Language

ENहिગુ
Scripture Library

sarvollāsatantram · Chapter 1

1

srīgurave namaḥ /
atha śrīsarvānandanāthakṛta-sarvollāsasya
ullāsanirṇayaḥ //
prakṛterlakṣaṇaṃ śāstrardevatāmūrtikalpanaṃ /
ullāse prathame vakṣye nigamāgamalakṣaṇam

2

vakṣye'haṃ tantranāmāni dvitīyollāsakepi ca /
tricatuḥpañcamolāse sṛṣṭyutpattiṃ vadāmyaham

3

ṣaṣṭhe sṛṣṭilayaṃ vakṣye saptame bhāvalakṣaṇam /
ācārañcāṣṭame vakṣye kumāryā lakṣaṇaṃ vidhim

4

vakṣye'haṃ navamollāse bhāvādināmalakṣaṇam /
daśame śrīgurordhyānamekādaśe'pi lakṣaṇam

5

dvādaśe vaiṣṇavācāraṃ tato bhaktiṃ trayodaśe /
vakṣye caturdaśollāse bali-lakṣaṇamuttamam

6

aṣṭāṅgayogasaṃsiddhiṃ vaiṣṇavācārameva ca /
vakṣye pañcadaśollāse śaivācāraṃ tathaiva ca

7

bibhāvau vīrapaśavorllakṣaṇaṃ pañcatattvakam /
tattvasyaivānukalpañca tilakañcaiva ṣoḍaśe

8

ullāse saptadaśake yantrarājasya lakṣaṇam /
śāktācārakramaṃ vakṣye vāmadakṣiṇabhedataḥ

9

nindakasya paśoścāpi aṣṭādaśe nirūpitam /
lakṣaṇaṃ sādhakānāñca divyacakrasya lakṣaṇam

10

vīracakrakramaṃ vakṣye ullāse'pyūnaviṃśatau /
cakrasthānamāsanañca cakramadhye praveśanam

11

vakṣye'haṃ devacakrasya lakṣaṇañcaiva viṃśatau /
jātyabhedaṃ cakramadhye tathā dravyanirūpaṇam

12

(kh)
guroḥ kṛpāprasādena taṃ vakṣye'pyekaviṃśatau /
dvāviṃśatikollāse pātrādhārau ca lakṣaṇau

13

ādya-tattvasya-māhātmyaṃ vakṣye'haṃ trayoviṃśatau /
dravyābhedaṃ śaktiśuddhiṃ caturviṃśatike'pi ca

14

pañcaviṃśatikollāse cādya-tattvasya śodhanam /
ānandabhairavadhyānaṃ tathaivānandabhairavīm

15

ṣaḍviṃśatau pravakṣyāmi saṃkṣepe dravyaśodhanam /
māṃsaṃ matsyañca mudrāñca lakṣaṇaṃ śodhanaṃ tathā

16

gurupādarajo dhyātvā vakṣye'haṃ saptaviṃśatau /
vakṣye'haṃ lakṣaṇaṃ śakteraṣṭāviṃśatike'pi ca

17

ūnaviṃśadikollāse vakṣye'haṃ śaktiśodhanam /
vidhānaṃ samvidā-pānamullāse triṃśadike'pi ca

18

śrīcakrasya ca pātrasya cādhārasya ca lakṣaṇam /
ekatriṃśadikolāse vakṣye nānāprakārakam

19

sādhakasya ca pātrāṇi dvātriṃśati nirūpaṇam /
vaṭukādivalistritriṃśadike parikīrtitaḥ

20

nyāsaṃ tarpaṇakaṃ karma catustriṃśati lakṣaṇam /
pañcatriṃśadike vakṣye prāthanaṃ pātravandanam

21

ṣaṭtriṃśati mahollāse niyamaṃ pātralakṣaṇam /
saptatriṃśadikollāse śrīgurordhyānalakṣaṇam

22

aṣṭaviṃśadikollāse madhudāna-pramāṇakam /
ūnacatvāriṃśadīti pañcamasya vidhānakam

23

catvāriṃśadikollāse vakṣye krīḍādilakṣaṇam /
ekacatvāriṃśadīti pañcamānāndalakṣaṇam

24

dvācatvāriṃśadīti sādhakānandalakṣaṇam /
ānandaṃ navapātrasya tricatvāriṃśadīti ca

25

(g)
caucatvāriṃśadullāse pañcamasya ca lakṣaṇam /
pañcacatvāriṃśadīti ānandastotramuttamam

26

abhiṣekakramaṃ vakṣye ṣaṭcatvāriṃśadīti ca /
saptacatvāriṃśadīti dakṣiṇācārabhāvakam

27

aṣṭacatvāriṃśadīti vāmācāraṃ viśeṣakam /
puṣpapramāṇaṃ tatraiva pañcadhā saptadheti ca

28

ūnapañcāśadullāse vidhānaṃ puṣpaśodhanaṃ /
vakṣye pañcāśadullāse lakṣaṇaṃ kulayoṣitām

29

ekapañcāśadullāse maithunasya ca lakṣaṇam /
dvāpañcāśadikollāse śaktijñānaṃ prakāśakam

30

tripañcāśadikollāse siddhāntācāralakṣaṇam /
catuḥpañcāśadulāse pūrṇānandaviśeṣakam

31

pañcapañcāśadullase pūrṇānandasya lakṣaṇam /
ṣaṭpañcāśadikolāse śaktyānandasya lakṣaṇam

32

saptapañcāśadullāse śaktimāhātmyamuttamam /
aṣṭapañcāśadullāse haṃsabījasya lakṣaṇam

33

dhyānatrasya māhātmyaṃ vakṣye'hamūnaṣaṣṭike /
divyācārakramaṃ vakṣye ṣaṣṭamullāse suniścitam

34

kaulācāra ekaṣaṣṭau kathito granthakṛdbudhaḥ /
prakṛterlakṣaṇaṃ yad yat svarūpañca dviṣaṣṭike

33

triṣaṣṭau brahmaṇaḥ jñānaṃ jīvanmuktastataḥ param /
catuḥṣaṣṭau samāptaśca granthollāsa-yathoditaḥ

1

ityullāsa-nirṇayaḥ samāptaḥ /
sarvollāsatantram /
śrīsarvānandanāthaviracitam /
prathamollāsaḥ /
śrīgurave namaḥ [kh: namaḥ parama devatāyai] /
praṇamya [g, gh: namāmi] prakṛtiṃ nityāṃ jagadātmasvarūpiṇīm /
sarvollāsaṃ mahollāsaṃ mahollāse vadāmyaham

2

nigamādāgamācchāstrād bhāvācāraṃ samuddhṛtam /
śrīsarvānandanāthoktaṃ śrīdevyāścaraṇāmbuje

3

gaṇeśatantre śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā nityā triguṇā triguṇātmikā /
prakṛterlakṣaṇaṃ kiñcittava sthāne vadāmyaham

4

ekādhikye guṇānāñcedvikṛtiḥ syānmaheśvari /
triguṇānāṃ samānānāṃ prakṛtiḥ sūkṣmarūpiṇau

5

same'pi nityā yā devī viṣame sādhyanityakā /
nityānityaprabodhārthaṃ heturjñeyaḥ parasparam

6

kecit (?) sthūlaṃ nityarūpaṃ kecit (?) sūkṣmaṃ prakalpayet /
nityānityaṃ jagat sarvamātmarūpeṇa bhāvitam

7

p. २)
ātmā ca parameśāni tridhārūpaṃ sanātanam /
paramātmā ca vāhyātmā jīvātmeti prakīrtitam

8

jīvātmā liṅgarūpī ca śuddhadīpaśikhākṛtiḥ /
tejodhyānaṃ mahadrūpaṃ tejīyaḥ sūkṣmarūpakam

9

hetunā bhāṣitaṃ yadyattattat sthūlaṃ maheśvari /
tejodhyānaṃ vinā kaścid (?) dhyānamātraṃ nacecchive

10

yathā dhṛtasya takrasya heturdughaṃ maheśvari /
sthūlasyāpi ca sūkṣmasya tejoheturdhruvantathā

11

mano'pi tejaḥ parame ! sthūlamindriyabhāṣitam /
mano'tītaṃ sūkṣmamekamekamātraṃ nirañjanam

12

nirañjanaṃ sarvarūpaṃ sarvajñānasya kāraṇam /
sākṣivadbhāti tadbrahma prakṛtirvikṛtiḥ śive

13

atha nigamalakṣaṇaṃ yāmale -
nirgataḥ śaṅkarīvaktrād gataśca giriśānane /
mataḥ śrīvāsudevasya tasmānnigama ucyate

14

atha nigamākhyākathanam /
kalpasāraṃ kalpatattvaṃ kalpadrumamataḥparam /
purā proktā kalpalatā kalpānandañca [gh: kalpānandeti] pañcadhā

15

athāgamalakṣaṇam /
āgataḥ śivavaktebhyo gataśca girijānanam [g: girijānane] /
mataḥ śrīvāsudevasya tasmādāgama ucyate

16

p. ३) athāgamanigamaprakāśakathanam /
vāsudevo'pi tacchrutvāpyuvāca gaṇeśaṃ prati /
nandīśvarāya tadvākyaṃ nigamāgamasammatam

17

gaṇeśena pravaktavyaṃ yāmaleṣu prakāśitam /
evaṃ parasparaṃ vyāpta āgamonigamaḥ kṣitau

18

catuḥṣṭyāgamaḥ proktaḥ pañcadhā nigamaḥ śive /
yāmalañca caturdhoktaṃ tasmācchāstraṃ prakāśitam

19

atha yāmalotpattiḥ /
sūkṣme'pi nirmalā yā ca sthūle sā yāmalaḥ śive /
yāmaloktaṃ sthūlarūpaṃ sarvaśāstrasya bodhanam

20

atha śāstrotpattiḥ /
catuḥṣaṣṭyāgamaḥ proktaḥ pañcadhā nigamastathā /
yāmalañca caturdhoktaṃ tasmācchāstraṃ prakāśitam

21

nigamādāgamo jāta āgamād yāmalo bhavet /
yāmalādveda-saṃjātaṃ vedājjātaṃ purāṇakam

22

purāṇāt smṛti-saṃjātaṃ smṛteḥ śāstrāṇi yāni ca /
tāni gṛhṇāṇi yatnena cottamaṃ hi kramotkramāt

23

atha yugabhede śāstrācaraṇam /
satye śrutyuktakarmāṇi tretāyāṃ smṛtisammatam /
dvāpare ca purāṇāni kalāvāgamasammatam

24

āgamoktavidhānena kalau devān yajet sudhīḥ /
nahi devāḥ prasīdanti kalau cāndhavidhāntaḥ

25

p. ४) atha śāstreṇa devatāyā mūrtinirūpaṇam /
paramātmāgamaḥ prokto vedo jīva udāhṛtaḥ /
purāṇānyaṅgaśāstrāṇi cāṅgaṃ pratyaṅgakaṃ smṛtiḥ

26

anyāni sarvaśāstrāṇi romādīni krameṇa ca /
śāstreṇa jñāyate rūpaṃ devatāyāḥ prabhedakam

27

nārāyaṇī tantre -
nigamātmā maheśāni paramātmāgamo dhruvam /
jīvātmā yāmalaṃ proktaṃ vāhyātmā vedarūpakam

28

aṅgāni ca purāṇāni aṅgasyāṅgaṃ smṛtiḥ priye /
anyāni yāni śāstrāṇi tanūruhāṇi pārvati

