svānandārthe maheśvari
tripurādyā mahāvidyā cāṣṭabhāgena saṃsthitā /
bhuvaneśī bhairavī ca chinnamastā maheśvari
dhūmāvatī ca bagalā mātaṅgī kamalā śive /
ityaṣṭaśaktisaṃyuktaścāṣṭabhāgaḥ sadāśivaḥ
dakṣiṇādikrameṇaiva cāṣṭabhāgaḥ samāvṛtaḥ /
iti te kathitaṃ kānte sṛṣṭyutpattiprakārakam /
yasya vijñānamātraṃ hi jīvanmuktasya kāraṇam
vibhinne kṣaṇakākāre tāriṇī trāṇadāyinī /
madirāghūrṇanayanā madanākāṅkṣitā sadā
kāmānando mahādevo nāmākṣobhyasamāśritaḥ /
tasyā yoniṃ samāsādya śṛṅgārasṛṣṭimān sadā [g: mudā ]
bhāvātītā mahākālī tāriṇībhāvasaṃyutā /
tripurā sṛṣṭirūpā ca tridhaikaikā [gh: tridhaikātmā] tridhā śive
kālikā bījarūpā ca nīlārūpā ca tāriṇī /
sundarī sṛṣṭirūpā ca sṛṣṭirūpamidaṃ priye
rādhātantre sṛṣṭyutpattikathanam /
pūrṇānande mahāghore prakṛtiḥ puṃsamāvṛtā /
kṣaṇakākārarūpā sā bhāvātītā samāśritā
ātmendriyasukhaṃ devi [k: devaṃ ] svātmamātrapramāṇakam /
uvāca paramā śaktiḥ śṛṅgāraṃ kuru me priya
p. १०) iti śrutvā mahādeva uvāca prakṛtiṃ prati /
tasyākṛṣṭo'pyahaṃ [kh: tenākṛṣṭo'pyahaṃ] devi śṛṅgāraṃ kuru
me priye
tasyāstasya ca vākyena vādhitaṃ [k, g: vādhituṃ] na parasparam /
tatkṣaṇāt sā mahāśaktiḥ kṛṣṇo'bhūt parameśvarī
dṛṣṭvā kṛṇantu [gh: kṛṣṇasya] puṃrūpaṃ rādhā'bhūt
parameśvaraḥ /
rādhāṃśena pumān jñeyaḥ kṛṣṇāṃśāt śaktirūpadhṛk [gh:
kṛṣṇāṃśe nārī-rūpiṇī ] /
sṛṣṭirūpamidaṃ jñeyaṃ vaiṣṇavasya mataṃ dhruvam
atha tripurāsāratantre sṛṣṭyutpattikathanam /
mahākālī ghorarūpā dehacihnavivarjitā /
mahākālo'pyaṣaṣṭaśca (?) sisṛkṣābhāvamāśritaḥ [k:
śiśubhāvasamāśritāḥ; kh: bhāvaśṛṅgārasamāśritāḥ]
mahākālyā mahāstotraṃ mantraṃ yantraṃ kriyānvitam /
balidānānvitaṃ devi puraścaraṇasaṃyutam
atha mahākālaviracitaṃ śyāmāstotram /
karpūraṃ madhyamāntyasvaraparirahitaṃ senduvāmākṣiyuktaṃ
bījante mātaretattripuraharavadhu triḥkṛtaṃ ye japanti /
teṣāṃ gadyāni padyāni ca mukhakuharādullasantyeva vācaḥ
svacchandaṃ dvāntadhārādhararucirucire sarvasiddhiṃ gatānām
ityādidvāviṃśatiślokenoktam /
iti śrutvā mahākālī vabhūva tripureśvarī /
paramāścarya-sat-śobhā trikuṭā triguṇānvitā
p. ११) dṛṣṭvāpi sundarīrūpaṃ sundaro'bhūt sadāśivaḥ /
stotraṃ kuryāt [kh, ṅ: kṛtvā] vahuvidhaṃ mahābhāvasamāvṛtam
atha sundarīstotram /
triguṇātmā trividhā ca trivindu tritvamāninī /
tribhuṣā ca trirūpā ca tripurāyai namonamaḥ
ityādiṣaṭślokenoktaṃ mahākāla-viracitaṃ tripurāstotram /
stotraṃ śrutvā mahādevī pūrṇānandena bhāṣitā /
svecchayā sā mahāvidyā tejīyastvā vivarddhinī
vīrabhāvo mahādevo dakṣiṇā mūrtiravyayaḥ /
yadā dakṣasamāsādyastadā sā dakṣiṇā parā
tasyā yoniṃ samāsādya saṃharedakhilaṃ jagat /
mahākālīmahākālī yonimadhye layaḥ priye
yonisthānaṃ hi vijñeyaṃ mahātripurasundarīm /
tasyāstrirekhā vijñeyā tripurātripurātmikā
tripure tripurādevī tripurārisamanvitā /
śūnyaṃ candraṃ vārṇañca tripuraṃ parikalpitam
vāṅmayā yā mahādevī kāmarūpāmayī ca sā /
śaktimātrasthitā nityā trikuṭeti mahākalā
sundarī sundaraṃ vyāpya sundaraḥ sundarīṃ yadā /
tadā sā tāriṇī vidyā mahāghorapareśvarī
madirāghūrṇanayanā kāmārtā kāmadāyinī /
dvitīyā sā mahāvidyā pūrṇabhāvena kāminī
patiṃ dehi jaganmātaḥ pañcamānandasaṃyutam /
iti śrutvā mahādevaḥ saṃkṣobhyañca parityajet
parasparañca saṃvyāpyamekadehaṃ dvidehakam /
ekātmābhāṅmahādevo dvitvātmā tāriṇī tadā
p. १२) dvitvātmābhāṅmahādeva ekātmā tāriṇī tadā /
tatkṣaṇāt parameśāna ekabhāvadvibhākam /
stotraṃ kuryānmahādevyāstāriṇyāstrāṇadāyakam
atha tārāstotram /
tāriṇī trāṇadātrī syāttrāṇātmā trāṇabhāṣiṇī /
trāṇayuktā trāṇabhuktā trāṇabhuktā purātanī
ityādi /
stotraṃ śrutvā mahādevī tārā ghoratarā parā /
caturbhujā nīlavarṇā trinetrā śavavāhinī
dṛṣṭvaitattāriṇīrūpaṃ kālikā ghoradakṣiṇā /
caturbhujā kṛṣṇavarṇā trinetrā śavavāhanā
pañcāśadvarṇabhirmālāmuṇḍamālākṣamālikā /
dṛṣṭvaitat kālikāṃ vidyāṃ śrīvidyā tripurātmikā
caturbhujā raktavarṇā trinetrā pañcapūitā /
ādāntamadhyarahitā nityā sarvaprapūjitā
satyarūpā mahākālī satye pūjā mahāphalā /
tritārūpā sundarī syāt [g: syuḥ] tretāyāṃ phaladāyinī
dvāpare tāriṇī pūjyā dvāpareti ca tāriṇī /
kalau ca tridevā [kh: trideva] pūjyā kālīti tridevā [k, ṅ: tridevī] parā
[gh: kalautu tripurāpūjyā kālīti tripurāparā ]
sundarīsaṃyutā kālī kālikā sundarīyutā /
ubhayormilitā tārā tāreti cobhayātmikā
nāmamātraṃ vibhedaṃ hi sādhakaḥ siddhihetave [gh:
sādhakānāñca siddhaye] /
ekā vidyā trināmākhyā tamaḥ sattvaṃ rajastathā
trideveti tridhātmeti dvideveti dvidhātmikā /
eka deveti caikātmā kālītāreti sundarī
p. १३) tridhātmanā bhavet sarvaṃ tejastejīya-nirmalam /
tridhaikātmā yadā jñātvā tadā mokṣaṃ layaṃ dhruvam
kriyātmāpi cātmabhinnaṃ dhyātvā sālokyabhāgbhavet /
tejīyaścaiva sārūpyaṃ sāyojyambā maheśvari
dhyātvā nirmalavadbhāsaṃ [gh: bhāvaṃ] sāyojyamvāpi mauktikam /
evaṃ caturvidhā (?) dhyāaṃ caturyugamataṃ dhruvam [k:
catuyugamataḥparam; kh: caturvargamataḥ param]
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse
tṛtīyollāsaḥ
caturthollāsaḥ /
athānyaprakāreṇa sṛṣṭyutpattikathanam /
jñānārṇave śrīpārvatyuvāca -
yadā candraśca sūryaśca jalaṃ vasumatīpriya !
gaṅgādi nāsti tīrthādi viprādirjātibhedakaḥ
paśvācāraśca śaivaśca vīraśca divya eva ca /
siddhāntaścāpi kaulaśca etadbhāvaṃ naced yadā
utpattiḥ kena vā kutra kena vā kutracillayaḥ /
kathaya prāṇanātheśa sandeho yena naśyati
śrīśaṅkara uvāca -
gudaṃ liṅgaṃ hastapādau vākyañca parameśvari /
tyāgaṃ śṛṅgāramākarṣaṃ gamanaṃ stutigañjanam
śravaṇaṃ darśanaṃ ghrāṇaṃ sparśanaṃ rasavodhanam /
daśendriyamiti proktaṃ mana ekādaśaṃ priye
idaṃ śarīraṃ vijñeyaṃ vandhamokṣa [g: mukta] prabodhakam /
mano'pi naiṣṭhikaṃ yatra tatrendriyalayaṃ dhruvam
yathā vṛkṣādiṣu chāyā layamānā jalādiṣu /
jale naṣṭe punaśchāyā vṛkṣādiṣu pralīyate
tathendriyakriyānāśe punarmanasi līyate /
manasyutpadyate sarvaṃ bhāvamindiryasaṃyutam
layamānaṃ punastasmin bhāvamindriyavarjitam /
indriyasya gaterbhāvādācāro jāyate priye
p. १५) ācāraśca kriyā jñeyā kriyayā kiṃ bhavennahi /
kriyāmātraṃ jagat sarvaṃ jagattasyāpi bījakam
śrīśaṅkaryuvāca -
ācāramūlā jātiḥ syādācāraḥ śāstramūlakaḥ /
devavākyaṃ śāstramūlaṃ devaḥ sādhakamūlakaḥ
kriyāmūlaḥ sādhakaśca kriyāpi phalamūlikā /
phalamūlaṃ sukhaṃ deva sukhamānandamūlakam
ānandaṃ jñānamūlañca jñānaṃ jñeyasya mūlakam /
tattvamūlaṃ jñeyamātraṃ tattvaṃ hi brahmamūlakam
brahmajñānamaikāmūlamaikyaṃ hi sarvamūlakam /
aikyaṃ hi parameśāna bhāvātītaṃ suniścitam
bhāvātītāt kathaṃ sarvaṃ pakāśaṃ bhāvamātrakam /
aṅkuraḥ syād yatra bīje tasmāvṛkṣaḥ praphullakaḥ
vināṅkureṇa bījo'bhūt vinākāmena kāmukaḥ /
dvayoryogaṃ vinā deva kiñcinmātraṃ na jāyate
ekamātre sthite deva dvitīyādi na jāyate /
dvitīyādisthite deva caikatvaṃ naiva jāyate
saṃkhyāmātraṃ mahādeva saṃkhyeyasya vivakṣitam /
saṃkhyeyasya mahādeva saṃkhyayasya vivakṣitam
asyādyamantaṃ kasmācca kathañcāpi prakāśaya /
ahaṃ tvaṃ ko mahādeva kathaṃ kasmādvadasva me
śrīśaṅkara uvāca -
bhāvaṃ hi sṛṣṭirūpaṃ syādabhāvaṃ sṛṣṭivarjitam /
bhāvābhāvavinirmuktamabhāvaṃ bhāvameva ca
bhāvātītamayaṃ bhāvaṃ bhāvaṃ bhāvātītaṃ param /
yathā darpaṇabimbeṣu pratibimbañca darśanam
p. १६) tathā dvitvādikaṃ sarvaṃ bhāveṣvekeṣu dṛśyate /
dvitvamekatvasaṃyuktamekatvaṃ dvitvasaṃyutam
saṃkhyeyañca vinā saṃkhyā vijñātuṃ naiva śakyate /
dvitvabhāvaṃ vinaikatvaṃ kathamutpadyate śive
ekabhāvaṃ vinā kasmād dvitvabhāvaṃ prakāśitam /
parasparaṃ vinā vākyaṃ gadituṃ naiva śakyate
yathā dravyaṃ guṇāktañca guṇo dravyākta eva ca /
parasparaṃ vinā kiñcid jñānamātraṃ nacet kvacit
janakañca vinā janyo na janyo janakaṃ vinā /
phalaṃ vinā kriyā na syāt phalaṃ na syāt kriyāṃ vinā
tathā jñānañca jñeyañca parasparamapekṣitam /
jñānaṃ bhāvaṃ maheśāni jñeyaṃ bhāvavivarjitam
jñānaṃ jñeyañca yasyaikyaṃ tasya muktirakhaṇḍitā /
ekabhāvaṃ dvibhāvāktaṃ dvibhāvamekabhāvakam
ātmabhinnaṃ hi tvaṃmātramātmāhaṃ sarvarūpiṇam /
ahaṃ jñānaṃ vinā kvāpi tvaṃ jñānaṃ naiva jāyate //
tvaṃ jñānañca vinā kvāpi ahaṃ jñānaṃ na jāyate
yathākāśaḥ sarvarūpaḥ sarvadravyeṣu saṃsthitaḥ /
tathāhaṃ tvaṃ sarvarūpaḥ sarvadravyeṣu saṃsthitaḥ
tvaṃ jñānaṃ khaṇḍamityuktaṃ pūrṇajñānamahaṃ dhruvam /
yathaitattena khaṇḍātmā varjite vyāpitaṃ jagat
ākāśasya na bhedaḥ syād ghaṭopalakṣito yathā /
tathāhaṃ tvaṃ dehalakṣo dehaṃ hi tanmayaṃ dhruvam
ghaṭe naṣṭe ghaṭākāśo yathākāśe pralīyate /
dehe naṣṭe tathāhaṃ tvaṃ paramātmani līyate
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse caturthollasaḥ
pañcamollāsaḥ /
athavānyaprakāreṇa sṛṣṭinirūpaṇam /
nirvāṇatantre -
satyaloke nirākārā mahājyotiḥ - svarūpiṇī /
māyayāchāditātmānaṃ kṣaṇakākārarūpiṇī
hastapādādirahitā candrasūryāgnirūpiṇī /
māyāvalkalasaṃtyajya [māyāvalkalamutsṛjya dvidhā bhinnā
jaganmayīti prāṇatoṣaṇīdhṛtanirvāṇatantrīyapāṭhaḥ] dvidhā
bhūtvā yadonmukhī
śivaśaktivibhāgena jāyate sṛṣṭikalpanā /
prathame jāyate puttro brahmasaṃjño hi pārvati
śrīkālikovāca -
śṛṇu puttra mahāvīra [gh: mahādhīra] vivāhaṃ kuru yatnataḥ /
etacchrutvā tato brahmā uvāca sādaraṃ priye
tvāṃ vinā jananī nāsti śaktiṃ me dehi sundarīm /
tacchrutvā jagatāṃ mātā svadehānmohinīṃ dadau
dvitīyā sā mahāvidyā sāvitrī paramā kalā /
asyāḥ saṅgaṃ samāsādya vedavistāraṇaṃ kuru
anāyāsaṃ sṛṣṭikartā bhavestvaṃ [bhava tvaṃ
(mudritanirvāṇatantre)] mahīmaṇḍale /
dvitīye [dvitīyo (prāṇatoṣaṇīdhṛto nirvāṇatantrīyapāṭhaḥ)] jāyate
puttro viṣṇuḥ sattvaguṇāśayaḥ
p. १८) śrīkālikovāca -
śṛṇu puttra mahāvīra vivāhaṃ kuru yatnataḥ /
viṣṇuruvāca -
tava darśanamātreṇa niṣkāmī jāyate pumān
kathaṃ karomi he mātrmohinīṃ dehi me śive /
dehācchaktiṃ viniḥsṛtya [viniṣkṛṣya - (prāṇatoṣaṇīdhṛto
nirvāṇatantrīyapāṭhaḥ)/] dadau tasmai ca kālikā
vaiṣṇavīṃ tāṃ mahāvidyāṃ śrīvidyāṃ paramśvarīm /
tāmāśritya mahāviṣṇuḥ pālayatyakhilaṃ jagat
tṛtīye [tṛtīyo -] jāyate puttro mahāyogī sadāśivaḥ /
taṃ dṛṣṭvā sā mahākālī tuṣṭiyuktā bhavettadā
śṛṇu puttra mahāyogin madvākyaṃ hṛdaye kuru /
tvāṃ vinā puruṣaḥ ko vā māṃ vinā kāpi kāmini /
atastvaṃ paramānanda vivāhaṃ kuru me śiva
śrīśiva uvāca -
yaduktaṃ mayi he mātastvāṃ vinā nāsti mohinī /
satyametajjaganmātarmāṃ vinā puruṣo na ca
asmin - dehe saṃsthite ca na karomi vivāhakam /
kuru dehāntaraṃ mātaḥ karuṇā yadi vartate
tatkṣaṇe sā mahākālī dadau bhuvanasundarīm /
ādibhūtā yathā kālī tathā bhuvanasundarī
p. १९) tāmāśritya mahāyogī saṃharatyakhilaṃ jagat /
śaktiraṣṭavibhāgena bhāgaścāṣṭavidhā bhavet [gh:
śambhoraṣṭavibhāgāśca śaktiścāṣṭavidhā bhavet - iti
mudritanirvāṇatantrīyapāṭhaḥ / śaktivibhāgena
śambhunāṣṭavidhobhavet]
kālikādyā mahāvidyā hyanena parameśvari /
iti te kathitaṃ kānte yathāsṛṣṭinirūpaṇam /
gopanīyaṃ prayatnena vidyotpattiryathā [k, g, ṅ: vidyutpattiryathā
priye] priye
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
pañcamollāsaḥ //
ṣaṣṭhollāsaḥ /
atha layaprakaraṇam /
jñānadvīpe śrīdevyuvāca -
kena rupeṇa vā svāmin layo'bhūt sṛṣṭirantataḥ [gh: kutracit] /
kathayasva mama sthāne [gh: kathaya prāṇanātheśa] yadi ta
mayayanugrahaḥ
śrīśiva uvāca /
yathā jale jalaṃ devi kṣīre kṣīraṃ ghṛte ghṛtam /
aviśeṣaṃ tathā jñeyaṃ jīvātma-paramātmanoḥ
kṣīravarṇa [k: kṣīre varṇe] yathāpyekaṃ tathaikaṃ parameśvaram /
nānārupavatī gauḥ syāttathā [k: dugdhaṃ] nānātmako layaḥ
jīvātmā pañcabhūtātmā bāhyātmā tatsamāyutam /
bāhyātmā sthūlarūpañca jīvātmā sūkṣmabhāvakam /
sthūlasūkṣmobhayornāśe tadeva paramātmakam
ghaṭamadhye ghaṭākāśaṃ deheṣu dehinaṃ tathā /
yantramadhye yathā śabdaṃ dehe'haṃmātraśabdakam [gh, ṅ:
deheṣu dehiśabdakam]
naṣṭe tasmin [gh: naṣṭepyete] yathākāśaśravaṇakākāravacchive /
vibhāgaṃ [gh: vibhāvaṃ] sṛṣṭimātraṃ hi layamānamabhedakam
p. ५१) śrīdevyuvāca -
kṣaṇākāraṃ hi yat proktamekeṣu dvitvalakṣitam /
kimarthaṃ [k: kiṃrūpaṃ] sṛṣṭirārambhaṃ kimarthaṃ [k: kiṃ
rūpaṃ] nāśakartṛkam
mahānirvāṇatantre śrīśiva uvāca -
mahākālī parātmā ca kṣaṇakākārarūpiṇī /
māyayācchāditātmānaṃ tanmadhye samabhāvataḥ
mahārudraḥ sa evātmā mahāviṣṇuḥ sa eva hi /
mahābrahmā sa evātmā nāmamātravibhedakaḥ
ekamūrtistrināmāni brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
nānābhāvamano yasya tasya muktirna vidyate
brahmāṇḍāstatra jāyante lakṣaṃ lakṣaṃ sulocane /
tatra brahmā tatra viṣṇustatra rudraḥ pravinyaset
kecidvadanti sa brahmā kecidviṣṇuḥ prakathyate /
kecidvadanti rudraḥ sa eko devo nirañjanaḥ
ādyāśaktiyuto devaścakākārarūpakaḥ /
ānandaghanasaṃyuktaḥ [gh: -sandohaḥ] prabhuḥ prakṛtirūpadhṛk
nirguṇasyālayaḥ sākṣānmahākālyālayaḥ priye /
tatraiva vartate nityaścaṇakākārarūpakaḥ
tasya rūpaparaṃ nityaṃ parānandaparātparaṃ /
nityānandakarā devi kālikā dakṣiṇe sthitā
ādyāśaktirmahāmāyā devanirmāṇakāriṇī /
jāyate ca kṣitau vṛkṣo yathā pṛthvyāṃ pralīyate
toyāttu vudvudaṃ jātaṃ yathā toye pralīyate /
jalade taḍitutpattiryathā meghe pralīyate
p. २२) tathā brahmādayo devāḥ kālikāyāṃ prajāyate (?) /
tathā pralayakāletu punastasyāṃ pralīyate (?)
śaktijñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpyate /
ekāṃśena bhavedbrahmā ekāṃśena janārdanaḥ
ekāṃśena bhavecchambhuḥ kālikāyāḥ sulocane /
aparā sā mahākālī nadyādīnāṃ samudravat
goṣpade ca yathā toyaṃ brahmādyā devatā stayā /
goṣpade kiṃ vijānīyāt samudrasya jalaṃ śive
tena brahmā na jānāti viṣṇuḥ kiṃ vetti śaṅkaraḥ /
sṛṣṭikartryā yadā kālyā pālyante ca surādayaḥ
tadā pralayakāletu punastasyāṃ pralīyate /
ato nirvāṇadā kālī puruṣasya ca śarmadāa [gh: saṣvadā]
kṣaṇakākārarūpeṇa prakāśañca manomayam /
yathā sūryo jagadbhāti jñeyañca kṣaṇakaṃ tathā
ekā śaktirdvidhā bhūtvā madhye puruṣabhāṣitam /
punaḥ pralīna-kāle'pi dvidhaikaṃ puṃsagopitam
nityānitya-dvidhaikātmā [k: nityānityaṃyadakātmā]
dvidhābhāvāśritaḥ pumān /
nityānityaṃ yadaikātmā tadaikaṃ brahmavigraham
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
ṣaṣṭhollāsaḥ
saptamollāsaḥ /
atha bhāvapraśaṃsā -
nigama-kalpānande śrīśiva uvāca -
samuhyācārasaṅketaṃ bhāvasaṅketamevahi /
sūcitaṃ parameśāni kathayasvānukampayā
śrīdevyuvāca -
sarvatantreṣu vidyāsu bhāvasaṅketamevahi /
tathāpi śaktitantreṣu viśeṣaṃ sarvasādhanam
sādhanaṃ bhāvamātraṃ hi bhāvena bhāvyavān bhavet /
ācāreṇa vinā bhāvaṃ kadācinnaiva jāyate
śrīśiva uvāca -
kasmādutpadyate bhāvaḥ kasmin [g, gh: kasmād] bhāvaḥ pralīyate /
bhāvavān phalabhāk kimbā kena vācāravān bhavet
śrīdevyuvāca -
bhāvastu mānaso dharmaḥ śabdasya hi kathaṃ bhavet /
kiñcid bhāvaṃ pravaktavyaṃ diṅmātradarśanaṃ yathā
yathekṣuguḍamādhuryaṃ rasanā jñāyate prabho /
tathā bhāvaṃ mahādeva manasā paribhāvyate
manasyutpadyate bhāvo manasīti pralīyate /
manasīti sthito bhāvaḥ punarmanasi līyate
p. २४) yathā vṛkṣalatādyāśca sṛṣṭisthitilayaḥ kṣito /
tathā bhāvaṃ maheśāna manasyeva na saṃśayaḥ
toyājjātaṃ yathā bimbaṃ toyeṣu līyate priya /
manasyutpadyate bhāvaṃ līyamānaṃ manasyapi //
kriyāktvadbhavedbhāvaḥ svarṇasya kuṇḍalādivat
āgamoktabhāva praśaṃsā -
bhāvacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ bhāvadāyaka /
kena rūpeṇa loko'pi phalabhāg jāyate naraḥ
śrīśiva uvāca -
bhāvaṃ vinā varārohe naiva śabdaṃ prakāśitam /
śabdamūlo bhavedbhāvo bhāvaṃ hi sarvamūlakam
bhāvājño'pi vakṣaḥ śrutvā kriyāmīṣmati yo naraḥ /
pumān strīveśadhārī ca yathāṅgaṃ bhaṅgavat śive
tasmācca parameśāni bhāvaṃ jñātvā kriyāñcaret /
bhāvaṃ vinā maheśāni phalabhāg jāyate yadi //
napuṃsakasya kāntā kiṃ patyānandavivarddhinī
kriyāmūlo bhavedbhāvaḥ kriyāpi bhāvamūlikā /
kriyā-śakto bhāvayukto phalabhāk parameśvari
śrīdevyuvāca -
mama prāṇādhiko deva stutinindāvivarjitaḥ /
bhāvamūlā kriyā proktā na bhāvena kriyā katham
śrīśiva uvāca -
kriyāyuktaṃ bhāvamūlaṃ kriyāpi bhāvamūlikā /
parasparaṃ vinā na syāt jñānaṃ jñeyaṃ yathāpriye
p. २५) bahujāpāttathā homāt kāyakleśādivistarāt /
na bhavena mahādevi kriyāpi na phalapradā
kiṃ vīrasādhanairlakṣaiḥ kimākarṣaiḥ kulākulaiḥ /
kiṃ pīṭhapūjanenaiva kiṃ kanyābhojanādibhiḥ
svayoṣitpremadānena kiṃ pareṣāṃ tathaiva ca /
kiṃ jitendriyabhāvena kiṃ kulācārakarmaṇā /
yadi bhāvaviśuddhiḥ syānnasyāt phalaparāyaṇaḥ
bhāvena labhate muktiṃ bhāvena kulavarddhanam /
bhāvena gotravṛddhiḥ syādbhāvena kulaśodhanam
kiṃ nyāsavistareṇaiva kiṃ bhūtaśuddhivistaraiḥ /
kiṃ tathā pūjanenaiva yadi bhāvo na jāyate
kenaiva [gh: kenāpi] pūjyate vidyā na ca kena [gh: na kenāpi]
prapūjyate /
phalābhāvācca deveśi bhāvābhāvaḥ prajāyate
bhāvanārasamāpanno bhaved yogī mahākaviḥ /
jaḍo'pi śuddhatāṃ yāti bhāvanārasatatparaḥ
śuddhāśuddhaṃ hi deveśi bhāvena labhate dhruvam /
bandhaṃ muktiṃ tathābhāvaṃ bhāvena labhate'pi ca
paśuṃ vīrañca divyañca kaulañca parameśvari /
bhāvena labhate sarvaṃ pāpaṃ puṇyañca niścitam
mānañcaivāpamānañca sukhaṃ [g, gh: hṛṣṭaṃ] duḥkhaṃ
maheśvari /
jīvātmānaṃ parātmānaṃ bhāvena labhate'pi ca
ānandañca nirānandaṃ pānañcaivahyapānakam /
bhuktambā copavāsambā bhāvena labhate dhruvam
brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śudrañca parameśvari /
bhāvena labhate'pyetān bhāve'pyetān vinaśyati
laghuṃ guruṃ śivaṃ śaktiṃ pūjyaṃ pūjāñca pūjakam /
bhāvena labhate'pyetān bhāve'pyetān vinaśyati
p. २६) śrīdevyuvāca -
bhāvamātraṃ jagat sarvaṃ sṛṣṭisthityantakārakam /
teṣāṃ madhye śreṣṭhabhāvaṃ mamasthāne prakāśaya
śrīmahādeva uvāca -
caturdhā bhāvamātraṃ hi caturdhācāramātrakam /
prakāśamātraṃ trividhaṃ bhāvācāraṃ maheśvari
atha caturdhā bhāvalakṣaṇam /
adhamā dehān bhāvanti jīvaṃ bhāvanti madhyamāḥ /
mokṣaṃ bhāvantyuttamāśca bhāvātītāstaduttamāḥ
adhamāḥ svakulācārāḥ śrutyācārāstu madhyamāḥ /
uttamā mokṣadācārāḥ svecchācārāstaduttamāḥ
adhamā pratimā pūjā japastotrādi-madhyamā /
uttamā nijapūjā [gh: mānasī pūjā] ca so'haṃ pujottamottamā
adhamā iha paśyanti parakālantu madhyamāḥ /
mokṣaṃ paśyantyuttamāśca nāpaśyantyuttamottamāḥ
adhamāḥ karmabhītāśca bhaktibhītāśca madhyamāḥ /
uttamā mokṣabhītāśca bhīto nāstyuttamottamāḥ
narajanmādhamā jñeyā devādijanma-madhyamāḥ /
jñānī janmottamaḥ mokto janma nāstyuttamottamaḥ
adhamo janmasaṃkhyāto janmajanma ca madhyamaḥ /
uttamaścaikajanmāpi janma nāstyuttamottamaḥ
adhamaṃ kṛtrimaṃ yantraṃ puṣpādiyantramadhyamam /
uttamaṃ yoniyantraśca sarvayantottamottamam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
saptamollāsaḥ
aṣṭamollāsaḥ /
atha trividhaprakārabhāvācāralakṣaṇam /
samayācāratantre śrīśiva uvāca -
bhāvastu trividho devi divya-vīra-paśu-kramāt /
ācārastrividho devi krameṇodāhṛto mayā
eka eva mahān bhāvo nānātvaṃ bhajate priye /
parādibhāvabhedena bhāvabhedastridhāpi ca /
ekabhāvaḥ paraṃ brahma sarvavighnapraṇāśakam
kumārītantre śrīdevyuvāca -
deva-deva mahādeva lokānāṃ hitakāraka /
ekabhāvaḥ kathaṃ deva mama sthāne prakāśaya
śrī śiva uvāca -
dvivarṣādadhikaṃ yāvat yāvadaṣṭābdakanyakā /
kumārī tatra vikhyātā yantra-tantraphalapradā
tasyāḥ ṣoḍaśaparyantaṃ yuvatī ca pracakṣate /
tatra bhāvaḥ prakāśo yaḥ sa bhāvaḥ paramo mataḥ
daśavarṣādhikā nārī ṣoḍaśābdaṃ maheśvari /
tāvad yuvatī vikhyātā tasyāṃ pūjā mahāphalā
ṣoḍaśābde kalāpūrṇā ṣoḍaśābde kalā sthitā /
tadante ṣoḍaśābde ca kalā sādhyakalā śive
p. २८) śrīdevyuvāca -
deveśa karuṇānātha mama prāṇādhika priya /
kalā kā parameśāna mama sthāne prakāśaya
śrīśiva uvāca -
yonisthānaṃ kalā jñeyaṃ kāmavāyuyutaṃ yadi /
kāmavāyumujjhitāyāḥ pūjane nāsti yogyatā
vibhāve paśubhāve ca gandhapuṣpākṣatādibhiḥ /
kumārīṃ pūjayeddevi kāmabhāvena [gh: vīrabhāvena] pūjayet
१० //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
aṣṭamollāsaḥ
navamollāsaḥ /
tatrāntare śrīdevyuvāca -
deveśa [itaḥ prabhṛti śamudrava'' ityantaṃ ślokapañcakaṃ ''gha''
pustake nāsti / tatra pāṭho'yaṃ dṛśyate -
nārāyaṇītantre śrīśiva uvāca -
tridhācāraṃ tribhāvañca kaulācārasya kāraṇam /
paśvācāraśca vīraśca divyaḥ kaulo na saṃśayaḥ /
siddhāntaṃ vā maheśāni kaulabhāvaṃ samāśritam
śrīdevyuvāca -
vaiṣṇavaścaiva śaivaśca śāktaśca parameśvara /
divyaḥ siddhantaḥ kaulaśca ṣaṭprakāraḥ kathaṃ vada
śrīśiva uvāca -
paśvācāraṃ tridhā jñeyaṃ vīrācārastridhā priye /
caturdhā divyaḥ kaulaśca śakteśca puruṣasya ca
vaiṣṇavaḥ śaivo divyaśca kaulabhāvayutā paśuḥ /
dakṣiṇo vāmasiddhāntaḥ kaulayukto hi śāktakaḥ
]
prāṇanātheśa pārvatīprāṇavallabha /
ṣaḍācāraṃ caturbhāvaṃ kauljñānañca kiṃ vada
śrīśiva uvāca -
paśvācārastridhā jñeyo vīrācārastridhā śive /
pauruṣasya [k: pauruṣasya - puṃdevatāsādhakasyetyarthaḥ] ca
śāktasya [k: śāktasya - śaktidevatāsādhakasyetyathaḥ]
caturdhābhāvasaṃyutāt
p. ३०) paśubhāvayutāḥ kaulā vaidya-vaiṣṇava-śaivakāḥ /
vīrabhāvayutāḥ kaulāḥ siddhānto [ṅ: siddhantau] vāmadakṣiṇau
paśuśca dvividho devi sabhāvaśca vibhāvakaḥ /
vīraśca dvividho devi vibhāvaśca sabhāvakaḥ
evaṃ caturvidhā bhāvāḥ pañcamī divyabhāvakaḥ /
sarve kaulapathālambā nadyādīnāṃ samudravat
kaulaṃ hi parameśāni prakṛti-puruṣātmakam /
dvandvātītaṃ kriyātītaṃ kevalaṃ bhāvavarjitam /
kaulārthaṃ hi kriyāmātraṃ kauleṣu muktibhāg bhavet
atha kaulajñānasyakāraṇam /
jñāndvīpe -
sarvebhyaścottamā vedā vedebhyo vaiṣṇavottamaḥ /
vaiṣṇavāduttamaḥ śaivaḥ śaivācca śākta uttamaḥ
śāktaśca dvividho devi vāmadakṣiṇabhedataḥ /
dakṣiṇāduttamo vāmo vāmāt siddhanta uttamaḥ
siddhāntāduttamaḥ kaulaḥ kaulāt parataro na hi /
kaulācāraṃ sarvabījaṃ kaulācāramayaṃ jagat /
kaulācāraṃ bhāvamātraṃ kaulaṃ hi bhāvavarjitam
[g, ṅ: siddhāntau] etairācārairyogādhikārī nirūpito yathā -
pipīlikā kṣudravṛhacca maṇḍūkastiryak kapiḥ pakṣi (?) rajāgaro
yathā /
śrutyādi cācāravaśādbhaviṣyati yogādhikāro kramaśaḥ
pratiṣṭhaḥ //
iti nāgabhaṭṭaḥ /
atha paśvācāraḥ /
samayācāratantre śrīśiva uvāca -
vedoktena yajeddevaṃ kāmasaṅkalpapūrvakam /
ya eva vaidikācāraḥ [ṅ: vaiṣṇavācāraḥ] paśvācāraḥ sa eva hi
na matsya - bhojanaṃ devi na striyaṃ manasā smaret /
paradravye na lobhaḥ syānna bhogaṃ manasā smaret
sindhutīre kānane vā parvate vā surālaye /
bilvamūle vivikte ca puṇyakṣetre suśobhane
devatā śuddhabhāvena dhyātavyā susamāhitaḥ [k: susamāhitaiḥ] /
na śūdradarśanaṃ kuryāt kauṭilyaṃ dūratastyajet
trisandhyāṃ pūjayeddevaṃ trisandhyāṃ japamācaret /
rātrau yantrañca mālāñca spṛśennaiva kadācana
vīrakāryakathālāpaṃ na kuryād gurunindanam /
nindanaṃ kalpanaṃ jñeyaṃ gurvantara-gururyadi /
yathātmakalpanaṃ jīvaṃ tattvajñānasya kāraṇam
gurutantre gurunindanam /
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpāt puṣpāntaraṃ vrajet /
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorvurvantaraṃ vrajet
dīkṣāśikṣāvibhedena guruḥ syādvividhaḥ priye /
śikṣāguruṃ na kurvīta paśubhāvayuto yadi
paśubhāvayutā nārī patiṃ patyurna kalpayet /
tathā guruṃ paśurdevi gurorandhraṃ na kalpayet [gh: kārayet]
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
navamollāsaḥ
daśamollāsaḥ /
gurutantre gurulakṣaṇam /
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
nānācārayuto loko vada kena bhaviṣyati
kena rūpeṇa deveśa paśvācāraṃ prajāyate /
vīraṃ divyañca kaulañca siddhāntaṃ kena tadvada
śrīmahādeva uvāca -
guruśca parameśāni yadācārī bhavenmudā /
tadācārayuto mantrī bhaviṣyati yuge yuge
niruttare -
paśu-gurorlabdhamantrī [gh: mantralabdhaḥ] paśureva na saṃśayaḥ /
vīramukhānmantralabdho vīra eva na saṃśayaḥ
siddhāntānmantrasaṃlabdhaḥ siddhānto nātra saṃśayaḥ /
paśvācāraṃ vinā devi pañcatatvaṃ yutaṃ [gh: pañcatattvayutaṃ]
śubham
paśvācārastu vijñeyaḥ pañcatattveṣu [gh: paratattveṣu] nindakaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena paśordīkṣāṃ na kalpayet
pañcatattvaṃ vinā devi śaktimantraṃ vṛthā bhavet /
ata eva paśordīkṣāṃ vīrabhāvī na cācaret
paśūnāñced guruḥ śākto vīrāṇā`ncedguruḥ paśuḥ /
yathā vṛddhasya taruṇī [gh: ramaṇī] vṛddhāyāḥ kaiśaraḥ (?) [c:
śaiśavaḥ] patiḥ
p. ३३) nigama kalpadrume -
na rūpamasyāpi na bhāvabhāvinī, rūpasya bhāvasya
sadātmabhāvinaḥ /
yathā jalaṃ dravyaguṇena śaṅkara ! nānāvivarṇaṃ hi guruśca
lakṣaṇam
atha śāktagurupraśaṃsā /
kaulikānmantraṃ saṃgṛhya japakarmacaran hara /
yadi muktirna jāyeta tadā vākyaṃ vṛthā mama
paśordīkṣāṃ na kurvīta kuladharmaparāyaṇaḥ /
paśordarśanamātreṇa kaulikānāṃ kriyākṣayaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena paśordīkṣāṃ vivarjayet
bhairavatantre -
sabhāvānāṃ vibhāvānāṃ paśūnāṃ parameśvari /
vīrabhāvānvito mantrī paśordīkṣāṃ vivarjayet
sabhāvānāṃ vibhāvānāṃ vīro dīkṣāṃ karotyapi /
kulanāthaṃ samāśritya punardīkṣāṃ samācaret
sabhāve dīkṣite mantre rogaśokabhayānakaḥ /
vibhāve dīkṣite mantre kevalo bhayamātrakaḥ
kulācārarato vipraḥ kulaśāstrārthatattvavit /
tanmukhāt śravaṇānmantraḥ sarvasiddhiprado bhavet /
tasmāt sarvaprayatnena kulīnaṃ gurumāśrayet
atha gurulakṣaṇamāha -
sthūlastejastathā sūkṣmastridhāmātraṃ guruḥ śive /
tridhaikaṃ cintayed yastu bhāvātītaṃ guruṃ priye
p. ३४) kadācit sa sahasrāre mantradhyeyo guruḥ sadā /
kadācit hṛdayāmbhoje [g: -mbuje] kadācid dṛṣṭigocare
sūkṣmadhyānaṃ sahasrāre tejo dhyānaṃ hṛdi priye /
sthūladhyānaṃ bāhyadeśe trividha dhyānajaṃ phalam
atha śrīguroḥ sūkṣmadhyānam /
gurugītāyāṃ -
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtim /
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadā sākṣibhūtam /
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi
nityaṃ śūddhaṃ nirābhāsaṃ nirvikāraṃ nirañjanam /
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham
atha śrīgurostejodhyānam /
hṛdambuje [gh: hṛdyambuje] karṇikamadhāsaṃsthaṃ,
siṃhāsanesaṃsthitadivyamūrtim /
dhyāyed guruṃ candrakalāvataṃsaṃ, saccit sukhābhīṣṭa
varapradānam
śvetāmbaraṃ śvetavilepayuktaṃ muktākalābhūṣitadivyamūrtim /
vāmāṅga [g: vāmāṅka] pīṭhesthitadivyaśaktiṃ mandasmitaṃ
pūrṇakṛpānidhānam
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ jñānasvarūpaṃ nijabodhayuktam /
yogīndramīḍyaṃ bhavarogvaidyaṃ, śrīmadguruṃ nityamahaṃ
namāmi
atha śrīguroḥ sthūladhyānam /
yadājñayā sthūlatejaḥ sūkṣmāṇi parameśvari /
tridhā dhyāne dhyānaniṣṭhaḥ sa guruḥ sthūlarūpakaḥ
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvāllāse
daśamollāsaḥ /
ekādaśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
tvadīyakṛpayā deva dhyānaṃ hi trividhaṃ śrutam /
adhunā śrotumicchāmi sadgurorlakṣaṇaṃ priya
atha sadgurulakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
tridhāmātraṃ gurordhyānaṃ tridhāpi sanmaheśvari /
sahasrāre hṛdmbhoje bāhye'pi parameśvari
sthūle tejasi sūkṣme'pi satśabdaṃ viniyojitam /
sacchandaṃ ca vinā bhadre guruśabdaṃ nacet kvacit
sadguruḥ parameśāni śuddhaveśamanoharaḥ /
sarvalakṣaṇasampūrṇaḥ sarvāvayava-śobhitaḥ
sarvāgamārthatattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ /
loke sammohanakaro devatābhāvadarśakaḥ
ityādi lakṣaṇopetaḥ sadguruḥ kathitaḥ priye /
guruśca parameśāni kevalaḥ śreṣṭhabodhakaḥ /
śreṣṭhātiśreṣṭhaṃ sacchabdaṃ sauvarṇa kuṇḍalaṃ yathā
niruttare -
bhāvastu trividho devi divya-vīra-paśu-kramāt /
guravaśca tridhā proktāstathaiva mantradevatāḥ
kulaśāstraratā devi guravo vahavaḥ smṛtāḥ /
kulatattva-vihitajño gurureko hi durlabhaḥ
p. ३६) vāmakeśvare -
trividhācārasaṃyuktā guravo'pi hyanantakāḥ /
bhāvayuktaṃ varārohe bhāgyena labhate'pi ca
bhāgyena parameśāni sadguruṃ labhate yadi /
kuladīkṣāṃ tadā kuryād dṛṣṭvā śrutvā na kārayet
kulārṇave -
pustake likhitaṃ dṛṣṭvā kulācāraṃ karoti yaḥ /
nāśayanti kulaṃ tasya saṃkruddhā yoginīgaṇāḥ
guruṃ jñātvā bhāvayuktaścaredācārasammataḥ /
sveṣṭavidyā bhavet siddhirdehasya [gh: dehānāṃ] dehinaṃ yathā
dṛṣṭvācāraṃ na bhāvākto na guruñca kulañcaret /
vṛthācāro bhavettasya na vandhaṃ jalasecanam
guruṃ vinā maheśāni phalabhāg jāyate yadi /
kāntaṃ vinā puttravatī tadā kāntā bhaviṣyati
ata eva guruṃ kuryād yathābhāvavidhānataḥ /
tanmukhāt śravaṇāt kārye phalabhāg jāyate naraḥ
gurūpadiṣṭavidhinā kaulācāraparo naraḥ /
saṃpūjā paramāṃ devīṃ sa yāti paramāṃ gatim
guptasādhanatantre -
trayodaśa-guṇopeto gurureko hi durlabhaḥ /
teṣāṃ madhye guṇaikākto durlabho gururīśvari
trayodaśaguṇāsakto guruḥ sākṣāt sadāśivaḥ /
darśanāt mucyate pāpāt kriyāpi suphalā bhavet
p. ३७) śrīdevyuvāca -
kuleśa prāṇanātheśa lakṣaṇaṃ hi trayodaśam /
kathayasva mama sthāne yadi te mayayanugrahaḥ
śrīśiva uvāca -
śānto dāntaḥ kulīnaśca vinītaḥ śuddhaveśavān /
śuddhācāraḥ supratiṣṭhaḥ śucirdakṣaḥ subuddhimān
āśramī dhyānaniṣṭhaśca mantratantraviśāradaḥ /
nigrahānugrahe śakto gururityavadhīyate
atha śāntaḥ /
yena kenāpi santuṣṭaḥ kriyāyāñca sudakṣakaḥ /
sa śānto hi hṛṣṭamanāḥ sarvadā deva-tatparaḥ
atha dāntaḥ /
bhaktābhakte jñānavākyaṃ sānandena prayacchati /
dayāyukto rāgamukto dānteti gurulakṣaṇam
atha kulīnaḥ /
kulācārī kulajñānī kulatattvapradāyakaḥ /
kulāgāre kriyāyuktaḥ [gh: -śakto] kulīno gururīśvari
atha vinītaḥ /
dayāvākyena deveśi jñānavākyaṃ muhurmuhuḥ /
abhaktabhaktijanako vinīto gurulakṣaṇam
p. ३८) atha śuddhaveśaḥ /
bhūṣaṇaṃ yasya devasya dhārayettasya bhūṣaṇam /
tadācārarato devi guruḥ syāt śuddhaveśavān
atha śuddhācāraḥ /
ācāraṃ yasya devasya tadācārī bhaved yadi /
stutinindāvinirmuktaḥ śuddhācāro guruḥ svayam
atha supratiṣṭhaḥ /
devatā śuddhabhāvena śuddhajñānena sevitā /
supratiṣṭho gururdevi sarvadānandapālakaḥ [gh:
sarvānandapradāyakaḥ]
atha śucirdakṣaḥ /
anācārācārayukto nāsti tīrtheṣu vāsanā /
śucirdakṣo gururdevi sarvakāryeṣu dakṣakaḥ
atha subuddhimān /
jīvātmā parameśāni paramātmani līyate /
subuddhimān gururdevi so'haṃ jñānaṃ vinaśyati
athāśramī /
puttradārādisambandhaṃ sarvabhiṣṭasvarūpakam /
tasminnānandamāśritya āśramī gururīśvari
atha dhyānaniṣṭhaḥ /
trividhaṃ dhyānamāśritya ātmānaṃ pūjayed yadi /
sa guruḥ parameśāni dhyānaniṣṭho bhaved dhruvam
p. ३९) atha mantratantraviśāradaḥ /
mānasaṃ trāyate yastu manaḥ sandehanāśakṛt /
sa guruḥ parameśāni mantratantraviśāradaḥ
atha nigrahānugrahe śaktaḥ /
muktasya bandhadātṛtvaṃ bandhasya muktadāyakaḥ /
nigrahānugrahe śakto gururityavadhīyate
iti śrīsarvānandanātha-viracite sarvollāse
ekādaśollāsaḥ
dvādaśollāsaḥ /
atha vaiṣṇavācāraḥ /
sarvadharmān parityajā iṣṭabhaktiśca jāyate /