29

śāstreṇa devatārūpaṃ jāyate yugabhedataḥ //
atha vedotpattikathanam /
brahmayāmasambhūtaṃ sāmavedamataṃ śive /
rudra-yāmalasaṃjātam [gh, ṅ: sambhūtam] ṛgvedāṃ paramaṃ
mahat

30

viṣṇu-yāmalasambhūtaṃ yajurvedaṃ kuleśvari /
śakti-yāmalasambhūtamatharvaṃ paramaṃ mahat

0

sāmavedamataṃ satye tretāyāṃ ṛṅmataṃ śive /
dvāpareca yajurvedamartharvasya mataṃ kalau

1

३१ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse -
prathamollāsaḥ

1

dvitīyollāsaḥ /
atha tantrākhyākathanam /
toḍale śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ muktidāyaka !
adhunā śrotumicchāmi tantranāmānukīrtanam

2

śrīśiva uvāca -
śṛṇu devi mahābhāge dāso'haṃ tava kāmini /
tava snehena vaddho'smi tantrākhyāṃ kathayāmyaham

3

na vaktavyaṃ mahābhāge duṣkarme nāstike nare /
mama prāṇādhikaṃ tantraṃ lokānāṃ muktidāyakam

4

ananto (?) devadevī ca anantaṃ tantrameva ca /
gadituṃ naiva śaknomi brahmāṇḍānte'pi pārvati

5

tavājñayā maheśāni lokānāṃ trāṇahetave /
catuḥṣaṣṭīni [k, g: catuḥṣaṣṭyāni] (?) tantrāṇi mayaivoktāni kāmini

6

kālītantraṃ muṇḍamālā-tārā-nirvāṇakāni ca /
śivasāraṃ vīratantraṃ liṅgārcana-latārcane

7

toḍalaṃ nīlatantrañca rādhātantraṃ maheśvari /
viśvasāraṃ bhairavākhyaṃ bhairavītantrameva ca

8

siddheśvaraṃ mātṛbhedaṃ samayātantrakaṃ śive /
guptasādhanatantrañca mātṛkātantrameva ca

9

p. ६) māyātantraṃ mahāmāyā akṣayātantrakaṃ śive
kumāryākhyāmahattantraṃ kulārṇavamataḥparam

10

kālikākulasarvasvaṃ kālikākalpatantrakam /
vārāhī yoginītantraṃ yoginīhṛdayaṃ śive

11

sanatkumāratantrañca tripurāsāratantrakam /
yoginīvijayaṃ bhadre mālinītantrameva ca

12

kukkuṭākhyaṃ mahattantraṃ śrīgaṇeśākhyatantrakam /
bhūtatantraṃ tathoḍḍīśaṃ kāmadhenu tathottamam

13

vīrabhadraṃ mahattantraṃ vāmakeśvarameva ca /
kulacūḍāmaṇitantraṃ bhāvacūḍāmaṇi priye

14

jñānārṇavañca varadātantracintāmaṇintataḥ /
kālīvilāsakaṃ tantraṃ haṃsatantraṃ maheśvari

15

cidāmbarataṭaṃ tantraṃ vijñāpanamataḥparam /
phetkāriṇīñca nityākhyaṃ tantramuttarasaṃjñakam

16

nārāyaṇīmahattantraṃ ūrddhvāmnāyakatantrakam /
jñānadvīpaṃ gautamīyaṃ tantraṃ niruttaraṃ śive

17

gāndharvaṃ kuñjikātantraṃ tantramuktāvalintataḥ /
vṛhat śrīkramatantrañca svatantraṃ tantrakaṃ śive

18

yonitantrañca kāmākhyāṃ tantraṃ proktaṃ varānane /
catuḥṣaṣṭyāni (?) tantrāṇi mayaivoktāni saṃprati

19

pratitantre paṭalāni catuḥṣaṣṭyāni (?) pārvati /
asaṃkhyāni ca tantrāṇi bhāvāni vividhāni ca

0

sarvaṃ yāmalasaṃgītaṃ catuḥṣaṣṭiprakārakam /
pradhānametadvijñeyaṃ caturyugamataṃ dhruvam

2

२० //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse -
dvitīyollāsaḥ

1

tṛtīyollāsaḥ /
atha sṛṣṭyutpattikathanam [g: -prakaraṇam] /
jñānadvīpe śrīpārvatyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ muktidāyaka /
sṛṣṭipralayamāhātmyaṃ mama sthāne prakāśaya

2

śrīśiva uvāca -
sṛṣṭiṃ vinā maheśāni pralayaḥ ko bhaviṣyati /
pralayañca vinā devi kā sṛṣṭiścopajāyate

3

bījaṃ vinā na vṛkṣaḥ syādvināvṛkṣaṃ na bījakam /
tathā sṛṣṭi-layaṃ devi nityānityaṃ hi kalpanam

4

kalpanāyāṃ bhavet sṛṣṭiḥ kalpanāyāṃ layo bhavet /
sṛṣṭi-pralaya-māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate

5

kiñcinmātraṃ pravaktavyaṃ jalabimbaṃ jale yathā /
tava snehena vaddho'haṃ kiñcinmātraṃ prakāśitam

6

nirākāraṃ mahāghoraṃ prakṛtiṃ puruṣātmakam /
sṛṣṭikāle'pi tadbrahma prakṛti-puṃsvarūpadhṛk [gh: prakṛtiḥ
puruṣarūpadhṛka]

7

kṣaṇakākārarūpo'sau prakṛtiśca pumān śive /
kecidvadanti prakṛtiṃ kecicca puruṣaṃ śive

8

kecidvadanti yogīndrāḥ prakṛtiṃpuruṣātmakam /
tadbrahmāvācyaṃ vijñeyaṃ vācātītaṃ sunirmalam

9

p. ९) mano'tītaṃ kriyātītaṃ vācātītaṃ maheśvari /
jñānārthaṃ sādhakasyāpi vadāmyekatvamāśritam

10

prakṛtyā jāyate sarvaṃ puruṣasyāpi lālasāt /
puruṣājjāyate sarvaṃ prakṛtyā api lālasāt

11

kāmodbhāvamadonmattā pūrṇānandasamāśritā /
puruṣādapi sraṣṭāhaṃ (?) viparītā vabhūva sā

12

mahākālī samākhyātā [k, kh: samākhyā sā] mahākālaḥ
sadāśivaḥ /
mahākālīpralīno'tra mahākālaḥ prakīrtitaḥ

13

mahākālapralīnātra mahākālī prakīrtitā /
vidyāvidyobhayorekā bhāvātītā maheśvarī

14

śaktibhāvaṃ samāśritya coktaṃ sṛṣṭiprakārakam /
sṛṣṭirūpaṃ śaktimātraṃ bhāvamātra [k, kh: bhāvamātraṃ]
prabodhakam

15

śaktijñānaṃ bhāvamātramabhāvaṃ puruṣaṃ priye /
ubhayorekabhāvatvaṃ prakṛti-puruṣātmakam

16

dvitīyā tāriṇī jātā kāmārtā trāṇadāyikā /
patiṃ dehi jaganmātaḥ kāmabhāvena kāṅghitā

17

iti śrutvā mahādevaḥ svadehāt puruṣaṃ dadau /
taṃ prāpya sā mahāvidyā viparītā samāśritā [gh, ṅ: viparīta-
samāśritā]

18

tṛtīyā ṣoḍaśī jātā ṣoḍaśī vayasānvitā /
rājarājeśvarī vidyā sarvadevaprapūjitā

19

madirāpūrṇanayanā kāmabhāvasadānvitā /
patiṃ dehi mahākālī-kāraṇānandasaṃyutam

20

iti śrutvā mahādevi dakṣiṇāmūrtiravyayaḥ /
dakṣabhāgaṃ samāśritya sarvadā parisaṃsthitaḥ

21

p. ९) pañcabhūtātmakaṃ yad yadvāmadakṣiṇabhedataḥ /
vāme ca ṣoḍaśī jñeyā dakṣiṇe puruṣo'vyayaḥ

22

nityānityamayaṃ brahma sṛṣṭirūpaṃ prakāśakam /
sādhakasya hitārthāya svānandārthe maheśvari

23

tripurādyā mahāvidyā cāṣṭabhāgena saṃsthitā /
bhuvaneśī bhairavī ca chinnamastā maheśvari

24

dhūmāvatī ca bagalā mātaṅgī kamalā śive /
ityaṣṭaśaktisaṃyuktaścāṣṭabhāgaḥ sadāśivaḥ

25

dakṣiṇādikrameṇaiva cāṣṭabhāgaḥ samāvṛtaḥ /
iti te kathitaṃ kānte sṛṣṭyutpattiprakārakam /
yasya vijñānamātraṃ hi jīvanmuktasya kāraṇam

26

vibhinne kṣaṇakākāre tāriṇī trāṇadāyinī /
madirāghūrṇanayanā madanākāṅkṣitā sadā

27

kāmānando mahādevo nāmākṣobhyasamāśritaḥ /
tasyā yoniṃ samāsādya śṛṅgārasṛṣṭimān sadā [g: mudā ]

28

bhāvātītā mahākālī tāriṇībhāvasaṃyutā /
tripurā sṛṣṭirūpā ca tridhaikaikā [gh: tridhaikātmā] tridhā śive

29

kālikā bījarūpā ca nīlārūpā ca tāriṇī /
sundarī sṛṣṭirūpā ca sṛṣṭirūpamidaṃ priye

30

rādhātantre sṛṣṭyutpattikathanam /
pūrṇānande mahāghore prakṛtiḥ puṃsamāvṛtā /
kṣaṇakākārarūpā sā bhāvātītā samāśritā

21

ātmendriyasukhaṃ devi [k: devaṃ ] svātmamātrapramāṇakam /
uvāca paramā śaktiḥ śṛṅgāraṃ kuru me priya

32

p. १०) iti śrutvā mahādeva uvāca prakṛtiṃ prati /
tasyākṛṣṭo'pyahaṃ [kh: tenākṛṣṭo'pyahaṃ] devi śṛṅgāraṃ kuru
me priye

33

tasyāstasya ca vākyena vādhitaṃ [k, g: vādhituṃ] na parasparam /
tatkṣaṇāt sā mahāśaktiḥ kṛṣṇo'bhūt parameśvarī

34

dṛṣṭvā kṛṇantu [gh: kṛṣṇasya] puṃrūpaṃ rādhā'bhūt
parameśvaraḥ /
rādhāṃśena pumān jñeyaḥ kṛṣṇāṃśāt śaktirūpadhṛk [gh:
kṛṣṇāṃśe nārī-rūpiṇī ] /
sṛṣṭirūpamidaṃ jñeyaṃ vaiṣṇavasya mataṃ dhruvam

35

atha tripurāsāratantre sṛṣṭyutpattikathanam /
mahākālī ghorarūpā dehacihnavivarjitā /
mahākālo'pyaṣaṣṭaśca (?) sisṛkṣābhāvamāśritaḥ [k:
śiśubhāvasamāśritāḥ; kh: bhāvaśṛṅgārasamāśritāḥ]

36

mahākālyā mahāstotraṃ mantraṃ yantraṃ kriyānvitam /
balidānānvitaṃ devi puraścaraṇasaṃyutam

37

atha mahākālaviracitaṃ śyāmāstotram /
karpūraṃ madhyamāntyasvaraparirahitaṃ senduvāmākṣiyuktaṃ
bījante mātaretattripuraharavadhu triḥkṛtaṃ ye japanti /
teṣāṃ gadyāni padyāni ca mukhakuharādullasantyeva vācaḥ
svacchandaṃ dvāntadhārādhararucirucire sarvasiddhiṃ gatānām

38

ityādidvāviṃśatiślokenoktam /
iti śrutvā mahākālī vabhūva tripureśvarī /
paramāścarya-sat-śobhā trikuṭā triguṇānvitā

39

p. ११) dṛṣṭvāpi sundarīrūpaṃ sundaro'bhūt sadāśivaḥ /
stotraṃ kuryāt [kh, ṅ: kṛtvā] vahuvidhaṃ mahābhāvasamāvṛtam

40

atha sundarīstotram /
triguṇātmā trividhā ca trivindu tritvamāninī /
tribhuṣā ca trirūpā ca tripurāyai namonamaḥ

41

ityādiṣaṭślokenoktaṃ mahākāla-viracitaṃ tripurāstotram /
stotraṃ śrutvā mahādevī pūrṇānandena bhāṣitā /
svecchayā sā mahāvidyā tejīyastvā vivarddhinī

42

vīrabhāvo mahādevo dakṣiṇā mūrtiravyayaḥ /
yadā dakṣasamāsādyastadā sā dakṣiṇā parā

43

tasyā yoniṃ samāsādya saṃharedakhilaṃ jagat /
mahākālīmahākālī yonimadhye layaḥ priye

44

yonisthānaṃ hi vijñeyaṃ mahātripurasundarīm /
tasyāstrirekhā vijñeyā tripurātripurātmikā

45

tripure tripurādevī tripurārisamanvitā /
śūnyaṃ candraṃ vārṇañca tripuraṃ parikalpitam

46

vāṅmayā yā mahādevī kāmarūpāmayī ca sā /
śaktimātrasthitā nityā trikuṭeti mahākalā

47

sundarī sundaraṃ vyāpya sundaraḥ sundarīṃ yadā /
tadā sā tāriṇī vidyā mahāghorapareśvarī

48

madirāghūrṇanayanā kāmārtā kāmadāyinī /
dvitīyā sā mahāvidyā pūrṇabhāvena kāminī

49

patiṃ dehi jaganmātaḥ pañcamānandasaṃyutam /
iti śrutvā mahādevaḥ saṃkṣobhyañca parityajet

50

parasparañca saṃvyāpyamekadehaṃ dvidehakam /
ekātmābhāṅmahādevo dvitvātmā tāriṇī tadā

51

p. १२) dvitvātmābhāṅmahādeva ekātmā tāriṇī tadā /
tatkṣaṇāt parameśāna ekabhāvadvibhākam /
stotraṃ kuryānmahādevyāstāriṇyāstrāṇadāyakam

52

atha tārāstotram /
tāriṇī trāṇadātrī syāttrāṇātmā trāṇabhāṣiṇī /
trāṇayuktā trāṇabhuktā trāṇabhuktā purātanī

53

ityādi /
stotraṃ śrutvā mahādevī tārā ghoratarā parā /
caturbhujā nīlavarṇā trinetrā śavavāhinī

54

dṛṣṭvaitattāriṇīrūpaṃ kālikā ghoradakṣiṇā /
caturbhujā kṛṣṇavarṇā trinetrā śavavāhanā

55

pañcāśadvarṇabhirmālāmuṇḍamālākṣamālikā /
dṛṣṭvaitat kālikāṃ vidyāṃ śrīvidyā tripurātmikā

56

caturbhujā raktavarṇā trinetrā pañcapūitā /
ādāntamadhyarahitā nityā sarvaprapūjitā

57

satyarūpā mahākālī satye pūjā mahāphalā /
tritārūpā sundarī syāt [g: syuḥ] tretāyāṃ phaladāyinī

58

dvāpare tāriṇī pūjyā dvāpareti ca tāriṇī /
kalau ca tridevā [kh: trideva] pūjyā kālīti tridevā [k, ṅ: tridevī] parā
[gh: kalautu tripurāpūjyā kālīti tripurāparā ]

59

sundarīsaṃyutā kālī kālikā sundarīyutā /
ubhayormilitā tārā tāreti cobhayātmikā

60

nāmamātraṃ vibhedaṃ hi sādhakaḥ siddhihetave [gh:
sādhakānāñca siddhaye] /
ekā vidyā trināmākhyā tamaḥ sattvaṃ rajastathā

61

trideveti tridhātmeti dvideveti dvidhātmikā /
eka deveti caikātmā kālītāreti sundarī

62

p. १३) tridhātmanā bhavet sarvaṃ tejastejīya-nirmalam /
tridhaikātmā yadā jñātvā tadā mokṣaṃ layaṃ dhruvam

63

kriyātmāpi cātmabhinnaṃ dhyātvā sālokyabhāgbhavet /
tejīyaścaiva sārūpyaṃ sāyojyambā maheśvari

64

dhyātvā nirmalavadbhāsaṃ [gh: bhāvaṃ] sāyojyamvāpi mauktikam /
evaṃ caturvidhā (?) dhyāaṃ caturyugamataṃ dhruvam [k:
catuyugamataḥparam; kh: caturvargamataḥ param]

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse
tṛtīyollāsaḥ

1

caturthollāsaḥ /
athānyaprakāreṇa sṛṣṭyutpattikathanam /
jñānārṇave śrīpārvatyuvāca -
yadā candraśca sūryaśca jalaṃ vasumatīpriya !
gaṅgādi nāsti tīrthādi viprādirjātibhedakaḥ

2

paśvācāraśca śaivaśca vīraśca divya eva ca /
siddhāntaścāpi kaulaśca etadbhāvaṃ naced yadā

3

utpattiḥ kena vā kutra kena vā kutracillayaḥ /
kathaya prāṇanātheśa sandeho yena naśyati

4

śrīśaṅkara uvāca -
gudaṃ liṅgaṃ hastapādau vākyañca parameśvari /
tyāgaṃ śṛṅgāramākarṣaṃ gamanaṃ stutigañjanam

5

śravaṇaṃ darśanaṃ ghrāṇaṃ sparśanaṃ rasavodhanam /
daśendriyamiti proktaṃ mana ekādaśaṃ priye

6

idaṃ śarīraṃ vijñeyaṃ vandhamokṣa [g: mukta] prabodhakam /
mano'pi naiṣṭhikaṃ yatra tatrendriyalayaṃ dhruvam

7

yathā vṛkṣādiṣu chāyā layamānā jalādiṣu /
jale naṣṭe punaśchāyā vṛkṣādiṣu pralīyate

8

tathendriyakriyānāśe punarmanasi līyate /
manasyutpadyate sarvaṃ bhāvamindiryasaṃyutam

9

layamānaṃ punastasmin bhāvamindriyavarjitam /
indriyasya gaterbhāvādācāro jāyate priye

10

p. १५) ācāraśca kriyā jñeyā kriyayā kiṃ bhavennahi /
kriyāmātraṃ jagat sarvaṃ jagattasyāpi bījakam

11

śrīśaṅkaryuvāca -
ācāramūlā jātiḥ syādācāraḥ śāstramūlakaḥ /
devavākyaṃ śāstramūlaṃ devaḥ sādhakamūlakaḥ

12

kriyāmūlaḥ sādhakaśca kriyāpi phalamūlikā /
phalamūlaṃ sukhaṃ deva sukhamānandamūlakam

13

ānandaṃ jñānamūlañca jñānaṃ jñeyasya mūlakam /
tattvamūlaṃ jñeyamātraṃ tattvaṃ hi brahmamūlakam

14

brahmajñānamaikāmūlamaikyaṃ hi sarvamūlakam /
aikyaṃ hi parameśāna bhāvātītaṃ suniścitam

15

bhāvātītāt kathaṃ sarvaṃ pakāśaṃ bhāvamātrakam /
aṅkuraḥ syād yatra bīje tasmāvṛkṣaḥ praphullakaḥ

16

vināṅkureṇa bījo'bhūt vinākāmena kāmukaḥ /
dvayoryogaṃ vinā deva kiñcinmātraṃ na jāyate

17

ekamātre sthite deva dvitīyādi na jāyate /
dvitīyādisthite deva caikatvaṃ naiva jāyate

18

saṃkhyāmātraṃ mahādeva saṃkhyeyasya vivakṣitam /
saṃkhyeyasya mahādeva saṃkhyayasya vivakṣitam

19

asyādyamantaṃ kasmācca kathañcāpi prakāśaya /
ahaṃ tvaṃ ko mahādeva kathaṃ kasmādvadasva me

20

śrīśaṅkara uvāca -
bhāvaṃ hi sṛṣṭirūpaṃ syādabhāvaṃ sṛṣṭivarjitam /
bhāvābhāvavinirmuktamabhāvaṃ bhāvameva ca

21

bhāvātītamayaṃ bhāvaṃ bhāvaṃ bhāvātītaṃ param /
yathā darpaṇabimbeṣu pratibimbañca darśanam

22

p. १६) tathā dvitvādikaṃ sarvaṃ bhāveṣvekeṣu dṛśyate /
dvitvamekatvasaṃyuktamekatvaṃ dvitvasaṃyutam

23

saṃkhyeyañca vinā saṃkhyā vijñātuṃ naiva śakyate /
dvitvabhāvaṃ vinaikatvaṃ kathamutpadyate śive

24

ekabhāvaṃ vinā kasmād dvitvabhāvaṃ prakāśitam /
parasparaṃ vinā vākyaṃ gadituṃ naiva śakyate

25

yathā dravyaṃ guṇāktañca guṇo dravyākta eva ca /
parasparaṃ vinā kiñcid jñānamātraṃ nacet kvacit

26

janakañca vinā janyo na janyo janakaṃ vinā /
phalaṃ vinā kriyā na syāt phalaṃ na syāt kriyāṃ vinā

27

tathā jñānañca jñeyañca parasparamapekṣitam /
jñānaṃ bhāvaṃ maheśāni jñeyaṃ bhāvavivarjitam

28

jñānaṃ jñeyañca yasyaikyaṃ tasya muktirakhaṇḍitā /
ekabhāvaṃ dvibhāvāktaṃ dvibhāvamekabhāvakam

29

ātmabhinnaṃ hi tvaṃmātramātmāhaṃ sarvarūpiṇam /
ahaṃ jñānaṃ vinā kvāpi tvaṃ jñānaṃ naiva jāyate //
tvaṃ jñānañca vinā kvāpi ahaṃ jñānaṃ na jāyate

30

yathākāśaḥ sarvarūpaḥ sarvadravyeṣu saṃsthitaḥ /
tathāhaṃ tvaṃ sarvarūpaḥ sarvadravyeṣu saṃsthitaḥ

31

tvaṃ jñānaṃ khaṇḍamityuktaṃ pūrṇajñānamahaṃ dhruvam /
yathaitattena khaṇḍātmā varjite vyāpitaṃ jagat

32

ākāśasya na bhedaḥ syād ghaṭopalakṣito yathā /
tathāhaṃ tvaṃ dehalakṣo dehaṃ hi tanmayaṃ dhruvam

33

ghaṭe naṣṭe ghaṭākāśo yathākāśe pralīyate /
dehe naṣṭe tathāhaṃ tvaṃ paramātmani līyate