sa eva vaiṣṇavācāraḥ kāmasaṅkalpavarjitaḥ
samayācāratante -
vaiṣṇavaḥ paśubhāvena pūjayet parameśvaram /
śaktitantre varārohe paśubhāvo bhayaṅkaraḥ
paśubhāve yajeddevaṃ bhaktibhāvayutaḥ śive /
yadi syāt pūjayeddevīṃ vṛthā tasya pariśramaḥ
paśubhāve maheśāni mantravarṇasvarūpakam /
vīrabhāve'pi tanmantraṃ caturvargaphalapradam
paśubhāvāśrito mantrī yadi kālīṃ prapūjayet /
rauravaṃ narakaṃ yāti yāvadāhūtasaṃplavam
atha paśūnāṃ śaktyarcane niṣedhaḥ /
kulārṇave -
māṃsaṃ bhuktā surāṃ pītvā gatvā caiva rajasvalām /
pūjayet kālikāṃ devīmanyathā niṣphalā bhavet
abhuktā na yajeddevīṃ bhuktā devīṃ prapūjayet /
abhuktaḥ pūjanenaiva viṣṭhāyāṃ jāyate krimiḥ
jitendriyo haviṣyāśī śaktipūjāṃ na cācaret /
anyārcane mahādevi ceti bhāvena pūjayet
p. ४१) anyadevārcanaśraddhāmanyadevaprapūjanam /
kulastrīvīranindāñca paradravyāpahāraṇam /
strīṣu roṣaṃ prahārañca [k, g: nakartavyaṃ] varjayet parameśvari
picchilāyāṃ -
gurorājñāṃ samādāya śuddhāntaḥkaraṇo naraḥ /
sveṣṭadevaṃ stuvan bhāvyamanyadevaṃ na pūjayet
tīrtha-paryaṭanaṃ deva-pūjanaṃ tarpaṇādikam /
varjayet parameśāni guroranyaṃ na bhāvayet
atha vaiṣṇavasya samādhiḥ /
anyadevaṃ sveṣṭarūpaṃ rūpaṃ jñātvā kriyāñcaret /
darpaṇeṣu yathā bimbaṃ tathānyadevarūpakam
ekadevaṃ vinā devi nāsti devo mahītale /
ekasūryaṃ vinā sūryo nāstīha jagati yathā
bahupātre sthite toye bahusūrye yathā priye /
bahubhāve tathā devaṃ bahurūpeṣu dṛśyate
nigamatattve -
dharmasvarūpaṃ jagatāṃ sarvabījaṃ purātanam /
dharmaṃ tyaktvā mahādevi kimālambitamāsthitaḥ
śrīdevyuvāca -
sarvadharmān parityajya ekadharmaṃ samāśrayan
dharmātmano devatātma-svātmanoḥ paricintanam
sveṣṭavidyā dharmarūpā nityā svātmaprakāśinī /
yathā stanaṃ bālakasya pānaṃ dharmātmavarddhanam
iti sarvānandanāthaviracite sarvollāse
dvādaśollāsaḥ
trayodasollāsaḥ /
atha iṣṭabhaktiḥ /
nigamatattve śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā pūrṇā sarvasampatphalapradā /
kimiṣṭaṃ kāpi bhaktiḥ syāt mama sthāne prakāśaya
śrīdevyuvāca -
guruvaktre sthito devastadeveṣṭasvarūpakaḥ /
kriyāpi tasya vākye syāt kriyeti bhaktikalpanā
yā kriyā sāpi bhaktiḥ syād yā bhaktiḥ sā kriyāpi ca /
bhaktirūpā sveṣṭavidyā vinā bhaktiṃ na labhyate
vinā bhaktiṃ na tajjñānamato bhaktirudāhṛtā /
sā bhaktistrividhā deva cottamā madhyamādhamā
uttamā sāttvikī bhaktī rājasī bhaktirmadhyamā /
tāmasī bhaktiradhamā tridhā bhaktirmaheśvara
mānasī sāttvikī bhaktirvāhyabhaktiśca rājasī /
tāmasī dāmbhikī bhaktistāsāṃ bhedaṃ vadamyaham [k, g: teṣāṃ
bhedamidaṃ śiva]
samayācāratantre śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ hitakāraka /
bhāvabhedena kathaya sādhakasyāpi lakṣaṇam
p. ४३) śrīśiva uvāca -
sādhakā strividhāḥ proktāḥ sāttviko rājasaḥ priye /
tāmasaśca maheśāni teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam
atha sāttvika-sādhakalakṣaṇam /
antaḥśuddho vahiḥśuddhaḥ sadeśvara-parāyaṇaḥ /
sarveṣāṃ prāṇināṃ devi dayāyuktaḥ sa sāttvikaḥ /
sa sāttviko maheśāni sarvadā devatatparaḥ
atha rājasika-sādhakalakṣaṇam /
śraddhayātisuvastrādyairātmānaṃ devatāṃ yajet /
rāgeṇa sarvadā tuṣṭo rājasaḥ parikīrtitaḥ /
sa rājaso maheśāni rāgātmā rāgakāṅkṣaṇaḥ
atha tāmasa-sādhakalakṣaṇam /
bahukrodhī jalpabhāṣī paradveṣī pravañcakaḥ /
aśraddhayā yajeddevaṃ tāmasaḥ parikīrtitaḥ
kuveśaṃ devatāṃ kṛtvā śraddhayā'śraddhayā yajet /
kriyāyāṃ dakṣiṇāhīnaḥ so'pi tāmasalakṣaṇaḥ
bhāvacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
kena rūpeṇa deveśa sādhako muktabhāg bhavet /
kathaya prāṇanātheśa yadi te mayayanugrahaḥ
śrīmahādeva uvāca -
pūjāmūlāpi bhaktiḥ syād vinā pūjāṃ na bhaktibhāk /
sā pūjā trividhā proktā cottamā madhyamādhamā
p. ४४) sāttvikī trividhā pūjā rājasī trividhā śive /
tāmasī trividhā pūjā tāsāṃ bhedaṃ vadāmyaham
atha trividhasāttvikīpūjālakṣaṇam /
ahameva parā devī mayi sarvamidaṃ jagat /
sā pūjā sāttvikī jñeyā pūjāmadhyeṣu gopitā
devatanijarūpaṃ yat mānasaiścintayed hṛdi /
sā pūjā sāttvikī jñeyā madhyamā prāṇavallabhe [gh: kathitaṃ]
mānasaiḥ pūjayeddevīṃ śraddhayā copacārakaiḥ /
sā pūja sāttvikī jñeyā cādhamā prāṇavallabhe
atha trividharājasīpūjālakṣaṇam /
ātmavat pūjayeddevīṃ śraddhayā copacārakaiḥ /
kāmasaṅkalparahitā pūjā rājasikottamā
upacārairyajeddevīṃ kevalaṃ prītihetave /
devyāḥ sā rājasī pūjā madhyamā prāṇavallabhe
ātmārthe vā parārthe vā śraddhayā pūjayet śivām /
kāmasaṅkalpasaṃyuktā pūjā rājasikādhamā
atha trividhatāmasīpūjālakṣaṇam /
ātmano'pi parasyāpi dāmbhikārthe yajet śivām /
śraddhānvitā kāmayuktā sā pūjā tāmasottamā
laukikārthe dāmbhikārthe saṅkalpena yajet śivām /
sā pūjā tāmasī jñeyā madhyamā prāṇavallabhe
p. ४५) svalābhāt parahiṃsārthe śraddhayā pūjayet śivām /
sā pūjā tāmasī jñeyā cādhamā prāṇavallabhe
śraddhāhīnā ca yā pūjā sā pūjā na phalapradā /
pūjāmūlā bhavedbhaktirbhaktimūlaṃ hi pūjanam /
parasparaṃ vinā na syāt jñānaṃ jñeyaṃ yathā priye
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
trayodaśollāsaḥ
caturdaśollāsaḥ
atha balidānam /
jñānārṇave śrīdevyuvāca
devadeva mahādeva lokānāṃ jñānadāyaka /
bhāvabhedena kathaya balidānasya lakṣaṇam
śrīśiva uvāca -
kaliśca trividhā devi sātvikī rājasī tamī /
balidānaṃ vinā devi pūjane nāsti yogyatā
pūjāsāraṃ mahādevi balidānaṃ yathāvidham /
balidānaṃ bhavet sāraṃ pūjane jñānvān yadi
ata eva mahādevi baliṃ dadyāt prayatnataḥ /
balidānaṃ vidhānena kiṃ na sidhyati bhūtale
atha sātvikī baliḥ /
sātvikībalimākhyātāṃ māṃsaraktādivarjitām /
yato brahmamayaṃ dehaṃ ghātayet kena karmaṇā
satsattvaṃ sṛṣṭimātraṃ hi bhāvamātraṃ prakāśitam /
sattvevārambhakaṃ sṛṣṭiṃ balidānaṃ layaṃ śive
ata eva maheśāni sattvena balidānakam /
māṃsaraktādirahitaṃ balidānaṃ phalaṃ śubham
narāśvamedhaṃ madyañca kalau varjyaṃ dvijātibhiḥ [gh:
vicakṣaṇaiḥ] /
prānihiṃsā nacet satye tretāyāṃ dvāpare śubham
p. ४७) narāśvamedhaṃ saṃvarjyaṃ kalau na jñānavāna yataḥ /
narānukalpaṃ mahiṣaṃ mahiṣasya ca chāgalam
chāgasya kalpanaṃ meṣaṃ meṣasya pakṣiṇaṃ śive /
pakṣiṇaścāpi [k, g, gh, ṅ: pakṣiṇasyāpi] matsyaṃ hi matsyasya
kīṭamātrakam
anukalpaṃ kalau bhadre dravyābhāve parityajet
arcane mahiṣadāne'pi cāśvamedhaphalaṃ labhet /
phalbhāg jāyate mantrī baliṃ dadyād yathāvidhi /
balidānaṃ vinā devi hiṃsā sarvatra garhitā
tantracūḍāmaṇau -
eṇamapyavidhānena chedayenna kadācana /
vidhināpi dvijaṃ gāmbā hatvā pāpairna lipyate
tathāpi parameśāni jñānī naivāpi lubdhakaḥ /
balimātraṃ dvidhā jñeyaṃ tayorbhedaṃ śṛṇuṣva me
baliḥ pūjopahāraḥ syāt prāṇidānaṃ dvitīyakam /
balimādyaṃ nivṛtte tu pravṛttiḥ syāt paśuṃ priye /
balihīnā ca yā pūjā sā pūjā na phalapradā
atha rājsikabaliḥ /
rājasaṃ balimākhyātaṃ suveśaṃ rāgasaṃyutam /
māṃsaraktādisaṃyuktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ viśeṣataḥ
kṛṣṇavarṇaṃ nādhikāṅgabhaṅgahīnamarogiṇam /
evaṃ datvā baliṃ pūrṇaṃ phalamāpnoti sādhakaḥ
śiśunā balidānena hanti putrañca caṇḍikā /
vṛddhenaiva gurujanaṃ [gh: guruṃ hanyāt] kṛśena bāndhavaṃ tathā
p. ४८) dhanañcaivādhikāṅgena hīnāṅgena prajāntathā /
kāminīṃ śṛṅgabhaṅgena kāṇena bhrātaraṃ tathā
ghaṇṭikena bhavenmṛtyurvighnañca [gh: vighnasyāt] citramastake /
hataṃ mitraṃ tāmrapṛṣṭhe bhraṣṭaśrīḥ pucchahīnataḥ
muṇḍamālātantre -
māturmāyāśrito yāvattavacchiśumudāhṛtam [gh: śiśurudāhṛtaḥ] /
tasyāpi ghātane bhadre svātmaputtraṃ vinaśyati
nirvikāramayaṃ dehaṃ kadācinnaiva ghātayet /
vikāre śukra-sambhūte [sañjāte] ghātanaṃ vidhibodhitam [gh: -
bodhanam] /
śukralīne [gh: hīne]'pi vṛddhaṃ hi ghātanād gurughātanam
atha tāmasikabaliḥ /
tāmasastāmasaguṇairālasyādiyutaḥ priye /
na śraddhayā baliṃ dadyāt pūjādiṣu tathā priye // २३ /
sādhakānāṃ na te devi kevalaṃ nāmamātrakam /
balidānaṃ vṛthā tasya kevalaṃ prāṇi [gh: paśu-]ghātanam
tāmasaḥ sādhako devi kadācinnaiva naiva ca /
pūjāhīnasya bhraṣṭatvāt nāmamātrastu sādhakaḥ
balidānaṃ pradātavyaṃ yena tena kṛtena ca [gh: kena krameṇa ca] /
vidhānaṃ naiva kartavyaṃ balidānaṃ hi mātrakam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
caturdaśollāsaḥ
pañcadaśollāsaḥ /
vaiṣṇavo viṣṇubhaktañca viṣṇvātmātmā yadā bhavet /
tadā dhyānaṃ sadā kāryaṃ vaiṣṇavīṃ paramāṃ śivām
paśvācārasya yat śeṣaṃ śāktācārasya pūrvakam /
śaivācāramidaṃ proktaṃ paśvācāreṇa pūjayet
prasādaṃ cyambakādiñca tāntrikaṃ hi maheśvari /
vīrācāreṇa saṃpūjyaṃ pañcatattvena śaṅkari
atha śaivācaraḥ /
samayācāratantre -
aṣṭāṅgayogasaṃyukto yajeddevaṃ vidhānataḥ /
yāvajjñānaṃ [gh: dhyānaṃ] samādhiḥ syāttāvat śaivaṃ
pracakṣate
athāṣṭāṅgayogaḥ /
kālikākulasarasve -
yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhyānadhāraṇasamādhi-
yogāṅgāṣṭāni pārvati
ādau yamalakṣaṇam /
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ dayārjavam /
kṣamādhṛtiṃ [gh: prīti] mitāhāraṃ śaucañceti yamā daśa /
daśadhā lakṣaṇaṃ proktaṃ yogāṅgasya yamasya ca
p. ५०) atha niyamalakṣaṇam /
tapaḥ santoṣamāstikyaṃ dānaṃ devasya pūjanam /
siddhāntaśravaṇañcaiva hrīrmatiśca japāhutam /
daśadhā niyamaṃ proktaṃ yogāṅgasya ca pārvati
athāsanam /
१ / padmāsanaṃ svastikākhyaṃ bhadraṃ vajrāsanaṃ tathā /
vīrāsanamiti proktaṃ kramādāsanapañcakam
savyaṃ pādamupādāya dakṣorūpari vinyaset [gh: dakṣopari-
nyasettataḥ] /
tathaiva dakṣiṇaṃ savye copaviṣṭaṃ [gh: copaviśyaṃ] vidhānataḥ /
padmāsanamiti proktaṃ japapūjādiṣu priye
२ / jānubhyāmantare samyak kṛtvā pādatale ubhe [gh: śubhai] /
ṛjukāyo viśenmantrī svastikaṃ tat pracakṣate
sīmanyāḥ pārśvayornyasyād gulpayugmaṃ suniścitam /
vṛṣaṇādhaḥ sthitau pādau pāṇibhyāṃ parirakṣayet /
bhadrāsanamidaṃ proktaṃ yogibhiḥ parikalpitam [g, gh: sārakalpitaṃ]
urau pādau krame nyasya kṛtvā pratyaṃmukhāṃgulīm /
karau nirudhyā[gh: nidadhyāt]dākhyātaṃ vajrāsanamudīritam
ekapādamadhaḥ kṛtvā vinyasyorau tathetaram /
ṛjukāyo viśenmantrī vīrāsanamudīritam
atha prāṇāyāmaḥ /
prāṇāyāmaṃ vinā devi pūjane nāsti yogyatā /
prāṇāyāmañcāsanañca sarvācārasya sammatam
p. ५१) tripurāsāratante -
mūlādhāre kuṇḍalinī svayambhū nidritā yadā /
tadā kāryaṃ na kartavyaṃ kriyāmātre hi sundari
prāṇāyāmena sā devī sa devaḥ parameśvaraḥ /
nidrāṃ tyaktvā sveṣṭarūpaṃ dhārayet parameśvari
atha prāṇāyāmasya phalam /
mūlabījena bījena prāṇāyāmaṃ samācaret /
prāṇāyāmaṃ hi kathanaṃ devatāyāḥ svarūpakam
svarūpakathane deva svarūpaṃ darśanaṃ śive /
svarūpadarśanāt śīghraṃ svarūpañca svayaṃ bhavet
pramāṇāntaramāha gurugītāyām -
kīṭabhṛṅge varārohe yathā bhavati pārvati /
gurudhyānāttathā nityaṃ dehī brahmamayo bhavet
tripurāsāre -
prāṇāyāmaparo brahmā prāṇāyāmaparo hariḥ /
prāṇāyāmaḥ śaṅkaro'pi sṛṣṭisthitilayātmakaḥ
pūrako'pi bhavedbrahmā kumbhako'pi hariḥ svayam /
recako'pi svayaṃ rudraḥ prāṇāyāmaṃ guṇatrayam
kaniṣṭhānāmikāṃguṣṭhairyannāsāpuṭadhāraṇam /
prāṇāyāmaḥ sa vijñeyastarjanīmadhyame vinā
pūrakaṃ vāmanāḍyāpi ṣoḍaśena japena tu /
kumbhakaṃ madhyanāḍyāpi catuḥṣaṣṭyā japena tu /
recanaṃ dakṣanāḍyāpi tadarddhajapasaṃkhyayā
p. ५२) tantrāntare -
pūrayet ṣoḍaśairvāyuṃ dhārayettaccaturguṇaiḥ [kh: dhārayettu
catuguṇaiḥ; gh: kumbhayecca caturguṇaiḥ] /
recayet kumbhakārddhena aśaktyā [gh: yaḥ śaktyā] tatturīyakam
kumbhakaṃ pūrakaṃ recamevaṃ (tadaśaktau taccatuśrameva (ga,
gha)/] prāṇasya saṃyamaḥ /
iḍāyāṃ pūrayedvāyuṃ dhārayeddakṣanāsikām
suṣumnāyāṃ kumbhayecca nāsāpuṭañca dhāraṇam /
piṅgalāyāṃ recayecca dhāraṇād vāmanāsikām
niruttare -
prāṇāyāmaṃ dviṣaṭkena pratyāhāraḥ prakīrtitaḥ /
pratyahāradviṣṭkena jānīyāddharaṇaṃ śubham
dhāraṇaṃ dvādaśaṃ proktaṃ dhyānaṃ dhyānaviśāradaḥ /
dhyānairdvādaśakaireva samādhirabhidhīyate /
samādhimatha [gh: samādheratha] karmāṇi karoti na karoti vā
kevalaṃ kumbhakāddevi [gh: kumbhakāddha'pi] kiṃ na sidhyati
bhūtale /
khecaratvaṃ samādhitvaṃ kāle mṛtyurvinaśyati
tripurāsāre samādhiḥ /
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa sadā tattvapradāyakaḥ /
adhunā śrotumicchāmi samādhisthasya lakṣaṇam
śrīśiva uvāca -
śaivo'pi śivabhaktaśca śivātmātmā yadā bhavet /
tadā dhyānaṃ sadā kāryaṃ śivaṃ śāntaṃ jaganmayam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
pañcadaśollāsaḥ
ṣoḍaśollāsaḥ /
atha vibhāvapaśulakṣaṇam /
anukalpairyajeddevīṃ vedamārgeṇa sādhakaḥ /
paśvācāramidaṃ proktaṃ vibhāvasya mataṃ śive [gh: priye]
bhāvacūḍāmaṇau /
atha madyānukalpam /
gokṣīraṃ vahninā pācyaṃ karjurasya rasaṃ priye /
guḍaṃ tasya madyatulyaṃ tāmbūlaṃ cūrṇasaṃyutam
vyañjanaṃ lavaṇairyuktaṃ āmānnaṃ ghṛtasaṃyutam /
kharjurasya rasañcaiva [ṅ: guḍhaṃ] śarkaraṃ gavyasaṃyutam [gh, ṅ:
parameśvari] /
mahoṣodbhavaṃ madyatulyaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ [gh, ṅ:
lavaṇaṃ saindhavaṃ vinā]
atha māṃsānukalpam /
godhūmaṃ lohitaṃ cārdraṃ tilaṃ śvetaṃ maheśvari /
śaratpkvaṃ vrīhiṇañca lohitaṃ vrīhiṇaṃ śive /
[gh: madyatulyaṃ māṃsakhaṇḍaṃ kuṣmāṇḍaṃ parikīrtitam]
kuṣmāṇḍaṃ māṃsavajjñeyaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ [g: śive]
atha matsyānukalpam /
nārikelaṃ śrīphalañca dhātrīphala-harītakīm /
dagdhañcet parameśāni paśormatsyaṃ hi kalpanam
p. ५५) mudrānukalpam /
vinā lavaṇatoyābhyāṃ bharjitaṃ vrīhiṇaṃ śive /
mudrānukalpaṃ parame vibhāvasya mataṃ paśoḥ
atha maithunānukalpam / [atra (gha) -pustakīyaḥ pāṭhaḥ, -
paśūnāṃ maithunaṃ devi svakare yantrakalpanam /
tattvamuddhṛtya yatnena vinā parvādinā śubham //
bhakṣayet tatparaṃ dravyaṃ mūlena manunā śive /
pañcatattvaṃ vinā devi devīmantraṃ vṛthā bhavet //
etaddravyaṃ na devaṃ hi na peyaṃ hi kvacit śive /
vedoktena yajeddevaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ //]
paśūnāṃ maithunaṃ nāsti cintanaṃ parikalpitam /
sahasrāre mahāpadme śivaśaktisamanvitam
tenāmṛtena parame tarpayet paradevatām /
yatstuṣṭā bhagavatī svātmabimbaprakāśinī
pañcatattvaṃ vinā devi devīpūjā vṛthā bhavet /
vedoktena yajeddevaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ
atha vibhāvavīralakṣaṇam /
picchilāyāṃ śrīdevyuvāca -
mahādeva mahāyogin tattvajñānamayaṃ vapuḥ /
vīrācāraṃ vibhāvasya mama sthāne prakāśaya [g, gh: vada prabho]
śrīśiva uvāca -
vīrācārasya kathane śaṅkābhūnmama mānase /
kadācinnaiva vaktavyaṃ pāṣaṇḍe nāstike nare
p. ५६) mamaiva prāṇasarvasvaṃ vīrabhāvaṃ kuleśvari [gh:
maheśvari] /
vīrabhāvaṃ vinā devi devīpūjā vṛthā bhavet
atha vibhāvavīraḥ /
na karoti mahādevi prakṛtyacārasaṃśayāt /
mānasaikavibhāvena pañcatattvena pūjayet
athavā cānukalpairvā pūjayet parameśvarīm /
anukalpairyajeddevīṃ tantramārgānusārataḥ /
vīrācāramidaṃ proktaṃ vibhāvasya mataṃ śive [ṅ: śāktānāṃ
sukhamokṣadam]
mānasaiḥ pañcatattvaiśca pūjāṃ kuryācca mānasaiḥ /
pañcatattvasyānukalpairvāhye devīṃ prapūjayet
atha pañcatattvapramāṇam /
vīratantre -
madyaṃ māṃsa tathā matsyaṃ mudrā maithunameva ca /
pañcatattvamidaṃ proktaṃ śāktanāṃ sukhamokṣadam
atha madyānukalpam /
picchilāyāṃ -
nārikelodakaṃ kāṃsye takraṃ guḍasamanvitam /
ārdrakaṃ guḍasaṃyuktaṃ siddhānnaṃ dagdhadugdhakam /
madyānukalpaṃ parame ! caturvargaphalapradam
niruttare -
brāhmaṇo vīrabhāvena surāṃ pītvā japenmanum /
tadabhāve'pi go-kṣīraṃ dvijo dadyād yuge yuge
p. ५७) tāmbūlaṃ tāmrakūṭañca tvaritā tāḍitā tathā /
ahipheṇaḥ kharjurasaḥ dhūstūraṃ samvidā tathā /
ete cāṣṭau surāḥ proktāḥ sādhakānandadāyakāḥ
atha māṃsānukalpam /
lavaṇārdrakapinnākastilagodhūmamāsakāḥ /
lasūnañca maheśāni māṃsapratinidhiḥ smṛtaḥ
atha matsyānukalpam /
matsyābhāve dagdhadravyaṃ cānukalpa. yuge yuge /
mudrābhāve'pi kṣaṇakaṃ bharjitaṃ parameśvari
iti mudrānukalpam /
atha pañcamānukalpam /
vṛhadyonitantre -
sādhakaḥ kulaniṣṭhaśca yadi yoniṃ na pūjayet /
kruddhā bhagavatī tasya niṣphalaṃ japapūjanam
yonyabhāve maheśāni yonirūpāparājitā /
pūjayet sādhakaḥ śreṣṭho yonipūjāphalāptaye
śrīdevyuvāca -
yoniḥ proktāḥ purā deva sarvasya sukhamokṣadā /
tasyābhāve kathaṃ deva cānukalpāparājitā
kasmāj jātamidaṃ puṣpaṃ kena vā pūjanaṃ vada /
maithunaṃ kena deveśa tattvaṃ kena vada prabho
vṛhadyonitantre śrīśiva uvāca -
śikhipucchāntare yoniṃ saṃsthāpya prakṛtiryadā /
kṛṣṇo'bhūt parameśāni tadā jātāparājitā
p. ५८) śikhipucchād viniḥsṛtya yonirjātā mahītale /
yonicihnaṃ sthitaṃ tatra devi kāmakalātmikam
viṣṇukrāntaṃ samāsādya latārūpo'bhavaddharaḥ /
yonisvarūpaṃ tat puṣpaṃ devyāḥ prītikaraṃ param
tatpuṣpaṃ parameśāni raktacandanacarcitam /
pūjayed vīrabhāvī ca yonipūjāphalaṃ labhet
hayāripuṣpagarbhastha [gh: -garbhamadhyasthaṃ] śivaliṅgena pārvati /
maithunaṃ jāyate tena śaktyābhāve'pi sundari
parapuṣpe kṣiped gandhaṃ tatra puṣpaṃ kṣipet param /
tasmāduddhṛtya tattvañca tarpayet paradevatām
svamūrddhni tarpaṇaṃ kṛtvā pibedānandabhāg yadi /
aparāitāyā māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
mahāpīṭhamayaṃ puṣpaṃ sarvadevasya durlabham
kulacūḍāmaṇau -
svaliṅgaṃ karavīreṣu saṃsthāpya puruṣottamaḥ /
rādhikābhūnmahādevaḥ śṛṅgārānandahetave
prakṛterlakṣaṇaṃ yadyat śikhipucche maheśvari /
ātmayonimimāṃ jñātvā svamūrddhni dhārayeddhariḥ
viśvasāre -
śukraraktānukalpam /
śukrai raktairmaheśāni pūjayet parameśvarīm /
tadabhāve cānukalpaiḥ sādhakābhīṣṭasiddhaye [gh: -dāyake]
raktābhāve cānukalpaṃ raktānulepanaṃ priye /
śukrabhāve cānukalpaṃ sugandhaṃ malayodbhavam
p. ५९) cānukalpāt cānukalpaṃ caturvargaphalapradam /
dvayoryogānmaheśāni kiṃ na sidhyati bhūtale
mahāpuṣpasyānukalpaṃ kalpaṃ puṣpaṃ manoharam /
lalāṭe dhāraṇād bhadre śivatulyo na saṃśayaḥ
rādhātantre -
śaivaḥ śākto gāṇapatyo vaiṣṇavaḥ parameśvari /
puṣpeṇa tilakaṃ bhāle sadeva rūpavān bhavet
pratyakṣaistilakairdevi ! śivasāyujyameva ca /
anukalpaiśca tilakaiḥ sārūpyameti sundari
atha tilakapramāṇam /
vāmarekhātmikā brahmā dakṣarekhā sadāśivaḥ /
madhyasthāne vasedviṣṇuḥ tatsthānaṃ naiva lepayet
nirvāṇatantre -
nirākāro mahāviṣṇuḥ sākāro'pi kṣaṇe kṣaṇe /
yadā sākārarūpo'sau dvibhujo muralīdharaḥ
rādhātantre -
nādarūpā kuṇḍalinī tanmūle sthitiḥ sarvadā /
tadūrddhe bindurūpā ca mūlā tripurasundarī
kevalaṃ rudhireṇāpi bindumātraṃ niyojayet /
kuṇḍalī mūlabhāge'pi tilakaṃ triguṇātmakam
savye vāme tathā madhye tilakasya maheśvari /
jāhnavī yamunādevī vāgdevī sarvadā sthitā
tripuṇḍraṃ dhārayet śaivaḥ śāktaśca vartulaṃ śive /
ūrddhapuṇḍraṃ gāṇapatyaḥ sādhakasyāpi lakṣaṇam
p. ६०) jñānadvīpe -
prathame cānukalpaiśca pratyakṣaiśca dvitīyake /
evaṃ krameṇa deveśi sādhako'pi kriyāñcaret
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
ṣoḍaśollāsaḥ
saptadaśollāsaḥ /
atha yantrapramāṇam /
varadātantre śrīdevyuvāca -
tatprasādānmahādeva vibhāvasya mataṃ śrutam /
adhunā śrotumicchāmi yantraprastāvamuttamam
sabhāvasya paśoryantraṃ vibhāvasya paśoḥ priya /
vīrasyāpi vibhāvasya sabhāvasya vada prabho
śrīśiva uvāca -
dehākāraṃ sthūlarūpaṃ paśoryantraṃ sureśvari /
kṛtrimaṃ svakṛtaṃ yantraṃ vibhāvasyānukalpanam
vibhāvasyāpi vīrasya yantraṃ puṣpādikalpanam /
vīrasya yantraṃ vijñeyaṃ yoniyantraṃ [g, gh: -rūpaṃ] prakāśitam
p. ६१) yantraṃ vinā maheśāni pūjane nāsti yogyatā /
ata eva maheśāni kuryāt yantrānukalpanam
yantradvayaṃ na kartavyaṃ tatha mūrtidvayaṃ priye /
ghaṭadvayaṃ na kuryeyuḥ sādhakāḥ siddhihetave
tantrāntare -
ekārcane'pyekadevamekavāraṃ prapūjayet /
ekayantraṃ kalpanīyaṃ dvikalpe dvitvapūjanam
mātṛkābhede -
janmasthānaṃ mahāyantraṃ yadi kuryāttu sādhakaḥ /
tatra mūrtiṃ na kuryāttu kadācidapi mohataḥ [g, ṅ: mohitaḥ / ataḥ
paraṃ ''ka'' pustake pāṭho'yamatirikto dṛśyate - yadi mūri
prakuryāttu tantrayantraṃ na kārayet /'']
yadi kuryāttu mohena yajed vāradvayaṃ priye /
dviguṇaṃ balidānaṃ syād dviguṇaṃ pūjanaṃ tataḥ
dviguṇañca japenmantraṃ dviguṇaṃ homamācaret [gh: homayettataḥ]
/
anyathā viphalā pūjā viphalaṃ balidānakam /
sarvaṃ hi viphalaṃ yasmād yantraṃ tasmānna kārayet
śrīdevyuvāca -
deveśa paramānanda jñānavijñānadāyaka /
arcane vandane stotre yantrākhyāṃ kathaya prabho
śrīśiva uvāca -
ābrahmastambaparyantaṃ kalpanaṃ yantramātrakam /
tava snehena vaktavyaṃ viśeṣasya viśeṣakam
p. ६२) atha viśeṣayantrākhyākathanam /
śālagrāme mano yantre pratimāyāṃ ghaṭe jale /
pustikāyāñca gaṅgāyāṃ śivaliṅge prasūnake
atha yantre pūjāphalam /
śālagrāme śataguṇaṃ manau lakṣaguṇaṃ labhet /
yantre lakṣaguṇaṃ puṇyaṃ mūrtau lakṣaṃ sulocane
ghaṭe caikaguṇaṃ puṇyaṃ jale caikaguṇaṃ priye /
pustikāyāṃ sahasrantu gaṅgāyāṃ tatsamaṃ phalam
śiliṅge hyanantaṃ hi vinā pārthivaliṅgake /
puṣpayantre maheśāni pūjanāt sarvasiddhibhāk
śālagrāme ca pūjāyāṃ na likhed yantramuttamam /
manau sthite maheśāni na likhed yantramuttamam /
pramāyāñca pūjāyāṃ na likhed yantramuttamam
tantrāntare -
likhyayantre kṛte bhadre cānyayantraṃ na kalpayet /
yantre kṛte mahādevi likhyayantraṃ na kalpayet
janmasthānaṃ mahāyantraṃ devatāmūrtibhedakam /
ekārcane'pyekayantraṃ yantre'pyekārcanaṃ śubham
jñānadvīpe -
śrīdevyuvāca -
pūjādhāraṃ mahāyantraṃ parivārān yajettataḥ /
yantrābhāve maheśāna parivārān yajet kutaḥ
p. ६३) śrīśiva uvāca -
pratimāyāñca purato ghaṭaṃ saṃsthāpya yatnataḥ /
parivārān yajettatra ghaṭe tu parameśvari
yantrādhiṣṭhātṛdevānāṃ ghaṭavaktre prapūjayet /
samastadevatārūpaṃ ghañca parikalpayet /
suradrumasvarūpo'yaṃ ghaṭo'yaṃ paricintayet
kulārṇave -
kevalaṃ pratibimbeṣu ghaṭamātraṃ prakalpayet /
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ dūrvāṃ toyayuktaṃ ghaṭaṃ nyaset
varadātantre -
maṅgalārthaṃ yadā devi ghaṭaṃ hi parikalpayet [g: kalpanañcaret] /
tatra pūjā na kartavyā yantrānukalpanaṃ vinā
atha pratyakṣānukalpayorlakṣaṇam /
nigamānande śrīdevyuvāca -
pratyakṣe saṃsthite yantre cānukalpaṃ na kalpayet [gh: kārayet] /
anukalpe sthite yantre pratyakṣañcāpi kalpayet
svayaṃ yatra kriyāśakto nāstyanyatra prakalpanam /
tathā yantre'pi pratyakṣe karaṇīyaṃ parityajet
anukalpe sthite yantre cānukalpaṃ nacet kvacit /
pratyakṣe saṃsthite yantre pratyakṣaṃ naiva kalpayet
p. ६४) śrīśiva uvāca -
pratyakṣañcānukalpañca kathayasva maheśvari /
ādyabījamayī nityā [gh: vidyā] tvāṃ vinā ko vadet priye
śrīdevyuvāca -
yasmin dravye mahādeva ! bhramajñānaṃ prajāyate /
taddravyaṃ paramaṃ jñātvā taddravyasyānukalpanam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
saptadaśollāsaḥ
aṣṭādaśollāsaḥ /
atha śāktācāraḥ /
niruttare -
śaktiyukto'pi śāktaḥ syāt śaktipūjanatatparaḥ /
śaktidevīṃ vinā devi nānyadevaṃ vicintayet
pañcamena yajet śaktiṃ pañcatattvena pūjayet /
śāktācāramidaṃ jñeyaṃ [j: deva] sarvācārasya sammatam [c, j: ca
smṛtaḥ]
śāktācāraṃ vinā devi anyācāraṃ śavaṃ yathā /
tataśca parameśāni śāktācāraṃ hi bījakam
p. ९५) kāmabandhasya [gh, j: karmabandhasya] muktāsi muktasya
bandhadāyinī /
tataśca parameśāni śāktācāraṃ hi bījakam
śāktācāra-nindakasya saṅgaṃ saṃtyajya yatnataḥ /
mayoktenaiva mārgeṇa kulakāryaṃ samācaret
atha saṃsargatyāgaḥ /
cikitsakānāṃ viprāṇāṃ strīṇāṃ vicchedakāriṇām /
gaṇakasya ca saṃsargaṃ sarvadā varjayet priye
cumbakasyāpi dhūrtasya saṃsargaṃ parivarjayet /
paśūnāñcaiva saṃsargaṃ vīrāṇāṃ bhrāntacetasām /
kāmukānāñca saṃsargaṃ sarvadā parivarjayet
yatheṣṭācāraśīlānāṃ nindakasya janasya ca /
gurubhaktivihīnānāṃ śaktidveṣakarasya ca /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ tatsaṃsargaṃ parityajet
[ślokārddho'yaṃ cha-ja-pustakayordṛśyate, nānyatra] [mayoktenaiva
mārgeṇa kulakāryaṃ samācaret]
paśusaṅgaṃ parityajya vīrasaṅgaṃ samācaret [j: samāśrayet] /
śāktaśca dvividho devi vāmadakṣiṇabhedataḥ
atha dakṣiṇācāraśāktalakṣaṇam /
samayācāratantre -
svadharmanirato bhūtvā pañcatattvaiḥ prapūjayet /
sa eva dakṣiṇācāraḥ śivo bhūtvā yajet parām
p. ६६) atha svadharmalakṣaṇam /
bhairavatantre -
yasya yasya ca varṇasya yadācāraṃ maheśvari /
svadharma tadvijānīyāt śrutyuktaṃ parikīrtitam
niruttare -
dvijātīnāñca sarveṣāṃ dvidhā vidhirihocyate /
divā ca pāśavaṃ karma rātrau karma ca kīlikam
puraścaryādikaṃ karma dvividhaṃ bhāvabheditaḥ /
rātrau pūjāṃ sadākuryād divā kuryācca vaidikīm /
divā rātrau yajed devīṃ yathoktaphaladaṃ bhavet /
pūjanaṃ lakṣaguṇitaṃ niśāyāṃ nirjane śive
divārcanaṃ śataguṇaṃ niśāyāñca sahasrakam /
niśīthe lakṣaguṇitaṃ pūjayed gopanānvitaḥ
muṇḍamālātantre -
divārcanaṃ paśūnāṃ hi vīrāṇāñca niśārcanam /
niśīthe pañcamenāpi pañcatattvena vārcayet
atha vīralakṣaṇam /
madyaṃ māṃsañca matsyañca mudrāñca maithunaṃ priye [j: śive]
/
vīrācāramidaṃ proktaṃ sādhakasyāpi bījakam
p. ६७) pañcatattvena saṃpūjya ātmānaṃ devatāṃ śive /
pañcamānandasaṃyuktaḥ pañcatattveṣu lipsitaḥ
pañcamīṃ pañcatattvena pūjayejjagadambikām /
vīrācāramidaṃ proktaṃ sādhakasyāpi bījakam
atha vīrācāragopanam /
bhāvacūḍāmaṇau -
divābhāge yajeddevīṃ lokācārakrameṇa ca /
lokācāraṃ vinā devi gopanaṃ naiva jāyate /
gopanāt kāryasiddhiḥ syāt prakāśāt siddhidā bhavet
haṃsamāheśvare -
prakāśāt siddhihāniḥ syāt prakāśācca daridratā /
ata eva maheśāni prakāśaṃ naiva kārayet
gopanīyaṃ prayatnena svayoniriva pārvati /
gopayecca paśoragre vīrāgre naiva gopayet
kulārṇave -
guptaṃ pratyakṣakaṃ kṛtvā [k, kh, g, gh, c: pratyekakaṃ kṛtvā]
vicaranti ca sādhakāḥ /
prakāśāt siddhihāniḥ syād guptāt siddhirna saṃśayaḥ
nijasādhakamadhye tu na goptavyaṃ kadācana /
gupte'pi siddhihāniḥ syāt prakāśāt siddhimān bhavet
niruttare -
divyānāñcaiva vīrāṇāṃ phaladaṃ gopanāt śive /
vīrāgre gopanāddevi rauravaṃ narakaṃ vrajet
gopanācca paśoragre siddhibhāg yāti sādhakaḥ /
vīrāgre gopanāt sarvaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ
na paśorālaye kuryānna paśordṛṣṭi[gh: jñāna]-gocare /
na paśoḥ sannidhāne'pi paśoreva na darśayet
pūjādravyaṃ pānadravyaṃ paśunā vīkṣitaṃ yadi /
tad dravyaṃ jalataḥ kṣiptaṃ [j: kṣiptvā] japeddevyā mahāmanum
jñānārṇave -
paśunā vīkṣitaṃ dravyaṃ na devyai vinivedayet /
kulapūjāṃ kuladravyaṃ kulastrīkulasaṅgamam /
gopanīyaṃ paśoragre prakāśānmaraṇaṃ bhavet
śrīdevyuvāca -
gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ /
kena rūpeṇa vā svāmin paśorvīrasya lakṣaṇam
anayorlakṣaṇaṃ deva mama sthāne prakāśaya /
iti te prārthitaṃ deva yadi te mayayanugrahaḥ
atha paśuvīralakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
pañcadhā paśavaḥ proktā steṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu [gh: priye] /
dhūrtaṃ śaṭhaṃ cumbakañca mukharaṃ dāmbhikaṃ śive
ete ca paśavaḥ proktā ścānyācāraṃ na jāyate /
anyācārakṛto yena tadvadāmi priyambade [j: varānane]
vaidikāt tāntrikād bhraṣṭo narake pacyate dhruvam /
p. ६९) athavā pānabhraṣṭo yaḥ sa eva paśulakṣaṇaḥ /
eteṣāṃ jñānamātreṇa kaulikasya kriyākṣayaḥ
tantrāntare -
yaḥ śāstravidhimullaṅghya vartate kāmacārataḥ /
sa paśuḥ parameśāni pacyate narake dhruvam
kumārī tantre -
kulakarmaprasaṅgastu paśūnāṃ purataḥ śive /
kadāccinnaiva kartavyaḥ [j: vaktavyam] śūdrasya vedapāṭhavat
iti śrīsarvānandanātha-viracite sarvollāse
aṣṭādaśollasaḥ
ūnaviṃśollāsaḥ /
atha sādhakalakṣaṇam /
kulārṇave śrīdevyuvāca-
lakṣaṇaṃ vīrabhāvasya kiṃ vāpyācārakaṃ [ch, ja:
kimapyācārakaṃ] śiva /
jñāpitaṃ paramānanda mama sthāne prakāśaya
madyapānena jānīyāt sādhakasyāpi lakṣaṇam /
tatpānaṃ trividhaṃ proktaṃ divya-vīra-paśu-kramāt
p. ७०)
divyo devyugrataḥ pānaṃ vīro visarjanāt param [gh:
mudrāsamanvitaḥ] /
svecchayāpi paśoḥ pānamiti pānamudāhṛtam
bhakti-muktipradaṃ divyaṃ vīraṃ bhakti-samanvitam /
paśupānaṃ narakadamiti pānaphalaṃ śṛṇu
divyo'pi vīrabhāvo'pi prāṇānte'pi kuleśvari /
paśupānamakartavyaṃ śaktibhaktyāśritaḥ pivet
śrīdevyuvāca -
svecchāpānaṃ mahādeva mama sthāne prakāśaya /
kena rūpeṇa vā deva devyagre pānabhāg naraḥ
śrīmahādeva uvāca -
cakrabhinne caret pānaṃ svecchāpānaṃ prakīrtitam /
sā svecchā dvividhā jñeyā'jñānijñānivibhedataḥ
ajñānī mādakaṃ pānaṃ svānande jñānināmapi /
cakraṃ kṛtvā pivenmadyaṃ cakraṃ hi śaktisaṃyutam
atha cakralakṣaṇam /
śrīdevyuvāca -
cakrasya lakṣaṇaṃ kiñcit mamasthāne prakāśaya /
phalaṃ kiṃ prāṇanātheśa kathaya [gh: vadaya] siddhihetave
śrīmahādeva uvāca -
śrīcakre sevato [gh, ch, j: sevanāt] madyaṃ kiṃ na sidhyati bhūtale /
āyurvalaṃ [gh: vittaṃ] yaśo vṛddhiḥ ṣaṭkarmasādhanaṃ priye [g, gh,
j: ṣaṭkarmasya ca sādhanam; ch: ṣaṭkarmaṇo'pi sādhanam]
p. ७१)
mokṣaṃ vittaṃ tathā puṣṭiṃ śrīcakrāllabhate'pi ca /
bhogena labhate muktiṃ siddhiṃ śrīcakrasevanāt
cakramadhye maheśāni mūlamantraṃ japettu yaḥ /
ekavārajapenaiva lakṣavāraphalaṃ labhet
carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyaṃ bhogaṃ maheśvari /
cakramadhye prakartavyamanantaphalamīritam /
cakrañca dvividhaṃ proktaṃ divya-vīra-mataṃ śive
atha divyacakrapramāṇam /
devyā yuktaṃ divyacakraṃ bhayalajjāvivarjitam /
darśanāt kāmasiddhiḥ [gh: kārya-] syād vīro bhavati sparśanāt
sevanācca bhavenmuktiḥ siddhāntācārasammataḥ /
divyacakramidaṃ proktaṃ vīracakraṃ tataḥ śṛṇu
śaktidehe sthitaṃ cakraṃ vināśaktiṃ na cakravān /
ata eva maheśāni śaktiyuktaṃ [j: śaktiyuktaḥ] pivenmadhu
nigamakalpe śrīmahādeva uvāca -
divyacakre divyaśaktiṃ ramaṇena prapūjayet /
vīracakraṃ ramet [gh, j: yajet] śaktiṃ gandhapuṣpādināpi vā
rāgadveṣavinirmuktaṃ kevalaṃ svātmahetave /
divyacakramidaṃ proktaṃ vīracakraṃ tataḥ [ch, j: idaṃ] śṛṇu
sveṣṭadevaṃ yajettatra pañcatattvena pārvati /
pañcamīṃ [ch, j: pañcamī] pañcatattvena taccakraṃ vīrabhāṣitam
p. ७२)
kulārṇave -
yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo na ca tra bhogaḥ /
śivāpadānbhojayugārcakānāṃ,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva
yāṣmadyapāyī sa dvijo na kaścit,
yo vipra uktaḥ sa pivecca madyam /
śivāpadāmbhojayugārcakānāṃ
bhogena madyena karasthamuktiḥ
yo bhedamārgī na bhavet sa śākto,
yaḥ śāktako devi kvacinna bhedaḥ /
śivāpadāmbhojayugārcakānāṃ
bhede'pyabhedo hi karastha eva
pañcayukto bhavet śāktaḥ pañcame jñānavān yadi /
tadā [g: yadā] cakre maheśāni pivenmadyaṃ ramet striyam
śaktijñānaṃ mahītkṛṣṭaṃ nirvāṇaprathamāṃkuram /
śrīcakre'pi pivenmadyaṃ śaktiyuktaṃ maheśvari
atha vīracakralakṣaṇam /
kukkuṭatantre -
vīracakraṃ tridhā jñeyaṃ caturdhā paśunā saha /