4

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse caturthollasaḥ

1

pañcamollāsaḥ /
athavānyaprakāreṇa sṛṣṭinirūpaṇam /
nirvāṇatantre -
satyaloke nirākārā mahājyotiḥ - svarūpiṇī /
māyayāchāditātmānaṃ kṣaṇakākārarūpiṇī

2

hastapādādirahitā candrasūryāgnirūpiṇī /
māyāvalkalasaṃtyajya [māyāvalkalamutsṛjya dvidhā bhinnā
jaganmayīti prāṇatoṣaṇīdhṛtanirvāṇatantrīyapāṭhaḥ] dvidhā
bhūtvā yadonmukhī

3

śivaśaktivibhāgena jāyate sṛṣṭikalpanā /
prathame jāyate puttro brahmasaṃjño hi pārvati

4

śrīkālikovāca -
śṛṇu puttra mahāvīra [gh: mahādhīra] vivāhaṃ kuru yatnataḥ /
etacchrutvā tato brahmā uvāca sādaraṃ priye

5

tvāṃ vinā jananī nāsti śaktiṃ me dehi sundarīm /
tacchrutvā jagatāṃ mātā svadehānmohinīṃ dadau

6

dvitīyā sā mahāvidyā sāvitrī paramā kalā /
asyāḥ saṅgaṃ samāsādya vedavistāraṇaṃ kuru

7

anāyāsaṃ sṛṣṭikartā bhavestvaṃ [bhava tvaṃ
(mudritanirvāṇatantre)] mahīmaṇḍale /
dvitīye [dvitīyo (prāṇatoṣaṇīdhṛto nirvāṇatantrīyapāṭhaḥ)] jāyate
puttro viṣṇuḥ sattvaguṇāśayaḥ

8

p. १८) śrīkālikovāca -
śṛṇu puttra mahāvīra vivāhaṃ kuru yatnataḥ /
viṣṇuruvāca -
tava darśanamātreṇa niṣkāmī jāyate pumān

9

kathaṃ karomi he mātrmohinīṃ dehi me śive /
dehācchaktiṃ viniḥsṛtya [viniṣkṛṣya - (prāṇatoṣaṇīdhṛto
nirvāṇatantrīyapāṭhaḥ)/] dadau tasmai ca kālikā

10

vaiṣṇavīṃ tāṃ mahāvidyāṃ śrīvidyāṃ paramśvarīm /
tāmāśritya mahāviṣṇuḥ pālayatyakhilaṃ jagat

11

tṛtīye [tṛtīyo -] jāyate puttro mahāyogī sadāśivaḥ /
taṃ dṛṣṭvā sā mahākālī tuṣṭiyuktā bhavettadā

12

śṛṇu puttra mahāyogin madvākyaṃ hṛdaye kuru /
tvāṃ vinā puruṣaḥ ko vā māṃ vinā kāpi kāmini /
atastvaṃ paramānanda vivāhaṃ kuru me śiva

13

śrīśiva uvāca -
yaduktaṃ mayi he mātastvāṃ vinā nāsti mohinī /
satyametajjaganmātarmāṃ vinā puruṣo na ca

14

asmin - dehe saṃsthite ca na karomi vivāhakam /
kuru dehāntaraṃ mātaḥ karuṇā yadi vartate

15

tatkṣaṇe sā mahākālī dadau bhuvanasundarīm /
ādibhūtā yathā kālī tathā bhuvanasundarī

16

p. १९) tāmāśritya mahāyogī saṃharatyakhilaṃ jagat /
śaktiraṣṭavibhāgena bhāgaścāṣṭavidhā bhavet [gh:
śambhoraṣṭavibhāgāśca śaktiścāṣṭavidhā bhavet - iti
mudritanirvāṇatantrīyapāṭhaḥ / śaktivibhāgena
śambhunāṣṭavidhobhavet]

17

kālikādyā mahāvidyā hyanena parameśvari /
iti te kathitaṃ kānte yathāsṛṣṭinirūpaṇam /
gopanīyaṃ prayatnena vidyotpattiryathā [k, g, ṅ: vidyutpattiryathā
priye] priye

1

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
pañcamollāsaḥ //
ṣaṣṭhollāsaḥ /
atha layaprakaraṇam /
jñānadvīpe śrīdevyuvāca -
kena rupeṇa vā svāmin layo'bhūt sṛṣṭirantataḥ [gh: kutracit] /
kathayasva mama sthāne [gh: kathaya prāṇanātheśa] yadi ta
mayayanugrahaḥ

2

śrīśiva uvāca /
yathā jale jalaṃ devi kṣīre kṣīraṃ ghṛte ghṛtam /
aviśeṣaṃ tathā jñeyaṃ jīvātma-paramātmanoḥ

3

kṣīravarṇa [k: kṣīre varṇe] yathāpyekaṃ tathaikaṃ parameśvaram /
nānārupavatī gauḥ syāttathā [k: dugdhaṃ] nānātmako layaḥ

4

jīvātmā pañcabhūtātmā bāhyātmā tatsamāyutam /
bāhyātmā sthūlarūpañca jīvātmā sūkṣmabhāvakam /
sthūlasūkṣmobhayornāśe tadeva paramātmakam

5

ghaṭamadhye ghaṭākāśaṃ deheṣu dehinaṃ tathā /
yantramadhye yathā śabdaṃ dehe'haṃmātraśabdakam [gh, ṅ:
deheṣu dehiśabdakam]

6

naṣṭe tasmin [gh: naṣṭepyete] yathākāśaśravaṇakākāravacchive /
vibhāgaṃ [gh: vibhāvaṃ] sṛṣṭimātraṃ hi layamānamabhedakam

7

p. ५१) śrīdevyuvāca -
kṣaṇākāraṃ hi yat proktamekeṣu dvitvalakṣitam /
kimarthaṃ [k: kiṃrūpaṃ] sṛṣṭirārambhaṃ kimarthaṃ [k: kiṃ
rūpaṃ] nāśakartṛkam

8

mahānirvāṇatantre śrīśiva uvāca -
mahākālī parātmā ca kṣaṇakākārarūpiṇī /
māyayācchāditātmānaṃ tanmadhye samabhāvataḥ

9

mahārudraḥ sa evātmā mahāviṣṇuḥ sa eva hi /
mahābrahmā sa evātmā nāmamātravibhedakaḥ

10

ekamūrtistrināmāni brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
nānābhāvamano yasya tasya muktirna vidyate

11

brahmāṇḍāstatra jāyante lakṣaṃ lakṣaṃ sulocane /
tatra brahmā tatra viṣṇustatra rudraḥ pravinyaset

12

kecidvadanti sa brahmā kecidviṣṇuḥ prakathyate /
kecidvadanti rudraḥ sa eko devo nirañjanaḥ

13

ādyāśaktiyuto devaścakākārarūpakaḥ /
ānandaghanasaṃyuktaḥ [gh: -sandohaḥ] prabhuḥ prakṛtirūpadhṛk

14

nirguṇasyālayaḥ sākṣānmahākālyālayaḥ priye /
tatraiva vartate nityaścaṇakākārarūpakaḥ

15

tasya rūpaparaṃ nityaṃ parānandaparātparaṃ /
nityānandakarā devi kālikā dakṣiṇe sthitā

16

ādyāśaktirmahāmāyā devanirmāṇakāriṇī /
jāyate ca kṣitau vṛkṣo yathā pṛthvyāṃ pralīyate

17

toyāttu vudvudaṃ jātaṃ yathā toye pralīyate /
jalade taḍitutpattiryathā meghe pralīyate

18

p. २२) tathā brahmādayo devāḥ kālikāyāṃ prajāyate (?) /
tathā pralayakāletu punastasyāṃ pralīyate (?)

19

śaktijñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpyate /
ekāṃśena bhavedbrahmā ekāṃśena janārdanaḥ

20

ekāṃśena bhavecchambhuḥ kālikāyāḥ sulocane /
aparā sā mahākālī nadyādīnāṃ samudravat

21

goṣpade ca yathā toyaṃ brahmādyā devatā stayā /
goṣpade kiṃ vijānīyāt samudrasya jalaṃ śive

22

tena brahmā na jānāti viṣṇuḥ kiṃ vetti śaṅkaraḥ /
sṛṣṭikartryā yadā kālyā pālyante ca surādayaḥ

23

tadā pralayakāletu punastasyāṃ pralīyate /
ato nirvāṇadā kālī puruṣasya ca śarmadāa [gh: saṣvadā]

24

kṣaṇakākārarūpeṇa prakāśañca manomayam /
yathā sūryo jagadbhāti jñeyañca kṣaṇakaṃ tathā

25

ekā śaktirdvidhā bhūtvā madhye puruṣabhāṣitam /
punaḥ pralīna-kāle'pi dvidhaikaṃ puṃsagopitam

26

nityānitya-dvidhaikātmā [k: nityānityaṃyadakātmā]
dvidhābhāvāśritaḥ pumān /
nityānityaṃ yadaikātmā tadaikaṃ brahmavigraham

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
ṣaṣṭhollāsaḥ

1

saptamollāsaḥ /
atha bhāvapraśaṃsā -
nigama-kalpānande śrīśiva uvāca -
samuhyācārasaṅketaṃ bhāvasaṅketamevahi /
sūcitaṃ parameśāni kathayasvānukampayā

2

śrīdevyuvāca -
sarvatantreṣu vidyāsu bhāvasaṅketamevahi /
tathāpi śaktitantreṣu viśeṣaṃ sarvasādhanam

3

sādhanaṃ bhāvamātraṃ hi bhāvena bhāvyavān bhavet /
ācāreṇa vinā bhāvaṃ kadācinnaiva jāyate

4

śrīśiva uvāca -
kasmādutpadyate bhāvaḥ kasmin [g, gh: kasmād] bhāvaḥ pralīyate /
bhāvavān phalabhāk kimbā kena vācāravān bhavet

5

śrīdevyuvāca -
bhāvastu mānaso dharmaḥ śabdasya hi kathaṃ bhavet /
kiñcid bhāvaṃ pravaktavyaṃ diṅmātradarśanaṃ yathā

6

yathekṣuguḍamādhuryaṃ rasanā jñāyate prabho /
tathā bhāvaṃ mahādeva manasā paribhāvyate

7

manasyutpadyate bhāvo manasīti pralīyate /
manasīti sthito bhāvaḥ punarmanasi līyate

8

p. २४) yathā vṛkṣalatādyāśca sṛṣṭisthitilayaḥ kṣito /
tathā bhāvaṃ maheśāna manasyeva na saṃśayaḥ

9

toyājjātaṃ yathā bimbaṃ toyeṣu līyate priya /
manasyutpadyate bhāvaṃ līyamānaṃ manasyapi //
kriyāktvadbhavedbhāvaḥ svarṇasya kuṇḍalādivat

10

āgamoktabhāva praśaṃsā -
bhāvacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ bhāvadāyaka /
kena rūpeṇa loko'pi phalabhāg jāyate naraḥ

11

śrīśiva uvāca -
bhāvaṃ vinā varārohe naiva śabdaṃ prakāśitam /
śabdamūlo bhavedbhāvo bhāvaṃ hi sarvamūlakam

12

bhāvājño'pi vakṣaḥ śrutvā kriyāmīṣmati yo naraḥ /
pumān strīveśadhārī ca yathāṅgaṃ bhaṅgavat śive

13

tasmācca parameśāni bhāvaṃ jñātvā kriyāñcaret /
bhāvaṃ vinā maheśāni phalabhāg jāyate yadi //
napuṃsakasya kāntā kiṃ patyānandavivarddhinī

14

kriyāmūlo bhavedbhāvaḥ kriyāpi bhāvamūlikā /
kriyā-śakto bhāvayukto phalabhāk parameśvari

15

śrīdevyuvāca -
mama prāṇādhiko deva stutinindāvivarjitaḥ /
bhāvamūlā kriyā proktā na bhāvena kriyā katham

16

śrīśiva uvāca -
kriyāyuktaṃ bhāvamūlaṃ kriyāpi bhāvamūlikā /
parasparaṃ vinā na syāt jñānaṃ jñeyaṃ yathāpriye

17

p. २५) bahujāpāttathā homāt kāyakleśādivistarāt /
na bhavena mahādevi kriyāpi na phalapradā

18

kiṃ vīrasādhanairlakṣaiḥ kimākarṣaiḥ kulākulaiḥ /
kiṃ pīṭhapūjanenaiva kiṃ kanyābhojanādibhiḥ

19

svayoṣitpremadānena kiṃ pareṣāṃ tathaiva ca /
kiṃ jitendriyabhāvena kiṃ kulācārakarmaṇā /
yadi bhāvaviśuddhiḥ syānnasyāt phalaparāyaṇaḥ

20

bhāvena labhate muktiṃ bhāvena kulavarddhanam /
bhāvena gotravṛddhiḥ syādbhāvena kulaśodhanam

21

kiṃ nyāsavistareṇaiva kiṃ bhūtaśuddhivistaraiḥ /
kiṃ tathā pūjanenaiva yadi bhāvo na jāyate

22

kenaiva [gh: kenāpi] pūjyate vidyā na ca kena [gh: na kenāpi]
prapūjyate /
phalābhāvācca deveśi bhāvābhāvaḥ prajāyate

23

bhāvanārasamāpanno bhaved yogī mahākaviḥ /
jaḍo'pi śuddhatāṃ yāti bhāvanārasatatparaḥ

24

śuddhāśuddhaṃ hi deveśi bhāvena labhate dhruvam /
bandhaṃ muktiṃ tathābhāvaṃ bhāvena labhate'pi ca

25

paśuṃ vīrañca divyañca kaulañca parameśvari /
bhāvena labhate sarvaṃ pāpaṃ puṇyañca niścitam

26

mānañcaivāpamānañca sukhaṃ [g, gh: hṛṣṭaṃ] duḥkhaṃ
maheśvari /
jīvātmānaṃ parātmānaṃ bhāvena labhate'pi ca

27

ānandañca nirānandaṃ pānañcaivahyapānakam /
bhuktambā copavāsambā bhāvena labhate dhruvam

28

brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śudrañca parameśvari /
bhāvena labhate'pyetān bhāve'pyetān vinaśyati

29

laghuṃ guruṃ śivaṃ śaktiṃ pūjyaṃ pūjāñca pūjakam /
bhāvena labhate'pyetān bhāve'pyetān vinaśyati

30

p. २६) śrīdevyuvāca -
bhāvamātraṃ jagat sarvaṃ sṛṣṭisthityantakārakam /
teṣāṃ madhye śreṣṭhabhāvaṃ mamasthāne prakāśaya

31

śrīmahādeva uvāca -
caturdhā bhāvamātraṃ hi caturdhācāramātrakam /
prakāśamātraṃ trividhaṃ bhāvācāraṃ maheśvari

32

atha caturdhā bhāvalakṣaṇam /
adhamā dehān bhāvanti jīvaṃ bhāvanti madhyamāḥ /
mokṣaṃ bhāvantyuttamāśca bhāvātītāstaduttamāḥ

33

adhamāḥ svakulācārāḥ śrutyācārāstu madhyamāḥ /
uttamā mokṣadācārāḥ svecchācārāstaduttamāḥ

34

adhamā pratimā pūjā japastotrādi-madhyamā /
uttamā nijapūjā [gh: mānasī pūjā] ca so'haṃ pujottamottamā

35

adhamā iha paśyanti parakālantu madhyamāḥ /
mokṣaṃ paśyantyuttamāśca nāpaśyantyuttamottamāḥ

36

adhamāḥ karmabhītāśca bhaktibhītāśca madhyamāḥ /
uttamā mokṣabhītāśca bhīto nāstyuttamottamāḥ

37

narajanmādhamā jñeyā devādijanma-madhyamāḥ /
jñānī janmottamaḥ mokto janma nāstyuttamottamaḥ

38

adhamo janmasaṃkhyāto janmajanma ca madhyamaḥ /
uttamaścaikajanmāpi janma nāstyuttamottamaḥ

39

adhamaṃ kṛtrimaṃ yantraṃ puṣpādiyantramadhyamam /
uttamaṃ yoniyantraśca sarvayantottamottamam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
saptamollāsaḥ

1

aṣṭamollāsaḥ /
atha trividhaprakārabhāvācāralakṣaṇam /
samayācāratantre śrīśiva uvāca -
bhāvastu trividho devi divya-vīra-paśu-kramāt /
ācārastrividho devi krameṇodāhṛto mayā

2

eka eva mahān bhāvo nānātvaṃ bhajate priye /
parādibhāvabhedena bhāvabhedastridhāpi ca /
ekabhāvaḥ paraṃ brahma sarvavighnapraṇāśakam

3

kumārītantre śrīdevyuvāca -
deva-deva mahādeva lokānāṃ hitakāraka /
ekabhāvaḥ kathaṃ deva mama sthāne prakāśaya

4

śrī śiva uvāca -
dvivarṣādadhikaṃ yāvat yāvadaṣṭābdakanyakā /
kumārī tatra vikhyātā yantra-tantraphalapradā

5

tasyāḥ ṣoḍaśaparyantaṃ yuvatī ca pracakṣate /
tatra bhāvaḥ prakāśo yaḥ sa bhāvaḥ paramo mataḥ

6

daśavarṣādhikā nārī ṣoḍaśābdaṃ maheśvari /
tāvad yuvatī vikhyātā tasyāṃ pūjā mahāphalā

7

ṣoḍaśābde kalāpūrṇā ṣoḍaśābde kalā sthitā /
tadante ṣoḍaśābde ca kalā sādhyakalā śive

8

p. २८) śrīdevyuvāca -
deveśa karuṇānātha mama prāṇādhika priya /
kalā kā parameśāna mama sthāne prakāśaya

9

śrīśiva uvāca -
yonisthānaṃ kalā jñeyaṃ kāmavāyuyutaṃ yadi /
kāmavāyumujjhitāyāḥ pūjane nāsti yogyatā

0

vibhāve paśubhāve ca gandhapuṣpākṣatādibhiḥ /
kumārīṃ pūjayeddevi kāmabhāvena [gh: vīrabhāvena] pūjayet

0

१० //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
aṣṭamollāsaḥ

1

navamollāsaḥ /
tatrāntare śrīdevyuvāca -
deveśa [itaḥ prabhṛti śamudrava'' ityantaṃ ślokapañcakaṃ ''gha''
pustake nāsti / tatra pāṭho'yaṃ dṛśyate -
nārāyaṇītantre śrīśiva uvāca -
tridhācāraṃ tribhāvañca kaulācārasya kāraṇam /
paśvācāraśca vīraśca divyaḥ kaulo na saṃśayaḥ /
siddhāntaṃ vā maheśāni kaulabhāvaṃ samāśritam

2

śrīdevyuvāca -
vaiṣṇavaścaiva śaivaśca śāktaśca parameśvara /
divyaḥ siddhantaḥ kaulaśca ṣaṭprakāraḥ kathaṃ vada

3

śrīśiva uvāca -
paśvācāraṃ tridhā jñeyaṃ vīrācārastridhā priye /
caturdhā divyaḥ kaulaśca śakteśca puruṣasya ca

4

vaiṣṇavaḥ śaivo divyaśca kaulabhāvayutā paśuḥ /
dakṣiṇo vāmasiddhāntaḥ kaulayukto hi śāktakaḥ

1

]
prāṇanātheśa pārvatīprāṇavallabha /
ṣaḍācāraṃ caturbhāvaṃ kauljñānañca kiṃ vada

2

śrīśiva uvāca -
paśvācārastridhā jñeyo vīrācārastridhā śive /
pauruṣasya [k: pauruṣasya - puṃdevatāsādhakasyetyarthaḥ] ca
śāktasya [k: śāktasya - śaktidevatāsādhakasyetyathaḥ]
caturdhābhāvasaṃyutāt

3

p. ३०) paśubhāvayutāḥ kaulā vaidya-vaiṣṇava-śaivakāḥ /
vīrabhāvayutāḥ kaulāḥ siddhānto [ṅ: siddhantau] vāmadakṣiṇau

4

paśuśca dvividho devi sabhāvaśca vibhāvakaḥ /
vīraśca dvividho devi vibhāvaśca sabhāvakaḥ

5

evaṃ caturvidhā bhāvāḥ pañcamī divyabhāvakaḥ /
sarve kaulapathālambā nadyādīnāṃ samudravat

6

kaulaṃ hi parameśāni prakṛti-puruṣātmakam /
dvandvātītaṃ kriyātītaṃ kevalaṃ bhāvavarjitam /
kaulārthaṃ hi kriyāmātraṃ kauleṣu muktibhāg bhavet

7

atha kaulajñānasyakāraṇam /
jñāndvīpe -
sarvebhyaścottamā vedā vedebhyo vaiṣṇavottamaḥ /
vaiṣṇavāduttamaḥ śaivaḥ śaivācca śākta uttamaḥ

8

śāktaśca dvividho devi vāmadakṣiṇabhedataḥ /
dakṣiṇāduttamo vāmo vāmāt siddhanta uttamaḥ

9

siddhāntāduttamaḥ kaulaḥ kaulāt parataro na hi /
kaulācāraṃ sarvabījaṃ kaulācāramayaṃ jagat /
kaulācāraṃ bhāvamātraṃ kaulaṃ hi bhāvavarjitam

10

[g, ṅ: siddhāntau] etairācārairyogādhikārī nirūpito yathā -
pipīlikā kṣudravṛhacca maṇḍūkastiryak kapiḥ pakṣi (?) rajāgaro
yathā /
śrutyādi cācāravaśādbhaviṣyati yogādhikāro kramaśaḥ
pratiṣṭhaḥ //
iti nāgabhaṭṭaḥ /
atha paśvācāraḥ /
samayācāratantre śrīśiva uvāca -
vedoktena yajeddevaṃ kāmasaṅkalpapūrvakam /
ya eva vaidikācāraḥ [ṅ: vaiṣṇavācāraḥ] paśvācāraḥ sa eva hi

11

na matsya - bhojanaṃ devi na striyaṃ manasā smaret /
paradravye na lobhaḥ syānna bhogaṃ manasā smaret

12

sindhutīre kānane vā parvate vā surālaye /
bilvamūle vivikte ca puṇyakṣetre suśobhane

13

devatā śuddhabhāvena dhyātavyā susamāhitaḥ [k: susamāhitaiḥ] /
na śūdradarśanaṃ kuryāt kauṭilyaṃ dūratastyajet

14

trisandhyāṃ pūjayeddevaṃ trisandhyāṃ japamācaret /
rātrau yantrañca mālāñca spṛśennaiva kadācana

15

vīrakāryakathālāpaṃ na kuryād gurunindanam /
nindanaṃ kalpanaṃ jñeyaṃ gurvantara-gururyadi /
yathātmakalpanaṃ jīvaṃ tattvajñānasya kāraṇam