cottamaṃ madhyamaṃ jñeyaṃ cādhamañcādhamādhamam
ekā śaktiryatra devi eko hi sādhako yadi /
cakromamidaṃ jñeyaṃ sā kālī sa ca śaṅkaraḥ
p. ७३)
[gh, j: pāṭho'yaṃ pustakayordṛśyato, nānyatra [siddhivartma śṛṇu
prājñe yat kṛtvā siddhimāpnuyāt /
ekāṃ śaktiṃ samānīya ekaikaḥ sādhakaḥ sadā
pūjayed bahuyatnena pañcatattvena kaulikaḥ /
evaṃ kṛtvā labhet siddhiṃ nānyasya dṛṣṭigocare // ] २८ //
triśakyākto yadā [j: yatra] devi tiṣṭhati [gh: varttate] ca trisādhakaḥ /
madhyamaṃ cakravijñeyaṃ [j: cakramākhyātaṃ] sa vīraḥ sāpi
bhairavī
ṣaṭsādhako yatra cakre ṣaṭśaktistiṣṭhati priye /
adhamaṃ cakravijñeyaṃ sā sādhyā sa ca sādhakaḥ
etadbhinnaṃ paśoścakraṃ ninditaṃ śaktivarjitam /
śaktihīnañca yatcakraṃ kevalaṃ madakaṃ śive
kulacūḍāmaṇau -
sādhakairgaṇitāṃ śaktiṃ mahācakre niveśayet /
madhyame navaśaktiñca hīne'pi śaktimātrakam
śaktihīnaṃ yadā cakraṃ paśucakraṃ maheśvari /
tasmin cakre sādhako'pi kadācinna praveśayet
madhu māṃsaṃ mauthunañca cakraṃ na kārayet /
śrīcakre maithunaṃ bhadraṃ śivatvaṃ yāti sādhakaḥ
cakrāntare ca ramaṇāt sādhako'bhūnmaheśvari /
vīracakramidaṃ proktaṃ devacakraṃ tataḥ śṛṇu
p. ७४)
atha devacakralakṣaṇam /
peyaṃ madyaṃ dehamāṃsaṃ jalajaṃ matsyakaṃ śive /
mudrāpi cānyadravyāṇi saṅgamaṃ pañcabhautikam /
sṛṣṭirūpaṃ mahācakraṃ śrīcakraṃ parameśvari
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse unviṃśatyullāsaḥ
viṃśollāsaḥ
atha śrīcakrasya sthānanirupaṇam /
samayācāratantre -
ekānte nirjane ramye deśe vādhā-vivarjite /
tatra sthāne careccakraṃ yatra syād devatāgṛha
athavā devatāsthāne tīrthādiṣu maheśvari /
devatāvṛkṣamūleṣu sthānaṃ kuryāt prayatnataḥ
jñānārṇave -
śaktigehaṃ svagehañca veśyālayamanāmayam /
sādhakasya gṛhaṃ bhadre śrīcakrasthānamuttamam
guroḥ sthānaṃ gurorājñāṃ jñātvā sthānaṃ prakalpayet /
athavā yasya yatsthānaṃ tasyājñayā prakalpayet
yasyājñayā caret cakraṃ tatrodvegaṃ bhaved yadi /
tadudvegasya yatpāpaṃ tatpāpaṃ tatra gacchati
p. ७५)
atha śrīcakrāsanapramāṇam /
jñānārṇave -
śavāsanaṃ vinā devi vīrakāryaṃ na cācaret /
śavāsanādhikaṃ jñeyaṃ latāgehapraveśanam
śavābhāve maheśāni viṣṭaraṃ parikalpayet /
yonyabhāve maheśāni trikoṇañcāsanaṃ śubham
bhāvacūḍāmaṇau -
śavāsanaṃ vinā devi vīrakāryaṃ na cācaret /
śavābhāve viṣṭaraṃ hi vīrāsanamudīritam
śavāsane śaktikāryaṃ śaktiyukto maheśvari /
śavaikamāsanaṃ bhadre viṣṭaraṃ yugmamāsanam
śavayugmaṃ na kartavyameke'pi [ch: eko'pi; j: eko hi] yugalaṃ sthitam
/
ata eva maheśāni viṣṭaraṃ yugmakalpanam /
anyāsanaṃ catuṣkoṇaṃ trikoṇaṃ parikalpitam
tantrāntare -
kāmyārthaṃ kambalañcaiva mokṣañca raktakambalam /
kṛṣṇājine jñānasiddhirmokṣañca vyāghracarmaṇi
kuśāsane mantrasiddhirnātra kāryavicāraṇā /
etadbhinnañcāsanaṃ hi citracitrādi [j: citrācitrādi] saṃyutam
citrāsanaṃ hi raktena trikoṇaṃ sumanoharam /
nānāvarṇena saṃyuktaṃ vicitrañcāsanaṃ śubhe /
viṣṭaraṃ tatra saṃsthāpya niyataṃ śaktikalpitam
p. ७६)
guptasādhanatantre -
ekānte nirjane ramye deśe vādhāvivarjite /
praśaste'pyāsane rakte vicitre vā manohare
sukhāsane samāsīnaḥ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
tṛptyarthaṃ devatānāñca kūryādvīrāsanaṃ śive
vīrāṇāṃ dakṣiṇānāñca vīrāsanamudīritam /
vāmasiddhāntadivyānāṃ svecchāsanamudīritam
niruttare -
ko vidhiḥ ko niṣedho'pi kaulānāñcāsanaṃ priye /
vāmasiddhāntadivyānāṃ niyamaṃ naiva kalpitam
anyeṣāñcāsanaṃ kuryāt śuddhiṃ kṛtvopaveśanam /
ekānte nirjane ramye deśe vādhāvivarjite
āsanaṃ tatra saṃsthāpya sādhayet manunā śive /
rudhireṇa varārohe trikoṇañcāsane [j: āsane] likhet
catuṣkoṇañcāsanaṃ hi trikoṇaṃ yonimaṇḍalam /
bhūcakramāsanaṃ jñeyaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ
yajedādhāraśaktiñca athavā kamalāsanam /
yajedādhāraśaktiñca kamalāntaṃ tridhā śive
nigamakalpalatāyāṃ śrīśiva uvāca -
śuddhārthaṃ paramaṃ mantraṃ bahudhā prakaṭīkṛtam /
ājanma koṭyāṃ tanmantraṃ jñāpituṃ naiva śakyate
p. ७७)
śrīdevyuvāca -
bhāvaṃ vinā maheśāna kiñcinnaiva prakāśitam /
prakāśite'pi yoniḥ syāt śuddhiḥ syād yonilekhanāt /
nātinīcaṃ nāti coccaṃ śrīcakre cāsanaṃ priya
atha cakreśvaraniyamaḥ /
yāmale -
pūjābhiṣekasaṃyuktaḥ kulaśāstrārthatattvavit /
devatā-guru-bhakto'pi śaktiyuktaḥ kriyānvitaḥ
tāmbūlapūritamukho dhūpāmodasugandhitaḥ /
raktānulepairgandhaiśca suveśairbhūṣito guruḥ
jñānārṇave -
rudrākṣamālādhārī ca śvetagandhena lepitaḥ [j: bhūṣitaḥ] /
raktacandanasaṃyukto raktapuṣpavibhūṣitaḥ
brāhmaṇānāmabhāvo'pi kṣatriyo'pi gururbhavet /
tadabhāve'pi vaiśyaḥ syānnatu śūdraḥ kadācana
ācāryo'pi bhavet śūdro'pyabhiṣekakṛto yadi /
anyeṣāñcābhiṣekāṇāṃ devatārūpiṇaḥ priye [gh: śive] /
teṣāṃ kareṇa pānañcedabhiṣeko bhavet priye
atha cakramadhyepraveśalakṣaṇam /
gautamīye -
cakreśvaro vīrabhāvo sastrīkaḥ praṇamet bhuvi /
madyabhāṇḍaṃ kare kṛtvā cāsane copaveśayet
p. ७८)
kṛtvā vīrāsanaṃ mantrī pūjādravyaṃ samānaye /
nāti nīcaṃ nāti coccaṃ caturaṃgulimadhyagam /
tatrāsane vasenmantrī devadhyānaparāyaṇaḥ [gh:
devatādhyānatatparaḥ]
uṣṇatīkṣṇaguṇopetaṃ madyaṃ durgandhavarjitam /
dhṛtvā [j: dhyātvā] praṇamya prathamaṃ śrīcakreṣu praveśanam
vāmakare ca ramaṇīṃ dakṣiṇe madhyabhāṇḍakam /
ātmapātraṃ śaktikare śrīcakreṣu praveśanam
cakreśvaro'pi yadrūpe cakramadhye praveśayet /
tadrūpe [gh, j: tadrūpaḥ] sādhakaḥ sarvaścakramadhye praveśayet
pūjādravyaṃ pānadravyaṃ kare kṛtvā sulocane /
śaktihaste pānapātraṃ svavāme śaktidhāraṇam
nigamatattve -
vīrānandayutā śaktiryadi cakreśvarī bhavet /
taccakraṃ parameśāna devacakraṃ na saṃśayaḥ
kare vāme madyabhāṇḍaṃ dakṣiṇe ramaṇaṃ [j: paramaṃ] śivam /
śrīcakreṣu praveśyā sā bhaya-lajjā-vivarjitāḥ
taccakre parameśāna dravyaśuddhiṃ na kārayet /
tasyāḥ saṃsparśanādeva [ch, j: tasyāṅgasparśanādeva]
dravyaśuddhistu tatkṣaṇāt
pratipātre maheśāna bhage liṅgaṃ vicintayet /
pātrādvinduṃ samādāya prakṣiped yonimaṇḍale
cakreśvarī mahāhṛṣṭā yadi yoniṃ prakāśayet /
gandhāpuṣpairdhūpadīpaiḥ kāraṇena prapūjayet
p. ७९)
ramaṇañca tataḥ kuryāda yadi syādramaṇānvitā /
ramaṇānte maheśāna bhagavāri pivenmudā
tadabhāve jalaṃ peyaṃ kāraṃ vindusaṃyutam /
śaktiyantraṃ jalaṃ jñeyaṃ yato māyāprabodhakam
tattoyaṃ rudhirāktañced retāktañced guṇatrayam /
brahma jñeyaṃ yoniraktaṃ toyaṃ tasyā janārdanam /
śukraṃ tasyā mahādevaṃ tadabhāve'nukalpanam [ch: tadabhāvād-]
kuśidaṃ bhagaraktañca śukrañca malayodbhavam /
bhagavārīti toyañca triguṇāktaṃ tridevatā
bhāgyena labhate deva cakre cakreśvarīṃ yadi /
taddehaṃ mama dehañca puṃdehañca sadāśivam
tatra cakre sthitā śaktirmama rūpā maheśvara /
sādhakastava tulyo'pi devacakre manohare
anyacakre maheśāna bahuvighnaṃ prajāyate /
devacakraṃ devacakraṃ devacakraṃ kalau yuge
devacakrasya māhātmyaṃ gaditṃ naiva śakyate /
svecchayā gāna-pānañca maithunañca sukhoditam
storañca japakāryañca sarvaṃ svecchāsukhoditam /
ata eva maheśāna devacakraṃ kalau yuge
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse viṃśatyullāsaḥ
ekaviṃśollāsaḥ /
atha śrīcakre jātyabhedaḥ /
tārātantre -
ārambhe bhairavīcakre sarve varṇā dvijottamāḥ /
nivṛtte bhairavaucakre sarve varṇāḥ pṛthak pṛthak
jātibhedaṃ vimūḍhātmā śrīcakre'pi karoti yaḥ /
narake duṣkare ghore patatyeva na saṃśayaḥ
vāmakeśvare -
cakramadhye vimūḍhātmā jātibhedaṃ karoti yaḥ /
caṇḍīkopād bhavennaṣṭaṃ kāntiḥ puṣṭirbalaṃ yaśaḥ
madirāyāṃ maithuneṣu jātibhedaṃ na cācaret /
maithunasya mahāsaukhyaṃ bījaṃ madyañca sundari
bahunāpi kimuktena cakramadhye maheśvari /
madrūpāḥ puruṣāḥ sarve tvadrūpā yoṣitaḥ priye
bhāvacūḍāmaṇau -
bahugāvo'pi tiṣṭhanti yathaikarajjuvandhitāḥ /
tathā narāśca tiṣṭhanti jātipāśena vandhitāḥ
madyāsinā jātipāśaṃ saṃchedya śaktivākyataḥ /
śrīcakre'pi pivenmadyaṃ jātibhedaṃ parityajan
śrīdevyuvāca -
jātimātraṃ sūkṣmabodhaṃ jātīyaṃ sthūlabodhakam /
sūkṣmasya kena vā naṣṭaṃ cotpattiḥ kena vā punaḥ
p. ८१)
śrīśiva uvāca -
śrīcakrasya jagat sarvaṃ yasya cetasi bhāsitam /
hrāsavṛddhī na ced jāte ramāyāṃ niśināthavat
madyaśaktiyute cakre hrāsavṛddhiḥ kṣaṇe kṣaṇe /
cakrasya hrāsavṛddhyākte jāterhrāsasya [g, j: -hrāsaśca] vṛddhitā
narasya jātipāśasya parastrī mātṛvat śive /
jātibhraṣṭasya kāntāpi madhyabhuk ramaṇī śive
madyabhuk ramaṇīṃ tyajyāṃ kevalāṃ jananīṃ parām [j: ramaṇī
tyajyā kevalā jananī parā] /
pūjayettāṃ maheśāni ramaṇaṃ naiva kārayet
anyā yā mātṛtulyā sā śrīcakre ramaṇī parā /
pūjayecca ramet śaktiṃ tasyāstasyāpi [g, gh: tasya tasyāpi] harṣataḥ
jātinaṣṭe kutra kārye tasya doṣo bhaviṣyati /
śrīcakre parameśāni jātipāśaṃ parityajet
yadi cakre maheśāni jātipāśaṃ samāśritaḥ /
vṛthāpānaṃ bhavettasya kevalaṃ jātināśakam
atha śrīcakre dravyanirūpaṇaṃ /
samayācāratantre -
hetuṃ [gh: hetuṃ māṃsaṃ pāyasañca dadhi-dugdha-ghṛtaṃ priye]
māṃsaṃ tathā dugdhaṃ payo dadhi ghṛtaṃ priye /
nānāvyañjanasaṃyuktamannaṃ saṃsthāpya yatnataḥ
piṇyākaṃ laśunaṃ bhadre śarkarā madhu piṣṭhakam /
bhakṣaṇañca viśeṣañca sandeśaṃ vividhaṃ priye
p. ८२)
matsyaṃ māṃsañca mudrāñca vīradravyaṃ manoharaṃ /
śrīcakre sthāpayeddevi devatātṛptihetave
guptasādhana tantre -
kuṅkumaṃ śuddhasindūraṃ candanaṃ rocanāgurum /
karpūraṃ yāvakaṃ bhadre śrīcakre sthāpayet priye [g, ch: priyaṃ]
nānā sugandhi-dhūpena citāmodo yathā bhavet /
tataśca dhūpa-patrāṇi śrīcakre viniyojayet
carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyaṃ kāṃsye suśobhitaṃ /
paramānnañca takrañca suvāsita-jalaṃ priye
vīra tantre-
kaṭvamlakaṃ tiktarasaṃ vahūni vyañjanāni ca /
ghṛtena jñāvitaṃ māṃsaṃ vividhaṃ sthāpayet priye
haṃsabījaṃ tathā kṣīraṃ lavaṇañca piṇyākakaṃ /
laśūnaṃ śrīcakramadhye sthāpayedārdrakaṃ priye
kālikākulasarvasve -
ārdrakaṃ dagdhamīnañca cūrṇaṃ trikaṭusya ca /
lājāṃścipiṭakañcaiva śrīcakre viniyojayet
atha śrīcakre dravyasthāpanaṃ /
paṅktyākāreṇa saṃsthāpya dravyāṇi vividhāni ca /
śodhitaṃ paramaṃ dravyaṃ kāṃsya-pātreṣu saṃsthitaṃ /
paṅktyākāre cakramadhye sthāpayet parameśvari
p. ८३)
kulatattvasāre -
kāṃsya pātre sthitaṃ dravyaṃ bhojanīyaṃ maheśvari /
śodhitaṃ vidhivat sarvaṃ paṅktyākāre niyojayet
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekaviṃśatyullāsaḥ
dvāviṃśollāsaḥ /
atha śrīpātraniyamaḥ /
kālīkalpe -
vaśyākarṣaṇakāryeṣu hemapātraṃ suśobhitam [g, gh: suśobhanaṃ]
/
śāntike puṣṭike [j: pauṣṭike] kārye rājataṃ kārayet priye
lauha pātraṃ vijānīyāt māraṇoccāṭane śive /
sarvakāryeṣu kartavyaṃ viśvāmitraṃ kuleśvari
tāmra pātraṃ kāṃsya pātraṃ pātraṃ pittala sambhavaṃ /
vilva pātraṃ mahāpātraṃ sarvakārye praśastakam /
kārya bhede pātrabhedamabhede sthita pātrakam [c, ch, j:
abhedasthitapātrakam]
atha śrīpātrasthāpana - lakṣaṇam /
tārā-tantre -
trikoṇaṃ maṇḍalaṃ bhūmau catuṣkoṇaṃ likhettataḥ /
tatrādhārantu saṃsthāpya śrīpātraṃ sthāpayettataḥ
p. ८४)
atha śrīpātrādhāra lakṣaṇam /
caturdhā dhārakaṃ proktaṃ tripadambā catuṣpadam /
ṣaṭpadambā maheśāni padañcāṣṭa prakīrtitam /
padasaṃkhyāñca koṇañca maṇḍalaṃ kārayet priye
atha pañcatattva kathanam /
nirvāṇatantraṃ śrīdevyuvāca -
deva deva [g, gh: nāsti] mahādeva tattvañca tattvadāyaka /
idānīṃ śrotumicchāmi tattvajñānañca tadvada
śrīśiva uvāca -
tattvajñānāni [ch, j: tattvajñānasya] kathane śaṅkā cenmama
mānase /
yena tattva prasādena viṣṇustattvaguṇāśrayaḥ [ch, j:
sattvaguṇāśrayāḥ]
śṛṇu devi pravakṣyāmi brahmābhūcca pitāmahaḥ /
tattvajñānaprasādena śambhuḥ saṃhārakārakaḥ
anye muktāśca ye sarve to'pi tattvaprasādataḥ /
tattvajñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpate
tattvajñānaṃ vinā bhadre niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ /
śṛṇu devi pravakṣyāmi tattvaṃ parama durlabham
śrutvā gopaya yatnena sva yoniriva pārvati /
madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyaṃ mudrāñca maithunaṃ śive
pañcatattvamidaṃ proktaṃ nirvāṇa prathamāṃkuram /
aiśvaryaṃ paramaṃ hṛṣṭaṃ madya-pānena śailaje
p. ८५)
māṃsabhakṣaṇamātreṇa naro [ch, j: sākṣāt] nārāyaṇo bhavet /
matsyabhojanamātreṇa kālīpratyakṣatā bhavet
mudrāsevanamātreṇa bhūpūjyo viṣṇurūpadhṛk /
maithunena mahāyogī mama tulyo na saṃśayaḥ
nigamakalpadrume śrīdevyuvāca -
kevalenādyayogena sādhako bhairavo bhavet /
dvitīyena ca tattvena mahābhairavatāṃ vrajet
tṛtīyena ca tattvena sādhakaḥ śivarūpadhṛk /
caturthena ca tattvena rudrarūpadharaḥ svayam /
pareṇa paratāṃ yāti tava [gh, j: mama] tulyoḥ na saṃśayaḥ
atha pañcatattvasya phalam /
nirvāṇatantre śrīdevyuvāca -
tattvaikaṃ parameśāna pañcadhā kena tadvada [k, g, c, ch: bhūdvada]
/
asya bhāvaṃ phalaṃ kiñca pañcadhāpyekadhā ca kim
śrīśiva uvāca -
tattvaikaṃ parameśāni pañca tasyāpi [j: tattvasya] kāraṇam /
kāryaṃ nānāmataṃ yasya nānārūpaṃ hi kāraṇam
kāraṇañca bhavet kāryaṃ kāryaṃ hi kāraṇaṃ yathā /
astrasya kāraṇaṃ lauhaṃ lauhasyāstraṃ hi kāraṇam
pipāsā kāraṇaṃ vāri vāriṇaḥ syāt pipāsakam /
kāryabhede kāraṇasya devi bhedaṃ hi kalpanam
p. ८६)
ekatra pañcatattvāni yatraiva milanaṃ [j: vimalaṃ] bhavet /
tatraivāhaṃ pragacchāmi te narāḥ matsamāḥ sadā [c, j:
matsyamāṃsasadāḥ]
ye narāḥ sādhubhāvāśca tattvajñānaparāyaṇāḥ /
jīvanmuktāśca te devi brāhmaṇāśca na cānyathā
yathā toyaṃ toyamadhye līyate parameśvari /
tathaiva tattvasevāyāṃ līyate paramātmani
iti te kathitaṃ kānte tattvajñānaṃ vimokṣadam /
yena vijñānamātreṇa mokṣasiddhirna saṃśayaḥ
kṣitiṃ vinā yathā nāsti sthitireva maheśvari /
toyaṃ vinā yathā nāsti pipāsānāśakāraṇam
tamohantā yathā nāsti bhāskareṇa vinā priye /
vinā vahniprayogeṇa yathā kiñcinna pacyate
vinā candreṇa deveśi sudhāvṛṣṭirna jāyate /
mahodgarbhaṃ vinā kānte cotpattirnaiva jāyate /
tattvajñānaṃ vinā devi tathā muktirna jāyate
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse dvāviṃśatyullāsaḥ
trayoviṃśollāsaḥ /
kulārṇave śrīmahādevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
adhunā śrotumicchāmi tattvādyaṃ lakṣaṇaṃ mahat
p. ८७)
athādyatattva lakṣaṇam /
śrīmahādeva uvāca -
tatvādyaṃ parameśāni sarvatattvasya bījakam [j: kāraṇaṃ] /
bījaṃ vinānyatattvaṃ yat diṅmūḍhasyāpi pūrvavat
ata eva surāḥ sarve hetuñcāmṛtakalpitāḥ [j: kalpitam] /
amṛtaṃ bhogamāpanne mṛtabhāvaṃ vimuhyitāḥ [j: vimuhyati]
svarge yadamṛtaṃ proktaṃ tadeva laukikī surā /
surāñca [j: surāyāḥ] bhogamāpanne suratvañca bhaviṣyati
ata eva dvijāḥ sarve madyosaktā yuge yuge /
madyabījaṃ maheśāni vṛkṣānandaṃ [gh, j: brahmānandaṃ]
prakalpayet
nṛtyagītātmikā śākhā vākyamātraṃ dalaṃ śive /
mahāśaktiḥ puṣparūpā maithunaṃ phalarūpakam
śukrapātaṃ mahābījaṃ sṛṣṭimātraṃ hi kāraṇam /
vṛkṣasvarūpaṃ taddravyaṃ [gh, j: tadrūpaṃ] śaktiyuktaṃ bhaved
yadi
mātṛkābheda tantre -
brāhmaṇasya mahāmokṣaṃ madyapānena śailaje /
brāhmaṇaḥ parameśāni yadi pānādikañcaret /
tatkṣaṇāt śivarūpo'sau satyaṃ satyaṃ priyambade
madyapānaṃ vinā devi tattvajñānaṃ na labhyate [ch, j: tajjñānaṃ
na hi labhyate] /
ata eva hi vipraśca surāpānaṃ sadācaret [gh, j: samācaret]
vedamātājapenaiva brāhmaṇo nahi śailaje /
brahmajñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate
p. ८८)
toye toyaṃ yathālīnaṃ taijase taijasaṃ yathā [j: yathā tejasi taijasam] /
bhagne ghaṭe yathākāśaṃ mahākāśe [k, gh: yathākāśe] pralīyate /
tathaiva sadyabhug vipro līyate paramātmani
kulārṇave śrīmahādevyuvāca -
deveśa parameśāna jñānājñāna pradāyaka /
vedasya varjitaṃ madyaṃ kathamuktaṃ sadāśiva
śrīmahādeva uvāca -
surāpānānmahāpāpaṃ vedādiṣu nirūpaṇam [j: nirūpitaṃ] /
ata eva kriyāśaktairmadyaṃ tyājyaṃ yuge yuge
āvayoḥ piśitaṃ māṃsaṃ madyañcaiva maheśvari /
varṇāśramocitaṃ dharmaṃ na vicārya pivanti ye /
bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca te narā brahmarākṣasāḥ
madyapāne mahādoṣaṃ vedādiṣu nirūpaṇam /
tathāpi muktibhāgvipro madyapānaṃ [j: madyapānāt] yuge yuge
na deyaṃ hi na peyaṃ hi satyaṃ satyaṃ yuge yuge /
tathāpi brāhmaṇāḥ sarve madyapāneṣu lālitāḥ
athādyatattvasyadoṣoddhāraḥ /
jñānārṇave śrīśiva uvāca -
vṛthāpānaṃ yaḥ kurute surāpānaṃ taducyate /
sa mahāpātakī caiva vedādiṣu nirūpaṇam
ata eva hi viprendro vṛthāpānaṃ nacācaret /
vṛthāpāne mahāpāpaṃ sarvaśāstrasya sammataḥ
p. ८९)
jñānasya kāraṇaṃ madyaṃ madyaṃ jñānasya nāśakam /
vāyunā jvalito'gniśca vāyunā layavān yathāṃ
devatārthe pivenmadyaṃ svānandārthe pived yadi /
tatpānaṃ kāraṇaṃ pānaṃ tadanyad viṣabhakṣaṇam
yenaiva viṣakhaṇḍena mriyante sarvajantavaḥ /
tenaiva viṣakhaṇḍena viṣaṃ nāśayate bhiṣak
jñānasya kāraṇaṃ masyaṃ jñānaṃ mukteśca kāraṇam /
muktyākāṃkṣī pivenmadyaṃ tadanyaḥ pātakī bhavet
haṃsamāheśvare -
gaṅgātu kāraṇaṃ vāri madyaṃ parama kāraṇam /
śodhitañcedaśuddhañcet svargaṃ narakadāyakam
janmādau parameśāni bahupuṇyārjjitena ca /
muktyarthe kāraṇaṃ pānaṃ jñānārthe'pi maheśvari
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse trayoviṃśatyullāsaḥ
caturviṃśollāsaḥ /
kālikākalpe -
śrīcakraṃ ramaṇīyuktaṃ hetunā tat prakāśitam /
hetorabhāve śrīcakraṃ pūrṇānandaṃ nacet kvacit
ramaṇīrahitaṃ cakraṃ śrīcakraṃ ramaṇīyutam /
anyaddravyaṃ hi śrīcakre śaktivākyānusārataḥ
p. ९०)
tantrāntare -
śrīcakraṃ svagṛhaṃ jñātvā [k, g, c: kṛtvā] svayaṃ cakreśvaro
bhavet /
cakreśvarīṃ striyaṃ kṛtvā kāryakarmāṇi cācaret
etajjñānaprabhāveṇa kiṃ na sidhyati pārvati [j: bhūtale] /
tadgṛhāt kāraṇenāpi pūjayet parameśvarīm /
etadbhinnantu taddhetuṃ [j: yaddhetuṃ] śuddhiṃ kṛtvā tu pūjayet
atha dravyabhedakathanam /
samayācāratantre -
dravyañca [gh: madyañca] trividhaṃ proktaṃ māṃsañca trividhaṃ
śive /
uttamaṃ madhyamaṃ jñeyaṃ cādhamaṃ parikīrtitam
svamandirodbhavaṃ dravyaṃ cottamaṃ khalu pārvati /
śaṇḍikāgārasambhūtaṃ madhyamaṃ parikīrtitam /
anyajātyudbhavaṃ dravyaṃ [gh: anyajātisamudbhūtaṃ] cādhamaṃ
parikīrtitam
śrīdevyuvāca -
ānandārthe pivenmadyaṃ ānandaṃ muktidāyakam /
tasyottamañcādhamañca madhyamaṃ kena tadvada
śrīśiva uvāca -
kālasya doṣo nāstyeva kriyāmukte na doṣabhāk /
tathā doṣo nāsti hetoḥ karaṇīyasya doṣajam
śukrādhāraṃ yoni - randhraṃ puruṣasya sukhoditam /
śukrapāte yathā doṣaṃ kāraṇasya tathā śive
p. ९१)
śāktasya kāraṇaṃ pāne nāsi doṣo maheśvari /
sādhakasya kriyābhedāttāvubhau doṣabhāginau
sarvānandapradaṃ toyaṃ samānaṃ parameśvari /
tathāpi rogiṇo dehe tajjalaṃ duḥkhadāyakam
tathā madyaṃ duḥkhadeyamajñānasyāpi dehinaḥ /
sālokyañcaiva sārūpyaṃ sāyujyañca maheśvari [ch, j: sāyujyaṃ
parameśvari]
adhamānmadhyamād devi cottamaṃ sevanāt phalam /
madyeṣu śaktau doṣo'sti kevalājñānino vacaḥ
ataśca jñāninaḥ sarve piveyuḥ svecchayā madhu /
ajñānasya kriyāmūlaṃ kriyāyāḥ śuddhamūlakaṃ
śodhitaṃ ramaṇīmadyaṃ trivargaphaladāyakam /
svecchayāpi pivenmadyaṃ jñānī ca muktibhāg bhavet /
tatrāpi śaktisaṃyuktaṃ madyaṃ kaivalyadāyakam
tārātantre -
śaktibhāg maithunāsakto jñānabhāg muktikāṃkṣikaḥ /
jñānabhāk kāraṇāsaktastasmānmadyaṃ pivenmudā
aśodhitau yoni madyau mahāpāpakarābubhau /
śodhitau cet yonimadvyau sarvapāpapraṇāśakau
madyañca kāraṇaṃ yoneryonirmadyasya kāraṇam /
cittaśuddhe [gh: śuddhe śuddhaṃ mahādevi
śuddhābhāve'pyuśuddhakam] sarvaśuddhaṃ
śuddhābhāve'pyaśuddhakam
aśodhitaṃ pivenmadyaṃ ramaṇañcāpyaśidhitam /
pāne'pi narakaṃ yāti ramaṇaṃ maraṇaṃ bhavet
p. ९२)
tripurāsāre śaktiśuddhiḥ /
ādau kuryāt śaktiśuddhiṃ kāraṇañca tataḥ param /
śaktiṃ vinā maheśāni kāraṇaṃ maraṇaṃ samam /
śaktijñānaṃ kāraṇena tataḥ śaktiñca śodhayet
kulacūḍāmaṇau -
ādau kuryāt śaktiśuddhiṃ kāraṇaṃ tadanantaram [j: kāraṇañca
tataḥ param] /
śaktyai datvā pivenmadyaṃ śuddhiṃ kuryāt krameṇa ca
śaktiśuddhiñcaredādau paśusādhakasādhikā /
śodhayitāpi tāṃ śaktiṃ śrīcakreṣu praveśayet
atha paśuśaktilakṣaṇam /
kulacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa sarvabhūte sanātana /
paśuśaktiñca kāṃ proktāṃ mama sthāne prakāśaya
śrīmahādeva uvāca -
puṣpahīnā paśoḥ śaktirvīrasya puṣpasaṃyutā /
prathame puṣpitā nārī ubhayoḥ pūjitā parā
prathame puṣpitāṃ nārīṃ yena bhāvena pūjayet /
tadbhave bhāvitā śaktiḥ sādhakaḥ siddhihetave [gh: sādhakasya ca
siddhaye]
ramaṇārthe kṛtā śaktī ramaṇaṃ vīralakṣaṇam /
ata eva mahādevi sapuṣpā vīrapūjitā
apuṣpāyāḥ paśoḥ pūjyā pūjyā vīrasya [j: vīrapūjyā tu] puṣpitā
/
puṣpitāpi paśoḥ pūjyā paśuñced vāñchitā yadi
p. ९३)
pūjane śuddhitā [j: śodhitā] śaktiḥ sarvācārasya [g:
sarvaśāstrasya] sammatam /
śaktirūpā mahāśaktau ramaṇārthe gṛhe sthitā
yadarcanena santuṣṭā śuddhitā [j: śodhitā] kāminī tadā /
madyaṃ śaktimaśuddhañcet śuddhaṃ kuryāttadarcane [k, g, c, ch:
kuryārcane śive]
atha paśuvīrayoḥ śaktiśuddhiḥ /
aśodhitāṃ śaktiyantraṃ kadācinnaiva laṅghayet /
śodhitāṃ yonimāśritya ramed vīrastadantataḥ
paśūnāṃ ramaṇīśuddhiṃ pañcagavyena kārayet /
vīrāṇāṃ pañcatattvena retasā kevalena vā
nirvāṇatantre -
retaḥ pavitraṃ paramaṃ śaktermokṣasya kāraṇam /
pūjāhīnā ca yā nārī japahīnā ca yā punaḥ
dhṛtvā sādhakaretaśca sā nārī kālikā svayam /
bhrāntistatra na kartavyā yadi muktiñca kāṃkṣatiḥ
yā nārī bhaktisaṃyuktā sā gā kālikā tanau /
sādhakañca śivaṃ kṛtvā [gh: sādhakasya śivaṃ jñātvā]
vīparītena toṣaṇāt
nigamānande -
dinatrayaṃ parityajya dine ṣoḍaśa madhyake /
pañcagavyena saṃśuddhiṃ ramaṇañcācaret tataḥ
puṣpaṃ dṛṣṭvā yadā deva tadā tattvena pūjayet /
śukrāktarūdhireṇaiva pūjayediṣṭadevatām
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse caturviṃśatyullāsaḥ
pañcaviṃśollāsaḥ
athāśuddhamadyasya doṣakathanam /
gautamīye -
aśodhitaṃ hi yandyaṃ mahāpāpakaraṃ param /
śodhitaṃ tatparaṃ madyaṃ pāpanāśakaraṃ param
avidhānena yatpānaṃ paśupānamudīritam /
tatpānaṃ parameśāni kevalaṃ duḥkhadāyakam
kulārṇave śrīdevyuvāca -
madyapāne vidhānaṃ kiṃ kathaya prāṇavallabha /
śrīśiva uvāca -
tava snehena vaddho'haṃ vidhānaṃ kathayāmyaham /
śuddhaṃ kṛtvā pivenmadyaṃ devatāprītipūrvakam
atha madyaśuddhiḥ /
kālikākulasarvasve -
upaviśyāsane śuddhe [j: mantrī] prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
sanmukhe vāmabhāge vā maṇḍalaṃ caturasrakam
tatra saṃsthāpayet kumbhaṃ devatāprītipūrvakam /
svakīyavāmabhāge tu ṣaṭkoṇaṃ vindumadhyagam
caturasraṃ likhed bhūmau gandhapuṣpeṇa pūjayet /
ādhāraśaktiṃ māyādyaṃ ṅeyutaṃ parameśvari [gh, j: ṅeyutañca
namo'ntakam]
p. ९५)
mantrastu /
hrīṃ ādhāraśaktaye namaḥ /
tatra kumbhaṃ hi saṃsthāpya pūjayenmanunā śive /
praṇavaṃ vahnibījañca ṅeyutaṃ vahnimaṇḍalam /
daśakaletipadaṃ dattvā [ch: kṛtvā] tadante cātmane namaḥ
mantrastu /
oṃ raṃ [gh, j: maṃ] vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ /
tatrādhāre sthitaṃ kumbhaṃ bhūṣayedraktavastrakaiḥ /
kalase pūjayedvīraḥ sakalaṃ sūryamaṇḍalam
praṇavaṃ pūrvamuccārya aṃ sūryamaṇḍalāya ca /
dvādaśeti padaṃ dattvā namo'nte'pi kalātmane
mantrastu /
oṃ aṃ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ /
tatastu kāraṇaṃ divyaṃ ghaṭe'pi sthāpayettataḥ
veṣṭitaṃ raktavastreṇa raktapuṣpeṇa bhūṣitam /
maṇḍale kalase dravye vahnyarkasomamaṇḍalam /
vibhāvya manasā mantrī pūjayedbahuyatnataḥ
atha kalasapramāṇam /
toḍale -
yonyākāraṃ mukhaṃ bhadre vartulaṃ vā manoharam /
khaṇḍitaṃ sphuṭitaṃ bhagnaṃ kṛṣṇavarṇaṃ parityajet
p. ९६)
nāti hrasvaṃ nāti dīrghaṃ sauvarṇaṃ rājataṃ priye [gh:
rajatodbhavaṃ] /
tāmraṃ vā bhūmayaṃ vāpi kevalaṃ lauhavarjitam
madyena pūrayet kumbhaṃ mūlamantraṃ samuccaran /
tatra madhye yajed vīraḥ sakalaṃ somamaṇḍalam
praṇavaṃ pūrvamuccārya uṃ somamaṇḍalāya ca /
ṣoḍaśeti padaṃ dattvā namo'nte'pi kalātmane
mantrastu /
oṃ uṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ /
darbhaiḥ saṃtāḍya taddravyaṃ huṅkāreṇāvaguṇṭhitam /
pradarśeyeddhenumudrāṃ vaṃ varṇena ca sādhakaḥ
namo gandhaṃ samādāya oṃkāreṇa pradāpayet /
hsauḥ hkṣau/ namo jñātvā hsauḥ saṃlikhya kāraṇe
akathādikrameṇaiva trirekhāṃ parikalpayet /
halakṣañca likhet koṇe hsauḥ hkṣau/ tasya [j: ca] madhyage
atha hsauḥ mantralakṣaṇam /
nārāyaṇītantre śrīdevyuvāca -
vyañjanaṃ puruṣaṃ deva svarañca śaktimīritam /
eka - śaktau mahādeva dviliṅgaṃ kena saṃyutam
śrīmahādeva uvāca -
ekaliṅgaṃ mahāsūkṣmaṃ ha-kāraṃ mantramadhyagam /
sa-kāraṃ sthūlaliṅgaśca hakārasyāpi madhyagam
caturdaśa-svareṇāpi dvidehamekadehakam /
svareṇa ṣoḍaśenāpi kalā ṣoḍaśa varddhitā
p. ९७)
kṣayapūrṇaṃ parityajya [k, g, c: parityajyaṃ] caturdaśa vibhūṣitam /
hsauḥ mantramidaṃ proktaṃ visargaḥ karmabhāṣitaḥ
nādasyārddhaṃ [gh, j: nādarūpaṃ] hakārārddhaṃ yantrasthānaṃ
prakāśitam /
tatra madhye mahāliṅgaṃ hakārasyāpi śeṣakam
tasyādhaḥ śaktisaṃyuktaṃ sakāraṃ puṃstvabodhakam [j:
pūrṇabodhakam] /
caturdaśa svaraṃ jñeyamubhayoḥ karāpādakam
trayodaśa karaṃ jñeyaṃ caturdaśa padaṃ śive /
visargaḥ parameśāni kāmātmānaṃ vicintayet
hakāreṇa sakārāktaṃ sakāreṇa hakārakam /
anayoḥ sūkṣmatā yatra praṇavo'bhūccaturdaśaḥ
vindvarddhaṃ bindumekañca vindvarddhañca kalā parā /
trivargasya dvitīyārṇaṃ kalānādena bhāṣitam /
tatramadhye mahāśūnyaṃ praṇavaṃvedabhāṣitam
nigamānande śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā nityā bhogamokṣapradāyikā [gh: pradāyinī] /
adhunā śrotumicchāmi hkṣau/ mantrasya lakṣaṇam
śrīdevyuvāca -
ha-kāraṃ śivabījaṃ hi ṣakāraṃ rajasātmakam /
ka-kāreṇa ṣakāraṃ hi kṣa-kāraṃ kāmalālitam [gh, j:
kamalānvitam] /
caturdaśa-svaropetaṃ hkṣau/ mantraṃ prakīrtitam /
śivaśaktimayaṃ mantraṃ rajobhāvena bhāṣitam /
ṣakāraṃ rajobhāvena ha-kāraṃ rajobhāṣitam
p. ९८)
triḥ śa-kāraṃ śaktirūpaṃ guṇatrayavibhūṣitam /
sattvaṃ rajastamo jñeyamekaśaktestridhā parā [j: strikāraṇam]
kulārṇave -
trikoṇaṃ tadvahirnyasya mantradvau daśadhā [ch, j: mantraṃ
dvādaśadhā] japet /
mantrastu /
hrīṃ klīṃ paramasvāmini paramākāśaśūnyavāhini
candrasūryāgnibhakṣiṇi pātraṃ viśa svāhā /
ai/ hrīṃ śrīṃ ānandeśvarāya vidmahe sudhādevyai-
dhīmahi tannorddha-nārīśvaraḥ pracodayāt /
tataḥ śāpamocanaṃ kuryāt /
oṃ ekameva paraṃ brahma sthūlasūkṣmamayaṃ dhruvam /
kacodbhavāṃ brahmahatyāṃ tena tenāśayāmyaham
oṃ sūryamaṇḍalasambhūte varuṇālayasambhave /
amāvījamaye devi śukraśāpādvimucyatām
oṃ vedānāṃ praṇavo bījaṃ brahmānandamayaṃ yadi /
tena satyena te devi brahmahatyāṃ vyapohatu
mantratrayaṃ ghaṭaṃ dhṛtvā paṭhitvāpi trivārakam /
kṛṣṇaśāpaṃ śukraśāpaṃ brahmaśāpaṃ vimocayet
śrīdevyuvāca -
surāpānena deveśa devatvaṃ hi bhaviṣyati /
tataśca bījaṃ madyaṃ hi tatra śāpaṃ kathaṃ vada
p. ९९)
śrīmahādeva uvāca -
gautamīye -
amṛtaṃ śaktisaṃyuktaṃ śaktihīnaṃ hi mādakam /
śaktihīne madyapāne śukro brahmā janārdanaḥ
guṇaṃ dravyasya saṃbhrāmya śāpaṃ dadyāt sanātani /
tataśca parameśāni śāpaṃ tyajya pivenmadhu
pratyekaṃ daśadhā mantraṃ kāraṇe'pi japettataḥ /
śāpādimocanaṃ dravyaṃ devānāmapi durlabham
atha śāpamocanam /
brahmaśāpaṃ śukraśāpaṃ kṛṣṇaśāpaṃ maheśvari /
mocanārthe tridhā mantraṃ daśadhā kāraṇe japet
mantrastu /
oṃ vāṃ vīṃ vūṃ vaiṃ vauṃ vaḥ brahmaśāpavimocitāyai
sudhādevyai namaḥ /
iti brahmaśāpamocanam /
oṃ śāṃ śīṃ śūṃ śaiṃ śauṃ śaḥ śukraśāpavimocitāyai
sudhādevyai namaḥ / iti śukraśāpamocanam /
oṃ hrī/ ai/ hrī/ śrīṃ krāṃ krīṃ krūṃ kraiṃ krauṃ kraḥ sudhe
kṛṣṇaśāpaṃ mocaya, amṛtaṃ śrāvaya śrāvaya svāhā / [ch, j:
klā/ klī/ klū/ kla/ klau/ klaḥ iti ca pāṭhaḥ] iti kṛṣṇaśāpamocanam /
p. १००)
vīra tantre -
ānandabhairavaṃ dhyātvā tathaivānandabhairavīm [gh:
tathānandākhyabhairavīṃ] /
dravyamadhye gandhapiṣpairyajed vīrastrivārakam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse pañcaviṃśatyullāsaḥ
ṣaḍviṃśollāsaḥ /
vīratantre tathaivānandabhairavī - /
dhyānaṃ me paramānandaṃ kathaya prāṇavallabha
śrīśiva uvāca -
athānandabhairavadhyānam /
sūryakoṭipratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam /
aṣṭādaśabhujaṃ devaṃ pañcavaktraṃ trilocanam
amṛtārṇavamadhyasthaṃ brahmapadmoparisthitam /
vṛṣāruḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
kapālakhaṭvāṅgadharaṃ ghaṇṭāḍamaruvādinam /
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ gadāmusaladhāriṇam
khaḍgakheṭakapaṭṭiśamudgaraṃ śūladaṇḍakam /
vibhrataṃ tomaraṃ muṇḍaṃ varadābhayapāṇikam
p. १०१)
lohitaṃ devadeveśaṃ bhāvayet sādhakottamaḥ /
iti dhyātvā dravyamadhye yajedānandabhairavam
mantrastu /
oṃ ha sa kṣa ma la va ra yūṃ ānandabhairavāya vaṣaṭ /
trivāraṃ pūjayedādau bhairavaṃ bhairavīṃ tataḥ /
bhairavī madyasaṃrupā bhairavānandarupakaḥ
athānandabhairavīdhyānam /
bhāvayecca surāṃ devīm [ch, j: sudhādevīṃ]
candrakoṭyayutaprabhām [ch, j: candrakoṭisamaprabhāṃ] /
himamundendudhavalāṃ pañcavaktrāṃ trilocanām
aṣṭādaśabhujairyuktāṃ sarvānandakarodyatām /
grahasantīṃ viśālākṣīṃ devadevasya sammukhīm
iti dhyātvā trivāraṃ pūjayet /
mantrastu /
oṃ ha sa kṣa ma la va ra yīṃ sudhādevyai [ch: ānandabhairavyai] vauṣaṭ
/
trivāraṃ pūjayeddevīṃ guṇatrayavibhedataḥ
bhāvacūḍāmaṇau -
athavānyaprakāreṇa dravyaśuddhiṃ vadāmyaham /
nigamakalpadrume śrīśiva uvāca -
dravyaśuddhiṃ bahuvidhaṃ nānābhāvasya sammatam /
janmāntara śatenāpi jñāpituṃ naiva śakyate /
teṣāṃ madhye sādhako'pi kena vā sādhanañcaret
p. १०२)
atha sakṣepaśodhanam /
śrīdevyuvāca -
dravyamadhye mātṛkārṇaṃ savindu sukhamokṣadam /
prativarṇaṃ vinduyuktaṃ bindunāda vibhūṣitam
vāmāvarte'pi [g: vāmāvartena] tadvarṇaṃ trikoṇeṣu maheśvara /
vilikhet trikoṇākāramakathādi [j: trikoṇarupam] krameṇa tu
vāmāvarte likhedvarṇaṃ pañcāśanmaṇimaṇḍalam /
ha la kṣaṃ tattrikoṇeṣu brahma viṣṇu śivātmakam
śrīśiva uvāca -
kasmin koṇe vased brahmā kasmin koṇe janārdanaḥ /
kasmin koṇe vaset śambhuḥ kathaya prāṇavallabhe
śrīdevyuvāca -
ādikoṇe'pyadhobhāge brahmā ca sṛṣṭirupakaḥ [ch: -kārakaḥ] /
madhyakoṇe vasedviṣṇuḥ pālako'pi nirañjanaḥ /
antyakoṇe mahādevaḥ prakṛtyāpyekadehakaḥ
athānyaprakāradravyaśuddhiḥ /
vindurupaḥ śivo jñeyo nādarupāca caṇḍikā /
nādabindumayaṃ pīṭhaṃ dravyamadhye likhedbudhaḥ
trinādañca triśaktyāktaṃ trivindu tridevaṃ param [gh: trideva-priya; j:
triśivaṃ priye] /
likhitvā cintayeddravyaṃ mṛtabhāva-vivarjitam
athānyaprakāramāha -
guroḥ prakāśaṃ yanmantraṃ nityaṃ japati sādhakaḥ /
tenaiva manunā deva dravyaṃ saptābhimantritam /
saptavārajapenaiva dravyaśuddhistu tatkṣaṇāt