16

gurutantre gurunindanam /
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpāt puṣpāntaraṃ vrajet /
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorvurvantaraṃ vrajet

17

dīkṣāśikṣāvibhedena guruḥ syādvividhaḥ priye /
śikṣāguruṃ na kurvīta paśubhāvayuto yadi

18

paśubhāvayutā nārī patiṃ patyurna kalpayet /
tathā guruṃ paśurdevi gurorandhraṃ na kalpayet [gh: kārayet]

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
navamollāsaḥ

1

daśamollāsaḥ /
gurutantre gurulakṣaṇam /
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
nānācārayuto loko vada kena bhaviṣyati

2

kena rūpeṇa deveśa paśvācāraṃ prajāyate /
vīraṃ divyañca kaulañca siddhāntaṃ kena tadvada

3

śrīmahādeva uvāca -
guruśca parameśāni yadācārī bhavenmudā /
tadācārayuto mantrī bhaviṣyati yuge yuge

4

niruttare -
paśu-gurorlabdhamantrī [gh: mantralabdhaḥ] paśureva na saṃśayaḥ /
vīramukhānmantralabdho vīra eva na saṃśayaḥ

5

siddhāntānmantrasaṃlabdhaḥ siddhānto nātra saṃśayaḥ /
paśvācāraṃ vinā devi pañcatatvaṃ yutaṃ [gh: pañcatattvayutaṃ]
śubham

6

paśvācārastu vijñeyaḥ pañcatattveṣu [gh: paratattveṣu] nindakaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena paśordīkṣāṃ na kalpayet

7

pañcatattvaṃ vinā devi śaktimantraṃ vṛthā bhavet /
ata eva paśordīkṣāṃ vīrabhāvī na cācaret

8

paśūnāñced guruḥ śākto vīrāṇā`ncedguruḥ paśuḥ /
yathā vṛddhasya taruṇī [gh: ramaṇī] vṛddhāyāḥ kaiśaraḥ (?) [c:
śaiśavaḥ] patiḥ

9

p. ३३) nigama kalpadrume -
na rūpamasyāpi na bhāvabhāvinī, rūpasya bhāvasya
sadātmabhāvinaḥ /
yathā jalaṃ dravyaguṇena śaṅkara ! nānāvivarṇaṃ hi guruśca
lakṣaṇam

10

atha śāktagurupraśaṃsā /
kaulikānmantraṃ saṃgṛhya japakarmacaran hara /
yadi muktirna jāyeta tadā vākyaṃ vṛthā mama

11

paśordīkṣāṃ na kurvīta kuladharmaparāyaṇaḥ /
paśordarśanamātreṇa kaulikānāṃ kriyākṣayaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena paśordīkṣāṃ vivarjayet

12

bhairavatantre -
sabhāvānāṃ vibhāvānāṃ paśūnāṃ parameśvari /
vīrabhāvānvito mantrī paśordīkṣāṃ vivarjayet

13

sabhāvānāṃ vibhāvānāṃ vīro dīkṣāṃ karotyapi /
kulanāthaṃ samāśritya punardīkṣāṃ samācaret

14

sabhāve dīkṣite mantre rogaśokabhayānakaḥ /
vibhāve dīkṣite mantre kevalo bhayamātrakaḥ

15

kulācārarato vipraḥ kulaśāstrārthatattvavit /
tanmukhāt śravaṇānmantraḥ sarvasiddhiprado bhavet /
tasmāt sarvaprayatnena kulīnaṃ gurumāśrayet

16

atha gurulakṣaṇamāha -
sthūlastejastathā sūkṣmastridhāmātraṃ guruḥ śive /
tridhaikaṃ cintayed yastu bhāvātītaṃ guruṃ priye

17

p. ३४) kadācit sa sahasrāre mantradhyeyo guruḥ sadā /
kadācit hṛdayāmbhoje [g: -mbuje] kadācid dṛṣṭigocare

18

sūkṣmadhyānaṃ sahasrāre tejo dhyānaṃ hṛdi priye /
sthūladhyānaṃ bāhyadeśe trividha dhyānajaṃ phalam

19

atha śrīguroḥ sūkṣmadhyānam /
gurugītāyāṃ -
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtim /
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam

20

ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadā sākṣibhūtam /
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi

21

nityaṃ śūddhaṃ nirābhāsaṃ nirvikāraṃ nirañjanam /
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham

22

atha śrīgurostejodhyānam /
hṛdambuje [gh: hṛdyambuje] karṇikamadhāsaṃsthaṃ,
siṃhāsanesaṃsthitadivyamūrtim /
dhyāyed guruṃ candrakalāvataṃsaṃ, saccit sukhābhīṣṭa
varapradānam

23

śvetāmbaraṃ śvetavilepayuktaṃ muktākalābhūṣitadivyamūrtim /
vāmāṅga [g: vāmāṅka] pīṭhesthitadivyaśaktiṃ mandasmitaṃ
pūrṇakṛpānidhānam

24

ānandamānandakaraṃ prasannaṃ jñānasvarūpaṃ nijabodhayuktam /
yogīndramīḍyaṃ bhavarogvaidyaṃ, śrīmadguruṃ nityamahaṃ
namāmi

25

atha śrīguroḥ sthūladhyānam /
yadājñayā sthūlatejaḥ sūkṣmāṇi parameśvari /
tridhā dhyāne dhyānaniṣṭhaḥ sa guruḥ sthūlarūpakaḥ

1

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvāllāse
daśamollāsaḥ /
ekādaśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
tvadīyakṛpayā deva dhyānaṃ hi trividhaṃ śrutam /
adhunā śrotumicchāmi sadgurorlakṣaṇaṃ priya

2

atha sadgurulakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
tridhāmātraṃ gurordhyānaṃ tridhāpi sanmaheśvari /
sahasrāre hṛdmbhoje bāhye'pi parameśvari

3

sthūle tejasi sūkṣme'pi satśabdaṃ viniyojitam /
sacchandaṃ ca vinā bhadre guruśabdaṃ nacet kvacit

4

sadguruḥ parameśāni śuddhaveśamanoharaḥ /
sarvalakṣaṇasampūrṇaḥ sarvāvayava-śobhitaḥ

5

sarvāgamārthatattvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ /
loke sammohanakaro devatābhāvadarśakaḥ

6

ityādi lakṣaṇopetaḥ sadguruḥ kathitaḥ priye /
guruśca parameśāni kevalaḥ śreṣṭhabodhakaḥ /
śreṣṭhātiśreṣṭhaṃ sacchabdaṃ sauvarṇa kuṇḍalaṃ yathā

7

niruttare -
bhāvastu trividho devi divya-vīra-paśu-kramāt /
guravaśca tridhā proktāstathaiva mantradevatāḥ

8

kulaśāstraratā devi guravo vahavaḥ smṛtāḥ /
kulatattva-vihitajño gurureko hi durlabhaḥ

9

p. ३६) vāmakeśvare -
trividhācārasaṃyuktā guravo'pi hyanantakāḥ /
bhāvayuktaṃ varārohe bhāgyena labhate'pi ca

10

bhāgyena parameśāni sadguruṃ labhate yadi /
kuladīkṣāṃ tadā kuryād dṛṣṭvā śrutvā na kārayet

11

kulārṇave -
pustake likhitaṃ dṛṣṭvā kulācāraṃ karoti yaḥ /
nāśayanti kulaṃ tasya saṃkruddhā yoginīgaṇāḥ

12

guruṃ jñātvā bhāvayuktaścaredācārasammataḥ /
sveṣṭavidyā bhavet siddhirdehasya [gh: dehānāṃ] dehinaṃ yathā

13

dṛṣṭvācāraṃ na bhāvākto na guruñca kulañcaret /
vṛthācāro bhavettasya na vandhaṃ jalasecanam

14

guruṃ vinā maheśāni phalabhāg jāyate yadi /
kāntaṃ vinā puttravatī tadā kāntā bhaviṣyati

15

ata eva guruṃ kuryād yathābhāvavidhānataḥ /
tanmukhāt śravaṇāt kārye phalabhāg jāyate naraḥ

16

gurūpadiṣṭavidhinā kaulācāraparo naraḥ /
saṃpūjā paramāṃ devīṃ sa yāti paramāṃ gatim

17

guptasādhanatantre -
trayodaśa-guṇopeto gurureko hi durlabhaḥ /
teṣāṃ madhye guṇaikākto durlabho gururīśvari

18

trayodaśaguṇāsakto guruḥ sākṣāt sadāśivaḥ /
darśanāt mucyate pāpāt kriyāpi suphalā bhavet

19

p. ३७) śrīdevyuvāca -
kuleśa prāṇanātheśa lakṣaṇaṃ hi trayodaśam /
kathayasva mama sthāne yadi te mayayanugrahaḥ

20

śrīśiva uvāca -
śānto dāntaḥ kulīnaśca vinītaḥ śuddhaveśavān /
śuddhācāraḥ supratiṣṭhaḥ śucirdakṣaḥ subuddhimān

21

āśramī dhyānaniṣṭhaśca mantratantraviśāradaḥ /
nigrahānugrahe śakto gururityavadhīyate

22

atha śāntaḥ /
yena kenāpi santuṣṭaḥ kriyāyāñca sudakṣakaḥ /
sa śānto hi hṛṣṭamanāḥ sarvadā deva-tatparaḥ

23

atha dāntaḥ /
bhaktābhakte jñānavākyaṃ sānandena prayacchati /
dayāyukto rāgamukto dānteti gurulakṣaṇam

24

atha kulīnaḥ /
kulācārī kulajñānī kulatattvapradāyakaḥ /
kulāgāre kriyāyuktaḥ [gh: -śakto] kulīno gururīśvari

25

atha vinītaḥ /
dayāvākyena deveśi jñānavākyaṃ muhurmuhuḥ /
abhaktabhaktijanako vinīto gurulakṣaṇam

26

p. ३८) atha śuddhaveśaḥ /
bhūṣaṇaṃ yasya devasya dhārayettasya bhūṣaṇam /
tadācārarato devi guruḥ syāt śuddhaveśavān

27

atha śuddhācāraḥ /
ācāraṃ yasya devasya tadācārī bhaved yadi /
stutinindāvinirmuktaḥ śuddhācāro guruḥ svayam

28

atha supratiṣṭhaḥ /
devatā śuddhabhāvena śuddhajñānena sevitā /
supratiṣṭho gururdevi sarvadānandapālakaḥ [gh:
sarvānandapradāyakaḥ]

29

atha śucirdakṣaḥ /
anācārācārayukto nāsti tīrtheṣu vāsanā /
śucirdakṣo gururdevi sarvakāryeṣu dakṣakaḥ

30

atha subuddhimān /
jīvātmā parameśāni paramātmani līyate /
subuddhimān gururdevi so'haṃ jñānaṃ vinaśyati

31

athāśramī /
puttradārādisambandhaṃ sarvabhiṣṭasvarūpakam /
tasminnānandamāśritya āśramī gururīśvari

32

atha dhyānaniṣṭhaḥ /
trividhaṃ dhyānamāśritya ātmānaṃ pūjayed yadi /
sa guruḥ parameśāni dhyānaniṣṭho bhaved dhruvam

33

p. ३९) atha mantratantraviśāradaḥ /
mānasaṃ trāyate yastu manaḥ sandehanāśakṛt /
sa guruḥ parameśāni mantratantraviśāradaḥ