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaḍviṃśatyullāsaḥ
saptaviṃśollāsaḥ /
atha māṃsalakṣaṇam /
kularahasye -
aiśvaryadāyakaṃ madyaṃ maithunaṃ muktidāyakam /
ubhayoḥ kāraṇaṃ jñeyaṃ guṇatrayamahat [j: -mayaṃ] param
māṃsaṃ matsyaṃ hi mudrāñca triguṇaṃ parikīrtitam /
kāraṇasya kāraṇaṃ hi ramaṇasya mahat sukham [gh: guṇatrayamahat
sukham]
māṃsañca trividhaṃ proktaṃ jalabhūcarakhecaram /
kapotakasya chāgasya kūrmasya parameśvari
trividhānyeva māṃsāni viyadbhūjalacarāṇi ca /
ānīya tāni yatnena devyāḥ santuṣṭahetave
p. १०४)
yāmale -
trividhānyeva māṃsāni viyadbhūjalacarāṇi ca /
ānīya tāni yatnena devyai coddiśya ghātayet
devyudeśe ghātanācca nāsti pātakamambike [j: pātakaṃ nāsti
sundari] /
anyathā ghātanāddevi rauravaṃ narakaṃ vrajet
kulārṇave -
ātmārthe prāṇināṃ hiṃsā kadācinnoditā priye /
pitṛdaivatayajñeṣu prāṇihiṃsā vidhīyate
avidhānena yo hanyāt prāṇinaṃ [g, c: prāṇināṃ] parameśvari /
viṣame durgame ghore etatyeva na saṃśayaḥ
animittaṃ tṛṇaṃ [k, g, ch: eṇaṃ] vāpi chedayenna kadācana /
devatārthe dvijārthe vā hatvā pāpairna lipyate
jñānadvīpe -
tṛṇaṃmapyavidhānena chedayenna kadācana /
devatārthe dvijārthe vā hatvā pāpairnalipyate
vidhināpi dvijaṃ gāmbā hatvā pāpairna lipyate /
tathāpi parameśāni jñānināṃ na śubhapradam /
pañcatattvasya māhātmyaṃ phalañca pañcadhā yataḥ
atha māṃsaśuddhiḥ /
maṇḍale sthāpitaṃ māṃsaṃ kiñciddravyaṃ pravikṣipet /
trivāraṃ paṭhanāt mantraṃ māṃsaśuddhistu tatkṣaṇāt
p. १०५)
mantrastu /
oṃ pratadviṣṇuḥ stavate vīryeṇa mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ /
yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣvadhikṣiyanti bhuvanāni viśvā
iti mantraṃ maheśāni māṃsopari tridhā paṭhet [gh: japet] /
madyayuktaṃ māṃsakhaṇḍaṃ śaktivaktre pradāpayet [gh: nivedayet]
atha matsyalakṣaṇam /
kulatatvasāre -
illiśaṃ kabajīṃ śālaṃ vācāṃ śakunaproṣṭhikām /
sadgurañcaiva vodālaṃ rohitaṃ cottamaṃ priye
anyāni yāni matsyāni strīṇāṃ priyakarāṇi ca /
śodhitaṃ cet pradātavyaṃ śaktivaktre maheśvari
matsyaṃ māṃsaṃ pradātavyaṃ bharjitaṃ hi viśeṣakam /
tasmāt praśastakaṃ jñeyaṃ dagdhaṃ hi varavarṇini
tantrāntare -
māṃsaṃ matsyaṃ śodhitavyaṃ strīṇāṃ priyakaraṃ yadi [ja: param]
/
śaktivaktre pradātavyaṃ kāraṇena samanvitam
atha mīnaśuddhiḥ /
oṃ tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivarddhanam /
urvārukamiva bandhanān mṛtyormukṣīyamāmṛtāt
maṇḍale sthāpayenmīnaṃ prakṣipet kāraṇaiḥ [j: kāraṇe] priye /
trivāraṃ paṭhanānmantraṃ mīnaśuddhistu tatkṣaṇāt
p. १०६)
atha mudrālakṣaṇam /
brīhiṇaṃ bharjitaṃ [ch: bhuñjitaṃ] proktaṃ śarkarādyaiḥ
suvāsitam /
yonipadmakadambeti lakṣaṇaṃ parikīrtitam
anyāni dravyāṇi bharjitatāni [ch: bhuñjitāni] maheśvari /
iti mudrā śodhitaṃ cet devyāḥ prītikarā parā
dhānyaṃ bhraṣṭaṃ vahniyogaiścarvaṇīyaṃ maheśvari /
iti mudrā kṛtā saṃjñā mahāmodapradāyinī
atha mudrāśuddhiḥ /
maṇḍale sthāpayenmudrāṃ prakṣipet kāraṇena tu /
mantradvayaṃ tridhā japtvā mudrāśuddhistu tatkṣaṇāt
mantrastu /
oṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ divīva
cakṣurātam
oṃ tad viprāso vipanya vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate, viṣṇoryat
paramaṃ padam
iti mudrāśuddhiḥ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvvollāse saptaviṃśatyullāsaḥ
aṣṭāviṃśollāsaḥ /
kulārṇave -
dravyabhārasahasreṇa māṃsabhāraśatena [c, ch-śatāni] ca /
vinā śaktiṃ na siddhyeta tasmāt śaktiṃ samāśrayet
atha śaktilakṣaṇam /
yāmale -
svaśaktiṃ para [gh, ch, j: vīra] śaktiṃ vā dīkṣitāṃ gurusannidhau /
tatra sthitā devatātmā sā śaktiḥ sarvapūjitā
śaktimānīya yatnena suśīlāṃ priyavādinīm /
gurīragre svavāme vā raktavastreṇa bhūṣitām /
tataśca sādhakaḥ śreṣṭho mūṣayedbahubhūṣaṇaiḥ
vṛhad yonitantre -
ānīya pramadāṃ kāntāṃ suśīlāṃ cāruhāsinīm /
gurubhaktiratāṃ devi kulasādhanatatparām
dīkṣitāṃ parakāntāṃ vā svakīyāmbā maheśvari /
tattvānandayutāṃ śaktiṃ paratattveṣu lālitām /
ānīya bahuyatnena jātibhedaṃ na cācaret
vivarjitaghṛṇālajjāṃ sarvadānandasaṃyutām /
athavā pānasaṃhṛṣṭāṃ cakramadhye samānayet
kālikākalpe -
sveṣṭadevīṃ yajet cakre svastriyaṃ sveṣṭabhāvinīm /
athavā strīsamīpe vā yantraṃ kṛtvā prapūjayet
p. १०८)
tantrāntare -
striyaḥ pūjā prakartavyā jñātvā sveṣṭasvarūpiṇīm /
tatsamīpe kṛtaṃ yantraṃ tadājñābhāvamānataḥ
jñānārṇave -
strīsamīpe yadā [gh: kṛtā] pūjā japaśca parameśvari /
kāmarūpāt śataguṇaṃḥ samudīritamavyayam
śaktidoṣaṃ na vaktavyaṃ yato devasvarūpiṇī /
kulaniṣṭhaśca vipraśca tasyāḥ śuddhiṃ na cācaret
svaśaktiśodhanaṃ nāsti caikātmāpyubhayoryataḥ /
śodhayet paraśaktiñca dvitvātmaikatvahetave
sādhyātmā [gh: sā sādhyā] sādhakātmā ced yadaikātmā
bhavenmūdā /
tadā śuddhirna kartavyā gaṅgāghanajalaṃ [gh, j:
gaṅgāyāmanadhaṃ] yathā
prāyaścittaṃ prakartavyaṃ gaṅgā yatra na tiṣṭhati /
śaktiśuddhiḥ prakartavyā yadaikātmā na cet śive
sādhyā sādhakayordevi yadaikātmā maheśvari /
ātmaśuddhe [j: ātmaśuddhiḥ] śaktiśuddhistasya siddhidūrataḥ
nigamakalpe śrīmahādeva uvāca -
ekācārī ekabhāvī ekānandeṣu mohitaḥ /
śakterdoṣaṃ tadā kutra svayaṃ tatraiva saṃlayaḥ
ajñātvā kulatattvañca śaktiśuddhiṃ samācaret /
yasya jñānasya mātreṇa pūrṇānando bhaveddhruvam /
tasya śuddhiḥ kathaṃ bhadre manasā cintanaṃ [g: cintaya] yadi
p. १०९)
śrīdevyuvāca -
kulasya dakṣiṇe vāme madhye ca parameśvara /
jāhnavī yamunā vāṇī [g: vāri] sadā bhātīti jñānataḥ
etairviśiṣṭā śaktiḥ syāt śarīraṃ devatāmayam /
sāśuddhiśced bhaveddeva tadāśuddhiśca devatā
ajñānināṃ sadā śuddhirmantrādinā maheśvara /
manasā cet na śuddhiḥ syānmantraśuddhiḥ sudūrataḥ
kālītantre -
adīkṣitā ca yā śaktiścakramadhye prapūjayet /
pūrṇacakraṃ nacet tatra pūrṇānandaṃ naced yataḥ
tasmāt sulakṣaṇāṃ śaktiṃ dīkṣitāñca prapūjayet /
praṇamya devatāvuddhyā bhogapātraṃ pradāpayet
bhogapātraṃ na dātavyaṃ vidhavāyai maheśvari /
uccastanīṃ kāmaratāṃ vidhavāñca prapūjayet
yo dadyād vidhavāhaste bhogapātraṃ maheśvari /
tasyā yoniṃ laṅghayitvā tattvaṃ devyai nivedayet
śaṅkayā parameśāni lajjayā nācaret kriyām /
ubhau ca duḥkhau parame paśupāśaniyantritau
vidhavāyoniramaṇaṃ kārayecca tadājñayā /
śukrapātaṃ prakartavyaṃ tasyā vākyānusārataḥ
yāvanna śukrapātaṃ hi vidhavāyonimaṇḍale /
tāvacca ramaṇaṃ kuryāt patanānte parityajet
p. ११०)
śukrapāte yadā śakterājñā naiva prajāyate /
nivedya kāraṇāktaṃ hi bhakṣayenmanunā śive
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse aṣṭāviṃśatyullāsaḥ
ūnatriṃśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
śaktiṃ brahmamayīṃ sādhvīṃ nispṛhāṃ bhaktavatsalām [ch, j:
bhaktivatsalāṃ] /
tasyā dīkṣā kathaṃ proktā vidhavā vā kathaṃ vada
śrīśiva uvāca -
ānandarahitā śaktirvidhā cāpyadīkṣitā /
ānandena bhavet pūjyā sānandā vīravanditā
tatra kṛtvā mahācakraṃ kareṇa [gh: kāraṇe] mārjayedvapuḥ /
dīkṣitā sadhavā jñeyā yadyānandasamāśritā
vīrabhāvayutā śaktiḥ śivapatnī maheśvari /
vīrabhāvayutaḥ śāktaḥ śiva eva na saṃśayaḥ /
śivo'hamiti saṃjñātvā śrīcakreṣu ramet śivām
bhāvacūḍāmaṇau -
ātmānande mahādevi sarvānandamayaṃ jatat /
ātmaśuddhe jagat śuddhamaśuddhe cāpyaśuddhakam
p. १११)
nārāyaṇītantre -
śaktiśuddhirna kartavyā yato brahma [k, kh, g, c: deva; j: devī]
svarūpiṇī /
ātmā'śuddhe'pyaśuddhā sā sphāṭike rañjanaṃ yathā
tathāpi śuddhaṃ kartavyaṃ paśupāśaniyantritaḥ /
śakterdoṣaṃ mahādevi gṛhṇāti naiva sādhakaḥ
tava rūpāpi śaktiḥ syāt yato muktipradāyikā /
bhogamuktānvitaḥ śāktaḥ [gh, j: bhogamuktānvitā śaktiḥ]
śakterdoṣaṃ na cācaret
śrīkālītantre - [gh, j: pustakayordṛśyate]
strīdveṣo naiva kartavyo vi''śeṣāt pūjanaṃ striyām /
tāsāṃ prahāraṃ nindāñca kauṭilyamapriyantathā
sarvathāpi na kartavyamanyathā siddhirodhakṛt /
striyo devāḥ striyaḥ prāṇā eva vibhūṣaṇam
strīsaṅginā sadā bhāvyamanyathā svastriyāmapi /
taddhastāvacitaṃ puṣpaṃ taddhastāvacitaṃ jalam
taddhastāvacitaṃ dravyaṃ devatābhyo nivedayet /
mahācīnadrumalatāveṣṭitaḥ sādhakottamaḥ
rātrau yadi japenmantraṃ durlabhaṃ tasya kiṃ bhavet /
mahācīnadrumalatāveṣṭanena ca yatphalam
etasya ṣoḍaśāṃśena kalāṃ nārhanti te śavāḥ /
śavāsanādhikaphalaṃ latāgehe praveśanam
p. ११२)
bhogārthī śodhayet śaktiṃ bhogānandeṣu mohitaḥ /
ālāpād gātrasaṃsparśāt kāmānde'pi mohitā [j: kāmānandeṣu
mohitaḥ] /
kāmānandaṃ vinā devi bhogamuktirna jāyate
jñānināñcedimāṃ śuddhimajñānināñca mantrajām /
tathāpi jñānināṃ madhye jñāna śreṣṭho'pi yo naraḥ /
śaktiśuddhirna kartavyā yataḥ sveṣṭamayī priye
atha śaktiśuddhiḥ /
prakṣālya gandhatoyaiśca dhūpayitvā sudhūpakaiḥ /
sindūrarañjitāṃ kṛtvā mūlamantraṃ likhed bhage
adīkṣitāḥ striyaḥ kuryāt sadyasaṃskāramambike /
mantradīkṣaḥ vidhānena śaktiśuddhistu tatkṣaṇāt
kulārṇave -
adīkṣitā vāmakarṇe māyābījaṃ samuddharet /
pūjayitvā maheśāni bhogapātraṃ pradāpayet
yāmaloktaśuddhiḥ /
śaktigātre svakalpoktanyāsajālaṃ samācaret /
raktapuṣpeṇa nirmañjya [gh: nirmajya] yonideśe niyojayet
oṃ namo vāgbhavaṃ bījaṃ māyālakṣmīṃ tataḥ param /
sambodhanāntaṃ tripurādevīti padamuddhṛtam [gh, j: -uddharet] २१ //
imāṃ [ch: imāṃ śaktiṃ paritrāṇaṃ kru kuru mama śaktiṃ kuru
kuru svāhā iti daśadhā japet] śaktiṃ tataḥ proktā pavitrīkuru
śabdataḥ /
mama śaktiṃ kuru dvandvaṃ svāheti daśadhā japet
p. ११३)
[mantrastu - oṃ krīṃ hrīṃ śrīṃ tripurādevi imāṃ śaktiṃ
pavitrīkuru mama śaktiṃ kuru kuru svāhā]
pañcatattvena tāṃ devīṃ pūjayedvidhinā śive /
bhogapātraṃ yadā deyaṃ tadā ramaṇamācaret
guptasādhanatantre śrīdevyuvāca -
dravyādiśodhanaṃ sarvaṃ bahudhā prakaṭīkṛtam /
lokopakārakāt [j: -kārakaṃ] śuddhaṃ saṃkṣepeṇa vada prabho
śrīśiva uvāca -
guru [j: guroḥ] prakāśaṃ yanmantraṃ nityaṃ japati vai naraḥ [gh, j:
sādhakaḥ] /
tenaiva manunā devi ṣaḍaṅge [gh, j: ṣaḍaṅgaṃ] nyāsamācaret
nyāsaṃ kṛtvā tato mantrī dravyādīnabhimantrayet /
saptatirmantritaṃ kṛtvā pūtaṃ sarvaṃ bhaved dhruvam
guruṃ śivaṃ tathā devīṃ nivedyañcaiva kāraṇam /
juhuyāt kuṇḍalīvaktre mūlamantreṇa sundari
mūlādhāre sthitā devi kuṇḍalī paradevatā /
bhogakāle maheśāni ājihvāntaṃ vibhāvayet
śodhitān matsyamāṃsādīn mukhenācchādya yatnataḥ /
mūlamantraṃ samuccārya juhuyāt kuṇḍalīmukhe
pratipātre pratigrāse evaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
bhojanecchā bhavettasyā nirlipto jīvasaṃjñakaḥ
p. ११४)
[kulapūjāvināśārthaṃ yaḥ karoti hi durmatiḥ /
prayāti narakaṃ ghoramekaviṃśakulaiḥ saha
devān pitṝn samabhyarcya kulaśāstroktavartmanā /
guruṃ smaran pivenmadyaṃ khādan māṃsaṃ na doṣabhāk
sevayet cet sukhārthāya madyādīn yaḥ sa pātakī /
prāśayeddevatāprītyai sābhilāṣavivarjitaḥ
]
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ūnatriṃśadullāsaḥ
triṃśollāsaḥ /
samayācāratantre -
sambidāgrahaṇaṃ kṛtvā kāraṇaṃ tadanantaram /
kāraṇasya kāraṇaṃ hi sambideti prakalpitam
śrīdevyuvāca -
sambidā kā mahādeva kāraṇaṃ kiṃ [g, c: hi] vada prabho /
kasmāt pānaṃ kāraṇaṃ hi sambidānandabhāk naraḥ
atha sambidāprakaraṇam /
śrīśiva uvāca -
bhāvaśakto'pyaśaktaśca sādhako dvividhaḥ śive /
bhāvāktaṃ sambidānandaṃ madyānandamabhedakam
p. ११५)
bhāvena bhāvyavān [ch: bhāgyavān] bhadre bhāvānandeṣu mohitaḥ
/
bhāvānandeṣu deveśi muktibhāg jāyate naraḥ
ādyante sambidāpānaṃ kāraṇasya maheśvari /
tadā kaivalyamuktiḥ syāt satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ
sālokyañcaiva sārūpyaṃ sāyujyaṃ parameśvari /
idaṃ jñānaṃ sambidotthaṃ muktyarthamubhayānvitam
nigamatatve śrīdevyuvāca -
ānandaṃ brahmaṇe rūpaṃ yasya dehe vyavasthitam /
tasya sarvaṃ maheśāna siddhyānanda [gh, c, j: siddhānanda; ch:
sadānanda] pradāyakam
vinānandena [gh: vināmadyena] yaddhyānaṃ sarvaṃ bhavati
niṣphalam /
ata eva mahādeva sambidāgrahaṇañcaret
yatirvā bhūpatirvāpi madyānandaṃ samāśrayet /
sarvadā parameśāna siddhyānandaṃ kvacit kvacit
anyeṣāṃ sādhakānāñca sambidānandavardhinī [ch, j: sarvadā] /
madyānandaṃ kvacid deva parvaṇi madhupānayuk
kṛṣṇapakṣe pivenmadyaṃ śukle siddhiṃ pivenmudā /
śukle yadi pivenmadyaṃ ādyante sambidāṃ pivet
tantrāntare -
kṛṣṇe śukle pivenmadyaṃ sambidāsaṃyutaṃ śive /
śukle cādyaṃ pivet siddhiṃ kṛṣṇe cādyaṃ pivenmadhu
bhāvacūḍāmaṇau -
sattvodbhavaṃ sambidāyā madyasya rājasodbhavam /
tvaritāyāstamodbhūtamityānandasya lakṣaṇam
p. ११६)
bhāvamātraṃ kriyātyaktaṃ [ch: kriyetyuktaṃ; j: kriyāyuktaṃ]
sattve'pi parameśvari /
rājasīti kriyāśaktastāmasīti kriyācyutaḥ
śaktiṃ vinā yathānandaṃ madyasya parameśvari /
tathā siddhiṃ vinā devi madyānandaṃ hi niścitam
samayāñca pivedādau tato madyaṃ maheśvari /
tataḥ śaktiṃ yajeccakre tataḥ siddhiṃ pivenmudā
siddhiṃ vinā maheśāni [ch, j: kuleśāni] kulakārye na yogavān /
ata eva pivet siddhiṃ śaktiyukto maheśvari
śaktihīnaṃ hi yatpānaṃ sambideti prakīrtitam /
tadante śaktisaṃyukte sambidā samayā bhavet
ramaṇaṃ hi yadā devi tadā sā vijayā bhavet /
svecchācāre'pi ramaṇaṃ niṣedhavidhivarjitam
tadā sā sambidā devī siddhirupā sanātanī /
śivodbhavaṃ yadā dravyaṃ śaktiḥ saṃhṛhya yatnataḥ
tadā sā sambidā devī bhaṅgarupā priyamvadā /
pañcāṅgasaṃyutāṃ devi sambidāṃ sevayettu yaḥ [j: sevayed] /
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yātyante paramāṃ gatim
sambidā samayā devi vijayā siddhireva ca /
bhaṅgaśca parameśāni pañcadhākhyānukīrtitam [ch:
pañcadhānyānukīrtitam; j: pañcadhānyānukalpitam] /
yaḥ karoti trisandhāyāyāṃ mama tulyo na saṃśayaḥ
bhuktvā tu mādakaṃ dravyaṃ bhavet kulaparāyaṇaḥ /
sādhakaḥ kṣobhamāpanne [ch, j: kṣobhamātreṇa] mama kṣobhaṃ
bhaved dhruvam
tasmādādau prakartavyaṃ sambidāsevanaṃ śive /
sambidāsavayormadhye sambideva garīyasī
p. ११७)
vijayā [gh, j: samvidā] grahaṇaṃ kṛtvā dhyānaṃ yaḥ kurute naraḥ /
tadā dhyānamayī mūrtiḥ pratyakṣā bhavati dhruvam
ataśca sambidāṃ pītvā kāraṇaṃ hi pivettataḥ /
samvidāsavayormadhye samvideva garīyasī
grahaṇāt mucyate pāptāt dhyānāt siddhirbhaviṣyati /
dhyānena dhyeyaṃ yadrūpaṃ samvidā nitya [j: mukti] dāyikā
yathā nityaṃ gṛhānandaṃ gṛhiṇīsaṃyutaṃ [j: -saṃyutā] tathā [j:
yadā] /
ānandārthī varārohe ānande [j: ānande] vijayāṃ pivet /
kriyāmārgī kriyāśaktaḥ śuddhe'pi vijayāṃ pivet
atha samvidāśuddhiḥ /
oṃ samvide brahmasambhūte brahmaputri sadānaghe /
bhairavāṇāñca tṛptyarthaṃ pavitrā bhava sarvadā /
oṃ brahmāṇyai [gh, j: brāhmaṇyai] namaḥ svāhā
oṃ siddhimūlāśraye devi hīnavodhaprabodhani /
rājāprajāvaśaṅkari śatrukaṇṭhatriśūlini /
oṃ kṣatriyāyai namaḥ svāhā
oṃ ajñānendhanadīptāgne jñānāgnerjvālarūpiṇi /
ānandasyāhutiṃ prītiṃ samyak jñānaṃ prayaccha me /
hrī/ vaiśyāyai namaḥ svāhā
oṃ namasyāmi namasyāmi yogamārgapradarśini [ch: pradāyinī] /
trailokyavijaye mātaḥ samādhiphaladā bhava /
klīṃ [ch: hrī/] śūdrāyai namaḥ svāhā
p. ११८)
ānandanandinīnande sadānandapadadvayam /
ullāsānandini kande cidānandasvarūpiṇi
divyā vimarṣiṇī siddhā susiddhā siddhimūlikā [ch:
susiddhisarvamūlikā] /
rogaghnī paśupāśaghnī kālaghnī bodharupiṇī /
manonmani madhu drākṣā khecarī vijayā jayā
iti stutvā -
dhenumudrāṃ yonimudrāṃ pradarśya manunā śive /
mūlañca daśadhā japtvā juhuyāt kuṇḍalīmukhe
śrīnāthāya sveṣṭadevyai sādhakakāya maheśvari /
svamūrddhani pradātavyaṃ manunā ca pivenmudā
pānamantrastu -
(atra gh: pustakīyaḥ pāṭhaḥ :,-
oṃ bhaṅge bhaṅge mahābhaṅge mahābhairavi māṃ saṃbhāvaya
saṃbhāvaya vada vada vāgvādini mama jihvāgre sthirībhava
sarvaśatruvaśaṅkari svāhā / anena mantreṇa kuṇḍalīmukhe juhuyāt
/) oṃ bhaṅge bhaṅge mahābhaṅge mahābhaṅge bhairavāṇāṃ
stambhaya stambhaya vada vada vāgvādini mama jihvāgre
sthirībhava sarvaśatruvaśaṅkari svāhā // iti pivet //
śrīdevyuvāca
caturddhā samvidā proktā jātibhedena bhedataḥ /
samvidā paramā vidyā bhogamokṣapradā śivā
tasyā bhedaṃ jātipāśaṃ kathamuktaṃ sadāśiva /
tasyāḥ śuddhiṃ kathaṃ [gh: asyā aśuddhaṃ kiṃ] deva kathaya
prāṇavallabha
p. ११९)
śrīmahādeva uvāca -
sādhakasya kriyālopāt jātipāśena bandhitā /
sādhakānāṃ sādhanārthe svayaṃ jātyabhisaṃyutā
suvarṇaiḥ kena deveśi kuṇḍalādiryathātathā /
jñānināṃ jñānabhedena nānārūpā ca samvidā
samvidāyā nacet doṣaṃ guṇo nāsti maheśvari /
dūṣaṇaṃ hi phalāktasya guṇaṃ jñeyaṃ hi tasya tu
śrīdevyuvāca -
jñātavyā samvidā devī caturdhā parameśvara /
lakṣaṇaṃ hi tathā stotraṃ mama sthāne prakāśaya
śrīmahādeva uvāca -
brāhmaṇasya śvetapuṣpaṃ paśvācārayuto yadi /
anyathā samvidāṃ vidyāṃ pivedānandahetave
kṣatriyasya raktapuṣpaṃ pītaṃ vaiśyasya pārvati /
kṛṣṇavarṇaṃ hi śūdrasya puṣpeṇa jātimānakam /
puṣpabhedena deveśi jātibhedaṃ vicintayet
jñānārṇave śrīdevyuvāca -
kā jātirmama nātheśa yadi te mayayanugrahaḥ /
kathaya kathaya devaṃ [gh, j: kathasva mahādeva] hitārtthāya narasya
ca
śrīśiva uvāca -
sva sva jātyāśritaṃ karma jātipāśaṃ prakīrtitam /
karmanaṣṭe jātinaṣṭe'pi muktibhāk
p. १२०)
ānandapaṭale śrīśiva uvāca -
dugdhāmbughṛtamādhvīkasaindhavairlavaṇena vā /
sitayātha guḍenāpi pakvaiḥ kadalikairapi
amūlyaṃ madhuraṃ dravyaṃ pakvāmraṃ panasādikam /
tena sarveṇa vijayāṃ svīkuryāt sādhakottamaḥ
dugdhayogena vijayā kevalānandadāyinī [kh: -varddhinī] /
mahātejaskarī cakṣurdoṣādikavināśinī
sā punarjalayogena sarvājīrṇavināśinī /
ghṛtena madhunā dhatte vāgdevīvaśakāriṇī
pratibhāmuttamāṃ dhatte dhiṣaṇāñcātinirmalām /
pittadoṣān śleṣmadoṣān madhunā saha nāśayet
saindhavena mahāvahnipradā syāllavaṇena ca /
sitayātha guḍenaiva śūlaghnī pittanāśinī
atisārāpaśamanī śvāsakāśapramardinī /
āmavātasamudbhūtagrahaṇīvinivāriṇī
sarvaiḥ sumadhurairyuktā sarvāmayavināśinī /
valapuṣṭipradā caiva madhurasvaradāyinī
jñānavijñānadātrī ca śīlamārgapradarśinī /
bahumūtraṃ mūtraghātaṃ śarkarā ca praṇāśinī /
prakāśitaṃ tava snehāt sarvāgameṣu [k: savatantreṣu] gopitam
atha svīkṛtya vijayāṃ sahasrāre guruṃ yajet /
gurumantraṃ samuccārya caturthyantaṃ nivedayet
praṇamed daṇḍavadbhumau japtvā śrīgurupādukām /
iṣṭadevasya tanmantraṃ prajapan viharet kṛtī
p. १२१)
evamabhyāsato devi [gh, j: abhyāsayogena] pratyahaṃ vatsaraṃ tataḥ /
tejasvī valavān vāgmī medhāvī priyadarśanaḥ
rūpa yauvana sampūrṇa nānāguṇa samāśrayaḥ /
bhaviṣyati na sandeho dravyasyāsya niṣevaṇāt
samvidāsavayormadhye samvideva garīyasī /
samvit prayogastenaiva kartavyaḥ sādhakottamaḥ
ekakālaṃ dvikālambā trikālaṃ pañcakālakam /
tolakambā dvitolambā tolakatrayameva vā
anyūnā nādhikā mātrā yathā bhavati nityaśaḥ /
nyūnādhikāyāṃ mātrāyāṃ phalaṃ na syāt kadācana /
tasmāt pramāṇamātrāhi kartavyā siddhimicchatā
etat te kathitaṃ sarvaṃ vijayākalpamuttamam /
prasādādacirādasyāḥ siddhirbhavati vāñchitā
prāvarya veśma śmanasya salabdhakāma
metadrahasyamuditaṃ paramaṃ nigūḍham /
kutrāpi naiva kathanīyamidaṃ kadācid,
devi tvayāpi vidhinā pravidhīyatāṃ tat
śrīśiva uvāca -
trailokyavijayāpatraṃ sabījaṃ ghṛtabharjitam /
trikaṭu triphalā śṛṅgī kṛṣṇa [gh, j: kuṣṭhaṃ] dhanyāka saindhavam
śaṭhī tālīśapatrañca kakkolaṃ nāgakeśaram /
yamānīdvayaṃ [gh, j: yamānīdvayaṃ - - tatsamam, atra pustakayoḥ
pāṭhāntarametad dṛśyate] methī ca jīrakadvayameva ca /
etāni samabhāgāni raudre śuṣkāṇi cūrṇayet
p. १२२)
gṛhītvā cūrṇameteṣāṃ samvitcūrṇantu tatsamam /
ubhayośca samāṃ datvā sitāṃ tanmiśrayed dṛḍham
miśrayitvā caturthāṃśaṃ samaṃ madhughṛtaṃ tathā /
punaḥ śilātale piṣṭvā trisugandhiñca miśrayet
svarṇādipātre purataḥ sthāpayitvā tataḥ kramāt /
caturbhirmantrabhistāsāṃ śodhanaṃ samupācaret
sevanādasya deveśi kiṃ na sidhyati bhūtale /
mantrasiddhistathā pūjājapasiddhirvarānane
jñānasiddhirmaheśāni sevanānmokṣamāpnuyāt /
satyaṃ satyuṃ maheśāni satyameva na saṃśayaḥ
anena pūrṇahṛdayo japapūjāṃ samācaret /
ekoccāraṇamātreṇa tāvacca [gh: bhavecca] lakṣakoṭayaḥ
iti te kathitaṃ kānte sārātsāraṃ parātparam /
yasmai kasmai na dātavyaṃ iti satyaṃ kuru priye
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse triṃśadullāsaḥ
ekatriṃśollāsaḥ /
atha śrīcakramadhye sādhakasya pātrādhāralakṣaṇam /
kulārṇave -
[pāṭho'yaṃ ch- pustake adhiko dṛśyate] ādhāre sthāpayet pātraṃ
manunā śive /
ādhāre sthāpayet pātraṃ mṛtsthitaṃ mṛtyudāyakam
ādhāraṃ trividhaṃ proktaṃ ṣaṭpadmbā catuṣpadam /
athavā vartulākāraṃ trikoṇaṃ tripadānvitam
atha sādhakasya pātralakṣaṇam /
kulārṇave -
pātraṃ kāñcana - ratna kāca ghaṭitaṃ muktākapālodbhavam /
viśvāmitramayañca kāmadamidaṃ haimaṃ tathā sphāṭikam
jñānārṇave -
trikoṇaṃ maṇḍalaṃ vīraścatuṣkoṇaṃ likhedbhuvi /
ādhāraṃ sthāpayettatra pātraṃ tasyopari nyaset
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kācaṃ mauktikameva ca /
khaḍgañca nārikelañca tāmraṃ jalajameva ca /
pittalaṃ kāṃsyasambhūtaṃ matsyañcaiva ca pārvati
sarvakalyāṇadaṃ proktaṃ sauvarṇaṃ parikīrtitam /
rājatañca varārohe sarvarogavināśanam
abhicāreṣu sarveṣu kācapātraṃ viśiṣyate /
putravṛddhikaraṃ proktaṃ mauktikaṃ parameśvari
p. १२४)
jalajaṃ tu maheśāni bhakti [g: bhukti] mukti phalapradam /
pittalaṃ sarvadoṣaghnaṃ tāmrajaṃ kīrtivarddhanam
mṛnmayañca maheśāni cāsureṣu pradāpayet /
nṛkapālaṃ mahāpālaṃ sarvakārye praśastakam
vārāhī tantre -
svarṇa rājata tāmrāṇi sarvasiddhikarāṇi ca /
śāntike prastaraṃ pātraṃ stambhane mṛnmayaṃ śive
pittalaṃ māraṇe jñeyaṃ tāmramuccāṭane śive /
vaśīkārye kāṃsyapātraṃ vidveṣe kācapātrakam /
viśvāmitraṃ mahāpātraṃ sarvakāryeṣu durlabham
akṣayā tantre -
svarṇarūpya śilā kūrmma kapālaṃ mṛnmayaṃ priye /
nādikelañca śaṅkhañca pātrañca matsyasambhavam [gh, j:
matsyañca parameśvari]
vilvavṛkṣasamudbhūtaṃ pātraṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
kāryabhede pātrabhedaṃ kuryāt sādhaka īśvari
mālā [ch, j: māyā] pātraṃ sarvakārye satvaraṃ phaladāyakam /
nṛ kapālasamudbhūtaṃ pātraṃ śuddhaṃ prakīrtitam
haṃsamāheśvare -
prāṇināṃ mānuṣaḥ śreṣṭho dharmādharmavibhedavān /
tatkapālakṛtaṃ pātraṃ sarvaṃ tasya vṛthā bhavet
pātraṃ kuryānmaheśāni dharmādharmeṣu mūḍhakaḥ /
tasya muṇḍaṃ svayaṃ chedya mahāpātraṃ prakalpayet
jātyādhamo mahāpāpī yuvāpi vyādhihīnakaḥ /
tasya muṇḍodbhavaṃ pātraṃ mahāpātraṃ prakīrtitam
p. १२५)
mahāpātraṃ mahāmālāmekabhāve prakalpayet /
mahāpātrakṛto rājā yataḥ śāstā maheśvari
svayaṃ chedya kṛtaṃ pātraṃ anyakṛt pātakī bhavet /
yonyākāraṃ hi yat pātraṃ mahāpātrasvarūpakam /
mama prītikaraṃ pātraṃ sādhakaprītidāyakam
yonipātraṃ varārohe mahāpātrottamaṃ śive /
tvāṃ vinā tasya māhātmyaṃ ko vetti jagatītale
yonerdoṣaṃ hi nāstyeva tasyāḥ śuddhiṃ na kārayet /
yonipātraṃ vinā pātraṃ śuddhaṃ kṛtvā pivenmadhu /
aśodhitaṃ hi yat pātraṃ kevalaṃ duḥkhadāyakam
atha pātraśuddhiḥ /
samayācāratantre -
pātramātraṃ maheśāni yonipātrānukalpanam /
yonyaśuddhe maheśāni pātramātre'pyuśuddhakam
darśanāt sparśanāt ghrāṇāt sevanānmadhupānataḥ /
sarvaṃ śuddhaṃ bhaveddevi yonijñānaṃ bhaved yadi
mūlena pātraṃ saṃsthāpya mūlena vīkṣaṇaṃ śive /
śaktibījaṃ likhet madhye trikoṇāntargataṃ śive /
pūrayet [gh: pūjayet] kāraṇenāpi mūlena guruvākyataḥ
athavā sarvapātrāṇi sāmānyārghakrameṇa ca /
pūritāni maheśāni kāraṇena maheśvari
iti pātraśuddhiḥ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekatriṃśadullāsaḥ
dvātriṃśollāsaḥ /
atha śrīcakre sādhakapātrasthāpanam /
yoginītantre -
śrīpātrasya paścimāṃśe cakradevasya [gh: devacakrasya] samukhe /
sthāpayet sarvapātrāṇi sāmānyārghakrameṇa tu
kālikākulasarvasve -
ghaṭa śrīpātrayormadhye sāmānyārghakrameṇa tu /
sthāpitāni ca pātrāṇi pūrayet kāraṇena tu
atha śrīpātrasthāpanastha niyamaḥ /
śrīpātraṃ sthāpayed vīraḥ sammukhe parameśvari /
pūrvādyaṃ cottarāgraṃ vā divārātrau vibhedataḥ
tantrāntare -
sāmānyārghakrameṇaiva kāraṇe pūritāni ca /
uttarāyantu saṃsthāpya paścimāgraṃ maheśvari
nārāyaṇītantr -
pūrvāgrañcottarāgraṃ vā divācakraṃ cared [gh: yajed] yadi /
uttarāgraṃ paścimāgraṃ niśācakraṃ cared [gh: yajed] yadi
p. १२७)
atha pātrasya saṃkhyākathanam /
yāmale -
navamaṃ saptamaṃ pātraṃ athavā pañca pātrakam /
tripātraṃ parameśāni sthāpayenmanunā śive
atha navapātranāmakathanam /
yāmale -
devīpātraṃ guroḥ pātraṃ bhogapātraṃ maheśvari /
yoginī valipātrañca śaktipātraṃ maheśvari
vīrapātraṃ pādyapātraṃ pātramācamanīyakam /
pātraṃ navamamityuktaṃ caturvargaphalapradam
atha saptapātranāmakathanam /
gurupātraṃ bhogapātraṃ śaktipātraṃ maheśvari /
yoginī vīrapātrañca valipādyaṃ hi saptamam
atha pañcapātranāmakathanam /
devīpātraṃ guroḥ pātraṃ bhogapātraṃ trayaṃ śive /
yoginī - valipātrañca pañcapātraṃ maheśvari
atha tripātram /
devīpātraṃ bhogapātraṃ guroḥ pātraṃ maheśvari /
tripātrāṇi ca kartavyamekapātraṃ na kārayet
ekapātraṃ na kartavyaṃ yadi sākṣānmaheśvaraḥ /
mantrastasya vṛthā jñeyaḥ śaktikāryaṃ vṛthā yataḥ
ekapātraṃ hi kartavyaṃ svadehaṃ śaktibhāvitam /
niṣedhañca vidhiñcaiva vāmāyāṃ nāsti ced yataḥ
p. १२८)
tathāpi parameśāni jñānī dhyānī na kārayet /
dhyānaniṣṭhasya deveśi gurordhyānaṃ hi bījakam /
gurūpātrodbhavaṃ madyamekapātraṃ pivenmudā
kubjikātantre -
ekapātraṃ samādāya yāvadānandabhāg bhavet /
tāvanmadyaṃ pived bhakto yāvat pānaṃ kramāt krmāt
atha kubjikātantroktapātranāmakathanam /
devyāḥ pātraṃ guroḥ bhogapātraṃ trayaṃ matam /
yoginī balipātrañca [pūjāpātrañcātmapātraṃ]
pañcapātramidaṃ matam
śaktipātraṃ vīrapātraṃ saptapātraṃ maheśvari /
pādyamācamanīyañca navamaṃ parikīrtitam
atha pātradānakramaḥ /
devīpātraṃ daded devyai gurave gurupātrakam /
śaktaye bhogapātrañca pūjāpātrād yajet śivām
kulakuṇḍalinīvaktre cātmapātraṃ niyojayet [gh, j: nivedayet] /
śaktimātre śaktipātraṃ vīrāya vīrapātrakam
śrīpade pādyapātrañca mukhe ācamanīyakam /
śrīpātrādamṛtenanāpi yajedarghādinā priye
yāmale -
devyāḥ pātraṃ daded devyai gurave gurupātrakam /
bhogārthaṃ bhogapātrañca śaktaye ca pradāpayet
yoginyai yoginīpātraṃ dadyācca kulanāyike /
vaṭukakṣetrapālebhyo valipātraṃ nivedayet
p. १२९)
śaktaye śaktipātrañca vīrāya vīrapātrakam /
pādyapātraṃ pade [gh: dadet] devyā mukhe ācamanīyakam
anyat sarvaṃ varārohe śrīpātrādamṛtaṃ dadet /
caraṇāmṛtapānārthaṃ caraṇe kāraṇaṃ dadet /
kāraṇaṃ hi bhavet kāryaṃ śrīdevyāścaraṇāmbuje
viṣṇuyāmale -
kāraṇaṃ hi yadā devi śrīdevyāḥ padasaṃyutam /
mṛtabhāvaṃ parityajyāpyamaraḥ sādhako bhavet
śaktyucchiṣṭaṃ piveccakre vīrocchiṣṭaṃ hi carvaṇam /
ataśca sādhakāḥ sarve dadeyuḥ kāraṇaṃ mukhe
jñānārṇave -
cakrānte parameśāni dadedācamanīyakam /
tadante sādhako devi [j: parameśāni] pivedoṣṭhādharaṃ madhu
nigamakalpalatāyām -
yatra sthāne'pi śrīcakraṃ tatra gacchāmi śaṅkara /
nārīdehasaṃśritāhamamṛtapānamāśritā
tasyā duḥkhe'pyahaṃ duḥkhī sukhe'haṃ sukhabhāginī /
yathā dehasya duḥkhe'pi dehī bhavati duḥkhabhāk
ekāpi sundarī devī śrīcakreṣu tridhā parā /
sādhakasyāpi muktyarthaṃ pānāktā kāmukānvitā
sundarī ramaṇīrūpā rājarājeśvarī parā /
parā śrīkālikārūpā [j: strī-] śrīcakrapālane varā
p. १३०)
khaḍgahastā lalajihvā muktakeśī caturbhujā /
varābhayakarā ghorārāvayuktā vibhūṣaṇā
svanāthasya karaṃ dhṛtvā bhramantī cakrapālikā /
nagnā mattā mahādevī siṃhapṛṣṭhe śavāsanā
yoginī yogasaṃyuktā khaḍgahastā digambarī /
lakṣa lakṣa samāyuktā śrīcakraṃ pālayet sadā
parā śrītāriṇī vidyā śrīcakre dravyasaṃśritā [gh: saṃsthitā] /
darśane ghrāṇasaṃsparśe pānānandapradāyikā
saṃgṛhya pūrṇacaṣakaṃ sthāpayet sthaṇḍilopari /
pūjānte śaktaye dadyāt pātraṃ grāhyaṃ kṛpānvitam [gṛhya
kṛpānvitā]
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvātriṃśadullāsaḥ
trayastriṃśollāsaḥ /
atha vaṭukavaliḥ /
kulārṇave -
yāvanna dadyāt pātraṃ hi vaṭukāya kuleśvari /
sarvadevā na tṛpyanti smaraṇāt pūjanāt śive
vaṭukādīn yajeccakre gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
sarvadravyasamāyuktaṃ manunā pātrakaṃ dadet
p. १३१)
[atra dha cha ja pustakeṣu pāṭho'yaṃ dṛśyate : -
atha vaṭukāmantraḥ /
oṃ oṃ oṃ devīputra vaṭukanātha kapilajaṭābhāra bhāsvara
piṅgalatrinetra jvālāmukha imaṃ valiṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
balidānena santuṣṭo vaṭukaḥ sarvasiddhidaḥ /
śāntiṃ karotu me nityaṃ bhūtavetālasevitaḥ //]
atha vaṭukamantroddhāraḥ /
jñānārṇave -
ehyehi devīputrānte vaṭukānte ca nātha ca /
kapilānte jaṭābhāra bhāsurānte trinetra ca
jvālāmukhañca sarvānte vighnānnāśaya nāśaya /
sarvopacārasahitavaliṃ hṛhṇa dvidhāpadam /
vahnijāyānvito mantro vaṭukasya udāhṛtaḥ
mantrastu /
oṃ ehyehi devīputra vaṭukanātha kapilajaṭābhāra bhāsuratrinetra
jvālāmukha vighnānnāśaya nāśaya sarvopacārasahitavaliṃ gṛhṇa
gṛhṇa svāhā //
balidānena santuṣṭo vaṭukaḥ sarvasiddhīdaḥ /
śāntiṃ karotu me nityaṃ bhūtavetālasevitaḥ
[atra gh ch ja pustakeṣu pāṭho'yaṃ dṛśyate -
oṃ oṃ oṃ sarvayoginībhyaḥ sarvabhūtebhyo ḍākinībhyaḥ śākinībhyaḥ
trailokyavāsinībhya imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /]
atha yoginībaliḥ /
ūrddhe brahmāṇḍato vā divi gaganatale bhūtale niṣkale vā,
pātāle vā anale vā salilipavanayoryatra kutra sthite vā,
p. १३२)
kṣetre pīṭhopapīṭhādiṣu kṛtapadā dhūpadīpādikena,
prītā devyaḥ sadā naḥ śubhavalividhinā pāntu devendravandyāḥ
oṃ sarvayoginībhyaḥ sarvabhūtebhyo ḍākinībhyaḥ /
trailokyavāsinībhya imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //
oṃ yāṃ yoginībhya hu/ phaṭ svāhā //
asyoddhāraḥ /
etadante maheśāni yāṃ bījaṃ yoginī tataḥ /
bhyaḥ svāhā sarvavarṇānte yoginīpadamālikhet
kavacaṃ cāstamālikhya vahnijāyāṃ punarlikhet /
anena manunā devi yoginīnāṃ balirbhavet
oṃ ye kecid yoginī rudrā saumyā ghoratarā parā /
khecarīṣu bhūcarīṣu sā me prītāstu sarvadā
[atra gh ch j pustakeṣu pāṭhāntaro'yaṃ dṛśyate -
oṃ oṃ oṃ deva deva devīputra vaṭukanātha ucchiṣṭahāriṇī muhurmuhuḥ
kṣaṃ kṣaṃ kṣetrapāla sarvavighnānnāśaya nāśaya
sarvopacārasahitamimāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //]
atha kṣetrapālavaliḥ /
ṣaḍdīrghaṃ svarasaṃ bhinnaṃ kṣa kāraṃ vilikhet priye /
sthānakṣetrapadaṃ pānadhūpadīpādi cālikhet
sahitaṃ valimālikhya gṛhṇa gṛhṇa tato vadet /
vahnijāyānvito mantraḥ kṣetrapālasya sundari
p. १३३)
mantrastu /
oṃ kṣāṃ kṣīṃ kṣūṃ kṣaiṃ kṣauṃ kṣaḥ ehyehi kṣetrapāla
dhūpadīpādisahitavaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
yasmin [j: yo'smin] kṣetre nivāsī ca kṣetrapālasya kiṅkaraḥ /
prīto'yaṃ balidānena sarvarakṣāṃ karotu me
[pāṭho'yaṃ gh ch j pustakeṣu na dṛśyate /]
atha gaṇeśavaliḥ /
gāṃ gīṃ gūṃ trayamālikhya ṅentaṃ gaṇapatiṃ tataḥ /
varānte varadānte ca sarvānte janamālikhet
me vaśaṃ cālaya procya valiṃ gṛhṇa dvidhāpadam /
vahnijāyānvito mantro gaṇeśasya valiṃ haret
[pāṭho'yaṃ gh ch j pustakeṣu na dṛśyate /]
mantrastu /
gāṃ gīṃ gūṃ gaṇapataye varavarada sarvajana me vaśaṃ cālaya
valiṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //
atha sarvabhūtebhyo valiḥ /
oṃ oṃ oṃ sarvabhūtebhyaḥ sarvabhūtādipatibhyo namaḥ /
bhūtā ye vividhākārā dikṣu bhumāntarīkṣagāḥ /
pātālatalasaṃsthāśca śivayogena bhāṣitāḥ
dhruvādyāḥ satya [j: sarva] gandharvā aindrādyāḥ sarvadevatāḥ /
tṛpyantu prītimanaso bhūtā gṛhṇantvimāṃ balim
p. १३४)
atha sāmānyavaliḥ /
rājarājeśvaravaliṃ sarvadevasya sammatam /
yasya nāma pradātavyaṃ taddevo valimicchati
tāratrayaṃ vadet paścāt amukaṃ kṣetrapālakam /
rājarājeśvara imāṃ pūjāvaliṃ tataḥ param /
gṛhṇa yugmaṃ dvidhāntoyaṃ manuḥ sarvaphalapradam
mantrastu /
oṃ oṃ oṃ amuka kṣetrapāla rājarājeśvara imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa
gṛhṇa svāhā /
anena validānena vaṭuvargasamanvitāḥ /
rājarājeśvaro devo me prasīdatu sarvadā
[२०-२३ saṃkhyakāḥ ślokā gh ch j pustakeṣu na vidyante /]
vāmāṃguṣṭhānāmikābhyāṃ vaṭukasya valirbhavet /
dakṣāṃguṣṭhānāmikābhyāṃ yoginīnāntu kathyate
dakṣiṇāmūrtisaṃhitāyām -
vāmamuṣṭiṃ vidhāyādau tarjanīṃ śaraṇāṃ kuru /
anayā mudrayā devi kṣetrapālavalirbhavet
tathā muṣṭesu madhyasthāmaṃgulīṃ daṇḍavat kuru /
gajatuṇḍākhyamahāmudrā gāṇapasya [c: gaṇeśasya] valirbhavet
anena validānena vaṭuvargasamanvitāḥ /
rājarājeśvarī devo me prasīdatu sarvadā
p. १३५)
kumārī tantre -
atha kuladīpa darśanam /
kulakārye maheśāni kuladīpaṃ pradāpayet /
kuladīpaṃ vinā bhadre jñānadīpaṃ nacet kvacit
śrīdevyuvāca -
kuladīpaṃ hi kiṃ rūpaṃ kena dravyeṇa vā kṛtam /
nivedyaṃ kena rūpeṇa kathaya prāṇavallabha
śrīśiva uvāca -
īṣadraktapiṣṭakena trikoṇagarta [k: gartha] mānatān /
dīpān ḍamarukārāñca bṛddhasya nakhamānataḥ
ākarṣāhyayutān [gh: ākarṣāṣṭayutān; j: ākarṣohyayutān] dīpān
navasaptatripañcamaḥ /
śatānyūne maheśāni yugmānyaṃ dīpa kalpanam
śatādhikyaṃ yugmadīpaṃ sahasraṃ parameśvari /
dīpasaṃkhyāṃ paribhrāmya svatejastejasi layam
jñānārṇave -
rātrau kulakriyāyāñca kuladīpasahasrakam /
śataṃ deyaṃ divā kārye kulaniṣṭhaśca sādhakaḥ
antastejo vahistejo'pyekaṃ kṛtvā maheśvari /
tridhā devyagre saṃbhrāmya kuladīpaṃ nivedayet
mantrastu /
samastacakracakreśīyutaṃ devi mamātmakam /
āraktakāmadaṃ dīpaṃ gṛhāṇa mama siddhaye
p. १३६)
trivāraṃ darśayeddīpaṃ caraṇācchiramānataḥ /
pañcamaṃ saptamaṃ vāpi navamaṃ vā viśeṣakam
kālīvilāsatantre -
atha pātrasvīkāraḥ /
ādau yajet sveṣṭadevīṃ pādyādyai [ch: pādyārghaiḥ]
rūpacārakaiḥ /
tataḥ śaktiṃ yajet cakre yayā śaktyāyutaḥ śive [gh: priye]
sva sva vidyoktamantreṇa vidhānena yajet śivām /
svaśaktiṃ paraśaktiṃ vā dīkṣitāñced yajet śivām
abhyarcya devatābuddhyā [gh: dhyātvā] bhogapātraṃ nivedayet /
sā tu pātraṃ [ch, j: sā'tmapātraṃ] namaskṛtya
karasaṃpuṭamudrayā /
triśūlamudrayā gṛhya pivedācāryavākyataḥ
anyābhyaśca pradāyecca [ch, j: pradāvyaṃ] śaktibhyaśca maheśvari /
pṛthak pātraṃ pradātavyaṃ madhunā saha bhairavi
pātraṃ saṃgṛhya sā devī prasādaṃ pātraśeṣakam /
bhairavāya pradātavyaṃ bhaktāya sevakāya ca
gṛhitvā prathamaṃ pātraṃ sthāpitaṃ madhunā saha /
svaṣṭedevīṃ pūjayitvā mūlamantraṃ japet priye /
mudrāmāṃsairmaheśāni [gh: mahādevi] surādevīṃ prapūjayet
aṅganyāsañca svīkṛtya karāṅganyāsameva ca /
prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā gṛhṇīyāt pātramuttamam
kubjikātantre -
aṅganyāsaṃ karanyāsaṃ varṇanyāsaṃ maheśvari /
svavidyokta ṛṣinyāsaṃ vyāpakanyāsameva ca
pañcadhā nyāsamāśritya prāṇāyāmañcarenmudā /
tataḥ pātraṃ namaskṛtya juhuyāt kuṇḍalīmukhe
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse tritriṃśadullāsaḥ
catustriṃśollāsaḥ //
śrīdevyuvāca -
phalaṃ kiṃ nyāsajālasya kathaya prāṇavallabha /
atisūkṣmatamanāmnaḥ prāṇāyāmasya kiṃ phalam
athāṅganyāsādiphalam /
śrīśiva uvāca -
aṅganyāsaṃ karanyāsaṃ mūlena praṇavena vā /
pañcāśanmanunā devi varṇanyāsaṃ samācaret
aṅganyāse ṣaḍaṅgāni devāṅgāni vicintayet /
karanyāse karaṃ jñeyaṃ devasya karamātrakam
pañcāśanmātṛkārūpī koṭī koṭī ca devatā /
varṇanyāse maheśāni deho devamayo bhavet
ṛṣinyāse svadehaṃ hi devadehaṃ vicintayet /
so'haṃ jñānena deveśi ṛṣyahaṃ paricintayet
tantrāntare -
gṛhītvā devatāmantraṃ sākṣācced yadi devatā /
taddehaṃ devatārūpaṃ so'haṃ jñānaṃ sadā yadā
p. १३८)
kubjikātantre -
kṣitirjalaṃ tejo vāyurvyoma dehī tathā manaḥ [gh, ch, j: manaḥ śive] /
saptadhā nyāsajālena saptaite devarūpiṇaḥ
āpādaśiraḥ paryantaṃ mūlamantreṇa bhāvini /
saptadhā mantrayenmantrī kyāpakanyāsakaṃ śive
atha prāṇāyāmaphalam /
prāṇāyāmena deveśi nidrāṃ tyaktvāpi kuṇḍalī /
bhaktyāpi yaddīyamānaṃ tad gṛhṇāti kuleśvari
kāraṇapūritaṃ pātraṃ gṛhṇīyānmanunā śive /
ādhāre manunā sthāpya tarpayet tadanantaram
tarpayed guruṇā sārddhaṃ sva - sva pātrācca kāraṇaiḥ /
guruśaktiṃ tarpayitvā sveṣṭadevīñca tarpayet
nigamatattve -
sveṣṭadevīṃ yadā deva svaśaktiṃ cintayet param [j: svaśakticintanāt
param] /
śaktaye'pi [j: śaktimeti] tadā devyāḥ pātraṃ na saṃśayaḥ /
gurorājñānusāreṇa tacchaktiramaṇañcaret
yadā sveṣṭasya vāmasthāṃ raktavarṇāṃ vicintayet /
svaśaktiṃ parameśāna sveṣṭadevīñca cintayet /
gurorājñānusāreṇa pātraṃ dattvā kriyāñcaret
strīmātre harapatnī syāt pumān mātre ca śaṅkaraḥ /
vivāhaṃ bandhanaṃ jñeyaṃ vartistho vahnivat priye
śiva - devo guruḥ sākṣād gurudevaḥ sadāśivaḥ /
tasya vāme nārīmātraṃ ramaṇañca tadājñayā
p. १३९)
nārāyaṇītantra -
yadājñayā maheśāni vīrakarmāṇi sādhayet /
tadājñayā ramet śaktiṃ mātṛbhāvaṃ parityajet
atha tarpaṇakramaḥ /
māṃsena kāraṇaṃ miśraṃ pāṇibhyāṃ tattvamudrayā /
vindumātraṃ kṣipenmūrdhni pādukāmantramuccaran /
śrīguroścaraṇaṃ dhyāyan svamūrdhni gurupādukām
guruśaktiṃ tarpayitvā tathaivānandabhairavīm /
ānandabhairavaṃ devaṃ sveṣṭavidyāṃ hi tarpayet
trivāraṃ tarpayenmūrdhni hṛdaye'pi trivārakam /
sahasrāre sveṣṭavidyāsahitaṃ tarpayed gurum
hṛdaye tarpayed ramyaṃ devatāyāḥ prabhedake /
abhede tarpayed bhadre [ch, j: bhadraṃ] sahasrāre mahāpure
tarpaṇena bhavet śāntirdevatā sthiratā bhavet /
ataśca tarpayeddevān tāntrike vaidikeṣu ca
mantrastu /
tāratrayaṃ samuccārya śrīgurornāmapūrvakam /
śrīpādukāṃ tarpayāmi pūjayāmīti vā priye
atha gurupaṃkti tarpaṇam /
guruṃ paraguruñcaiva parāparaguruntataḥ /
parameṣṭhiguruṃ devi tarpayet tritrivārakam
p. १४०)
bhāvacūḍāmaṇau śrīpārvatyuvāca -
ko guruḥ parameśāna ko'pi syāt paramo guruḥ /
parāparaguruḥ ko vā parameṣṭhiguruśca kaḥ
śrīśiva uvāca -
sthūlasūkṣmobhayoraikyaṃ gururjñānasya kāraṇam /
nānārūpaṃ sthūlamātraṃ yathāgniḥ kāṣṭhasaṃyutaḥ
sūkṣmasya bodhaṃ vijñeyaṃ sthūlabodhasya bījakam /
sthūlasya bodhaṃ vijñeyaṃ sūkṣmabodhasya bījakam /
aikyaṃ kṛtvā sthūlasūkṣmaṃ sarvametat prakāśitam
mantradātā guruḥ prokto mantrastu paramo guruḥ /
parāparagurustvaṃ hi parameṣṭhigururhyaham
atha sveṣṭavidyā tarpaṇam /
haṃsamāheśvare -
ādau mūlaṃ samuccārya sāyudhāṃ parivārakam /
savāhanāṃ sveṣṭadevīṃ tarpayāmi dvidhāantakaḥ
aikyajñānasya bījaṃ hi niṣedhavidhivarjitam /
tarpayeccet kriyāsaṅgād guruṇā saha bhāvinīm
sattve śvetaṃ guruṃ dhyāyet śaktyā saha dayānvitam /
śvetavarṇā dvibhujāktā dvinetrā tatsamāyutam
raje raktā tame kṛṣṇā caturvāha trilocanā /
tatsaṃyuktaṃ guruṃ dhyāyet tarpaṇādikamācaret
p. १४१)
tataḥ kramaḥ /
jñānārṇave -
aṃguṣṭhānāmikāyogād vāmahastena tarpayet /
aṃguṣṭhatarjanīyogād dakṣiṇe [j: dakṣeṇa] puṣpapātanam
aṃguṣṭho bhairavo devo'pyanāmikā ca caṇḍikā /
ubhayoryoga [gh: tayoḥ saṃyoga-] mātreṇa dravyaṃ syādamṛtopamam
vṛddhāṃguṣṭho bhairavo'pi tarjanī caṇḍikā parā /
anayoryogamātreṇa dravyaṃ puṣpaṃ manoharam
tarjanī caṇḍikārūpā dakṣahastasya śaṅkari /
aṃguṣṭhayogāt sā devī puṣpitā kāmavihvalā
dakṣiṇe gṛhya pātreṇa vāme'pi tattvamudrayā /
māṃsamātraṃ kāraṇena mūlena tarpaṇañcaret /
tarpayed yonimadhye tu yoniṃ saṃgṛhya tatparam
dakṣiṇena kareṇāpi yonau puṣpa prapātanam /
bindumātreṇa dravyeṇa tuṣṭā bhavati kāminī
nijaśakterabhāve'pi jale yoniṃ vicintayet /
tarpaṇādi prakartavyaṃ jalamāyā sanātanī
yathā veśyā sarvapūjyā sarvasya bandhamuktidā /
tathā toyaṃ sarvapūjyaṃ sarvasya bandhamuktidam
jñānārṇave -
svadehe tarpaṇaṃ bhadraṃ svadehaṃ devadehakam /
tarpayed jñānavān devi svamūrdhni hṛdaye ca vā
p. १४२)
trivāraṃ tarpaṇaṃ devi trivāraṃ puṣpa pātanam /
guṇatrayasya caikatve tarpaṇaṃ caikavārakam
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse catustriṃśadullāsaḥ
pañcatriśollāsaḥ /
atha pātrasvīkāraḥ /
tataḥ pātraṃ [ch, j: tatpātrañca] namaskṛtya karasaṃpuṭamudrayā /
triśūlamudrayā gṛhya pratipātreṣu vandanam
jñānadvīpe -
śaktipātraṃ namet śaktirbīraśca vīrapātrakam /
pratipātraṃ śuddhiyuktaṃ surādevīṃ vicintayet
ādhāre sthāpitaṃ [gh: sthāpayet] pātraṃ saṃgṛhya dakṣiṇe kare /
pare vāme kare sthāpya surādevīñca prārthayet
atha prārthanā /
samudre madhyamāne tu kṣīrābdhau sāgarottame /
tatrotpannāṃ surādevīṃ kalau kāraṇarūpiṇīm /
amṛtaṃ satyalokeṣu svargalokeṣu kāraṇam
surāsevāt suratvaṃ hi dehi me kāmavihvale /
sparśanāt kāmadāgṛtvaṃ darśanāt pāpahāriṇī /
ānandatvaṃ sevanācca muktitvaṃ ramaṇīyutāt
p. १४३)
tripātraṃ pañcapātraṃ vā saptapātraṃ maheśvari /
pātrañca navamaṃ devi vandanīyaṃ pivenmadhu
ekapātraṃ yugmapātraṃ cakrānte naiva kārayet /
saṃkhyāvirahitaṃ pātraṃ kevalaṃ mṛtyudāyakam
tantrāntare -
ekapātraṃ na kartavyaṃ yadi sākṣānmaheśvaraḥ /
tasya mantro vṛthā devi pānaṃ narakadāyakam
kulārṇave -
tripātraṃ pañcapātrāntaṃ niyamena pivenmadhu /
ata ūrddhaṃ maheśāni niyamaḥ kaḥ kṣamo bhavet
saptamaṃ navamaṃ yāvad yadi syānniyamo bhavet /
saptamaṃ navamaṃ yāvad yadi syānniyamo bhavet [ch: tasmānna
niyamañcaret; j: tāvanna niyamañcaret]
tasyārthaṃ vandanaṃ mantraṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati /
pañcapātraṃ vandanīyaṃ navamañca maheśvari /
vandanīyaṃ kramāt [ch, j: krame] kuryānniyamena pivenmadhu
atha pañcapātravandanam /
śrīmadbhairavaśekharapravilasatcandrāmṛtaplāvitaṃ,
kṣetrādhīśvarayoginīkulagaṇaiḥ siddhaiḥ samārādhitam /
ānandārṇavakaṃ mahātmakamidaṃ sākṣāttrikhaṇḍāmṛtaṃ,
vande śrīprathamaṃ karāmbu jagataṃ pātraṃ viśuddhipradam
juhomi kuṇḍalīvaktre juhsveti vaded guruḥ /
ājihvāntaṃ kuṇḍalinīṃ dhyātvā pānaṃ carenmadhu
p. १४४)
tantracintāmaṇau -
vāmahaste'i caṣakaṃ dakṣahastena pārvati /
śuddhiṃ kṛtvā [g, gh, c: dhṛtvā] maheśāni caṣake viniyojayet
mūlena pātraṃ dātavyaṃ gṛhnīyānmanunā [c: madhunā] śive /
kulakuṇḍalinī-vaktre dattvā dhyāyed guruṃ svayam [j: śive]
punaḥ pātraṃ māṃsayuktaṃ gṛhītvā kulanāyike [gh:
brahmacintanam] /
mūlena kuṇḍalī vaktre dattvā brahma nirūpaṇam
dvitīyapātravandanam /
dvitīyapātravandanam /
(२)
oṃ haimaṃ mīnarasāvahaṃ dayitayā dattañca peyādibhiḥ,
kiñciccañcalaraktapaṅjadṛśā tasyai samāveditam /
vāme svādu [j: sādhu] viśuddhikaraṇaṃ pānaṃ nidhāyātmakaṃ,
[gh, ch: vidhāyātmakaṃ; j: vidheyātmakaṃ]
vande pātramahaṃ dvitīyamadhunānandaikasamvarddhanam
tṛtīyapātravandanam /
(३)
sarvāmnāya kalākalāpakalitaṃ [k: -lalitaṃ] kautūhaladyotakaṃ [gh
ch: dyotanam; j: dyotitam]
candropendramahendraśambhuvaruṇabrahmādibhiḥ sevitam /
dhyātaṃ devagaṇaiḥ paraṃ munigaṇairbrahmādibhiḥ [gh, j:
mokṣarthibhiḥ] sarvadā,
vande pātramahaṃ [j: pāpaharaṃ] tṛtīyamadhunā
cātmāvabodhakṣamam
p. १४५)
prāṇāyāmāt caret pānaṃ [gh: pātraṃ] prāṇāyāmaṃ tadantaram /
tadante ramaṇaṃ kuryānmūlamantrajapānvitam
tripātrasaṃyutaṃ cakramidamuktaṃ maheśvari /
pañcapātrayutaṃ cakraṃ vandanaṃ śṛṇu pārvati
caturthāpātravandanam /
(४)
oṃ madyaṃ mīnarasāvahaṃ hariharabrahmādibhiḥ sevitaṃ,
mudrāmaithunadharmakarmanirataṃ kṣārāmlatiktāśrayam /
ācāryāṣṭakasiddhi [gh: siddha] bhairavakalāmāṃsenasaṃśodhitaṃ,
pāyāt pañcamakāratattvasahitaṃ pātraṃ caturthaṃ namaḥ
pañcamapātravandanam /
(५)
ādhāre bhujagādhirājavalaye pātraṃ mahīmaṇḍalaṃ,
madyaṃ saptasamudravāripiśitañcāṣṭau ca digdantinaḥ /
so'haṃ bhairavamarcayan pratidinaṃ tārāgaṇai rakṣitaiḥ,
rādityapramukhaiḥ surāsuragaṇairājñākaraiḥ kiṅkaraiḥ
atha navapātravandanam /
rudrayāmale -
pātravandanamityuktaṃ navamaṃ saptamaṃ priye /
yatkṛtvā [gh: kṛte] sādhakaśreṣṭhaḥ śivatulyo na saṃśayaḥ
(१)
śrīmadbhairavaśekharapravilasat candrāmṛtaplāvitaṃ,
kṣetrādhīśvarayoginīgaṇamahāsiddhaiḥ samāveditam /
p. १४६)
ānandārṇavakaṃ navātmakamidaṃ [gh: mahātmakam]
sākṣāttrikhaṇḍāmṛtaṃ,
tatpātraṃ prathamaṃ samastajagatāṃ saukhyāya vande sadā
(२)
sarvāmnāyamilat kalākulakalākautūhaladyotaka,
indro [gh: candro] pendramahendracandrakiraṇairbrahmādibhiḥ [gh:
śambhuvaruṇaṃ-] sevitam /
dhyānādeva pariśrutaṃ vilayamutpādāya yat sarvadā,
lokānāṃ śubhavṛddhidāyakamidaṃ pātraṃ dvitīyaṃ namaḥ
(३)
madyaṃ māṃsarasāvahaṃ hariharabrahmādibhiḥ sevitaṃ,
mudrāmaithunadharmakarmasubhagaṃ kṣārāmlātiktāśrayam /
ācāryaṣṭakasiddhi [gh: -siddh] bhairavakalāmāṃsena saṃśodhitaṃ,
pāyāt pañcamakāratattvasahitaṃ pātraṃ tṛtīyaṃ namaḥ
(४)
viṣṇurbhūtasagolasarvasukhadaṃ brahmādisaṃcarcitaṃ,
sevyante śivaśaktisaṃyutamidaṃ pañcopacāraiḥ sadā /
satsyaṃ chāgakapotamuttamarasaṃ pātrañca sarveśvaram,
tatpātrañca samastapuṇyasukhadaṃ pātraṃ caturthaṃ namaḥ
(५)
sarvāmnyāyakulākalāgamapakaṃ devyairmukhairbhāṣitaṃ,
yogaṃ yoga [gh, j: bhoga] kulāṅgaśāstrasatataṃ guptaṃ
rahasyānvitam /
ānandodbhava nādavindukalayā yogena tairbhairavai,
pītabrahmarasaṃ sadodyatakaraṃ pātraṃ bhaje pañcakam
(६)
chatraṃ cāmaraśaktipīṭhasadṛśaṃ saṃpūjya śaktiṃ sadā,
vāme veśyamanoharāṃ [gh: vāmāvaśyamanoharaṃ] sukhakarāṃ
[gh: sukhakaraṃ] kautūhalaṃ kautukam /
nānā bhogavilāsasaukhyaramaṇaṃ kāmāṅganāsevitaṃ,
śrīmat sundarī tarpaṇaṃ dravarasaṃ pātrañca ṣaṣṭhaṃ bhaje
(७)
jāgrat - svapna suṣupti cintanaparaṃ, caitanyasākṣipradaṃ
vidyudbhāskaravallisannibhadyuti [ch:
vidyudbhāskaravallibhidyutikaraṃ] jyotsnākalāvyāpitam /
iḍāpiṅgalamadhyagā trivalayā syāt kuṇḍalīmadhyagā,
pātraṃ saptamapūraṇe bhavabhayānando'dhikaḥ pātu mām
(८)
khaḍgaṃ pādukamañcajanaika [j: mañjulaikaṃ] puṭikā [gh:
guṭikāṃ] sārasvataṃ sampradaṃ [sampradaṃ],
mṛtyurvañjanamugramārtiharahaṃ ramyaṃ jagadbhāṣitaṃ,
pātrañcāṣṭamamaṣṭasiddhikaraṇaṃ prauḍha prasannaṃ sadā
(९)
ānandaikarasaṃ sadāśivaparaṃ nandaikamuddīpanaṃ
sāmrāmbā sukhadaṃ manorathakaramajñānavidhvaṃsanam /
āyuḥkānti yaśovivarddhanakaraṃ saṃsāramohācchadaṃ [gh:
mohocchedaṃ; ch: mohacchedaṃ],
pātraṃ yannavanāthaśaktisahitaṃ sarvārthasiddhipradam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvvollāsepañcatriṃśadullāsaḥ
ṣaṭtriṃśollāsaḥ /
guptasādhanatantre -
saṃgṛhya divyacaṣakaṃ sthiracittaṃ samāhitaḥ /
vikalpo nātra kartavyaḥ kṛte ca maraṇaṃ bhavet
atha pānaniyamaḥ /
kulatattvasāre -
ādau deyaṃ śaktipātraṃ mūlena manunāthavā /
dīyamānaṃ mahāmantraṃ kathayāmi śṛṇu priye
mantrastu /
alipātraṃ mayā tubhyaṃ dīyate piśitānvitam /
svīkṛtya subhage devi jayaṃ dehi punaḥ punaḥ
śaktiprasādamānīya yatnena parameśvari /
svapātre kāraṇe miśraṃ pivedānandahetave
śaktyucchiṣṭānvitaṃ pātraṃ kevalānandadāyakam /
śaktirūpā mahādevī kevalānandavarddhinī
śakti dehaṃ sthūlarūpaṃ kevalaṃ mokṣabhāk śive /
sādhakasya kriyānande tejīyo rūpadhāriṇī
yathākāśaṃ maheśāni sarvarūpasya rūpakam /
tathā nārī narasyāpi sarvakāryaprakāśikā [ch, j: prakāśinī]
p. १४९)
nirvāṇatantre -
pānaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ gurudhyānādisaṃyutam /
svīkṛtya kāraṇaṃ devi paścāt kāryāṇi sādhayet
prathame ca [gh, j: śrī] gurudhyānaṃ tato brahma nirūpaṇam /
prāṇāyāmaṃ gṛtīye ca caturthe japamāharet
pañcame pañcamaṃ kṛtvā ṣaṣṭhe'pyānandamācaret /
pañcamaṃ pātrasahitaṃ cakrasya lakṣaṇaṃ śive
atha navamapātrasya lakṣaṇam /
gurudhyānaṃ [j: gurordhyānaṃ] hi prāṇāyāmaṃ japam manum
pradakṣiṇaṃ namaskāraṃ stotraṃ gānañca nṛtyanam /
maithunaṃ parameśāni daśamānandamācaret
atha śrīgurudhyānam /
viśvasāre -
sahasrāre sthitaṃ brahma haṃsahaṃsīsamanvitam /
nādabindumayaṃ pīṭhaṃ haṃsayugmaṃ prakāśitam
tvadīya pratibimbaṃ yat śuddhadīpaprakāśakam /
hṛdaye cintayeddevaṃ dvibhujaṃ śaktisaṃyutam
pramāṇaṃ gurugītāyāṃ -
gṛdyambuje karṇikamadhyasaṃsthaṃ
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtitam /
dhyāyed guruṃ candrakalāvataṃsaṃ,
saccit sukhābhīṣṭavarāpradānam
p. १५०)
śvetāmbaraṃ śvetavilepayuktaṃ
muktāphalāphalabhūṣitadivyamūrtim /
vāmāṅkapīṭhesthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ,
jñānasvarūpaṃ nijabodhayuktam /
gīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ,
śrīdguruṃ nityamahaṃ namāmi
gurutantre -
sahasrāre sthitaṃ brahma tadeva gururucyate /
dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ sahasrāre prakalpayet
kadācit sva sahasrāre mantradhyeyo guruḥ sadā /
dadācit hṛdayāmbhoje kadācid dṛṣṭigocare
dṛṣṭe'pi gururūpañca sahasrāre na cintayet /
hṛdaye cintanaṃ nāsti prativimbeṣu cintayet /
tvadīya prativimbeṣu tajjñānaṃ paricintanam
haṃsamāheśvare -
sahasrāre paraṃ brahma hṛdaye pratibimbakam /
pratibimbasya bimbaṃ hi naradehaprakāśakam
tejovimbaṃ yathā devi tejīyaḥ sthūlamātrakam [g: sthūlarūpakaḥ] /
sthūlasya vimbaṃ paramaṃ tejasi bhāti sarvadā
tantrāntare -
gurau manuṣyabuddhintu [gh: buddhistu] mantre cākṣarabhāvanam [gh:
bhāvanā] /
pratimāsu [gh: pratimāyāṃ] śilājñānaṃ kurvāṇo narakaṃ vrajet
p. १५१)
atha brahmanirūpaṇam /
bhāvacūḍāmaṇau -
pañcanādaṃ ṣaṣṭhavindu ṣuṣumṇāmadhyasaṃsthitam [j:
madhyagaṃ] /
ṣaṭpaṅkajamidaṃ proktaṃ sahasrāraṃ śivasthalam [ch, j:
śivaṃpuraṃ] २३ //
pañcacakraṃ pañcatattvaṃ ṣaṣṭhaṃ tatvavivarjitam (gh, j:
vyomātītaṃ śive] /
tanmanaḥ parameśāni mano'tītaṃ nirañjanam
nirañjanaṃ nirākāramavāṅmanaso gocaram /
vācātītaṃ vacojñeyaprakāśaṃ [j: vācā-] prakāśakam
candrasūryāgnibhiryatra prakāśañca na vidyate /
tatprakāśe jagadbhāti nābhāti cāprakāśake
sahasrāramidaṃ proktaṃ sphāṭike rañjanaṃ yathā /
śiva śaktimayaṃ bindu sahasrāraṃ manoharam
sahasrāre pratidale nādabindusahasrakam /
pratibindu nādayugmaṃ nādañca binduyugmakam
nādaṃ bhāvaṃ maheśāni binduṃ bhāvavivarjitam /
nādabindumayaṃ sarvaṃ brahmajñānena bhāṣitam
jñānasya kāraṇaṃ nādaṃ bindu jñānasya nāśakam /
nādāktabindu jñeyañca brahmajñānamiti priye
atha prāṇāyāmaḥ /
mūlādhāre kuṇḍalinī svayambhū liṅga veṣṭitā /
mahāśṛṅgārasaṃyuktā jīvātma mokṣadāyikā
prāṇāyāmena tāṃ nītvā svādhiṣṭhāneṣu snāpayet /
maṇipureṣu tāṃ devīṃ [g: nītvā] cintāmaṇi vibhūṣayet
p. १५२)
anāhate mahāpadme nītvā tāṃ jagadambikām /
pūjayed vahuyatnena kāraṇādiprabhedakaiḥ
atha japaḥ /
vibhāve śaktimantrañca sabhāve śivamantrakam /
viśuddhākhye japenmantramājñāyāṃ tatsamāpanam
tantrāntare [ch, j: iti mantrāntare bhāvaḥ / tadājñāyāṃ
japakarmāṇi sādhayet]
anāhate mahāśaktirjīvātma dīpavatprabhā /
viśuddhe'pi śive mattā ramaṇājñāsamāvṛtā [j: samāśritā]
pañcame pañcame tattve sahasrāre mahāpure /
śivaśaktimayaṃ bindumekadehaṃ vicintayet
tataḥ punaḥ pratisthāne pratipadme dale dale /
śivaśaktimayaṃ devi śaktyā śivamayaṃ vapuḥ
dhyātvāpi kāraṇaṃ pātraṃ juhuyādiṣṭasiddhaye /
mūlādhāre trikoṇākte bhagakṣālitavāriṇā
pūrayet kuṇḍalīgartaṃ mūlena manunā śive /
kāmarāgeṇa [j: vāṇena] santaptā kāmavāripipāsikā
visatantusamākārā [j: śiva] kāraṇyavārimajjitā /
ekāsyaṃ liṅgarandhre'pi parāsyena maheśvari /
śvāsocchvāsena [k, g: śvāsāśvāsen] devāni sthāpitāni kramāṇi
ca
iti te kathitaṃ kānte [gh: devi] madhupānasya lakṣaṇam /
gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ punaḥ punaḥ
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ṣaṭtriṃśollāsaḥ
saptatriṃśollāsaḥ /
nārāyaṇītantre śrīdevyuvāca -
antaḥpūjā śrutā nātha vāhyapūjāñca kiṃ vada [gh: kīdṛśam] /
antaḥpūjā mano hṛṣṭaṃ [j: hṛdyaṃ] yadi syāttu bhaviṣyati /
tadante sādhako deva vāhyapūjāñca kākṣati
antaḥpūjā tadā pūrṇā yadānte [j: yadante] devadarśanam /
vāhyārcanaṃ tadā kāryamanyathābhūd vṛthendriyam /
ata eva mahādeva śrotumicchāmi lakṣaṇam
śrīśiva uvāca -
yaduktaṃ paramānande lokānāṃ siddhihetave /
śṛṇuṣva jagatāṃ mātaḥ śṛṇuṣva prāṇavallabhe
prathame śrīgurudhyānam /
yadājñayā maheśāni yatkāryaṃ parisādhayet /
tatkāryaphalalābhārthe taṃ guruṃ parikalpayet [k, c: parikalpitaṃ;
paricintayet] /
dvitīye rūpacintanam /
kāraṇānandarūpā hi ānandaṃ kāraṇaṃ śive /
dvitīyasahitaṃ madyaṃ dvitīye rūpacintanam
p. १५४)
tṛtīye prāṇāyāmaḥ /
[śaivācāre bahudhāproktaṃ prāṇāyāmaphalam]
aṅganyāse'pyaṅgaśuddhaṃ [gh: aṅgaśuddhiṃ] karanyāse karaṃ
śive /
aṅgulyaṅguliparvāntāt [k: -parvantan] sārddhaṃ sandhiṃ karasya ca
caturthe japaḥ /
hṛdaye hastamāropya tiryak kṛtvā karāṅgulīm /
ācchādya vāsasā hastau dakṣiṇena sadā japet
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
gopanīyaṃ kathaṃ proktaṃ phalaṃ kiñca vada [gh: kintadvada] prabho
śrīśiva uvāca -
mantraṃ hi gopanaṃ bhadraṃ tathā jāpakaraṃ [k, kh, c: japaṃ karaṃ]
śive /
kāraṇaṃ hi tathā gopyaṃ gopanīyañca maithunam
kusaṅgāt [ch, j: kusaṅge] phalahāniḥ syāt susaṅge phalabhāgbhavet /
muktyākāṅkṣī maheśāni saṅgaṃ tyaktvā kriyāñcaret
pañcame maithunan /
urudvandve padadvandvaṃ śivāgāre śivaṃ nyaset /
śukrapātaṃ yonirandhre [-mārge] muktistasya kare sthitā
p. १५५)
ṣaṣṭhe pradakṣiṇam /
yāmale -
caṇḍyāmekaṃ ravau sapta trīṇi kuryādvināyake /
catvāri keśave kuryāda śive cārddhapradakṣiṇam
śaktipradakṣiṇakramaḥ /
dakṣiṇādvāyavīṃ gatvā gatastasyāśca śāmbhavīm /
tasyāśca dakṣiṇe gatvā namaskāraṃ trikoṇavat
śivapradakṣiṇam /
vṛṣaṃ caṇḍaṃ vṛṣañcaiva somasūtraṃ [j: -śukraṃ] tathā vṛṣam /
caṇḍañca [j: vṛṣañca] somasūtrañca [j: -śukrañca] punaścaṇḍaṃ
punarvṛṣam
pṛṣṭhe dakṣe [gh: pṛṣṭhadeśe] tathā vāme vṛṣaṃ caṇḍañca
somakam /
savyāsavyakrameṇaiva somasūtraṃ [j: -śukraṃ] na laṅghayet
yatprakāraṃ yathāsaṃkhyaṃ pīṭhaṃ yasya maheśvari /
tatprakāraṃ hi tatsaṃkhyaṃ prādakṣiṇyaṃ [gh: pradakṣiṇaṃ]
samācaret
asya phalam /
pradakṣiṇena deveśi devatāpīṭharopaṇam /
yaḥ kuryādbhaktibhāvena deve so'pi layo bhavet
saptame namaskāraḥ /
yadbhāge'pi namaskāraṃ tadbhāge layavānbhavet [k: -bhāg] /
atastvaṃ [k, g, gh: tvāṃ] parameśāni sarvalokasya vanditā [k, g, gh:
vanditāṃ]
p. १५६)
nārāyaṇītantre -
svavāme praṇamedviṣṇuṃ dakṣiṇe gaurośaṅkaram /
guruṃ namet sammukhato nānyathā niṣphalaṃ bhavet
aṣṭāṅgena nameddevaṃ pañcāṅgena maheśvari /
hastena śirasā vāpi śirasā kevalena ca [ch, j: vā]
athāṣṭāṅga namaskāraḥ /
padbhyāṃ karābhyāṃ jānubhyāṃ urasā śirasā dṛśā /
vacasā manasā caiva praṇāmo'ṣṭāṣṭa īritaḥ
urasā śirasā devi vacasā manasā dṛśā /
pañcāṅgena nameddevaṃ devatā layabhāgbhavet
sahasrāre mahāpadme sarvadevālaye śive /
tattat svarūpaṃ saṃcintya sarvāniṣṭānnamed yajet [j: jayet]
dukūlaṃ nādamākāraṃ gale dattvā maheśvari /
namaskāraṃ tathā stotraṃ bhaktimān sādhakaścaret
aṣṭame stotram /
tantrāntare -
manasāpi paṭhet stotraṃ vācā vāpi japenmanum /
ubhayorniṣphalaṃ [g: viphalaṃ] vidyāt [k, g, c: devi] bhagna [k, g, c:
bhīnna] bhāṇḍodakaṃ yathā
vīratantre śrīdevyuvāca -
sveṣṭadevārcane sveṣṭa sarvakāryāṇi sādhayet /
tadanyaṃ pūjanaṃ stotraṃ kathamanyasya kārayet [j: kāraṇam]
p. १५७)
śrīśiva uvāca -
anantāśayajīvo'pi [gh: anantasyāśayajaro; c: anantāśayavījo]
kriyānanteṣu lubdhakaḥ /
anantaśca phalākāṅkṣī ato devārcanāntakam [j: devohyanantakaḥ]
ekadhyānamekarūpamekātmātmānamicchati [j: ekatvātmānam] /
stotreṇānyaṃ hi yaddevaṃ sveṣṭadevamayo bhavet /
ataśca sādhako devi sveṣṭānyaṃ stotramācaret
navame gāyanam /
navame gāyanaṃ nṛtyaṃ bhagaliṅgāmṛtaṃ śive /
nṛtyaṃ śṛṅgārabhāvena devatā prītibhāgbhavet
devatāguṇakākyaṃ vā gāyanaṃ bhaktidāyakam /
cakra madhye [gh, ch, j: bhinne] caredgānaṃ bhairavo gānanāyakaḥ
[ch, j: -nāśakaḥ]
kevalaṃ [j: kevale] gāyanenāpi navamaṃ pātrabhakṣaṇam [k, c, ch: -
rakṣaṇam] /
tataśca dehī parame daśame'pi layo bhavet
jñānārṇave -
prathame bhaktimātraṃ hi dvitīye rūpa cintanam /
tṛtīye romaharṣañca caturthe'śruprapātanam
pañcame gadgadaṃ vākyaṃ ṣaṣṭhe gānādisaṅkulam /
saptame patito bhūmau jñānājñāno'pi cāṣṭame
navame jñānarahito dehājjīvaṃ vimuñcati [ch: na-]
daśame parameśāni gāne pāne ca jāyate
p. १५८)
nigamatattve śrīdevyuvāca -
gāyanaṃ bhagaliṅgasya nṛtyaṃ śṛṅgārabhāvakam /
devatāveśasaṃgrāhyanṛtyaṃ vādyañca gāyanam
gāne nṛtye yadānandaṃ śaktyāścāpi [k, c: śaktyā sāpi; gh:
śaktiścāpi] śivasya ca /
tadānando yadā śakteḥ sa śivaḥ sāpi śaṅkarī [j: śaktiḥ sāpi ca
śaṅkarī]
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse saptatriṃśadullāsaḥ
aṣṛtriṃśollāsaḥ /
atha pātre madhudānapramāṇam /
viśvasāratantre -
prathame tolakaṃ pañca dvitīye'pi caturthakam /
tṛtīye'pi tritolaṃ syāccaturthe'pi dvitolakam /
pañcame'pye katolaṃ syāt tataḥ pūrṇaṃ pivenmadhu
atha navamapātre madhudānapramāṇam /
pañcamaṃ saptamaṃ pātraṃ navamaṃ vā maheśvari /
tadūrddhaṃ madhupāneṣu niyamaḥ kaḥ kṣamo bhavet
yasmit cakre maheśāni yatsaṃkhyapātrakalpitam /
viparīta krame māne [gh: krameṇaiva] tolakaṃ prathamāvadhi
p. १५९)
cakrānte'pyekatolaṃ hi tadante pūrṇapātrakam /
tadante maithunaṃ kuryād bhagavāri pivenmudā
prathame lavaṇaṃ [ch, j: kevalaṃ] madyaṃ dvitīye māṃsasaṃyutam /
mudrāyuktaṃ tṛtīye'pi caturthe mīnasaṃyutam
pañcame sarvasaṃyuktaṃ niyamena pivenmadhu /
athavā lavaṇe [navame] nāpi sarvapātrāṇi kārayet
carvyaṃ coṣyaṃ lehyapeyaṃ śaktivākyānusārataḥ /
jñānī ca parameśāni svecchayāpi pivenmadhu /
caryaṃcoṣyaṃ [gh: carvyaṃ coṣyaṃ lehyaṃ peyaṃ svecchayā hi
maheśvari] tathā lehyaṃ peyaṃ hi svecchayā śive
carvaṇena vinā devi kevalam viṣabhakṣaṇam /
yena tena prakāreṇa carvaṇaṃ parikalpayet [ch, j: parikalpanam]
śyāmārahasye -
śaktiṃ vinā yathā madyaṃ tathā mudrāṃ vinā śive /
reto vinā yathā krīḍā vinā krīḍāñca retakam // [j: retanam] /
sarvañca viphalaṃ yāti yathā vāyuśca yathā vāyuśca bhakṣaṇam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvāllāse aṣṭatriṃśadullāsaḥ
ūnacatvāriṃśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
krīḍā kā parameśāna retaḥ kiṃ vada śaṅkara /
krīḍayā ca kimadbhutaṃ kathaya prāṇavallabha
śrīśiva uvāca -
krīḍāpi śaktibhiḥ sārddhaṃ retaḥ śṛṅgārasambhavam /
phalamānandavijñeyaṃ kāraṇobhayamīlitam
atha krīḍā / bhāvacūḍāmaṇau -
gurorājñāṃ samādāya kriyāmātraṃ samācaret /
anyathā yā kriyā proktā vyañjane lavaṇaṃ [k, g, c: alavaṇaṃ] yathā
tathā ca viśvasāre -
guruṃ vinā pivenmadyaṃ vinā śaktiñca maithunam /
taddravyaṃ naiva gṛhṇāti kuṇḍalīparadevatā
gurorabhāve tacchaktau pātraṃ dattvā pivenmadhu /
athavā tatsute dattvā pānaṃ tat [k, kh, c: yat] phaladāyakam
guroḥ kṛpāṃ vinā devi sarvaṃ hi viphalaṃ bhavet /
tailaṃ vinā yathā dīpe varttidānaṃ tathā dhruvam
gurorājñāṃ samādāya krīḍayā śaktibhiḥ saha /
madhupānena saṃmato ghātayed yonimaṇḍale
p. १६१)
atha krīḍā lakṣaṇam / niruttare -
ānīya sundarīṃ kāntāṃ kulabhaktāṃ kulārccane /
śakticakraṃ tridhā kṛtvā śakti bhāle likhet tataḥ
picchilāyām -
śvetaṃ raktañca miśrañca śakticakreṣu śobhanam /
tridhā kṛtvā likhedbhāle madhye miśraṃniyojayet
śvetasattvaṃ [j: śvetaṃ-] rajoraktaṃ tamomiśraṃ maheśvari /
kṛṣṇodbhūtaṃ [c: kṛṣṇodbhavaṃ] sarvavarṇaṃ likheccakrasya
madhyavat
brahmakoṇaṃ viṣṇukoṇaṃ savyāsavye mehśvari /
śivakoṇaṃ madhyadeśe trivindu tritvabhāṣitam
vindumātraṃ kṛṣṇavarṇaṃ madhyavarṇaṃ prakāśitam /
ūrddhe raktam adhaḥ śvetaṃ miśraṃ madhye niyojayet
tatra kāma kalābinduṃ śiva koṇe prakāśitam /
śaktāvāvāhanaṃ nāsti yato devī svarūpiṇī
sveṣṭa vidyāṃ svarūpāṃ tāṃ cintayet kula sādhakaḥ /
pūjayitvā ramet śaktiṃ vīrya pāte visarjanam
śrī cakre devatāgre ca pūjayed ramaṇe śivāṃ /
sambhoge [gh: devyagre sambhogecaiva; c: śambhoragre ca; j: devatāgre
tu sambhoge] caiva devyagre devatā prītibhāgbhavet
haṃsamāheśvare -
muhurmuhuḥ viveddravyaṃ [j: madyaṃ] pītvā pītvā japenmanum /
dhyātvā dhyātvārccanaṃ śaktiṃ jñātvā jñātvā vrajet striyam
p. १६२)
cakramadhye sādhakāgre [j: maheśāni] sādhyāṃ śaktiṃ ramedyadi /
pūrṇānando bhavet so'pi sambhogaṃ mama sammatam
sama kāryaṃ kṛtaṃ tena [gh: yena] satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ /
yadā rameccakrabhinne gurorājñānusārataḥ
yadi bhāgyena deveśi gurūramaṇamācaret /
sā nārī kālikārūpā śukra pātaṃ bhage [j: bhaved] yadi
yā [śloko'yaṃ ch: pustake nāsti] nārī parameśāni gurave
bhaktisaṃyutā /
tadājñayāpi tadyonau guruśca ramaṇañcaret
anyathāpi na karttavyaṃ kṛte siddhirna saṃśayaḥ /
yadi kuryayāt tu mohena śṛṅgāraṃ śaktisaṃyutam /
gurutvaṃ hi layaṃ yasmāt punaścakraṃ niyojaye
nārāyaṇītantre -
anicchayā sādhakasya sādhyāyāḥ parameśvari /
ramaṇaṃ naiva karttavyaṃ kṛte'pi patito bhavet
maithunaṃ madyasāraṃ hi śukraṃ maithuna sārakam /
śukra pātaṃ vinā kāryaṃ madyaṃ maithuna - varjitam /
sarvaṃ hi niṣphalaṃ proktaṃ [gh: kāryayaṃ] mṛta putreṇa putriṇī
jñānārṇave -
dhṛtvā sādhaka retaśca sā nārī kālikā svayam /
ata eva maheśāni veśyāśaktipraphullikā [gh, c: śaktiḥ-]
sādhako darśane yantraṃ pāpamukto bhaviṣyati /
sparśanāt puṇyabhāgloko [gh, c: -loke] ghātanācca kriyānvitaḥ
p. १६३)
śukrapāte śivo'bhūcca nārī kālī parā tadā /
yadyoniṃ [j: tad-] bhakti bhāvena ramaṇañca karoti yaḥ /
pūtātmā puṇyabhāgīca kriyāśaktaḥ śivobhavet
pūjāt puṇyaṃ maheśāni puṇyāt kāryeṣu yogyatā /
yogyāt śivatvaṃ sāyujyaṃ śakre nirvāṇa bhāgbhavet
guptasādhanatantre -
śubhalagne śubhadine śubhakārye śubhasthale /
mathunaṃ kārayed dhīrastadbhinne [j: vīra-] narakaṃ vrajet
avidhānena deveśi maithunaṃ narakadāyakam /
vidhānene varārohe kiṃ na sidhyati bhūtale
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ūnacatvāriṃśadullāsaḥ
catvāriṃśollāsaḥ /
atha maithuna vidhānam / jñānārṇave -
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ jñānadāyaka [j: trāṇa-] !