34

atha nigrahānugrahe śaktaḥ /
muktasya bandhadātṛtvaṃ bandhasya muktadāyakaḥ /
nigrahānugrahe śakto gururityavadhīyate

0

iti śrīsarvānandanātha-viracite sarvollāse
ekādaśollāsaḥ

1

dvādaśollāsaḥ /
atha vaiṣṇavācāraḥ /
sarvadharmān parityajā iṣṭabhaktiśca jāyate /
sa eva vaiṣṇavācāraḥ kāmasaṅkalpavarjitaḥ

2

samayācāratante -
vaiṣṇavaḥ paśubhāvena pūjayet parameśvaram /
śaktitantre varārohe paśubhāvo bhayaṅkaraḥ

2

paśubhāve yajeddevaṃ bhaktibhāvayutaḥ śive /
yadi syāt pūjayeddevīṃ vṛthā tasya pariśramaḥ

4

paśubhāve maheśāni mantravarṇasvarūpakam /
vīrabhāve'pi tanmantraṃ caturvargaphalapradam

5

paśubhāvāśrito mantrī yadi kālīṃ prapūjayet /
rauravaṃ narakaṃ yāti yāvadāhūtasaṃplavam

6

atha paśūnāṃ śaktyarcane niṣedhaḥ /
kulārṇave -
māṃsaṃ bhuktā surāṃ pītvā gatvā caiva rajasvalām /
pūjayet kālikāṃ devīmanyathā niṣphalā bhavet

7

abhuktā na yajeddevīṃ bhuktā devīṃ prapūjayet /
abhuktaḥ pūjanenaiva viṣṭhāyāṃ jāyate krimiḥ

8

jitendriyo haviṣyāśī śaktipūjāṃ na cācaret /
anyārcane mahādevi ceti bhāvena pūjayet

9

p. ४१) anyadevārcanaśraddhāmanyadevaprapūjanam /
kulastrīvīranindāñca paradravyāpahāraṇam /
strīṣu roṣaṃ prahārañca [k, g: nakartavyaṃ] varjayet parameśvari

10

picchilāyāṃ -
gurorājñāṃ samādāya śuddhāntaḥkaraṇo naraḥ /
sveṣṭadevaṃ stuvan bhāvyamanyadevaṃ na pūjayet

11

tīrtha-paryaṭanaṃ deva-pūjanaṃ tarpaṇādikam /
varjayet parameśāni guroranyaṃ na bhāvayet

12

atha vaiṣṇavasya samādhiḥ /
anyadevaṃ sveṣṭarūpaṃ rūpaṃ jñātvā kriyāñcaret /
darpaṇeṣu yathā bimbaṃ tathānyadevarūpakam

13

ekadevaṃ vinā devi nāsti devo mahītale /
ekasūryaṃ vinā sūryo nāstīha jagati yathā

14

bahupātre sthite toye bahusūrye yathā priye /
bahubhāve tathā devaṃ bahurūpeṣu dṛśyate

15

nigamatattve -
dharmasvarūpaṃ jagatāṃ sarvabījaṃ purātanam /
dharmaṃ tyaktvā mahādevi kimālambitamāsthitaḥ

16

śrīdevyuvāca -
sarvadharmān parityajya ekadharmaṃ samāśrayan
dharmātmano devatātma-svātmanoḥ paricintanam

17

sveṣṭavidyā dharmarūpā nityā svātmaprakāśinī /
yathā stanaṃ bālakasya pānaṃ dharmātmavarddhanam

0

iti sarvānandanāthaviracite sarvollāse
dvādaśollāsaḥ

1

trayodasollāsaḥ /
atha iṣṭabhaktiḥ /
nigamatattve śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā pūrṇā sarvasampatphalapradā /
kimiṣṭaṃ kāpi bhaktiḥ syāt mama sthāne prakāśaya

2

śrīdevyuvāca -
guruvaktre sthito devastadeveṣṭasvarūpakaḥ /
kriyāpi tasya vākye syāt kriyeti bhaktikalpanā

3

yā kriyā sāpi bhaktiḥ syād yā bhaktiḥ sā kriyāpi ca /
bhaktirūpā sveṣṭavidyā vinā bhaktiṃ na labhyate

4

vinā bhaktiṃ na tajjñānamato bhaktirudāhṛtā /
sā bhaktistrividhā deva cottamā madhyamādhamā

5

uttamā sāttvikī bhaktī rājasī bhaktirmadhyamā /
tāmasī bhaktiradhamā tridhā bhaktirmaheśvara

6

mānasī sāttvikī bhaktirvāhyabhaktiśca rājasī /
tāmasī dāmbhikī bhaktistāsāṃ bhedaṃ vadamyaham [k, g: teṣāṃ
bhedamidaṃ śiva]

7

samayācāratantre śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ hitakāraka /
bhāvabhedena kathaya sādhakasyāpi lakṣaṇam

8

p. ४३) śrīśiva uvāca -
sādhakā strividhāḥ proktāḥ sāttviko rājasaḥ priye /
tāmasaśca maheśāni teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam

9

atha sāttvika-sādhakalakṣaṇam /
antaḥśuddho vahiḥśuddhaḥ sadeśvara-parāyaṇaḥ /
sarveṣāṃ prāṇināṃ devi dayāyuktaḥ sa sāttvikaḥ /
sa sāttviko maheśāni sarvadā devatatparaḥ

10

atha rājasika-sādhakalakṣaṇam /
śraddhayātisuvastrādyairātmānaṃ devatāṃ yajet /
rāgeṇa sarvadā tuṣṭo rājasaḥ parikīrtitaḥ /
sa rājaso maheśāni rāgātmā rāgakāṅkṣaṇaḥ

11

atha tāmasa-sādhakalakṣaṇam /
bahukrodhī jalpabhāṣī paradveṣī pravañcakaḥ /
aśraddhayā yajeddevaṃ tāmasaḥ parikīrtitaḥ

12

kuveśaṃ devatāṃ kṛtvā śraddhayā'śraddhayā yajet /
kriyāyāṃ dakṣiṇāhīnaḥ so'pi tāmasalakṣaṇaḥ

13

bhāvacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
kena rūpeṇa deveśa sādhako muktabhāg bhavet /
kathaya prāṇanātheśa yadi te mayayanugrahaḥ

14

śrīmahādeva uvāca -
pūjāmūlāpi bhaktiḥ syād vinā pūjāṃ na bhaktibhāk /
sā pūjā trividhā proktā cottamā madhyamādhamā

15

p. ४४) sāttvikī trividhā pūjā rājasī trividhā śive /
tāmasī trividhā pūjā tāsāṃ bhedaṃ vadāmyaham

16

atha trividhasāttvikīpūjālakṣaṇam /
ahameva parā devī mayi sarvamidaṃ jagat /
sā pūjā sāttvikī jñeyā pūjāmadhyeṣu gopitā

17

devatanijarūpaṃ yat mānasaiścintayed hṛdi /
sā pūjā sāttvikī jñeyā madhyamā prāṇavallabhe [gh: kathitaṃ]

18

mānasaiḥ pūjayeddevīṃ śraddhayā copacārakaiḥ /
sā pūja sāttvikī jñeyā cādhamā prāṇavallabhe

19

atha trividharājasīpūjālakṣaṇam /
ātmavat pūjayeddevīṃ śraddhayā copacārakaiḥ /
kāmasaṅkalparahitā pūjā rājasikottamā

20

upacārairyajeddevīṃ kevalaṃ prītihetave /
devyāḥ sā rājasī pūjā madhyamā prāṇavallabhe

21

ātmārthe vā parārthe vā śraddhayā pūjayet śivām /
kāmasaṅkalpasaṃyuktā pūjā rājasikādhamā

22

atha trividhatāmasīpūjālakṣaṇam /
ātmano'pi parasyāpi dāmbhikārthe yajet śivām /
śraddhānvitā kāmayuktā sā pūjā tāmasottamā

23

laukikārthe dāmbhikārthe saṅkalpena yajet śivām /
sā pūjā tāmasī jñeyā madhyamā prāṇavallabhe

24

p. ४५) svalābhāt parahiṃsārthe śraddhayā pūjayet śivām /
sā pūjā tāmasī jñeyā cādhamā prāṇavallabhe

25

śraddhāhīnā ca yā pūjā sā pūjā na phalapradā /
pūjāmūlā bhavedbhaktirbhaktimūlaṃ hi pūjanam /
parasparaṃ vinā na syāt jñānaṃ jñeyaṃ yathā priye

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
trayodaśollāsaḥ

1

caturdaśollāsaḥ
atha balidānam /
jñānārṇave śrīdevyuvāca
devadeva mahādeva lokānāṃ jñānadāyaka /
bhāvabhedena kathaya balidānasya lakṣaṇam

2

śrīśiva uvāca -
kaliśca trividhā devi sātvikī rājasī tamī /
balidānaṃ vinā devi pūjane nāsti yogyatā

3

pūjāsāraṃ mahādevi balidānaṃ yathāvidham /
balidānaṃ bhavet sāraṃ pūjane jñānvān yadi

4

ata eva mahādevi baliṃ dadyāt prayatnataḥ /
balidānaṃ vidhānena kiṃ na sidhyati bhūtale

5

atha sātvikī baliḥ /
sātvikībalimākhyātāṃ māṃsaraktādivarjitām /
yato brahmamayaṃ dehaṃ ghātayet kena karmaṇā

6

satsattvaṃ sṛṣṭimātraṃ hi bhāvamātraṃ prakāśitam /
sattvevārambhakaṃ sṛṣṭiṃ balidānaṃ layaṃ śive

7

ata eva maheśāni sattvena balidānakam /
māṃsaraktādirahitaṃ balidānaṃ phalaṃ śubham

8

narāśvamedhaṃ madyañca kalau varjyaṃ dvijātibhiḥ [gh:
vicakṣaṇaiḥ] /
prānihiṃsā nacet satye tretāyāṃ dvāpare śubham

9

p. ४७) narāśvamedhaṃ saṃvarjyaṃ kalau na jñānavāna yataḥ /
narānukalpaṃ mahiṣaṃ mahiṣasya ca chāgalam

10

chāgasya kalpanaṃ meṣaṃ meṣasya pakṣiṇaṃ śive /
pakṣiṇaścāpi [k, g, gh, ṅ: pakṣiṇasyāpi] matsyaṃ hi matsyasya
kīṭamātrakam

11

anukalpaṃ kalau bhadre dravyābhāve parityajet

12

arcane mahiṣadāne'pi cāśvamedhaphalaṃ labhet /
phalbhāg jāyate mantrī baliṃ dadyād yathāvidhi /
balidānaṃ vinā devi hiṃsā sarvatra garhitā

13

tantracūḍāmaṇau -
eṇamapyavidhānena chedayenna kadācana /
vidhināpi dvijaṃ gāmbā hatvā pāpairna lipyate

14

tathāpi parameśāni jñānī naivāpi lubdhakaḥ /
balimātraṃ dvidhā jñeyaṃ tayorbhedaṃ śṛṇuṣva me

15

baliḥ pūjopahāraḥ syāt prāṇidānaṃ dvitīyakam /
balimādyaṃ nivṛtte tu pravṛttiḥ syāt paśuṃ priye /
balihīnā ca yā pūjā sā pūjā na phalapradā

16

atha rājsikabaliḥ /
rājasaṃ balimākhyātaṃ suveśaṃ rāgasaṃyutam /
māṃsaraktādisaṃyuktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ viśeṣataḥ