mathunaṃ śrotumicchāmi yathāvidhi vidhānakam
p. १६४)
śrīśiva uvāca -
pītvātu mādakaṃ dravyaṃ maithunaṃ yadvidhānakam /
maithunena vinā devi sarvakāryaṃ vṛthā bhavet
(śloko'yaṃ ch: pustake dṛśyate, nānyatra) tāntrike'pi svayaṃ vaidike
pratikalpanam /
anyathāpi kṛtaṃ kāryayaṃ sa cumbako na saṃśayaḥ
ye vadanti maheśāni maithunaṃ naraka dāyakam /
tadarthe maithunaṃ devi proktaṃ hi vidhibodhitam
teṣāṃ saṅgakṛtaṃ devi cumbakaṃ nātra saṃśayaḥ /
taṃ dṛṣṭvā sādhako devi yonyā ghrāṇaṃ samācaret
tasyāṅgasparśanāddevi vīkṣayedyonimaṇḍalam /
śakterājñāṃ vinā devi valena maithunaṃ caret
sa dhūrttaḥ parameśāni asurasya matānvitaḥ /
śakterduḥkhaṃ maheśāni maithunena daded yadi /
sa śaṭhaḥ sāpi śaktiśca tatkṣaṇāttaṃ parityajet
vṛthā vākyena deveśi śakticitta prakāśakaḥ /
mukharaṃ [gh, j: mūrkhañca] taṃ vijānīyāt tatsaṅgaṃ parivarjayet
dambhena parameśāni śaktimānīya yatnataḥ /
dāmbhikaṃ taṃ vijānīyāt tasyā [j: tathā] lāpaṃ parityajet
ayatnena yadā śaktiṃ dambhenāpyānayet śive /
tasya [j: asya] saṅgaṃ [j: aṅgaṃ] tasya vākyaṃ sādhakasyāpi
nāśakam
cumbakasyāpi dhūrttasya śaṭhasyāpi maheśvari /
mukharasya [gh, j: mūrkhasya] dāmbhikasya [gh, j: dāmbhikasyāpi]
kāmukasya mataṃ vinā /
ramaṇaṃ hi prakarttavyaṃ surabhāvena [c: surā-] bhāvitaḥ
p. १६५)
varadātantre -
brahma viṣṇu śivādīnāṃ maithunasya prasādataḥ /
tatra snehena vaddho'haṃ gopanīyaṃ manaḥ sthiram /
prakāśañca karomyadya na prakāśyaṃ kadācana
maithunārthe.pyahaṃ devipuṃ deheṣu sadā sthitaḥ /
maithunārthe'pi tvaṃ devi nārīdehe sadā sthitā
bahunāpi kimuktena [j: niyuktena] maithunasya prasādataḥ /
ahaṃ jñānaṃ samāśritya deheṣu dihināmadhṛk
maithunaṃ paramaṃ jñānaṃ kriyāmātraṃ jaganmayam /
sthūle sūkṣme kriyāśakta stejasi khalu pārvati [gh: śaṅkari]
nigamakalpadrume / śrīdevyuvāca -
kriyayā parameśāna maithunaṃ tat prakīrttitaṃ /
maithunaṃ puṇyajanitaṃ kriyākto jñānavān yadi
āvirbhāvaṃ tirobhāvaṃ kriyāmātraṃ suniścitam /
teṣāṃ madhye cādyabījaṃ maithunāktaṃ kriyeti ca
sūkṣme'pi yā kriyā proktā mukhena bhāva varjitā /
bhāvārthe'pi mahādeva sthūladehe kriyā yutā
ananta vacasā deva sthirabuddhirvinaśyati /
ata eva mahādeva [gh: maheśāna] śakti [gh: nārī] deheṣu maithunam
kāntāyāṃ maithunaṃ deva puṃdeheṣu sukhoditam /
puruṣasya sukhaṃ deva nārīdeheṣu maithunam
p. १६६)
bahudhā vacasā kimbā kathayāmi maheśvara /
strī puṃrūpamahaṃ tvañca ramaṇārthe prakāśitaṃ
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse catvāriṃśadullāsaḥ
ekacatvāriṃśollāsaḥ /
atha pañcamānanda kathanam /
nigama kalpadrume - śrīśiva uvāca -
pañcatattvaṃ varārohe kevalānandadāyakam /
ratestulyaṃ mahānandaṃ teṣāṃ madhye na vidyate
ratimāhāmtya kathane yadānandaṃ bhaveddhruvam /
tadānandaṃ kathaṃ bhadre cānyatattveṣu vidyate
śrīdevyuvāca -
ratiprasādāddeveśa tuṣṭāhaṃ sarvadā tvayi /
śaktirūpāhyahaṃ tena tiṣṭhāmi ca gṛhe gṛhe
nirvikāraṃ nirālambaṃ bhāvātītaṃ paraṃ mahat /
rati santoṣa bhogārthaṃ [j: sambhogatoṣārthaṃ] śivastvañca
śivāpyaham
nārāyaṇītantre -
dvayoryayogācca subhage maithunaṃ jāyate dhruvam /
ahaṃ tvaṃ strī pumān rūpo [gh: rūpe] tiṣṭhāmi bhāvahetave
p. १६७)
svīrūpā brahmarūpāca puṃrūpo brahmavigrahaḥ /
kīṭādiṣu varārohe maithunārthe sadā sthitaḥ
yena yena prakāreṇa sānandaṃ jāyate dhruvam /
tena tena prakāreṇa vicaratyapi bhūtale
anyānande varārohe sthirajñānaṃ na jāyate /
sthirānandaṃ pañcameṣu pañcamaṃ muktidāyakam
ānande maithune devi sṛṣṭi sthiti layaḥ kṣitau /
ānandena vinā dehī kṣaṇamātraṃ na tiṣṭhati
ataścānandakaṃ brahma maithunaṃ hi parāt param /
yataśca [gh, ch: ataśca] maithunānadaṃ prakṛti puruṣātmakam
lalitākhyatantre -
vedamātājapenaiva brāhmaṇe nahi śaulaje /
brahma jñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate
ata eva dvijāḥ sarve madya maithuna lālitāḥ /
madyapāne bhavejjñānī maithune tattavavān bhavet
jñānārṇave śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa [ch, j: paramānanda] paratattveṣu mohitaḥ /
bhāvabhedena kathaya sādhakānanda - lakṣaṇam
śrīmahādeva uvāca -
ānandārthī kriyāmārgī sādhako dvividhaḥ smṛtaḥ [ch: śive] /
kriyātmano lakṣaṇaṃ hi bahudhā prakaṭīkṛtam
saṃkṣepe'pyadhunā proktaṃ kriyā śaktasya lakṣaṇam /
yena mārgeṇa deveśi phalabhāg jāyate naraḥ
p. १६८)
atha kriyāmārgi sādhaka lakṣaṇam /
vinā śaktiṃ pivenmadyaṃ vinā madyena maithunam /
vinā mudrāṃ pivenmadyaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ
vinā mīnaṃ yajet śaktiṃ vinā māṃsena tarpaṇam /
carvvaṇena vinā madyaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ
atipānaṃ na karttavyaṃ bhāvātītaṃ bhaved yataḥ /
bhāvātīte kriyā naṣṭā vidyā naṣṭā kuleśvari
jñānārṇave -
atipāne bhaveddu.khaṃ loke [c: loka] nindā pravartate /
ata eva kriyāmārgī atipānaṃ nacācaret
atipāne maheśāni japa pūjādi niṣphalam /
ata eva kriyāmārgī [j: maheśāni] hyatipānaṃ nacācaret
ānanda kāraṇaṃ madyaṃ ānandaṃ mukti dāyakam [gh, ch, j:
kāraṇam] /
ānandenaiva jñātavyaṃ sādhakasyāpi lakṣaṇam
khaṇḍānandaṃ vinā devi pūrṇānandaṃ na jāyate /
khaṇḍa jñānaṃ vinā devi pūrṇajñānaṃ [ch: pūrṇānandam] na
jāyate
uttamaṃ sarvadānandaṃ hetunā madhyamaṃ śive /
maithunaṃ raktarahitam adhamānandakaṃ śive
uttamasyaika pātre'pi madhyamaḥsyāt [j: madhyamasya] tripātrakam /
bahupātre cādhamasya kvacidānanda mīritam
iti sarvānandanāthaviracite sarvollāse ekacatvāriṃśadullāsaḥ
dvācatvāriṃśollāsaḥ /
athānandārthi sādhaka lakṣaṇam /
jñānārṇave śrīdevyuvāca -
kriyā mārgi sādhakasya lakṣaṇaṃ bahudhā śrutam /
adhunā śrotumicchāmi sādhakānanda lakṣaṇam
śrīśiva uvāca -
krimārgī kriyāśaktaḥ pañcatattveṣu lubdhakaḥ /
jñānamārgī tritatvāktaḥ [gh, j: kriyātyaktaḥ] kevalānanda
lubdhakaḥ
bhāvatīto jñāna mārgī bhāvātītaṃ hi maithunam /
bhāvātītaṃ pivenmadyaṃ sarva prāṇi hite rataḥ
nārāyaṇītantre -
sveṣṭavidyā sarvarūpā svātma jñānena bhāṣitā /
prāṇi naṣṭe cātmanaṣṭaṃ tritattvaṃ jñāni sevitam
pañca tattvasya deveśi phalaṃ pañcavidhaṃ yataḥ [j: matam] /
ata eva paṅka tattvaṃ pratyekaṃ jñāna dāyakam
madyaṃ mudrāṃ maithunaṃ hi tritattvaṃ triguṇānvitam /
sevanāt prasabhaṃ [gh, ch: prasavaṃ] siddhiḥ kālī tārā ca sundarī
kālikā kalpe -
vīrabhāvaṃ dvidhā jñeyaṃ daivamāsurameva ca /
deve tritattvaṃ paramaṃ [j: parame] pañcatattvāsure śive
p. १७०)
āsureṣu bhavenmuktirdaiveṣu mukti bhāg naraḥ /
anayośca yathā bhedaṃ tat śṛṇuṣva maheśvari
paśvācāraśca śaivaśca vīraśca divyaṃ eva ca /
siddhāntaśca bhavedbhāvaḥ kaulaśca bhāva varjitaḥ
bhāvātīte bhavenmuktirbhāvairvaddho bhavennaraḥ /
kaulācārasya bījaṃ hi divyaḥ siddhānta eva ca
āsure divya bhāvaṃ hi daive siddhānta eva ca /
divyo deva svarūpaśca siddhānto deva eva ca
nigamānande śrīdevyuvāca -
divya siddhāntayorbījaṃ dakṣa vāmīti śaṅkara /
imau dvau sevanīyau cet kaula [ch: kaulasya] jñānasya hetave [ch:
jñānahetave]
iti śrīsarvānanda nātha viracite sarvollāse dvācatvāriṃśadullāsaḥ
tricatvāriṃśollāsaḥ /
atha daivānanda lakṣaṇam /
yāmale śrīdevyuvāca -
kīdṛśaḥ prathamollāso dvitīyaśca tṛtīyakaḥ /
caturthaḥ pañcamaḥ ṣaṣṭhaḥ saptāṣṭa navamo daśa [gh, j:
saptamaścāṣṭama śiva] /
ānandaṃ pratipātrasya mama sthāne kramādvada
p. १७१)
śrīśiva uvāca -
indriyākalitaṃ sarvaṃ tattadbhāva vivarjitam /
tanmayaṃ niścalaṃ śāntaṃ ullāsādimudīritam
१ ullāse prathame prāpte tanmayañca japedhṛdi /
nakuryayādadhikaṃ hetuṃ mudrācarvvaṇakāni ca
२ samadṛṣṭaṃ samaikatvaṃ mano buddhi vivarjitam /
lakṣamalakṣamanyañca tanmayañcadvitīyakam
prāptyānandamaye kurvan pratyeka kāraṇāni ca /
kvaciddhyānaṃ japādiñca kvaciccarvaṇa mācaret
३ dehābhimāna galita mupalabdhi vivarjitam /
viśrānti vāsanā yatrāpyullāsaṃ tat tṛtīyakam
tṛtīyollāsake [g, gh, ch: tṛtīyollāsakaṃ] prāpte kuryayāddhetuṃ
yathārpitam /
carvannapi tathaivānyaṃ vicaret śāsane [k, kh, g: svāsane]
sthitaḥ
४ antarlakṣa vahirdṛṣṭirnimeṣonmeṣa varjitaḥ /
tanmayañca tadākāraṃ caturthānandamīritam
tūryānandamayaṃ yatra hetuṃ śaktyā pivet saha /
śakti vīrārpitaṃ yadyattattad grāhyāṇi carvaṇam
५ jīvanmuktaṃ mano'tītaṃ viśrāntirguru maṇḍale /
lakṣaṇañca varārohe pañcamaṃ parikīrtitam
nahi pātre viviktāni [gh, j: viriktāni] vīraścaivārpitāni ca /
anyārpitaṃ hi yaccheṣaṃ kāraṇaṃ hi mukhaṃ [c, j: sukhaṃ]
vinā /
p. १७२)
६ vāsanā vilayaṃ yatra bhāvā bhāva vivarjitam /
laye'pi svākṣaraṃ mantraṃ [gh, j: mātraṃ] devātmāhaṃ
vicintanam [j: vicintayet]
ṣaṣṭhollāsetu deveśi tanmayaṃ hi jagattrayam /
tadā tāntrikatā cakre mādanantu [c: modana-] yathā sukham
७ svavāhyābhyantaraṃ sarvaṃ ātmarupaṃ vicintanam [ch, j:
vicintayet] /
advaitaṃ paramānandaṃ cintanaṃ saptamaṃ priye /
saptame samatā [j: layatā] cakre tantre milanatā bhavet
८ pītāt śeṣaṃ punargrāhyaṃ yoginyai deyamuttamam /
na kiñcidṛṣṭamānandaṃ kārya kāraṇameva ca
eka eva hi nirdvandvaṃ cinmayañca cidātmakam /
pātraṃ vā mukhapātraṃ vā kevalāsyena [ch, j: anyena] sevitam
/
nṛtya gīta sadollāsaṃ kuryādvīrāṅganā saha
९ ullāse navame prāpte anirvādyaṃ tu yat sukham /
kriyātītaṃ kalātītaṃ mano'tītaṃ sunirmalam
śiva śaktyātmakaṃ dvandvaṃ nahi varṇa vivekatā /
prāptiṃ vā mukha yonyādīn tatra kuryādyathārpitam /
viśrāmamupaviṣṭā vā nopaviṣṭaṃ yathārpitam
१० na jānāmi varārohe daśamānandajaṃ sukham /
kalātītaṃ mano'tītaṃ kriyātītaṃ [ch: bhāvātītaṃ]
parātmakam
tiṣṭhan gacchan svapn jāgrat krīḍan mīlan muhurmuhuḥ /
svecchācāraṃ kriyāmātraṃ kevalātma sukhoditam
pītvā pītvā punaḥ pītvā svecchayā maithunoditam /
utthāya punaḥ pītvā, pītvā pītvāpi maithunam
ata eva maheśāni maithunaṃ na parityajet /
utpatteḥ kāraṇaṃ bījaṃ maithunaṃ parameśvari /
vināśa kāraṇaṃ jñeyaṃ sthiteḥ kāraṇameva ca
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse tricatvāriṃśadullāsaḥ
catuścatvāriṃśollāsaḥ /
atha maithunam /
vīratantre śrīdevyuvāca -
kuleśa prāṇa nātheśa jagadānanda rūpaka /
idānīṃ śrotumicchāmi maithunasya ca lakṣaṇam
śrīśiva uvāca -
brahma viṣṇu śivādīnāṃ maithunasya prasādataḥ /
tava snehena vaddho'haṃ gopanīyaṃ manaḥsthiram
prakāśañca karomyadya na prakāśyaṃ kadācana /
citrāsane nātinīce nāticocce maheśvari
ānīya sundarīṃ kāntāṃ nirlajjāṃ cāruhāsinīm /
madyaṃ māṃsañca matsyañca mudrāñca maithuna [k, kh, c:
maithunaṃ] priyām
svavāme vāpyurusthāne sthāpayenmanunā śive /
kāraṇaṃ pūritaṃ pātraṃ mūle dattvā mukhe muhuḥ
p. १७४)
paścāt svayaṃ pived dravyaṃ [gh: madyaṃ] māṃsaṃ matsyādinā
priye /
sarvaṃ dattvā mukhe devyāṃ paścādātmani yojayet
mahācakramiti proktaṃ maithunaṃ saṃyutaṃ yadi /
taccakrasya ca māhātmyaṃ varṇitaṃ naiva śakyate
kulacūḍāmaṇau -
mūle vastraṃ parityajya mūlena bhaga vīkṣaṇam /
mūlena sparśanaṃ kṛtvā mūlena liṅgaveśanam
gaṇḍa dvayaṃ cumbanañca stana dvandvañca mardanam /
rasanā coṣaṇaṃ devi maithunaṃ tadanantaram
mūlena sarvaṃ karttarvyaṃ śukre śukra prapātanam /
guruṃ dhyātvā ramet śaktiṃ patanānte [gh: pātanānte; j:
ghātanānte] manuṃsmaret
evaṃ daśa śataṃ vāpi sahasraṃ [gh, j: cāyutaṃ] vā manuṃ smaret /
gurave dakṣiṇārthāya cāṣṭavāraṃ japenmanum
śukra pātaṃ tataḥ kuryayāt tadante prapaṭhet stutim /
ādyante prapaṭhet stotraṃ śakti vidyāṃ vicintayet /
śivo'hamiti matvā ca ramaṇaṃ mama sammatam
nigama kalpadrume -
yonistotraṃ vinā deva yoni jñānaṃ na jāyate /
yoni jñānaṃ vinā deva maithunaṃ na śubha pradam
kula sambhava pūjāyāmādyante prapaṭhet stutim /
madhye devīṃ yajed gānaṃ pānaṃ nṛtyaṃ japañcaret
p. १७५)
śṛṇu devi sura śreṣṭhe surāsuranamaskṛte /
idānīṃ śrotumicchāmi stotraṃ hi sarvadurlabham /
yasyāvabodhanāddehe dehī brahma mayo bhavet
śrīpārvatyuvāca -
śṛṇu deva suraśreṣṭha sarva bījasya [gh, ch, j: jīvasya] sammatam /
na vaktavyaṃ kadācittu pāṣaṇḍe nāstike nare
mamaiva prāṇa sarvasvaṃ latāstotraṃ digambara ! /
asya prapaṭhanāddeva jīvanmukto'pi jāyate
१ oṃ bhaga rūpā jaganmātā sṛṣṭisthitilayānvitā /
daśavidyāsvarūpātmā yonirmāṃ pātu sarvadā
२ koṇa traya yutā devi stuti nindā vivarjitā /
jagadānanda saṃbhūtā yonirmāṃ pātu sarvadā
३ rakta rūpā jaganmātā yonimadhye sadā sthirā /
brahma viṣṇu śiva prāṇā yonirmāṃ pātu sarvadā
४ kārttikī kuntalaṃ rūpaṃ yonyupari suśobhitam /
bhukti mukti pradā yoniryonirmāṃ pātu sarvadā
५ vīraya rūpā śailaputrī madhyasthāne virājitā /
brahma viṣṇu śiva śreṣṭhā [g, ch, j: -prāṇā] yonirmāṃ pātu
sarvadā
६ yonimadhye mahākālī chidrarūpā suśobhanā /
sukhadā madanāgārā yonirmāṃ pātu sarvadā
७ kālyādi yoginī devī yonikoṇeṣu saṃsthitā [gh, j: sadā sthitā] /
manoharā duḥkha labhā yonirmāṃ pātu sarvadā
p. १७६)
८ sadā śivo meru rūpo yonimadhye vaset sadā /
kaivalyadā kāmayuktā [gh, j: ratā] yonirmāṃ pātu sarvadā
९ sarva deva stutā [gh, j: yutā] yoniḥ sarva deva prapūjitā /
sarva prasavakartrī tvaṃ yonirmāṃ pātu sarvadā
१० sarva tīrtha mayī yoniḥ sarva pāpa praṇāśinī /
sarva gehe [gh, j: dehe] sthitā yoniryonirmāṃ pātu sarvadā
११ muktidā [j: bhuktidā] dhanadā sukhadā kīrttidā tathā /
ārogyadā vīra ratā pañca tatva yutā sadā [gh, j: yutā]
१२ yonistotramidaṃ proktaṃ yaḥ paṭhet yoni sannidhau /
śaktirūpā mahādevī tasya gehe sadā sthirā
१३ tīrtha paryaṭanaṃ nāsti nāsti pūjādi tarpaṇam /
puraścaraṇaṃ [gh, j: puraścaryāpi] nāstyeva tasya
muktirakhaṇḍitā
kevalaṃ maithunenaiva śiva tulyo na saṃśayaḥ /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ mamavākyaṃ vṛthā nahi
yadi mithyā mayā proktā tava hatyā supātakī /
kṛtāñjali puṭobhūtvā paṭhet stotraṃ digambara !
sarvatīrtheṣu yat puṇyaṃ labhate ca sa sādhakaḥ /
kālyādi daśa vidyāśca gaṅgādi tīrtha koṭayaḥ /
yoni [ch, j: yoneḥ] darśana mātreṇa sarvāḥ sākṣānna saṃśayaḥ
[ch, j: cānyathā]
kula sambhava pūjāyāmādau cānte paṭhedidam /
anyathā pūjanāddeva ramaṇaṃ maraṇaṃ bhavet
ekasandhyāṃ trisandhyāṃ vā paṭhet stotramananyadhīḥ /
niśāyāṃ sammukhe śaktyāḥ sa śivo nātra saṃśayaḥ
p. १७७)
iti yoni stotram /
stotrānte parameśāna kāraṇaṃ pāni pūritam /
vāmahaste pradātavyaṃ guhyā di mantra pūrvakam
atha śrīcakra pādodaka māhātmyam /
(śloko'yaṃ gh, ch, j - puṣtake nāsti) gaṅgā puṣkara narmadāsu
yamunā godāvarī gautamī -
gaṅgā dvāra gayā prayāga vadarī vārāṇasī sindhuṣu /
rivā setu sarasvatī prabhṛtiṣu brahmāṇḍa bhāṇḍodare
tīrtha snāna sahasra koṭi phaladaṃ śrīcakra pādodakam
tataḥ -
bhaga kṣālita toyena pātra kṣālita vāriṇā /
liṅga kṣālita toyena prakṣiped vindu bindubhiḥ
yonau hastaṃ mukhe stotraṃ śakti haste'pi pātrakam /
sugandhaṃ śītalaṃ toyaṃ prakṣipet tattva mudrayā
tantrāntare -
pātraṃ suśītalaṃ kuryayāt śrīpātrādikrameṇa ca /
guroḥ pātrād deva pātrādātma pātrānmaheśvari
sādhakasyāpi pātrācca toyaṃ kṣiptaṃ mahītale /
tattoyaiḥ kardamaṃ kṛtvā lalāṭe tilakaṃ nyaset
vibhinna śakti pātrañced guru pātrānmaheśvari /
śakti pātrāt pātramātrāt toyaṃ kṣiptaṃ mahītale
p. १७८)
kula tattvasāre -
bhagālliṅgāttathā pātrāt śrīpātre śītalaṃ sthitam /
toyaṃ kṣipet svamūrddhādi binduñca tattva mudrayā
yaṃ yaṃ spṛśāmi pādena yaṃ yaṃ paśyāmi cakṣuṣā /
sa eva dāsatāṃ yāti yadi śakra samo bhavet
iti mantreṇa deveśi mūla mantreṇa vā punaḥ /
avaśiṣṭa jalairdevi kardame tilakaṃ nyaset
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse catuścatvāriṃśadullāsaḥ
pañcacatvāriṃśollāsaḥ /
cakrānte parameśāni śānti stotraṃ paṭhenmudā
athānanda stotram /
kulārṇave -
१ [k, kh, g, c: manobhuvo maṅgala maṅgalātmā saundaryalakṣmī
bhuvi vaijayantīm] namo guro maṅgala mūla mudrāṃ,
saundarya lakṣmīṃ bhuvi vaijayantīm /
śrīsundarīmindu kalāvataṃ sāṃ,
sānandamānandamayīṃ smarāi [k kh, g, gh, c: bhajāmi]
p. १७९)
२ śrīsundarī pūjana tatpurāṇāṃ,
hālābhirālohita locanānām /
asmākamānandita mānasānāṃ,
māheśvarāṇāṃ [gh, c: ma-] divasāḥ prayāntu
३ vidhāya dhārāṃ vadane sudhāyāḥ,
śrīcakramabhyarcya kula krameṇa /
āsvādayantaḥ piśitaṃ mṛgākṣī-
māliṅgya mokṣaṃ sudhiyaḥ prayānti [gh, ch, j: sudhiyolabhante]
४ dine dine siddhi [k, g, c: śuddhi] ghaṭastu pūrṇo,
dine dine tarpaṇamastu devyāḥ /
dine dine saṃghaṭatāṃ dvitīyā,
dine dine sādhaka saṅgamastu [j: saṅgamo'stu]
५ (śloko'yaṃ ja pustake dṛśyate nānyatra) āsvādayantaḥ
piśitasya khaṇḍa
mākaṇṭhapūrṇaṃ madirāṃ pivāmaḥ /
vāmekṣaṇāsaṅgamamādadhānā
bhuktiñca muktiñca parāṃ vrajāmaḥ
६ (śloko'yaṃ gh, j: pustakoyordṛśyate) na svādu lābhaḥ
piśitasya yasmin,
pañcākṣarī pūrṇa ratirna yatra /
na yatra saṅgo mṛga locanāyā-
stattaddinaṃ durdinameva manye
७ pravarttakānāṃ sahasrātha [k, g, c: sahasātu] lakṣmīḥ
prayāti gehaṃ vi pada [j: supada] krameṇa /
śrīsundarī sādhaka nindakānā-
[j: prāṇā dhanānīha layaṃ prayānti] māyuḥ kṣayaṃ gacchati
tatkṣaṇena
p. १८०)
८ aṅgeṣu kuṣṭhādi gṛheṣvalakṣmī
rmūkatvamāsye bhavanaṃ śmaśānam /
śrīsundarī sādhaka nindakānām
prāṇā [j: āyuḥkṣayaṃ gacchati tatkṣaṇena] yataste pralayaṃ
prayānti
९ śrīsundarī sādhaka puṅgavānām
yathā yathā nindanamātanoti /
janaḥ samaḥ putra kalatra mitrai -
stathā nāśamupaiti śīghram
१० hālāṃ pivan [k, g, c: pivan dīkṣita mandireṣu,
svapanniśāyāṃ gaṇikā gṛheṣu /
gṛhe gṛhe bhojanameva kurvan,
vaṃbhramyate kaulika [j: sādhaka] cakravartti
११ anantaraṃ kāla vaśācca moham,
so'haṃ bhaviṣyāmi na me viṣādaḥ /
[k, kh, g: śrīsundarī janmani janmalīlām] janmani janmani tvām,
yadbhairavo'haṃ jananīṃ smarāmi [k, kh, g, c: samohe]
१२ vikalpa vāṭī taṭa sannikṛṣṭe,
pravarttamānāḥ paśavo varākāḥ /
praviśya mohāmbunidhāvagagādhe,
bhramantyanāsvādita [ch, j: anāsādita] kaula mārgāḥ
p. १८१)
१३ unmūlanaṃ pātaka bhūruhāṇā-
munmīlanaṃ citta kutūhalānām /
ākarṣaṇaṃ paṅkaruhekṣaṇānāṃ,
maireya [kh, c: naivedya] pānaṃ vayamācarāmaḥ
१४ vārāṇasi jahnu sutā prayāga
[j: godāvarī kedāratīrthāni vilokitāni] godāvarītīrtha
vilokanāni /
tainaiva manye jagataḥ kṛtāni,
śrīsundarī cintanameva yasya
१५ āyātayātena bhavāmburāśau,
jāto mahāneṣa mama prayāsaḥ /
mokṣāya nāthasya pada prasādā -
daṅgīkṛtaḥ samprati kaulamārgaḥ
१६ nānyaṃ viloke na ca vānyamīhe,
nānyaṃ smarannāparamāśrayāmi /
kadāpi nāhaṃ paramātma rūpāṃ,
śrīsundarīṃ cetasi vismarāmi
१७ vilokya [k, kh, g, c: vilikhya] sindūra mayaṃ sudhābhiḥ,
śrīcakrarājaṃ niśi kḷptavantaḥ [k, kh, g, c: tarpayantaḥ] /
śrīsundarīṃ cetasi cintayanto,
[k, kh, g, c: hālā vilolairviṣayanti lokān] helāvilokairvaśayanti
lokān
१८ yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo naca tatra bhogaḥ /
[gh: śivāpadāmbhoja yugārcakānām] śrīsundarī pūjana
tatparāṇāṃ,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva
१९ vāme vālā [gh, j: rāmā] ramaṇa kuśalā dakṣiṇe pāna
pātram,
agre nyastaṃ maricasahitaṃ śūkarasyoṣṇa māṃsam /
skandhe vīṇā lalita subhagā satkathā sadguruṇām [gh, ch, j:
sadgurūṇāṃ pravṛttiḥ],
kaula dharmmaḥ parama gahano yogināmapyagamyaḥ
२० vāme candramukhī mukhe ca madhuraṃ pātraṃ karāmbhoruhe,
mūrdhni śrīguru cintanaṃ bhagavatī dhyānāspadaṃ mānase /
jihvāhyāṃ japa sādhanaṃ pariṇatiḥ kaula kramābhyāsato, [j:
kaulāṅganādhyāsane],
yaḥ śānto niyataṃ [j: yatpātraṃ] pivettadamṛtaṃ bhuktiñca
[ch: bhaktiñca] bhuktiṃ vrajet
२१ ekena śuṣka caṇakena ghaṭaṃ pivāmi,
vāpīṃ pivāmi sahasā lavaṇārdrakeṇa /
āsvādayāmi yadi śodhita māṃsa khaṇḍam,
gaṅgāṃ pivāmi yamunāṃ saha sāgareṇa
२२ kare pātraṃ mukhe stotramānandaṃ hṛdayāmbuje-
mūrdhni śrīnātha pādābjaṃ smaraṇaṃ kimataḥ param
२३ ali piśita purandhrī yoga [gh, c, ch: bhoga] pūjā paro'ham,
vahuvidha jana bhāvārambha [j: kulamārgārambha]
sambhāvito'ham /
guru caraṇa rajo'haṃ [gh j: rato] bhairavīmāśrito'ham,
paśujana vimukho'haṃ [gh, j: virato] bhairavo'haṃ śivo'ham
p. १८३)
iti kulārṇavoktānanda stotram /
[śloko'yaṃ j: pustake dṛśyate nānyatra] pītvā madyaṃ paṭhet
stotraṃ sādhakaḥ kulabhairavaḥ /
kula strī saṅga nirataḥ kulakāryaṃ samācaret
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse pañca catvāriṃśadullāsaḥ
ṣaṭcatvāriṃśollāsaḥ /
athābhiṣekaḥ /
ūttaratantre śrīmahādeva uvāca -
abhiṣekaṃ vinā devi kula kāryaṃ na cācaret /
pānañca viṣa pānaṃ syāt maithunaṃ pāpadāyakam
abhiṣekaṃ [gh, j: abhiṣeke] vinā bhūte ācāryatvaṃ karoti yaḥ /
catvāri [k, kh g: catvāraḥ] tasya naśyanti āyurvidyā yaśo valam
guptañca sarvatantreṣu tava snehena śaṅkari /
abhiṣekaṃ pravakṣyāmi sarvasiddhi pradāyakam
dhanaṃ yaśo valāyuṣyaṃ mahāpātaka nāśanam /
sarvāśā pūrakaṃ sarva mantra doṣa vināśanam
sarvārtha sādhanaṃ devi sarvatīrtha phalapradam /
abhicāra haraṃ sarvaṃ grahadoṣa vināśanam
p. १८४)
tejo vṛddhi karaṃ devi vala vṛddhi karaṃ param /
takṣakeṇāpi daṣṭasya viṣapīḍā vināśanam
tejo hrāse vala hrāse buddhi hrāse dhana kṣaye /
strīkṛteṣvapi doṣeṣu śarīre mānase tathā
vikāre deśikaḥ [j: mānase] kuryādabhiṣekaṃ vicakṣaṇaḥ /
asaubhāgye ca nārīṇāmabhiṣekaḥ pravarttate
sarva doṣa haro dharmaḥ satyaṃ satyaṃ hi śaṅkari [j: pārvati] /
nadī tīre deva bhūmau taru mūle catuṣpathe
devatāyatane vāpi sthāpayed ghaṭamuttamamam [j: avraṇam] /
nātihrasvaṃ nātidīrghaṃ mṛṇmayaṃ svarṇa [gh, c, j: mṛttāmra
svarṇa] nirmitam
kāmabījena (klīṃ) saṃprokṣya vāgbhavenaiva (ai/) śodhayet /
śaktyā (hrī/) kalasamāropya māyayā (hrī/) pūrayejjalaiḥ /
mantreṇānena deveśi tīrthānyāvāhayettataḥ
oṃ gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāśca sarāṃsi ca /
sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi jaladā hradāḥ [ gh, j: nadāḥ]
sarve prasravaṇāḥ puṇyāḥ svarga pātāla bhūgatāḥ /
sarvetīrthāni puṇyāni ghaṭe kurvantu sannidhim
ramābījena (śrīṃ) japtena pallavaiḥ pratipādayet /
kūrcena (hrūṃ) phaladānaṃ syāt vadhṛbījaiḥ [j: strībījena] (strī)
sthirākṛtiḥ
[j: sindūraṃ vahnibījena puṣpaṃ dadyācca vāyunā] strībījena
(strīṃ) ca sindūraṃ puṣpaṃ dattvā tathā priye [gh: dadyāt svareṇa
ca (phaṭ)] /
mūlena dūrvāṃ praṇavaiḥ kuryādabhyukṣaṇaṃ tataḥ
p. १८५)
hu/ phaṭsvāheti mantreṇa kuryāddarbhaiśca [k: kumbhasya] tāḍanam /
[pāṭho'yaṃ j: pustake dṛśyate nānyatra] vicintya devī pīṭhantu
tatrāvāhya prapūjayet
svatantrokta vidhānena mantrasyoccāraṇena tu [ch:
mantrasyoddhāraṇena tu; j: svamantroddhāraṇaiḥ saha] /
ghaṭaṃ saṃsthāpayenmantrī [gh, j: pūjayettad ghaṭaṃ mantrī]
mantreṇānena deśikaḥ
oṃ uttiṣṭha brahma kalasa ! devatābhīṣṭa siddhida /
sarvatīrthāmbu sampūrṇa pūrayasva [j: pūrayāsmat] manoratham
īśānendu svara kṣauṇī [gh, j: mantrastu hasakala hrī/] tadante
bhuvaneśvarīi /
mantreṇānena vāditra nirghoṣaiścālayedghaṭam [k, kh, g, c:
vāmutranirghoṣaḥ]
abhiṣiñced guruḥ śiṣyaṃ yadvā deśika nāyakaḥ /
jvare gātre grahe'śvatthapallavairbhūta [k, kh, g, c, ch: gṛhe] saṅgame
siñcedauḍumbarairmantra doṣe ca karavīrajaiḥ /
yaśo dhanāyustejaḥsu śrīphalasyāpi pallavaiḥ
[pāṭho'yaṃ j: pustake dṛśyate] tulasī mañjarībhiśca sarva pāpa
kṣayārthibhiḥ /
sarva tīrtha phala prāptyai śāktānāṃ vilva sambhavaiḥ (itaḥ param -
j: pustake - abhicāre nārasiṃhairabhiṣekaḥ pracakṣate / ityādi pāṭho
dṛśyate
[j: kuryāddarbhaiśca doṣeṣu strīkṛteṣvakhileṣu ca] kuryād
darbhairadarbheṣu strīdiṣeṣu kṛteṣu ca /
asaubhāgye ca nārīṇāṃ dūrvābhirabhiṣecanam
athavā sarva kāryeṣu vidadhyādāmra pallavaiḥ
dakṣiṇā mūrtiḥ ṛṣiranuṣṭupchandaḥ śaktirdevatā
sarvasaṅkalpasiddhyarthe viniyogaḥ /
p. १८६)
१ oṃ rājarājeśvarī śaktirbhairavī rudrabhairavī /
śmaśāna bhairavī devī tripurānanda bhairavī
trikūṭā tripuṭā [k, kh, c, ch: tripurā] devī tathā tripurasundarī /
tripureśī mahādevī tathā tripuramālikā
tripurānandinī devī tathaiva tripurātanī /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
२ chinnamastā mahādevī tathaivaikajaṭeśvarī /
tārāparājitā durgā [j: tārā ca jayadurgā ca] śūlinī
bhuvaneśvarī
tvaritākhyā mahādevī tathā vaśyā [k, kh, g: tathaiveśya]
trikaṇṭhakī /
nityā ca nityarūpā ca vajraprastāriṇī tathā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
३ aśvārūḍhā maheśānī [j: mahādevī] tathā mahiṣa marddinī /
durgā ca navadurgā [gh, j: raṇadurgā] ca śrīdurgā
bhagamālinī
tathā bhagandarī devī bhagaklinnā tathā parā /
sarvacakreśvarī devī tathā nīlasarasvatī
sarvasiddhikarī devī siddha gandharva sevitā /
ugratārā mahādevī tathā dakṣiṇa kālikā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
४ ugracaṇḍā pracaṇḍā ca caṇḍogrā caṇḍanāyikā /
caṇḍī caṇḍavatī caiva caṇḍarūpāti caṇḍikā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
५ ugradaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrā śubhadaṃṣṭrā kapālinī /
bhīmanetrā viśālākṣī maṅgalā vijayā jayā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
p. १८७)
६ maṅgalā nandinī bhadrā lakṣmīḥ kīrtiryaśaśvinī /
puṣṭirmedhā śivā sādhvī yaśaḥ śobhā jayā dhṛtiḥ
sunindā [j: śrīnandā] ca sunandā ca nandinī nandapūjitā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
७ vijayā maṅgalā bhadrā [j: dhanyā] dhṛtiḥ śāntiḥ śivā
kṣamā /
siddhistuṣṭiḥ ramā puṣṭiḥ śrīr-ṛddhiśca [j: bhrāntiḥ]
ratistathā
dīptā kāntiryaśo lakṣmīrīśvarī buddhireva ca /
cakrī jayāvatī brāhmī jayantī cāparājitā
ajitā mānavī śvetā ditiścāditireva ca /
māyācaiva mahāmāyā mohinī kṣobhiṇī tathā
aruṇā vimalācaiva śaraṇyā ratireva ca /
durgā kriyārūndhatī ca ghaṇṭākarṇā kapālinī
raudrī kālī ca kaumārī [j: māyūrī] trinetrā cāparājitā /
surūpā vṛdvarūpā ca tathaiva vigrahātmikā
caṇḍī kāmaparā [j: carcikā cāparā] jñeyā tathaiva
surapūjitā /
vaivasvatī ca kaumārī tathā māheśvarī parā
vaiṣṇavī ca mahālakṣmīḥ kārttikī kauṣikī tathā /
śivadūtī ca cāmuṇḍā muṇḍamālāvibhūṣitā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
(śloko'yaṃ j: pustake astīti)
८ vāgvādinī kāmākhyā ca kamalā bahurūpiṇī /
pratyaṅgirā bhavānī ca vālā dhūmāvatī tathā
ṣaṭkuṭā bhairavī vālā tathā tripurabhairavī /
caitanyabhairavī rudrabhairavī purabhairavī
p. १८८)
bhuvaneśo bhairavī ca tathānnapūrṇabhairavī /
vimalā varadā vāṇī vṛndā dikkaravāsinī /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
९ indro'gniśca yamaścaiva varuṇo nair-ṛtistathā /
pavano dhanadeśānau brahmānantau digīśvarāḥ /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
१० samvatsaraścāyanaśca māsa pakṣa dināni ca /
tithayaścābhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
११ raviḥ somaḥ kujaḥ saumyo guru śukra śanaiścarāḥ /
rāhuḥ ketuśca satatamabhiṣiñcantu te grahāḥ
१२ nakṣatraṃ karaṇaṃ yogo'mṛtaṃ siddhistataḥ param /
dagdhaṃ pāpaṃ tathā bhadrā yogo vārāḥ kṣaṇāstathā
vāravelā kālavelā daṇḍa vṛddhādayastathā /
abhiṣiñcantu satataṃ mantra pūtena vāriṇā
१३ ḍākinī putrakāścaiva rākiṇī putrakāstathā /
lākinī putrakāścānye kākinī putrakā'pare
śākinī putrakā bhūyo hākinī putrakāstathā /
tataśca ḍākinī putrā devī putrāstataḥ param
mātṝṇāñca tathā putrā ūrddha mukhyāḥ sutāśca ye /
(ślokārddho'yaṃ j: pustake adhiko dṛśyate) adhomukhyāḥ
sutāścānye lopamukhyāḥ sutāśca ye /
abhiṣiñcantu te sarve mantra putena vāriṇā
१४ brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
१५ asitāṅgo ruruścaṇḍo krodhaśconmatta bhairavaḥ /
kapālī bhīṣaṇākhyaśca saṃhāraścāṣṭabhairavāḥ /
abhiṣiñcintu satataṃ mantra pūtena vāriṇā
p. १८९)
१६ puruṣaḥ prakṛtiścaiva vikārāścaiva ṣoḍaśa /
ātmanaśca guṇāścaiva sthūla sūkṣmāśca ye pare [k, g, c:
sthūlasūkṣmau ye parāḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
१७ (ślokārddho'yaṃ j: pustake adhiko'sti) vedādibījaṃ (oṃ)
kūrcabījaṃ (hu/) bījaṃ tanmīnaketanam (klī/) /
[j: śaktibījaṃ ramābījaṃ māyābījaṃ guṇākaram]
devabījaṃ ramābījaṃ (śrī/) śaktibījaṃ (hrī/) guṇākṣaram
cintāratnaṃ (gaṃ) mahābījaṃ nārasiṃhañca (kṣrau/)
śāṅkaram (hau/) /
mārttaṇḍa bhairavaṃ (oṃ hrī/ haṃsaḥ) dauga (dū/) bījaṃ
śrīpuruṣottamam (krī/)
gāṇāpatyañca (glau/) vārāhaṃ (vluṃ) kālībījaṃ (krī/)
bhayāpaham /
etāni tvabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā
१८ gaṅgā godāvarī revā yamunā ca sarasvatī /
ātreyī bhāratī caiva sarayūrgaṇḍakī tathā
karatoyā candrabhāgā śveta gaṅgā ca kauṣikī /
bhogavatī ca pātāle svarge mandākinī tathā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
१९ bhairavo bhīmarūpaśca śoṣo gharghara eva ca /
sindhuścaiva hradaḥ pātu pātāla sambhavastathā /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
२० yāni kāni ca tīrthāni puṇyāni puṇyānyāyatanāni ca /
etāni tvā [g, gh: tāni tvām] bhiṣiñcantu mantra pūtena
vāriṇā
२१ jambudvīpādayo dvīpāḥ sāgarā lavaṇādayaḥ /
antantādyāstathā nāgāḥ sarpā ye takṣakādayaḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā
p. १९०)
२२ nabhaśca [k: natiśca] vallabhā (svāhā) vahnervaṣaṭ kūrca (hu/)
mataḥ pram /
vauṣaṭkārastu phaṭkāro'bhiṣiñcantu sarvadā
२३ naśyantu pretakuṣmāṇḍā rākṣasā dānavāśca ye /
piśācā guhyakā bhūtā abhiṣekeṇa tāḍitāḥ
२४ alakṣmīḥ kālakarṇī [k, g, c: kākālī] ca pāpāni sumahānti ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa tārāvījena (strī/) tāḍitāḥ
(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyate)
२५ rogāḥ śokāśca dāridryaṃ daurvalyaṃ cittavikriyā /
naśyantu cābhiṣekeṇa vāgbījenaiva (ai/) tāḍitāḥ
(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyante)
२६ lokānurāga tyāgaśca daurbhāgyamapi duryaśaḥ /
naśyantu cābhiṣekeṇa manmathenaiva (klī/) tāḍitāḥ
२७ tejo hrāse buddhihrāse śaktihrāse tathaiva ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa śaktibījena (hrī/) tāḍitāḥ
(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyante)
२८ viṣāviṣṭamahārogā ḍākinyabhibhavastathā /
ghorābhicārāḥ krūrāśca grahā rāgāstathaiva ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa kālībījena (krī/) tāḍitāḥ
२९ naśyantu vipadaḥ sarvāḥ sampadaḥ santu susthirāḥ /
abhiṣekeṇa śāktena pūrṇāḥ santu manorathāḥ
ityuttaratantre abhiṣekaḥ //
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaṭcatvāriṃśadullāsaḥ
saptacatvāriṃśollāsaḥ /
atha dakṣiṇācāra vīrasya bhāvaḥ /
svadharma - nirato vīraḥ śivo bhūtvā yajet parām /
sa eva dakṣiṇācāraḥ sarvatantreṣu gopitaḥ
muṇḍamālā tantre -
madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyaṃ mudrā maithunameva ca /
pañca tattva yuto vīraḥ śivaḥ sākṣānna saṃśayaḥ
śaṅkaro'hamiti jñātvā kalā māhātmyasaṃyutaḥ /
kalāṃ kālīṃ cintayitvā pūjayedramaṇena tu
sādhakaḥ śaṅkaraḥ sākṣānnāsti bhedo maheśvari [gh: kiyānapi] /
mohāt yaḥ kurute bhedaṃ rauravaṃ narakaṃ vrajet
nāhaṃ vasāmi kailāse na merau na ca bhūtale /
kulajñā yatra tiṣṭhanti tatra tiṣṭhāmi bhāvinī
matsyamāṃsāsavāsakto [ch, j: -māṃsasurāsakto] lolupaḥ strīṣu
sarvadā /
śivo'hamiti saṃjñāya viharet śakti saṅkaṭe
sarva jātyadhamo devi śvapaco nātra saṃśayaḥ /
śvapaco'gri kula jñānī dvijasyāpyadhikaṃ [j: dvijādapyadhikaṃ]
śive //
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse saptacatvāriṃśadullāsaḥ
aṣṭacatvāriṃśollāsaḥ /
atha vāmācāraḥ /
samayācāra tantre -
svapuṣpaiḥ pañca tattvaiśca pūjayet kulayoṣitām /
vāmā cāraḥ sa vijñeyo vāmā bhūtvā yajet parām [j: śivām]
svapuṣpasya pramāṇamāha /
nigama kalpadrume śrīdevyuvāca -
pañcapuṣpeṇa vā sapta puṣpeṇa pūjayet śivām /
pūjayitvā niśīthe tu ramaṇaṃ śaktimāśritam [j: śaktibhiḥ saha]
svapuṣpañca svayambhuñca vajraṃ kuṇḍodbhavaṃ śiva /
golakaṃ pañcadhā puṣpaiḥ pūjayet parameśvarīm
gopī candana puṣpeṇa vīra puṣpeṇa śaṅkara [j: maraṇenācca
yecchivām] /
saptapuṣpeṇa saṃpūjya niśīthe ramaṇena tu
uddhṛtenaiva puṣpeṇa yantraṃ kṛtvārccayet śivām /
anuddhṛtena puṣpeṇa ramaṇenārccayet śivām
uddhṛtya puṣpaṃ saṃśuddhaṃ kṛtvā devīṃ yajet parām [gh:
prapūjayet] /
anuddhṛtaṃ svayaṃ [j: anuddhṛta dhiyaṃ ] śuddhaṃ samudrasya jalaṃ
yathā
puṇyena labhate puṣpaṃ śata janmārjitena ca /
svayambhūkusumādiñca devānāmapi durlabham
p. १९३)
atha svayambhū svapuṣpa prabhṛti kusumānāṃ
vidhāna nirūpaṇam /
nigama kalpadrume -
vivāhitāyāḥ kanyāyāḥ prathame ṛtu sambhave /
tacchoṇitaṃ maheśāna svapuṣpaṃ parikīrtitam
avivāhitāyāḥ kanyāyā liṅgasparśādrajasvalā /
tad dravyañca mahādeva svayambhu kusumaṃ prabho
vivāhitāyāḥ kanyāyāḥ puruṣasya ca tāḍanāt /
yadi puṣpaṃ samudbhūtaṃ vajraṃ tat parikalpitam [gh, j: parikīrtitam]
bharttṛyuktā ca yā [j: ṛtuyuktā yadā] nārī puruṣānyasya yogataḥ /
raktaṃ samutkṣared yonyā athavā garbhasaṃkaṭāt /
kuṇḍodbhavaṃ sa vijñeyaṃ śṛṇu golodbhavaṃ [j:
pūrṇakālodbhavaṃ] priya
svāmi śūnyā ca yā nārī jāra yogādrajasvalā [g, gh, j: rajoyutā] /
tadraktaṃ golakaṃ jñeyaṃ sarvakālodbhavaṃ śṛṇu
māsi māsi ca yadraktaṃ kṣarate yoni maṇḍalāt /
tadraktaṃ parameśāna sarva kālodbhavaṃ priya
puruṣe maithune yukte yadraktaṃ śukra miśritam /
kṣarate ca bhagādraktaṃ taddravyaṃ [gh, j: raktaṃ] gopī candanam
sva strīṣu maithune deva yat puṣpaṃ samupasthitam /
tat puṣpaṃ vīra puṣpañca svayambhū kusumaṃ śṛṇu
p. १९४)
māsi māsi ca [gh, j: sarvāsāmapi] nārīṇāṃ svayambhū
kusumādikam /
viśeṣaṃ gaṇikāyāstu cāṇḍālyāstu viśeṣakam [gh, j:
cāṇḍālyāḥ kuhusambhavaṃ]
atha svapuṣpādi śuddhiḥ [kha-] /
mātṛkābhedatantre -
aśaucitātmā yasyāpi sarvaṃ tasyāpyaśaucitam /
pūtātmanaśca pūtātmā sarvaṃ pūtaṃ maheśvari
aśaucitaṃ tridhā jñeyaṃ śaucaṃ śaucaṃ jñeyaṃ tridhā priye /
kulācārāt kaulikādvā [k, g, c: laukikādvā] moha śāstrāt kuleśvari
/
sarvaṃ pūtañcāśucitaṃ svakārye nādhikāritā
tantrāntare -
sarvakāryeṣu sarvatra vaidika nāntrikeṣu ca /
anāsthaiva maheśāni sarva karma vinaśyati
kaulādvā kaulikādvāpi [k, g, c: laukikādvāpi] jñāna
śāstrānmaheśvari /
sarva pūtaṃ hi vijñeyaṃ sarva kārye'dhikāritā
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse aṣṭacatvāriṃśadullāsaḥ
ūnapañcāśattamollāsaḥ /
atha svapuṣpādi svayambhavādi puṣpa śodhana mantraḥ /
nigama kalpadrume -
māyābījaṃ samuddhṛtya vahni bījaṃ samuddharet /
caturddaśa svaropetaṃ nādavindu vibhūṣitam
kṣakāraṃ vahnisaṃyuktaṃ vāmanetra vibhūṣitam /
śodhayeddaśadhā japtvā svayambhū kusumaṃ priya
mantrastu hrī/ rau/ kṣrī/ /
vāgbhavaṃ bījamuccārya kāmabījaṃ tataḥ param /
tadante vahnibījantu śuddhaṃ kuṇḍodbhavaṃ priya
mantrasu ai/ klī/ ra/ /
māyābījatrayañcoktvā śodhayet golakaṃ priya
mantrastu hrī/ hrī/ hrī/ /
kāmabījatrayaṃ māyāṃ samuccārya maheśvara /
sarvakālodbhavaṃ dravyaṃ śodhayet bahuyatnataḥ
mantrastu klī/ klī/ klī/ hrī/ /
vadhūbījaṃ kāmabījaṃ samuccārya dvayaṃ dvayam /
gopīcandanamīśāna śodhayet bahuyatnataḥ
mantrastu strī/ strī/ klī/ klī/ /
mūlena śodhayeddeva ! svapuṣpaṃ vajrapuṣpakam /
pūjayettu kuleśānīṃ kulācāreṇa sādhakaḥ
anyat sarva śaktijātaṃ mūlena manunā priya [gh, j: śiva] /
śodhayet pūjayeddevīṃ yatra tatraiva kalpanam [kh: siddhaye]
p. १९६)
bhaga kṣālita toyena liṅga kṣālita vāriṇā /
mūtrodakena śukreṇa yajedāvaraṇaṃ yataḥ
bhaga liṅga kṣālitañca śodhayet kāryaya siddhaye /
kāma [k, g, c: ramā] bījaṃ vadhūbījaṃ śabdabījaṃ tathāhi phaṭ
mantrastu klī/ strī/ hu/ phaṭ /
mūtrasya śodhanaṃ mantraṃ śṛṇuṣva prāṇa vallabha ! /
śabda bījaṃ phaḍantañca vahni jāyā tataḥ param /
namo'ntoyaṃ mahādeva mūtra śuddhirvidhīyate
mantrastu hu/ phaṭ svāhā namaḥ /
śukrasya śodhana deva iṣṭa mantreṇa [gh, j: vauṣaḍantena] māyayā
mantrastu iṣṭamantraḥ hrī/ ca /
(iti gh: pustake adhikaḥ pāṭhaḥ) śukradvayaṃ śodhitaṃ syāt
māyayā puṭitaṃ vaṣaṭ /
śabda bījantu tasyānte phaḍanta mantramīritam
mantrastu - hrī/ vaṣaṭ hrī/ hu/ phaṭ /
evaṃ krame mahādeva śuddhaṃ kuryāt pṛthak pṛthak /
bhūmau trikoṇamālikhya vāmenaivārghya vāriṇā [gh, j: bindunā]
śuddha toyena saṃprokṣya kāraṇenāthavā sakṛt /
mūlamantraṃ samuccārya pañca mudrāṃ pradarśayet /
sāmānya śuddhaṃ taddravyaṃ viśeṣaṃ mantra bhāṣitam
atha pañca mudrā pramāṇam /
kubjikā tantre -
dhenumudrā tatsyamudrā bhūtinyākarṣiṇī tathā /
yonimudreti paramā pañca mudrāḥ prakīrtitāḥ
p. १९७)
dhenumudrāmṛtaṃ dravyaṃ matsyena vāripūritam /
bhūtinī pañcabhūtañca milanākarṣamudrayā /
yonimudrā sṛṣṭi bījaṃ jñātvā [j: japtvā] dravyaṃ hi śodhayet
atha pañca tattvena pūjayet /
pañcatatva prakāraṃ dakṣiṇācāre proktam // idānīṃ
saṃkṣepeṇoktam,-
haṃsamāheśvare -
māṃsaṃ matsyaṃ tathā mudrā madyaṃ maithunakaṃ śive /
pañcatattvamidaṃ proktaṃ pañcatattvodbhavaṃ dhruvam
pañcatattvodbhavaṃ tattvam [gh: dravyam] ekadā milana yadā /
tadā tattvaṃ bhavet siddhiḥ punastattvasya tattvakam [g:
pañcatattvamayaṃ śubham]
kṣityaṃśena bhavenmāṃsaṃ toyāṃśenāpi mīnakam /
tejo'ṃśena bhavenmudrā vāyavaṃśenāpi kāraṇam
śūnyāṃśe maithunaṃ proktaṃ pañcatattvamayaṃ śubham /
kṣityaṃśaṃ śuṣkarūpaṃ hi toyāṃśenāpi cārdrayet
punaśca śoṣayeddevi [gh: śodhayet] mudrāṃśenāpi tajjalam /
vāyavaṃśenāpi tanmudrāṃ nānārūpadharāṃ parām
maithunāṃśena deveśi sarvamātraṃ prakāśitam /
athavā pañcatatvena pañcamena yajet śivām
kevalaṃ pañcamenāpi vīrabhāvena pūjayet /
śaktyājñayāpi śāktaḥ syāt śakti jñānena kutracit
p. १९८)
pañcatatve pañcame vā cārccanaṃ hi tadājñayā /
svadehe cintayet śaktiṃ svadehe ramaṇaṃ śive /
pañcatattvena saṃpūjya svadehaṃ śaktisaṃyutam
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse ūnapañcāśadullāsaḥ
pañcāśattamollāsaḥ /
atha pūjayet kulayoṣitām /
atha kulayoṣitāṃ lakṣaṇam /
kulārṇave śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇa nātheśa pañcatattva pradāyaka /
śrotumicchāmi prāṇeśa lakṣaṇaṃ kulayoṣitām
śrīśiva uvāca -
madya pāna ratā yā strī kulastrī saiva śaṅkari /
madyapāne'pyaśaktā yā kulabhraṣṭā sanātani
kula sthānaṃ pālayitvā kevalaṃ nirjane dadet /
viparītaṃ [gh, j: -ta] kuladravye vijñeyā kulayoṣitām
madyādi bhojanaṃ kṛtvā kulaṃ jñātvā kulaṃ nyaset /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā // ४ /
p. १९९)
kuladravye kulaṃ dattvā kulañca sevayettu yā /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā
kuladravyaṃ samānīya sevayettu kule yadi /
sā nārī parameśāni vijñeyā kula yoṣitā
svakulīnasya sevārthaṃ parakīyaṃ yajed yadi /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā
tantrāntare -
svakulañca vinā devi svakulaṃ na prakāśitam /
vibhinne [c: vistīrṇe] kula dātavyaṃ svakulānanda hetave
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā /
nārīmātreṣu vijñeyā deveṣu kulayoṣitā
tāsāṃ madhye viśiṣṭā yā tava sthāne prakāśitā /
tasyārccane mahānandaṃ jīvanaṃ tasya durllabham /
ata eva mahāvīrastadanyāṃ naiva laṅghayet
nigamatatve kula lakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
mātardurge mahābhāge namāmi caraṇāmbuje /
kulaṃ kiñca mahādevi mama sthāne prakāśaya
śrīmahādevyuvāca -
kulastrī parameśāna kulānandeṣu mohitā /
kulāgāre kuladravyaṃ dātavyaṃ kāṅkṣitā sadā [j: kulayoṣitām]
p. २००)
rāgayuktā kāmayuktā kāmārtā kāmadāyikā /
parapuṣpākṛti sthānaṃ kulāgāraṃ [j: -re] prakāśitam
kulañca vāruṇaṃ bījaṃ kuṇḍaṃ cāndraṃ [gh, j: candraṃ]
maheśvara /
tatraiśānaṃ nīyamānaṃ [kh, j: līyamānaṃ] sarvaṃ hi
paścimānanam
samayācāra tantre -
vāruṇaṃ cāndramadhyasthaṃ sarvadevālayaṃ śive /
randhraṃ śivaṃ laulitaṃ [c: lauhitaṃ] muktiṃ taddhyāna saṃyutam
kula sthānamidaṃ jñeyaṃ sṛṣṭi sthityanta kārakam [gh, j: -ṇaṃ] /
yathā kriyā tathā jñānaṃ [k, g, gh, c: jñeyo] yathā jñānamidaṃ
tathā [j: yathā jñānaṃ jñeyaṃ tathā]
samayācāratantre -
yonimadhye sthitaṃ śūnyaṃ śūnyamadhye nirañjanam /
kulasthānamidaṃ jñeyaṃ sarvabījasya bījakam
śrīdevyuvāca -
kulasthānaṃ vāruṇañca tvayoktaṃ parameśvara /
śambhu madhyaṃ candrabījaṃ nārīdehasya bījakam /
tadbījaṃ kiṃ maheśāni tadbhinnaṃ nārī vā katham
śrīśiva uvāca -
vāruṇaṃ candrabījāntaṃ paraspara yutaṃ [j: parapuṣpa-] śive /
kulasthānaṃ vinā śaktijñānamātraṃ na jāyate
p. २०१)
pāna yuktā kāma mattā sarvadānanda saṃyutā /
nitamba jaghana sphītā parapuṣpa bhaga prabhā
kulastrī [c: apuṣpā] cottamā jñeyā madhyamā puṣpadarśitā /
hīnā'pi parameśāni puṣpaṃ madhyeṣu gopitam [g: madhyeṣu
gopitā; g: madhye sugopitam]
uttame pūjite yantre muktibhāg jāyate naraḥ /
madhyame pūjite bhaktirhīne'pi kārya sādhanam
puṣpa jñānaṃ vinā devi śakti jñānaṃ na jāyate /
parājitā puṣpa rūpā kulāgārañca madhyagam [j: madhyamam]
śakti jñānaṃ sarvabījaṃ tasya bījaṃ na vidyate /
aṇḍa jātaṃ svedajātaṃ bīja jātaṃ tridhā śive
śukra śoṇita sambhūtaṃ mānuṣaṃ parikīrtitam /
liṅgamadhye sthitaṃ śukraṃ yonimadhye ca śoṇitam
sṛṣṭi bījamidaṃ jñeyaṃ tasyedaṃ bīja mātrakam [j: anayośca
parasparam] /
tasya bījaṃ na vidyeta gadituṃ naiva śakyate
vāyavādhikye ḍimbajātaṃ toyādhikye'pi svedajam /
tejādhikye bīja jātaṃ kṣityādhikye'pi mānuṣam
śukra śoṇita sambhūtaṃ dehamātraṃ maheśvari /
narānya sūkṣma bhāgāktaṃ aṇḍajādi [gh, j: aṇḍajāti-]
prabhedakam
kula sthānasya māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
yonyārūḍhānmaheśāni kiṃ na sidhyati bhūtale /
kriyāyogo dhyāna yogo bhakti yogo bhaviṣyati
p. २०२)
vṛhadyonitantre -
atha kulasya devamaya kathanam /
trikoṇe ca [gh, j: trikoṇeṣu] maheśvarāḥ /
trikoṇākāra rūpā sā sarvadevālayā priye [gh: śive]
pārśvayoḥ kālikā tārā corddhe bhuvanasundarī /
tripureśī yonimadhye mūle vasati bhairavī
chinnamastā yonigarte dhūmā prānte vinirgatā /
roma kūpe mahākālī mātaṅgī mekhalāsu ca
yonikṣetre ca kamalā kāmākhyā yonidevatā /
bindupuṣpatarormūle kuṇḍalī brahmavigrahā
bindu puṣpaṃ svayaṃ rudraḥ prakṛtiḥ puṣparūpiṇī /
pīṭhaṃ kāma svarūpañca dvividhaṃ parameśvari
vyaktāvyakta svarūpaṃ hi vyaktādguhyaṃ mahāphalam /
praṇavākāra rūpeṇa yonyākāraṃ vicintayet
nārāyaṇītantre / śrīdevyuvāca -
vyaktāyāścaiva guptāyā lakṣaṇaṃ kiṃ prakāśaya
śrīśiva uvāca -
nārīdehe sthitā vyaktā puṃdehe [gh, j: sva-] sūkṣmasaṃsthitā /
vyaktasya pūjanāddevi lakṣa pīṭha phalaṃ labhet /
guptārccane'pi muktiḥ syād bhakti bhāva yuto yadi
p. २०३)
vṛhadyoni tantre -
etat prapūjanāddevi lakṣa pīṭha phalaṃ labhet /
darśanāt lakṣa pīṭhānāṃ phalaṃ yadvaravarṇini
tat phalaṃ labhate bhaktyā yoni pīṭhasya darśanāt /
sparśanāt sarva pīṭhānāṃ phalamāpnoti sādhakaḥ
yāni yāni ca tīrthāni triṣu lokeṣu sundari /
tiṣṭhanti tāni tīrthāni yoni pīṭheṣu sundari
yoni dakṣiṇa pārśveṣu yamunā pravahet sadā /
sarasvatī madhyabhāge vāmeṣu jāhnavī parā
puṣpa sthāne bindurūpaṃ tīrthaṃ garteṣu puṣkaram /
kṣetre tīrthāni tiṣṭhanti sarvāṇi [j: cānyāni] parameśvari
samayācāratantre / śrīdevyuvāca -
tat prasādānmahādeva jñātavyā kulayoṣitā /
adhunā śrotumicchāmi lakṣaṇaṃ kula yoṣitām
śrīśiva uvāca -
yallakṣaṇānvitā jñeyā nārī ca [j: yā nārī] kula yoṣitā /
tallakṣaṇānvito jñeyaḥ sādhakaḥ kula yoṣitaḥ
nārīdehe sthūla rūpaṃ puṃdehe sūkṣma rūpakam /
jñānināṃ jñānarūpedaṃ kulasya lakṣaṇaṃ śive
tantrāntare -
puṃkulaṃ nārīdeheṣu nīryāpi puruṣe kulam /
sthūlarūpaṃ sūkṣmarūpamanyānyaṃ jñāpitaṃ priye [gh: śive]
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse pañcāśadullāsaḥ
ekapañcāśattamollāsaḥ /
atha maithuna lakṣaṇam /
nigama kalpadrume śrīmahādeva uvāca -
ratiḥ kena prakartavyā [gh: kenaiva kartavyā] ratirvā kīdṛśī śubhā /
tava prītikarī devi cocyatāṃ bhava bandhanāt
devi sarva jaganmātaḥ kaulikānāṃ parāyaṇi /
yoni tattvaṃ vinā naiva kula dharma [k: dhana] parāyaṇaḥ
mayā yad yat kṛtaṃ karma tava yoni prasādataḥ /
(j: pustake adhika pāṭho dṛśyate nānyatra) tadeva ca mahādevi
vismṛtaṃ sādhanaṃ mahat /
vismṛtaṃ punarucyeta śapathaṃ me punaḥ punaḥ
śrīdevyuvāca -
unmattaṃ [j: uttamaṃ] duṣṭa cittātmā vismṛtaṃ sādhanaṃ mahat /
na vaktavyaṃ punarhyetat śapathaṃ me punaḥ punaḥ
gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ punaḥ punaḥ /
rati santoṣa tuṣṭyarthaṃ [k, g: tuṣṭārthaṃ] punarhyetat prakāśitam
yonyantare tridhā nāḍī vāruṇī raktikā tathā /
śukriyā [c: śucikā] ceti kalyāṇi sarva deśa ramojjvalā [gh:
rajojjvalā; j: rajasvalā]
p. २०५)
vāruṇyāḥ [gh: vāruṇī] kṣarate toyaṃ raktikā rudhiraṃ tathā /
śukrikā śukra [j: reta] jananī tasyāṃ pūjā mahāphalā
madhyabhāge śukriṇī syāt dakṣe savye rajojjvalām [j: vāme
rajasvalā] /
dhyātvā kuryāt sadā saṅgaṃ śukre bīja prapātanam
taddravyaṃ kuṃkumairyuktaṃ [gh, j: candanai] sindūreṇāthavā
punaḥ /
kevalaṃ vāpi puṣpeṇa śodhitaṃ tannivedayet
tantrāntare -
raktena sahitaṃ śukraṃ yadi syāt parameśvari /
tadā śukreṇa dātavyaṃ cānukalpaṃ kuleśvari
athānukalpaṃ raktasya śṛṇuṣva prāṇavallabhe /
pratyakṣasyāpi yogyatvaṃ cānukalpeṣu saṃsthitam
gautamīye -
raktānukalpaṃ raktāktaṃ śvetaṃ śukrānukalpanam [k, g: kalpakam] /
svasvavarṇayutaṃ dravyaṃ tad dravyasyānukalpanam
puṣpodbhaveṣu puṣpeṣu puṣpāt puṣpaṃ niyojayet /
devatārthe'pi vīrasya ātmārthe'jñāninaḥ [gh: jñāninaḥ] kvacit
gaṅgā ca yamunācaiva madhyabhāge sarasvatī /
dhyātvā yajenmaheśāni madhye [j: savye] śukra prapātanam
p. २०६)
athāsya bhāvaḥ /
vāmā bhūtvā yajet parām /
svadehe vāmājñānam / guptasādhana tantre -
devī buddhamidaṃ [j: budhyā] sarvaṃ sarva dehasya bījakam /
vṛkṣasyāpi yathā bhūmervalaṃ [k: -vanaṃ] devi [k: devī; j: śaktiḥ]
tathā priye
śaktiyukto bhavet sṛṣṭiḥ śaktiḥ syāt sṛṣṭisaṃyutā /
parasparaṃ bhavedbījaṃ vāyurākāśayoryathā
sṛṣṭirūpaṃ mahādevaṃ bījaṃ śakti svarūpakam /
bījarūpaṃ mahādevaṃ sṛṣṭiśakti [k, g: sṛṣṭiṃ-] svarūpakam
bījarūpā mahādevī sṛṣṭirūpo maheśvaraḥ /
prādurbhāvaṃ tirobhāvaṃ paraspara vivakṣitam
pañcabhūtamaye dehe sthūlarūpe maheśvare /
śaktistatra mahādevi sūkṣmarūpeṇa bhāṣitā
pañcabhūtamayaṃ dehaṃ kevalaṃ śaktirūpakam /
pañcadhāpyekadhā [k, g: ekadā] yatra nānārūpavatī śivā
kubjikā tantre -
nānārūpavatī śaktiḥ puruṣasyeka rūpakaḥ /
yathā nānāpi mukure nānātvaṃ [j: mukule darśane] pratibimbakam
śivo'pi śaktirūpaścet [k: śaktiyuktaḥ syāt] śaktiḥ syāt
śivayogataḥ /
avinābhāva sambandhaṃ dvayoreva parasparam
p. २०७)
śiva śaktidvayaṃ tattvaṃ tattvaṃ jñānasya kāraṇam /
śivena śaktirvijñeyā [k: śaktiṃ vijñeyāṃ] jñeyaṃ
śaktyāktaśaṅkaram [j: śaktyātu śaṅkaraḥ]
puruṣaḥ prakṛtau [k: prakṛti] yuktaḥ sarva kārya prakāśavān /
śaktiśca puruṣeṣvāktā [j: puruṣeṇa] yadā sarva prakāśinī
śakti jñānaṃ vinā devi śivajñānaṃ na cet kvacit /
śiva jñānaṃ vinā kiñcit [k: kaścit] śaktijñānaṃ na jāyate
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekapañcāśadullāsaḥ
dvāpañcāśattamollāsaḥ /
atha śakti jñānam /
kulacūḍāmaṇau -
sthūlajñānaṃ vinā devi sūkṣma jñānaṃ na cet kvacit [j: na
jāyate] /
ataśca bahujanmānte śakti jñānaṃ prajāyate
śaktijñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpate [k: kalpyate] /
sā śaktirvāmā vijñeyā puruṣasyāpi muktidā
śakti jñānaṃ dvidhārūpaṃ guptā vyaktā kuleśvari /
guptāśaktistu dehasthā [j: śaktiḥ svadehasthā] vyaktā ramaṇa
dāyinī
p. २०८)
vyaktā jñānaṃ vinā bhadre guptā jñānaṃ na jāyate /
vyaktā ramaṇa tuṣṭā cet guptā ramaṇa tuṣṭitā
atha guptāśakti lakṣaṇam /
śāktakrama candrikāyām [gh, j: -candrikāyām] -
śaktirbrahmā [k, kh, gh, c: brahma] śivaḥ śaktiḥ śaktirviṣṇuśca
vāsavaḥ /
anyeca vahavo devāḥ śakti mūlāḥ prakīrtitāḥ /
atastebhyaḥ pradhānaṃ hi śaktiṃ viddhi mahāmate
jñānadvīpe -
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā /
saiva sarveśvarī devi [k: devī] sa ca sarvo maheśvaraḥ
bhāva cūḍāmaṇau -
sthūlendriya mahādeva [k, kh, c: -devaṃ] stasyādhiṣṭhātrī caṇḍikā /
kāryākāryaṃ maheśāni tasyā eva na saṃśayaḥ
śarīramindriyārthaṃ [j: indriyāktaṃ] hi cendriyaṃ śakti saṃyutam /
kāryākāryaṃ bhavet śakternirliptaḥ [j: yasyā-] puruṣaḥ śive
icchāśakterbhavedicchā jñāna śaktestu jñānavān /
kriyā śakterbhavet kāryaṃ prāṇināṃ sarvasādhane
ramaṇaṃ śaktisaṃyuktaṃ jaḍaṃ jñeyaṃ sadāśivam /
athavāpi śivaṃ jñeyaṃ dehinaṃ śakti bījakam
dehaṃ śarīraṃ vijñeyaṃ dehīti śiva kīrtitam /
vāmājñānaṃ maheśāni sthūla sūkṣma pramāṇakam
p. २०९)
atha vyaktāśakti lakṣaṇam /
nigamakalpadrume śrīdevyuvāca -
striyo devāḥ striyaḥ prāṇāḥ striyaścaiva vibhūṣaṇāḥ [j: -ṇam] /
strīsaṅginā sadā bhāvyāma [j: bhāvyama] bhāve svastriyāmapi
śrīmahādeva uvāca -
strīrūpaṃ brahmarūpañca tvayoktaṃ varavarṇini /
abhāve svastriyaṃ devi kathamuktaṃ sadāśive
śrīdevyuca -
brahma dattā rudra dattā dvividhā strīrmaheśvara /
brahma dattāgninā hutvā śiva dattā tu kāmataḥ
śiva kārye śivā yojyā parā yojyānyakarmaṇi /
sandeho naiva kartavyo mama vākyānusārataḥ
nigamānande -
vāmābhāve maheśāni [gh: -na] svavāmāṃ toṣayenmudā /
svavāmā toṣaṇārthe'pi para vāmāñca toṣayet
paravāmātmanaḥ tulyaṃ svātmānaṃ cintayenmudā [j: cintanaṃ-] /
toṣayed ramayet śakti [j: śāktaḥ] tasyā vākyena [gh, j: vākyānu]
mānataḥ /
toṣayet parameśāni [gh: -na] vīrabhāva samāśritaḥ
p. २१०)
atha vāmā pūjā lakṣaṇam /
guptasādhana tantre -
svadehaṃ nārī dehañca svakāryaṃ ramaṇīyutam /
ramaṇaṃ śaktisaṃyuktaṃ svadeheṣu viśeṣakam
ramaṇena maheśāni vāmāpūjāṃ prakalpayet /
svaśakti ramaṇārthe'pi paraśaktiṃ ramet śive
ramaṇaṃ śaktibhiḥ sārddhaṃ svadehe paradehake /
svaśaktiṃ paraśaktiṃ vā caikāṃ jñātvā ramet śivām
jñānārṇave -
ramaṇena varārohe yādṛk mukhaṃ bhaved dhruvam /
tādṛk sukhaṃ śarīrasya kadācinnaiva jāyate
ramaṇena varārohe ramādevīṃ prapūjayet /
ramā pūjanamātreṇa ramā tasya kare sthitā
ramaṇena bhavet svargo duḥkha muktirmaheśvari /
ata eva kulācārī mukhena bhaktibhāg bhavet
niṣedhaśca vidhiścaiva vāmācāre [j: svecchācāre] na cet kvacit /
svecchācāre yoni garte liṅgaṃ dadyāt tadājñayā
niṣedhaśca vidhiścaiva svecchācāre na pārvati /
maithunaṃ cet śakti yuktaṃ kevalaṃ śakterājñayā
puruṣasyaiva niyamo [j: puruṣo niyamaścaiva] na yoṣitsu kathañcana /
abhiṣekasya [k, g: abhiṣekādya] bhāvena cādhikārī na saṃśayaḥ
p. २११)
svadehe ramayet śaktiṃ nānyathā ca kathañcana /
svagehe pāyasaṃ tyaktvā bhikṣāmaṭati durmatiḥ
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvāpañcāśadullāsaḥ
tripañcāśattamollāsaḥ /
atha siddhāntācāraḥ /
samayācāratantre -
ātmānaṃ devatāṃ matvā [gh: dhyātvā] yajeddevaṃ vidhānataḥ /
sadānandaḥ sadā śāntaḥ siddhāntācāra ucyate
(atra ātmānaṃ devatāṃ matveti ślokasya vyākhyānaṃ bodhyam)
(ātmāntaṃ devatāṃ matvā jñātvā, evaṃ vidhānato yo yajet,
sa siddhānta cāraḥ, punaḥ kathambhūtaḥ, sadānandaḥ sadā śāntaḥ
/)
athāsya [k: atha siddhāntācārasya] siddhāntācārasya bhāvaḥ /
śāktakrama - candrikāyām [tandri-] -
manyante ye svātmānaṃ [k, g: janātmānaṃ] vibhinnaṃ [c: vibhinne]
parameśvarāt /
na te paśyanti taṃ devaṃ vṛthā teṣāṃ pariśramaḥ
p. २१२)
gautamīye -
ātmānaṃ devatāṃ matvāpyātmānaṃ toṣayedyadi /
siddhāntācāro [k: -cāravijñeyaṃ] vijñeyastasya jīvaḥ śivo bhavet
tathā ca kulārṇave -
ghṛṇā lajjā bhayaṃ śokaṃ jugupsā ceti pañcamī [c: -mam] /
kulaṃ śīlaṃ tathā jātiścāṣṭau pāśāḥ prakīrtitāḥ
pāśavaddhaḥ sadā jīvaḥ pāśamuktaḥ sadāśivaḥ /
evaṃ jñātvā maheśāni cātmānaṃ toṣayed yadi /
sa jīvaḥ parameśāni śiva eva na saṃśayaḥ
guptasādhana - tantre -
ātmānaṃ toṣayeddevīṃ [k, kh, g, gh: ātmātoṣaṇamātreṇa] tuṣyanti
sarvadevatāḥ /
ata eva kulācārī ātmānaṃ toṣayenmudā
kulārṇave -
yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo na ca tatra bhogaḥ /
śivā padāmbhoja yugārccakānām,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva
vaiṣṇavānāñca śāktānāṃ śaivādīnāṃ maheśvari /
ātmānaṃ devatāṃ matvā toṣayedramaṇādinā
ātmasthāṃ [j: ātmānaṃ] devatāṃ tyaktvā vahirdevaṃ vicintayet /
karasthaṃ kaustubhaṃ tyaktvā bhramate kāca tṛṣṇayā
p. २१३)
pañcatatvena deveśi svecchācāreṇa vā punaḥ /
jīvaṃ deva [gh, j: brahma] mayaṃ jñātvā toṣayed bhojanādiṣu
haṃsamāheśvare -
yāni yāni ca tīrthāni ye ye devā maheśvari /
śarīraṃ jñāpitaṃ sarvaṃ jīvarūpaṃ sanātani [k, kh, g, c: -nam]
bhāvacūḍāmaṇau -
śarīra [k: -raṃ] vyāpitaṃ raktaṃ jīvo [k: jīva jñeyaṃ] jñeyo
maheśvari /
mṛtadehe varārohe rudhiraṃ naiva tiṣṭhati /
sukhaduḥkhādayaḥ sarve jīvasyāpi maheśvari
jñānadvīpe -
ekaiva hi mahāmāyā nāma bhedena saṃsthitā /
vimohanāya lokānāṃ tasmāt sama manā bhavet
devī viṣṇu śivādīnāmekatvaṃ paricintayet /
bheda bhāva [k: -bhāvo] mano yasya tasya mokṣo na jāyate
kularahasye -
athā durgā tathāviṣṇuryathā viṣṇustathā śivaḥ /
nānābhāva mano yasya tasya mokṣo na jāyate /
sarvaṃ dehamayaṃ [j: deva] jñātvā dehaṃ [j: ayaṃ] śive
p. २१४)
deha jñānaṃ vinā devi jīva jñānaṃ na cet kvacit /
jīva jñānaṃ vinā devi śiva jñānaṃ na cet kvacit
śiva jñānaṃ vinā jīvaḥ śivo'bhūcca na cet kvacit /
ātmabrahmeti saṃjñātvā devabrahmeti bhāvayet
devatātmā'bhinno yastasya jīvaḥ śivo bhavet /
śarīraṃ vyāpitaṃ yadyat jīvaṃ [j: śivaṃ] jñeyaṃ kuleśvari
iti sthirataraṃ yasya tasya jīvaḥ śivo bhavet /
ādau dehaṃ tato jīvaṃ tato devaṃ [k: dehaṃ] vicintayet /
tato devamayaṃ jīvaṃ dehaṃ jīvamayaṃ smaret
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse tripañcāśadullāsaḥ
catuḥpañcāśattamollāsaḥ /
atha maithunānanda lakṣaṇam /
nigama tattvasāre śrīśiva uvāca -
madyānandaṃ mahādevi bahudhāpi prakāśitam /
idānīṃ śrotumicchāmi maithunānanda lakṣaṇam
śrīdevyuvāca -
maithunānanda kathane śaṅkā'bhūt mama mānase /
niyojya nandinaṃ dvāre nirgaccha [k: nirgatya] rati mandiram
p. २१५)
tava snehāt pravaktavyaṃ sādhanaṃ paramaṃ mahat /
yat kṛtvā sādhaka śreṣṭhaḥ śivo'bhūt parameśvara
maithunena vinā deva madyapānaṃ hi duḥkhadam /
madyapānaṃ vinā deva maithunaṃ pāpadāyakam
pānānte maithunaṃ bhadraṃ maithunānte'pi kāraṇam [k: pānakam]
/
pānaṃ maithuna saṃyuktaṃ jīvasya mukti dāyakam
pūrṇānande mahādeva maithunaṃ naiva jāyate /
indriyākalitaṃ sarvaṃ rūpa mānādivarjitam
ata eva kulajñānī madya pānaṃ yathāsukham /
ānandaṃ dvividhaṃ proktaṃ khaṇḍaṃ pūrṇaṃ kuleśvara
khaṇḍānandi [k: -nandī] kriyāmārgī yoni liṅgasya darśanāt [k:
gharṣaṇāt] /
atipānaṃ na karttavyamatipātraṃ na dāpayet
jñānārṇave -
ānande janite devi bahu pātraṃ dadedyadi /
dīyamāne kriyā lupte kruddhā bhavati kāminī
nigama tattve -
śaktirūpā mahāmāyā sarva geheṣu saṃsthitā /
yadānandayutā nārī tadā maccharīraṃ śiva
dehaṃ jīvaṃ tathā prāṇaṃ mano buddhiñca bhojanam /
karomyahaṃ gānapānaṃ svayaṃ devīsvarūpiṇī
sānanda jñāna mātreṇa hṛtpadme'haṃ prakāśitā /
prakāśe'pi svayaṃ devī sākṣādbhavati sādhakaḥ
p. २१६)
sādhakastvaṃ mahādeva sādhyāhaṃ nātra saṃśayaḥ /
ānandaṃ [j: ānande] sādhakaṃ dṛṣṭvā tathā sādhyāñca
śaṅkarīm
darśanācca bhavenmuktiḥ sālokyaṃ parameśvara /
svakāntāṃ parakāntāṃ vā sālokyaṃ darśane śive
sālokyaṃ caiva sārūpyaṃ sāyujyaṃ parameśvari /
nirvāṇañca yadānandaṃ [j: dayā-] mama sthāne prakāśaya
atha caturvidha muktyānanda kathanam /
śrīdevyuvāca -
kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe darśanāt [k: darśane] yat sukhaṃ priya /
tat sukhaṃ sarvadā deva sālokye [j: sālokyaṃ] nātra saṃśayaḥ
kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe sparśane yat sukhaṃ priya /
tatsukhaṃ sarvadā deva sārūpye nātra saṃśayaḥ
kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe saṅgame yat sukha priya /
tatsukhaṃ sarvadā deva sāyujye [j: sāyujya] nātra saṃśayaḥ
śukrotsāraṇa kāle tu yatsukhaṃ priya tatsukham /
jāyate sarvadā deva nirvāṇe nātra saṃśayaḥ
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse catuḥpañcāśadullāsaḥ
pañcapañcāśattamollāsaḥ /
atha pūrṇānandasya māhātmyam /
nigamatattvasāre śrīśiva uvāca -
mātardurge mahābhāge mamaiva prāṇa vallabhe /
pūrṇānandasya māhātmyaṃ mama sthāne prakāśaya
śrīdevyuvāca -
dehī brahmamayaṃ jñātvā [k, g, c: brahmeti saṃjñātvā] sarvaṃ
brahmeti bhāvayet /
janmamṛtyumayaṃ [k, g, c: -bhayaṃ] ghoraṃ kadācinnaiva paśyati
dehī dehe sthite deva pūrṇānanda na jāyate /
bhāvātītaṃ yadā jñānaṃ pūrṇānandaṃ tadā bhavet
bhāvātītamayaṃ bhāvaṃ bhāvaṃ bhāvātītamayam [c:
bhāvātītamaya śiva] /
pūrṇānandaṃ tadā jñeyaṃ gāna pāneṣu [k, g, c: gāne pāneṣu]
jāyate
gānena [k, g, gh, c: jñānena] jāyate pānaṃ pānācca gāyanaṃ śiva
/
ānandasya kramaṃ kutra niścitaṃ kena vartmanā
kiṃ vā kāryamakāryaṃ kiṃ varṇituṃ naiva śakyate /
bhāvātītamayaṃ vākyaṃ bhāvātītamayaṃ stavam
bhāvātītamayaṃ jñānaṃ bhāvātītaṃ hi maithunam /
bhāvātītamayaṃ pānaṃ bhāvātītaṃ hi gāyanam /
bhāvātītamayaṃ dhyānaṃ bhāvātītamayī [k, g, gh, c:
bhāvātītamayā] kriyā
p. २१८)
guptasādhana tantre śrīśiva uvāca -
kvacit pānaṃ kvacidgānaṃ kvaciccarvaṇamācaret /
kvacid dhyānaṃ japādiñca kvacinmaithunamācaret
pānānte carvaṇaṃ devi carvaṇānte pivenmadhu /
māṃsaṃ mudrāṃ mīnayuktaṃ [j: -yuktāṃ] pānamānanda
sammatam [j: saṃyutām]
carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyañca parameśvari /
mukhe yad yat pradātavyaṃ bhojanānanda sammatam
nigama tatve śrīdevyuvāca -
pūrṇānande mahādeva maithunaṃ naiva jāyate /
indriyākalitaṃ sarvaṃ prakāśaka vivarjitam
yadi daivāt sādhakendraḥ kriyākāṅkṣī bhavet śiva /
sarvatra yoniṃ jñātvā'pi ghātaṃ kṛtvā muhurmuhuḥ
kvacid yonau kvacit pārśve kvacit pṛṣṭhe maheśvara /
kvacidāsye kvacit karṇe mūrdhni deśe kvacit kvacit
bhāvātītakrameṇaiva ghātaṃ kuryānumuhurmuhuḥ /
kvacilliṅgena hastena kvacidaṃgulinā śiva
kvacinnāsā puṭenaiva kvacinnetreṇa ghātanam /
kvacit pādenāṃgulinā mūrdhnāpi jihvayā kvacit /
dantaghātaṃ sarvagātraṃ coṣyamāṇaṃ muhurmuhuḥ
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse pañcapañcāśadullāsaḥ
ṣaṭpañcāśattamollāsaḥ /
śrīśiva uvāca -
kuleśi śrotumicchāmi śaktyānandasya lakṣaṇam
śrīdevyuvāca -
śaktyānandaṃ mahādeva bahubhāgye prakāśitam /
prakāśite premānande [j: maheśāna] sarvānandasya tulyatā
bhāvātīto yathā śāktastathā śaktirmaheśvara /
ānandasyāpi tulyatvaṃ pānaṃ ramaṇa tādṛśam
śaktirvā puruṣo [k, g, c: sādhako] vāpi patito yadi bhūtale /
(cihnita sārddha śloka dvayaṃ j: pustake adhikaṃ vidyate)
tatkṣaṇādramaṇaṃ kuryāt ghṛṇā lajjā vivarjitā
sādhakaḥ patito bhūmau sādhyā ramaṇamācaret /
sādhyāpi patitā bhūmau sādhako ramaṇañcaret
anicchāyāṃ na karttavyaṃ kartavyamājñayāpi ca /
anyathāpi na karttavyaṃ ubhau [gh: kartavyāvubhau] narakagāminau
śaktyānande yajet śāktaḥ śivānande yajet śivām /
ānandena yuto deva kukkuro'pi śivo bhavet
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaṭpañcāśadullāsaḥ
saptapañcāśattamollāsaḥ /
atha śakti māhātmyam /
toḍalatantre -
ātma śaktirvarārohe deho'yaṃ (?) jaḍitā sthitā /
vaśīkarttuṃ na śaknoti vāhya śaktestu kā kathā
vāhya śaktirvarārohe sva śaktirjñāyate yadi /
toṣayed bahu yatnena rāga dveṣa vimuktakaḥ [kh, c: vimohakaḥ]
śāktakramacandrikāyām [gh, j: -tandrikāyām] -
vivāhitāyāḥ kanyāyā [j: kāntāyāḥ] yadyanyo ramaṇaṃ caret /
tāsāṃ prahāraṃ nindāñca kauṭilyaṃ naiva kārayet
śaktirūpaṃ kriyārthaṃ hi vivāhaṃ paribhāṣikam /
strīmātre hara patnī ca pumānmātre ca śaṅkaraḥ
śaṅkaro'haṃ varārohe śakterjñānaṃ na saṃśayaḥ /
icchā śakterbhavedicchā kriyā śakteḥ kriyā bhavet
jñāna śakterbhavejjñānaṃ bhavellajjāpi lajjayā /
bandhaṃ mokṣaṃ varārohe icchā śakterna saṃśayaḥ
ata eva mahādevi [k, g, c: mahādeva] deha [g: sarvāṃ] śaktiṃ
prakīrtitam /
yo'nyebhyo darśanebhyaśca bhuktiṃ [gh, c: bhaktiṃ] muktiñca
kāṃskṣati /
svapna labdha dhanenaiva dhanavān sa bhavedyadi
p. २२१)
upāsyā bahavo devā yaduktāstava suvrate [k, g, c: -tāḥ] /
pūjyā [gh, j: pūjā] pradhānā tatraiva śaktirādau dṛḍha [k, c:
dṛḍhaḥ] vrataḥ
śaktirbrahmā śivaḥ śaktiḥ śaktirviṣṇuśca vāsavaḥ /
anye ca bahavo devāḥ śakti mūlāḥ prakīrtitāḥ
śaktiṃ vinā yato hyeṣāmasamarthaṃ prakīrtitam /
atastebhyaḥ pradhānaṃ hi śaktiṃ viddhi mahāmate
śuktau rajatavadbhrāntiryathā [gh: -bhātiryathā] jāyeta pārvati /
tathānya [k, g, c: athānya; gh: anyathā] darśanebhyaśca bhuktiṃ
muktiñca kāṃkṣati
(śloko'yaṃ gh, j: pustakayoradhiko dṛśyate)
manyate ye svamātmānaṃ vibhinnaṃ parameśvarāt /
na te paśyanti taṃ devaṃ vṛthā teṣāṃ pariśramaḥ
sarva devamayīiṃ devīṃ sarva devamayīṃ parām /
ātmānaṃ cintayeddevīṃ paramātma svarūpiṇīm
nirvāṇa tantre -
devyātmānaṃ svamātmānaṃ bhāvayed yatamānasaḥ /
aikyaṃ saṃbhāvayennityaṃ svagurūṃ devatātmakam
ātmānaṃ cintayeddevīṃ śaktimātra svarūpiṇīm /
ātmābhedena yaścintyo [j: ātmābhede layaścintyo] yāti tanmayatāṃ
naraḥ
so'hamityasya satataṃ cintanāt tanmayo bhavet /
ahaṃ devo na cānyo'smi mukto'hamiti bhāvayet
rudrasya cintanādrudro viṣṇuḥ syādviṣṇuḥ syādviṣṇu cintanāt /
durgāyāścintanād durgā bhavatyeva na saṃśayaḥ
p. २२२)
evamabhyāsayogastu ahanyahani [k, g:
evamabhyāsamānantvapyahanyahani] pārvati /
jarā maraṇa kuḥkhādyairmucyate bhava bandhanāt
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse saptapañcāśadullāsaḥ
aṣṭapañcāśattamollāsaḥ /
haṃsa bījasya māhātmyam /
mahānirvāṇa tantre śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇa nātheśa [g, j: parameśāna] triguṇe triguṇātmaka /
adhunā haṃsa bījasya māhātmyaṃ kathaya priya
śrīśiva uvāca -
haṃsa bījasya māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
tava snehena baddho'haṃ kiñcidbhāvaṃ prakāśitam
devālayaṃ bhaveddehaṃ haṃsena manunā śive /
haṃsa bījaṃ samāśritya dehī dehe sadā sthitaḥ
hakāraḥ śaṅkaraścaiva sakāraḥ śaktirīritaḥ /
śiva śaktyātmakaṃ mantramajapeti prakīrtitam
ṣaṭśatāni divārātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ /
ajapā nāma gāyatrīṃ jīvo japati sarvadā
p. २२३)
śrīpārvatyuvāca -
śiva śaktyātmakaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā /
prajapet kena mūlañca so'haṃ kena vicintayet
śrīśiva uvāca -
kumbhakaṃ syād haṃ kāreṇa saḥ kāreṇāpi recanam /
kumbhakeṣu [j: kumbhake'pi] japenmantraṃ pratyeke pratyekākṣaram
tantrāntare -
hakāraṃ śiva bījaṃ syāt śaktibījaṃ sakārakam /
jīvātmānaṃ nādarūpaṃ binduñca paramātmakam
visargaḥ karmma saṅgaḥ syāt haṃsa bījaṃ prakīrtitam /
vindu dvayaṃ visargaḥ syāt sṛṣṭiḥ sthitirmaheśvari
eka binduṃ laye devi dvivinduṃ sṛṣṭirūpakam /
trivinduṃ sthiti rūpañca bindumekaṃ laye punaḥ
śaiva śaktimayaṃ dehaṃ jivātmā karmma rūpakam /
paramātmā bindurūpaṃ haṃsa bījena bhāṣitam
sṛṣṭi sthiti layaṃ jñeyaṃ haṃsa bījaṃ sulocane /
haṃsa jñāne bhavet sṛṣṭiḥ so'haṃ jñāne sthitiḥ priye /
nāhaṃ jñāne layaṃ devi bhāvā bhāva prabodhakam
nārāyaṇī tantre -
svabhāve haṃsa bījena deha bhedena cintanam /
so'haṃ bhāvena parame'pyekadehaṃ vicintayet
hakāreṇa sakārañca sakāreṇa hakārakam /
pūjanaṃ sarvadā kuryāt vāma dakṣa vibhedataḥ
p. २२४)
nārāyaṇī tantre -
śiva bījaṃ hakārañca puṃdeha śiva rūpakam /
(pāṭho'yaṃ g: pustake adhiko dṛśyate) śaktibījaṃ sakāraṃ hi
puṃdehaṃ śiva rūpakam
śakti bījaṃ sakāraṃ hi śaktidehaḥ prakāśitaḥ /
so'haṃ śaktimayaṃ dhyānāt [k, g, c: bhāvāt] jyotirdhyānaṃ
prakāśitam
sūkṣma dhyānamahaṃ brahma sarva vyapi nirañjanam /
(pāṭho ga pustake adhiko dṛśyate) sthūla dhyānaṃ haṃsa bījaṃ
bheda jñānācca labhyate /
so'haṃ jñānād bhavellabhyaṃ jyotirdhyānaṃ sunirmalam
nāhaṃjñānāllabhyate ca vācātītaṃ nirañjanam /
sthūlaṃ tejastathā sūkṣmaṃ dhyānaṃ trividha lakṣaṇam
sthūlamindriyasaṃyuktaṃ yoni liṅgādisaṃyutam /
jyotirdhyānamabhedaṃ hi so'haṃjñānayuto yadi /
sūkṣmaṃ nitya nirākāraṃ gaganādapi nirmalam
iti sarvānandanāthaviracite sarvolllāse aṣṭa pañcāśadullāsaḥ
ūnapaṣṭitamollāsaḥ /
śrīpārvatyuvāca -
dhyānatrayasya madhyeṣu soḥaṃ kena prajāyate
śrīśiva uvāca -
sthūla dhyānaṃ haṃsa bījaṃ sevya sevaka bhedakam /
tejaḥ sūkṣmabhedaṃ hi sevya sevaka varjitam
bhāvātītaṃ hi yaddhyānaṃ so'haṃ jñānāt paraṃ śive /
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudīritā [kh, g, j: udāhṛtā] /
saiva sarveśvarī devī sa ca sarvo maheśvaraḥ
mahānirvāṇa tantre -
svadehe pūjayeddevaṃ nānya dehe kadācana /
svagehe pāyasaṃ tyaktvā bhikṣāmaṭati durmatiḥ
sthūladhyānānmahādeva [k, g, c: mahādeva !] stejodhyānāddhi [j:
dhyānādi] śaṅkarī [j: śaṅkari !] /
sūkṣma dhyānād bhavenmuktiroṅkāraṃ tatra sambhavam [gh:
kumbhakam]
bhinna dehaṃ śivaṃ śakti tejodhyānamabhedakam /
śiva śaktyātmakaṃ sūkṣmaṃ oṃ tatsad vyāpitaṃ jagat
vindu trayaṃ nāda yugmaṃ bindu yugmañca nādakam /
bindumekaṃ nāda yugmaṃ oṃkāraṃ brahma bodhakam
kuṇḍalinyaṅkuśākārā bindurūpaḥ sadāśivaḥ /
aṅkamātraṃ mahādevi śiva śakti prabodhakam
p. २२६)
bindu dvayaṃ vinā devi kiñcinmātraṃ na jāyate /
vāme ca paramā śaktirdakṣiṇe paramaḥ śivaḥ
śiva śaktyātmakaṃ brahma vācātītaṃ sunirmalam /
takāraṃ śaṅkaraṃ jñeyaṃ takāraṃ puṃstva vigraham
brahma bodhamayaṃ devi tat śabdaṃ [j: sarvaṃ] śakti gopitam /
binduyugmaṃ nādamekaṃ takāraṃ brahma bodhakam
tat śabdaṃ parameśāni oṃkārasyāpi bodhakam /
vinā svareṇa deveśi vyañjanaṃ naiva tiṣṭhati
tadvarṇaṃ sakalaṃ bodhaṃ bhāva rūpaṃ prakāśitam /
sakāraḥ śaṅkarī jñeyā takāro nāda rūpakaḥ
śaktibrahmamayaṃ jñānaṃ sat [j: tat] śabdaṃ bhāva bodhakam /
vyañjanaṃ puruṣaṃ jñeyaṃ svaraṃ jñeyañca śaṅkarīm [j:
śaṅkarī]
śiva śaktyātmakaṃ brahma sat śabdenāpi bhāṣṭitam [j: bodhitam] /
sakārañca takārañca puruṣaṃ parameśvari
śakti jñānaṃ madhya [k, g, c: madhye] luptaṃ akāraṃ śabda [j:
sarva] bodhakam /
pañcanādaṃ saptabindumekāṅgaṃ parameśvari
etairyuktaṃ sakāraṃ hi tri vakāraṃ prakāśitam /
satvaṃ rajastamaścaiva tri vakāreṇa bhāṣitam
pañcanādaṃ pañcatattvaṃ bindu svarga bibhūṣitam /
triguṇāktaṃ trikoṇañca pratikoṇaṃ trayānvitam [k, g, gh:
triyānvitaṃ; kh, c: kriyānvitam]
koṇa mātre bindumātraṃ madhye nādaṃ maheśvari /
sarva varṇa kramamidamaṅgaṃ jñeyaṃ śivopari
bindu dvayaṃ vinā bhadre aṅkamātra na jāyate /
nāda vindvaṅka yuṅvarṇa [gh, c: nādabinduyutaṃ] brahma jñānasya
kāraṇam
p. २२७)
tatśabdaṃ jñeya satśabdaṃ sarvabhāva prakāśitam /
tatsat jñeyaṃ brahma bījaṃ oṃkāre'bhūt prakāśitam
oṃkārād jāyate sarvaṃ oṃkāre ca pralīyate /
sṛṣṭi bījaṃ hi oṃkāraṃ laya bījaṃ trilocane
haṃsa bījāt [k, g, c: mantrāt] samudbhūtaṃ bhāvaṃ bhāvātītaṃ
dhruvam /
dakṣiṇānāñca vāmānāṃ siddhāntānāṃ maheśvari
haṃsaḥ so'hañca nāhañca bhedābhedātmanātmakam /
kaulānāñcaiva divyānāṃ bhāvātītaṃ hi kevalam
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ūnaṣaṣṭyullāsaḥ
ṣaṣṭitamollāsaḥ /
śrīpārvatyuvāca -
kena [j: yena] mārgeṇa vā svāmin bhāvātītaṃ prakāśitam /
prakāśite'pi kaulānāṃ divyānāṃ bhedakaṃ vada
śrīśiva uvāca -
yanmārgiṇā bhavet kaulo divyo'bhūt tena mārgiṇā /
ubhayoreka bhāvena bhāvātītamayo bhavet
divyānāñca jagaddivyaṃ kaulānāṃ divya [g: bhāva] varjitam /
divyastu devavat prāyo vīraścoddhata mānasaḥ /
divya vīre ca yo bhedaḥ sa bhedaḥ parikathyate
p. २२८)
nigama tatve -
kaulānāṃ niyamo nāsti niṣedhayas vidheḥ śive [gh: niṣedhañca
vidhiḥ śivaḥ] /
divyānāñca tathā jñeyaṃ muktimātraṃ vibhedakam [g: -
mātrabhedakam]
divyānāṃ tejasi bhāve bhāvātītaṃ prakāśitam /
tejaḥ syāt paramāṇuśca sarva vyāpinirañjanam
kaulānāñca tathaivoktamabhāve bhāva varjitaṃ /
prasaṅgāt kathayāmyadya divyasyāpi ca lakṣaṇam
tathā ca samayācāratantre -
yadvarṇā devatā [k, g, c: devatāḥ] yasya [k, g, c: sarvaṃ] tattejaḥ
puñja pūritam /
tejomayaṃ jagat sarvaṃ vibhāvya mūrtti kalpanam [j: kalpitam]
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse siddhāntācāra kathane
ṣaṣṭyullāsaḥ
ekaṣaṣṭitamollāsaḥ /
atha kaulācāraḥ /
nirdvandva mānaso bhūtvā jñātvā kāma kalā tanum /
idaṃ vīra kulaṃ devi jñeyaṃ ramyaṃ manoharam
[nirdvandvamānaso bhūtvā asyabhāvaḥ (c: asyabhāvaḥ prakāśitaḥ)
yāmale]
dvandvātīto bhavedeka eko bhāvātītaḥ śive /
prakāśa vākyaṃ nirdvandvamekaṃ hrasvaṃ hi dīrghakam
p. २२९)
hrasva dīrgha krameṇaiva jagat sthāvara jaṅgamam /
guruṃ laghuṃ dīrghaṃ vācātītaṃ vacaḥ śive
bhāvātītaṃ jagat sarvaṃ jñānaṃ jñeyamayaṃ śivaṃ /
(ślokārddho'yaṃ k, c: pustakayorvidyate) jñānametat jagat sarvaṃ
jñānaṃ jñeyamayaṃ śive
jñānametat jagat sarvaṃ manojñeyaṃ maheśvari /
jñānajñeyaṃ mano devi bhāvātītaṃ sunirmalam
jñānārṇave -
sthūla sūkṣma manaścāpi bhāvād bhāvātītaṃ śive /
bhāvātitād bhavedbhāvo bīja vṛkṣeva pārvati
ābrahmastamba paryantaṃ prabhāti mānase [k, g, c: mānasī; j: manasi]
sadā [j: śive] /
ata eva maheśāni mano'tītaṃ nirañjanam
jñātvā kāma kalā tanu masya bhāvaḥ /
kulārṇave -
kāmena kāmanāsiddhirniṣkāmī mokṣatāṃ [j: kṣematām] vrajet /
ata eva jagat sarvaṃ kāmabhāvaṃ sulocane /
sadā kāmena sā bhāti kalārūpā sanātanī
atha kalā pramāṇamāha /
nīlatantre -
kulākulaṃ śmaśānañca latā veśyañca vāruṇam /
pīṭhaṃ nigūḍhā prakṛtiṃ yoniṃ cākhyānukīrttitam [k, c:
cākhyānakīrttanaṃ]
p. २३०)
niruttare -
kalā cānukalāpañca kalāmātra prakīrtitā /
kalā ca dvividhā proktā guptā vyaktā maheśvari
guptā ca prakṛtirūpā vyaktā ramaṇadāyinī /
śmaśāna vāsino vīrāḥ kalāṃ pūjanti sarvadā
śmaśāna vāsino vīrāḥ guptāyoniṃ prapūjayet /
vyaktāyoniṃ [vyaktāyoniṃ yajedvīro'śmaśāne gopane śive /
iti k, g: pustakīyapāṭhaḥ /
vyaktāyoniṃ maheśāni śmaśāne gopane śive /
iti c: pustakīyapāṭhaḥ /] yajedvīraḥ śmaśāne gopane śive
kalāñca pūjayedguptāṃ mānasī (?) parameśvari /
vyaktāpi (?) pūjayedvīro vāhye'pi nirjane priye
vyaktāyoniṃ maheśāni dvividhāṃ muktidāyinīm /
udāsināṃ śmaśānañca gṛhiṇāmarccayedbhagam
śmaśāna pūjanādvīro bhaga pūjādhikārakaḥ /
śavārūḍhāt tathā devi bhagārūḍhādhikārakaḥ
bhedajñānāt yathā devi ekajñānādhikārakaḥ /
śmaśāna dvividhaṃ devi citāyoniḥ prakīrtitā /
citā vyaktāpi deveśi guptayonīti kīrtitā
nirvāṇatantre -
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca parameśvari /
kalāvāsava yogena kalā pūjāṃ prakalpayet
kulārṇave -
āsavena vinā devi maithunaṃ naiva kārayet /
maithunena vinā devi madyapānaṃ na cācaret
p. २३१)
ata eva maheśāni gṛha dharmma praśastakaḥ /
śavāsanamudāsināṃ gṛhiṇāmāsavāsanam /
gatāsūnaśavaḥ prokto madya pānāsavaḥ priye
tantrāntare -
śave vāpyāsave vāpi kārya siddhirna saṃśayaḥ /
śavāsane bhedakāryamabhedamāsavāsane
śakti dehe maheśāni na kuryācca śavāsanam /
śaktidarśanamātreṇāpyudāsināṃ kriyā kṣayaḥ
āsavasyāsanaṃ devi puṃdehaṃ [g: -dehe] śakti dehakam /
puruṣasyāsanaṃ śaktiḥ śakteḥ puruṣa dehakam
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ekaṣaṣṭyullāsaḥ
dvāṣaṣṭitamollāsaḥ /
atha prakṛti svarūpa lakṣaṇam /
vṛhadyoni tantre -
prakṛtiṃ vyarthatāṃ jñātvā yacca kālīṃ prapūjayet /
vṛthā pūjā bhavettasya na bījaṃ jala secanam
ajñātvā prakṛtiṃ devi [j: devīṃ] brahmajñānaṃ karoti yaḥ /
vṛthā jñānaṃ bhavettasya klīvamāliṅganaṃ yathā [k, c: śaktiṣu
śaktisaṅgamam]
p. २३२)
(śloko'yaṃ g, gh, j: pustakeṣvadhiko dṛśyate) prakṛtijñānamālabhya
brahmajñānaṃ karoti yaḥ /
vṛthā jñānaṃ bhavettasya śaktiṣu śaktisaṅgamam
keciddhyāyanti prakṛtiṃ kecicca puruṣaṃ śive [j: priye] /
te brahmajñāninaḥ santaḥ prakṛtiṃ puruṣātmakam
vinā na prakṛtiṃ brahma vinā brahma na tat śivām /
ubhayorjñānayogena brahmajānīti niścitam
siddhalāharītantre -
kecid vadanti prakṛtiṃ kecit puruṣa kīrttanam /
ubhayorekabhāvena brahmajñānīti niścitam
pārvatyuvāca -
vācātītaṃ kriyātītaṃ mano'tītaṃ sanātanam /
brahmajñānamidaṃ deva prakṛtiḥ kā vadasva me [j: prakṛtiṃ kāṃ
vada prabho]
vṛhadyonitantre / śrīśiva uvāca -
yā proktā prakṛtirnityā jagadambe sanātani [gh, j: sanātanī] /
saiva yoni svarūpā ca [gh: sā] jagadutpatti kāriṇī
siddhalāharītantre -
sattvādayo guṇā devi jāyante prakṛterdhruvam /
brahma viṣṇu śivādīnāṃ mūlāḥ sattvādayo guṇāḥ
koṇatrayeṣu deveśi guṇatrayaṃ sutiṣṭhati /
sthūla sūkṣmamayaṃ jyotirvyāpitā prakṛtiḥ sthitā
p. २३३)
sattvādayo guṇāstasyāḥ sāpi sattvādayo guṇāḥ /
guṇātītā bhavet sāpi vācātītā hi vācikā [g, gh: vācakā; j:
vācakam]
brahma viṣṇu śivādiśca bhaved yasyā [gh, j: tasyā] nijecchayā /
punaḥ pralīyate yasyā [gh, j: tasyāṃ] tasyāśca jāyate punaḥ
prakṛtirvikṛtimāpanne sarvaṃ paśyati pārvati /
vikṛtiḥ prakṛtimāpanne tataḥ kiñcinna paśyati
tantrāntare -
yā proktā prakṛtirnityā vikṛtiḥ sā maheśvari [j: syānmaheśvari] /
satvaṃ rajastamo devi kecidbhinnaṃ vadanti ca /
guṇa baddhāśca te jīvā mokṣasya nādhikāritā [k, g, c:
nādhikāritāḥ; j: nādhikāriṇaḥ]
śrīpārvatyuvāca -
triguṇena [g: trikoṇena] mahādeva trividhā cet kriyāsthitā /
triguṇe'pyekabhāvo'pi guṇaśca kena jāyate
śrīmahādeva uvāca -
guṇatraya vibhedena [k, g, c: vibhāgena] vikṛtiḥ syāt priyamvade /
ekabhāvena prakṛtiścaṇakākāra rūpakaḥ
tantrāntare -
yā proktā prakṛtirnityā caṇakākāra [k, g, c: caṇakākṛti] rūpiṇī /
vibhinne śiva śaktiḥ syādabhinne caṇakaḥ śive
p. २३४)
triguṇāktaṃ [j: triguṇānāṃ] trikoṇañca caṇakaṃ triguṇātmakam /
griguṇaḥ parameśāni bhūrjalaṃ [gh: kṣitirbhūḥ; c: ujjvalaṃ; j:
kṣitiḥkaṃ] pāvako dhruvam
tamaḥ satvaṃ rajaścaiva [g, gh, j: tamorajaśca sattvañca] trikoṇeṣu
[gh, j: triguṇeṣu] sadā sthitaḥ /
triguṇa [j: trikoṇa] vyāpitaṃ sarvaṃ jagat sthāvare jaṅgamam
ādyāśaktiyuto devaścaṇakākāra rūpakaḥ /
nirguṇasyālayaḥ sākṣānmahākālyālayaḥ priye
ānandasyāhutiṃ yatra [k, g, c: tatra] sa evānanda rūpakaḥ /
tadākṛtiḥ [j: prakṛtiḥ] sthūlabhūtā [gh: -bhūtvā] nārīdeha [j: -
dehe] prakāśitā /
sūkṣmadeha [j: dehe] samudbhūtā puṃdeheṣu prakāśitā
nigamakalpadrume -
liṅgaṃ kṛcchraṃ bhagaṃ kṛcchraṃ veṣṭitaṃ bhuvana trayam /
liṅgamadhye sthitā yoniryonimadhye ca liṅgakam /
ubhāvubhau ca saṃtyaktvā kṣaṇamātra na tiṣṭhati
samayācāra tantre -
nirguṇaṃ yat paraṃ brahma śarīrādiṣu varjitam /
sākāraṃ yadbhaveddevi kevalaṃ bodha hetave
yathā sūryasya bimbañca bahudhā darpaṇādiṣu /
dṛśyate parameśāni tathā sarvamidaṃ jagat
eka eva paraṃ brahma jyotīrūpaṃ nirañjanam /
sākāraṃ yadi jāyeta svecchayāpi tadā priye
p. २३५)
jyotī rūpā mahāyoniḥ sthūla sūkṣma prabodhinī /
sākāraṃ svecchayā tasyā nirākārañca svecchayā
yadā sā'pyeka rūpā ca tadā sūkṣmā sanātanī /
yadā ced bahudhā bhūtā [j: bhūtvā] tadā jyotīti kīrtitā
śarīrādiyutā cet syāt sākāraṃ parameśvari /
bahunā [gh, j: bahudhā] ramaṇenāpi cābhāve bhābabodhakam
abhāvāj jāyate sarvaṃ jagat sthāvara jaṅgamam /
rūpatrayaṃ bhāvabodhaṃ sṛṣṭi sthiti layaḥ priye
prakṛtiśca pumāṃścaiva tayorvījaṃ hi bhautikam /
bhautikāṃ prakṛtiṃ jñeyāṃ [j: bhautikā prakṛtirjñeyā] bhautikaṃ
puruṣaṃ śive
vadāmi bhautikaṃ brahma prakṛti puruṣātmakam /
bhagañca prakṛtiṃ jñeyaṃ pumān brahmeti pārvati
prakṛtyāñca [k, g, c: prakṛtyāyāḥ; gh: prakṛtyā] pumān [gh:
puruṣa] brahma puṃsi prakṛtirīśvarī /
sarvadā vāyunā devi tatra śṛṅgārakāvubhau
vāyurākāśa saṃyukto vāyavāktaḥ sarvabhūtakaḥ [g:
sarvabhautikaḥ; gh: pañcabhūtakaḥ] /
yathāṅgāṅgī mamāhañca [j: madaṅgañca] tathāpi
pāñcabhautikaḥ [gh, c: -bhautikam]
anityaṃ pañcadhā jñeyaṃ pañcaikyaṃ nityakalpanam /
kalpanāyāṃ bhavet sṛṣṭiḥ kalpanāyāṃ layo bhavet /
kaula jñānamidaṃ devi kalpātītaṃ nirañjanam
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvāṣaṣṭhyullāsaḥ
triṣaṣṭitamollāsaḥ /
tantrāntare / śrīpārvatyuvāca -
rūpatrayañca kiṃ deva brahmajñānañca kiṃ prabho /
kaivalyaṃ kīdṛśaṃ jñānaṃ kathaya prāṇa vallabha
śrīśiva uvāca -
sthūlarūpaṃ jyotīrūpaṃ sūkṣmarūpaṃ sulocane [j: trilocane] /
rūpatrayamidaṃ jñeya.ṃ [g: proktaṃ] brahma jñānasya kāraṇam
atha brahmajñānam / śrīśiva uvāca -
ākāśājjāyate vāyurvāyorutpadyate raviḥ /
raverutpadyate toyaṃ toyādutpadyate mahī
pañcabhūtātmakaṃ yadyat sthūlarūpaṃ maheśvari /
aṇḍajaḥ svedajaścaiva udbhijjaśca jarāyujaḥ
aṇḍajāḥ pakṣi saprādyāḥ svedajā maśakādayaḥ /
vṛkṣa gulmādayo devi udbhijjāhi hi vicetanāḥ
jarāyujā mahādevi [gh, j: maheśāni] manujāḥ paśavastathā /
teṣāṃ madhye manuṣyeṣu brahmajñānañca jāyate
caturviṃśati tattvañca jyotīrūpaṃ prakāśitam /
tannāśe parameśāni sūkṣmadehī prakāśitaḥ
caturviṃśatitattvāni śṛṇuṣva prāṇa vallabhe /
kṣitirjalaṃ tathā tejo vāyurākāśa eva ca
p. २३७)
prāṇāpānasamānaśca vyānodānau [k, c: ścodānavyānau] ca
vāyavaḥ /
śravaṇaṃ darśanaṃ ghrāṇaṃ sparśanaṃ rasa bodhanam
gudaṃ liṅgaṃ hastapādau vākyañca parameśvari /
(pāṭho'yaṃ gh, j: pustakayornāsti) tyāgaṃ śṛṅgāraścittendriya
catuṣṭayam /
caturviṃśati tattvāni śaktiratra pṛthak pṛthak
śrīpārvatyuvāca -
caturviṃśati tattvāni kathitāni tvayā prabho /
adhunā śrotumicchāmi tattat śaktyanukīrttanam
śrīmhādeva uvāca -
anantāḥ śaktayo devi dehamadhye prakāśitāḥ /
gadituṃ naiva śaknomi brahmāṇḍānte'pi pārvati
tāsāṃ madhye śreṣṭhaṃ [j: sṛṣṭi] rūpā caturviṃśati rūpikā /
tāsāṃ madhye śreṣṭha [j: sṛṣṭi] rūpā caturddaśa parātmikā
tāsāṃ madhye caturddhā ca śaktirātmā [k, kh: śaktiruktā; c:
śaktirūpā ca] maheśvari /
(pāṭho'yaṃ j: pustake adhiko vidyate) tridhaikātmā caturdhā ca
śaktiruktā maheśvari
sundarī buddhirūpā ca manorūpā ca kālikā /
cittarūpā ca tārā [gh: tāriṇī cittarūpā ca] syāt [j: syuḥ]
tridhaikoktā [gh: tridhaikātmā] kriyātmikā
śaṅkaro'bhūnmahādevo'pyahaṅkāra svarūpakaḥ /
vināhaṅkāramātreṇa kiñcinmātraṃ na jāyate
p. २३८)
ātmano'pi nirvikalpādahaṅkāraḥ prajāyate /
ahaṅkārasya nirlepādahaṃ brahmeti bhāṣyate
mṛttikāyāṃ ghaṭo devi hāṭake kaṭakaṃ yathā /
śuktau rajatavattoye taraṅga budbudau [k, g: taraṅgaṃ budbudaṃ]
yathā
rajjau bhujaṅgavaddevi sphāṭike rañjanaṃ yathā /
tathā deho maheśāni dehimadhye prakāśitaḥ
ghaṭe nāśe mṛttikā syāt kaṭake hāṭakaṃ tathā [gh: yathā] /
taraṅga budbudau nāśe toyamātraṃ na saṃśayaḥ
bhujaṅga nāśe rajjuḥ syāt rañjane sphāṭikaṃ tathā [gh: yathā] /
dehanāśe tathā deho kevalo'haṃ nirañjanaḥ [j: niraṃjanam]
svarūpaṃ śūnyaṃ yaddhyānaṃ tat samādhirna saṃśayaḥ /
advaitaṃ [j: arthaitat] paramaṃ brahma kevalo'haṃ nirañjanaḥ [kh, g,
c, j: -nam]
sarvātītaṃ paraṃ śāntaṃ svātma jñāna prabodhakam /
prabodhe tu pare tattve kevalo'haṃ nirañjanaḥ [g, j: -nam]
nirañjanamidaṃ jñeyamavāṅmanasa gocaram /
gadite [j: -tuṃ] tat paraṃ brahma sarvaṃ vyāpyaika [j: vyāpyaiva]
saṃsthitam
tasmin [j: tasmāt] jātaṃ jagat sarvaṃ tasminneva sthitaṃ sadā /
pralīnaṃ hi punastasmin kṣitau vṛkṣeva [j: brahmaiva] pārvati
utpatte [k, kh, c: utpatti] rvyutkrameṇaiva sṛṣṭirvrahmaṇi [j: brahmava]
līyate /
sṛjyate ca punastasmāt [gh: tasmin] svecchayā nija māyayā
p. २३९)
brahmakhelā jagat sarvaṃ brahma rūpamidaṃ jagat /
sarvaṃ hi khalvidaṃ brahma tadanyannāsti kiñcana
viśvasāre -
ābrahma stamba paryantaṃ paraṃ brahmasvarūpakam /
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ praṇamāmi jaganmayam
tantrāntare -
bhāvātītaṃ paraṃ bhāvaṃ dhyānātītaṃ hi dhyānakam /
kriyātītaṃ kriyāyuktaṃ sarvaṃ vyāpyaika saṃsthitam
sarvātītaṃ sarva rūpaṃ nirvikalpañca kalpitam /
nirvikāraṃ vikārāktaṃ sarvaṃ vyāpyaika saṃsthitam
yallābhānnāparaṃ lābhaṃ yat sukhānnāparaṃ sukham /
yajajñānānnāparaṃ jñānaṃ tadbrahme tyavadhārayet
tantrāntare -
mahī vilīyate toye toyaṃ vilīyate ravau /
ravirvilīyate vāyau vāyurvilīyate ca khe
vyoma vilīyate satye satyaṃ vilīyate śive /
śivo vilīyate śaktau tato brahma nirūpaṇam
nigamatattvasāre -
brahmānandamayaṃ sarvaṃ yadi jānāti tattvataḥ /
tadā muktimavāpno yadā [gh, j: yathā] brahmapravindati
vāme prakṛti rūpā ca dakṣiṇe puruṣākṛtiḥ /
tayoḥ saṅgama [gh, j: saṃyoga] mātreṇa śarīraṃ jāyate dhruvam
p. २४०)
tadicchayā bhojanādi sarvametat tadīcchayā /
sukhecchāpi ca duḥkhecchā paraṃ brahma prakārakam [kh:
prakāraṇam; gh: prakāśakam]
brahma khelā [j: brahmatvena jagat sarvaṃ doṣādoṣaṃ na cācaret /
doṣo'pi brahmaṇaḥ sarvaṃ guṇameva ca tasya tu [j:
hāsyakautūhalādikam]
nṛtya gānādikaṃ [k, j: gītā] sarvaṃ aindrajālikavat priye /
līlayā brahmaṇaḥ sarvaṃ hāsya kautūhalādikam
khelārthañca [gh: khelārthaṃ; j: khelārtha hi] paraṃ [gh: paramaṃ]
brahma sākāro'sti kṣaṇe kṣaṇe [gh: sākāraśca yugeyuge; j:
sākārohi yugeyuge] /
divye śarīre so'pyasti tathā kīṭādikeṣu ca
sarvaṃ brahmamayaṃ jñātvā sarvakarmāṇi sādhayet /
pītvā tu mohamadirāṃ [gh, j: pītvā mohamadirāñca] unmatteva
svayaṃ vibhuḥ
mānuṣī tanumāśritya sukhaṃ mokṣañca kāṅkṣati /
bhūta prakṛtimāśritya dehināṃ dehanāśakṛt
dhānināṃ dhana nāśāya dasyurūpadharo'vyayaḥ /
nirmamo [j: nirmalo] nirahaṅkāraḥ sadā jyotirmayaḥ smṛtaḥ
kvacit śokādi vyākrāntaḥ kvacit saukhyādi saṃkulaḥ /
kvaciddhāsyādi saṃyukto dhanavānati [k, g, c: dhana nārīti] kaścana
kāminī rūpamāśritya kāminīnāṃ kalevare /
kāmonmattā kāmamayī [gh: kāmonmattaḥ kāmayate] paraṃ
brahmaiva sarvathā /
madanaṃ rūpamāśritya puruṣo vihvalāyate
gururūpaṃ samāśritya lokaḥ mantrāyate bhavāt /
ātmecchayā kṛtaṃ karma doṣādoṣaṃ na cācaret
p. २४१)
brahmarūpamidaṃ sarvaṃ brahmarūpaṃ jaganmayaṃ /
ūrddhaśūnye gatistasya madhyaśūnye vyavasthitaḥ
adhaḥ śūnye ca gamanaṃ ko vā jānāti tattvataḥ /
ūrddha śūnye svapna bhāvaṃ brahma randhraṃ prakīrtitam
madhyaśūnyaṃ [j: -śūnye] bhruvormadhye tasmin jñānādi cintanam
/
mūlādhāre adhaḥ śūnyaṃ tatra kāmādi cintanam
śūnyānte krīḍati brahma ajño'pi [c, j: ājñā] nahi labhyate /
sa tiṣṭhati paraṃ brahma svecchayā līlayāpi ca
jñānāt siddhimavāpnoti na jñānānna ca siddhibhāk /
brahmajñānamidaṃ vatsa yo na jānāti tattvataḥ /
dhyāna pūjādikaṃ sarvaṃ tasya siddhirna jāyate
brahmajñānaṃ vinā sarvamasiddhikāraṇaṃ smṛtam /
ata eva maheśāna kalau siddhirna jāyate
siddherhi kāraṇaṃ brahma sarvathaiva kuleśvara /
yo vijānāti tattvena dehānte brahmabhāg bhavet
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse triṣaṣṭyullāsaḥ
Original text: sarvollāsatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0