17

kṛṣṇavarṇaṃ nādhikāṅgabhaṅgahīnamarogiṇam /
evaṃ datvā baliṃ pūrṇaṃ phalamāpnoti sādhakaḥ

18

śiśunā balidānena hanti putrañca caṇḍikā /
vṛddhenaiva gurujanaṃ [gh: guruṃ hanyāt] kṛśena bāndhavaṃ tathā

19

p. ४८) dhanañcaivādhikāṅgena hīnāṅgena prajāntathā /
kāminīṃ śṛṅgabhaṅgena kāṇena bhrātaraṃ tathā

20

ghaṇṭikena bhavenmṛtyurvighnañca [gh: vighnasyāt] citramastake /
hataṃ mitraṃ tāmrapṛṣṭhe bhraṣṭaśrīḥ pucchahīnataḥ

21

muṇḍamālātantre -
māturmāyāśrito yāvattavacchiśumudāhṛtam [gh: śiśurudāhṛtaḥ] /
tasyāpi ghātane bhadre svātmaputtraṃ vinaśyati

22

nirvikāramayaṃ dehaṃ kadācinnaiva ghātayet /
vikāre śukra-sambhūte [sañjāte] ghātanaṃ vidhibodhitam [gh: -
bodhanam] /
śukralīne [gh: hīne]'pi vṛddhaṃ hi ghātanād gurughātanam

24

atha tāmasikabaliḥ /
tāmasastāmasaguṇairālasyādiyutaḥ priye /
na śraddhayā baliṃ dadyāt pūjādiṣu tathā priye // २३ /
sādhakānāṃ na te devi kevalaṃ nāmamātrakam /
balidānaṃ vṛthā tasya kevalaṃ prāṇi [gh: paśu-]ghātanam

25

tāmasaḥ sādhako devi kadācinnaiva naiva ca /
pūjāhīnasya bhraṣṭatvāt nāmamātrastu sādhakaḥ

26

balidānaṃ pradātavyaṃ yena tena kṛtena ca [gh: kena krameṇa ca] /
vidhānaṃ naiva kartavyaṃ balidānaṃ hi mātrakam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
caturdaśollāsaḥ

1

pañcadaśollāsaḥ /
vaiṣṇavo viṣṇubhaktañca viṣṇvātmātmā yadā bhavet /
tadā dhyānaṃ sadā kāryaṃ vaiṣṇavīṃ paramāṃ śivām

2

paśvācārasya yat śeṣaṃ śāktācārasya pūrvakam /
śaivācāramidaṃ proktaṃ paśvācāreṇa pūjayet

3

prasādaṃ cyambakādiñca tāntrikaṃ hi maheśvari /
vīrācāreṇa saṃpūjyaṃ pañcatattvena śaṅkari

4

atha śaivācaraḥ /
samayācāratantre -
aṣṭāṅgayogasaṃyukto yajeddevaṃ vidhānataḥ /
yāvajjñānaṃ [gh: dhyānaṃ] samādhiḥ syāttāvat śaivaṃ
pracakṣate

5

athāṣṭāṅgayogaḥ /
kālikākulasarasve -
yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhyānadhāraṇasamādhi-
yogāṅgāṣṭāni pārvati

6

ādau yamalakṣaṇam /
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ dayārjavam /
kṣamādhṛtiṃ [gh: prīti] mitāhāraṃ śaucañceti yamā daśa /
daśadhā lakṣaṇaṃ proktaṃ yogāṅgasya yamasya ca

7

p. ५०) atha niyamalakṣaṇam /
tapaḥ santoṣamāstikyaṃ dānaṃ devasya pūjanam /
siddhāntaśravaṇañcaiva hrīrmatiśca japāhutam /
daśadhā niyamaṃ proktaṃ yogāṅgasya ca pārvati

8

athāsanam /
१ / padmāsanaṃ svastikākhyaṃ bhadraṃ vajrāsanaṃ tathā /
vīrāsanamiti proktaṃ kramādāsanapañcakam

9

savyaṃ pādamupādāya dakṣorūpari vinyaset [gh: dakṣopari-
nyasettataḥ] /
tathaiva dakṣiṇaṃ savye copaviṣṭaṃ [gh: copaviśyaṃ] vidhānataḥ /
padmāsanamiti proktaṃ japapūjādiṣu priye

10

२ / jānubhyāmantare samyak kṛtvā pādatale ubhe [gh: śubhai] /
ṛjukāyo viśenmantrī svastikaṃ tat pracakṣate

11

sīmanyāḥ pārśvayornyasyād gulpayugmaṃ suniścitam /
vṛṣaṇādhaḥ sthitau pādau pāṇibhyāṃ parirakṣayet /
bhadrāsanamidaṃ proktaṃ yogibhiḥ parikalpitam [g, gh: sārakalpitaṃ]

12

urau pādau krame nyasya kṛtvā pratyaṃmukhāṃgulīm /
karau nirudhyā[gh: nidadhyāt]dākhyātaṃ vajrāsanamudīritam

13

ekapādamadhaḥ kṛtvā vinyasyorau tathetaram /
ṛjukāyo viśenmantrī vīrāsanamudīritam

14

atha prāṇāyāmaḥ /
prāṇāyāmaṃ vinā devi pūjane nāsti yogyatā /
prāṇāyāmañcāsanañca sarvācārasya sammatam

15

p. ५१) tripurāsāratante -
mūlādhāre kuṇḍalinī svayambhū nidritā yadā /
tadā kāryaṃ na kartavyaṃ kriyāmātre hi sundari

16

prāṇāyāmena sā devī sa devaḥ parameśvaraḥ /
nidrāṃ tyaktvā sveṣṭarūpaṃ dhārayet parameśvari

17

atha prāṇāyāmasya phalam /
mūlabījena bījena prāṇāyāmaṃ samācaret /
prāṇāyāmaṃ hi kathanaṃ devatāyāḥ svarūpakam

18

svarūpakathane deva svarūpaṃ darśanaṃ śive /
svarūpadarśanāt śīghraṃ svarūpañca svayaṃ bhavet

19

pramāṇāntaramāha gurugītāyām -
kīṭabhṛṅge varārohe yathā bhavati pārvati /
gurudhyānāttathā nityaṃ dehī brahmamayo bhavet

20

tripurāsāre -
prāṇāyāmaparo brahmā prāṇāyāmaparo hariḥ /
prāṇāyāmaḥ śaṅkaro'pi sṛṣṭisthitilayātmakaḥ

21

pūrako'pi bhavedbrahmā kumbhako'pi hariḥ svayam /
recako'pi svayaṃ rudraḥ prāṇāyāmaṃ guṇatrayam

22

kaniṣṭhānāmikāṃguṣṭhairyannāsāpuṭadhāraṇam /
prāṇāyāmaḥ sa vijñeyastarjanīmadhyame vinā

23

pūrakaṃ vāmanāḍyāpi ṣoḍaśena japena tu /
kumbhakaṃ madhyanāḍyāpi catuḥṣaṣṭyā japena tu /
recanaṃ dakṣanāḍyāpi tadarddhajapasaṃkhyayā

24

p. ५२) tantrāntare -
pūrayet ṣoḍaśairvāyuṃ dhārayettaccaturguṇaiḥ [kh: dhārayettu
catuguṇaiḥ; gh: kumbhayecca caturguṇaiḥ] /
recayet kumbhakārddhena aśaktyā [gh: yaḥ śaktyā] tatturīyakam

25

kumbhakaṃ pūrakaṃ recamevaṃ (tadaśaktau taccatuśrameva (ga,
gha)/] prāṇasya saṃyamaḥ /
iḍāyāṃ pūrayedvāyuṃ dhārayeddakṣanāsikām

26

suṣumnāyāṃ kumbhayecca nāsāpuṭañca dhāraṇam /
piṅgalāyāṃ recayecca dhāraṇād vāmanāsikām

27

niruttare -
prāṇāyāmaṃ dviṣaṭkena pratyāhāraḥ prakīrtitaḥ /
pratyahāradviṣṭkena jānīyāddharaṇaṃ śubham

28

dhāraṇaṃ dvādaśaṃ proktaṃ dhyānaṃ dhyānaviśāradaḥ /
dhyānairdvādaśakaireva samādhirabhidhīyate /
samādhimatha [gh: samādheratha] karmāṇi karoti na karoti vā

29

kevalaṃ kumbhakāddevi [gh: kumbhakāddha'pi] kiṃ na sidhyati
bhūtale /
khecaratvaṃ samādhitvaṃ kāle mṛtyurvinaśyati

30

tripurāsāre samādhiḥ /
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa sadā tattvapradāyakaḥ /
adhunā śrotumicchāmi samādhisthasya lakṣaṇam

31

śrīśiva uvāca -
śaivo'pi śivabhaktaśca śivātmātmā yadā bhavet /
tadā dhyānaṃ sadā kāryaṃ śivaṃ śāntaṃ jaganmayam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
pañcadaśollāsaḥ

1

ṣoḍaśollāsaḥ /
atha vibhāvapaśulakṣaṇam /
anukalpairyajeddevīṃ vedamārgeṇa sādhakaḥ /
paśvācāramidaṃ proktaṃ vibhāvasya mataṃ śive [gh: priye]

2

bhāvacūḍāmaṇau /
atha madyānukalpam /
gokṣīraṃ vahninā pācyaṃ karjurasya rasaṃ priye /
guḍaṃ tasya madyatulyaṃ tāmbūlaṃ cūrṇasaṃyutam

3

vyañjanaṃ lavaṇairyuktaṃ āmānnaṃ ghṛtasaṃyutam /
kharjurasya rasañcaiva [ṅ: guḍhaṃ] śarkaraṃ gavyasaṃyutam [gh, ṅ:
parameśvari] /
mahoṣodbhavaṃ madyatulyaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ [gh, ṅ:
lavaṇaṃ saindhavaṃ vinā]

4

atha māṃsānukalpam /
godhūmaṃ lohitaṃ cārdraṃ tilaṃ śvetaṃ maheśvari /
śaratpkvaṃ vrīhiṇañca lohitaṃ vrīhiṇaṃ śive /
[gh: madyatulyaṃ māṃsakhaṇḍaṃ kuṣmāṇḍaṃ parikīrtitam]
kuṣmāṇḍaṃ māṃsavajjñeyaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ [g: śive]

5

atha matsyānukalpam /
nārikelaṃ śrīphalañca dhātrīphala-harītakīm /
dagdhañcet parameśāni paśormatsyaṃ hi kalpanam

6

p. ५५) mudrānukalpam /
vinā lavaṇatoyābhyāṃ bharjitaṃ vrīhiṇaṃ śive /
mudrānukalpaṃ parame vibhāvasya mataṃ paśoḥ

7

atha maithunānukalpam / [atra (gha) -pustakīyaḥ pāṭhaḥ, -
paśūnāṃ maithunaṃ devi svakare yantrakalpanam /
tattvamuddhṛtya yatnena vinā parvādinā śubham //
bhakṣayet tatparaṃ dravyaṃ mūlena manunā śive /
pañcatattvaṃ vinā devi devīmantraṃ vṛthā bhavet //
etaddravyaṃ na devaṃ hi na peyaṃ hi kvacit śive /
vedoktena yajeddevaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ //]
paśūnāṃ maithunaṃ nāsti cintanaṃ parikalpitam /
sahasrāre mahāpadme śivaśaktisamanvitam

8

tenāmṛtena parame tarpayet paradevatām /
yatstuṣṭā bhagavatī svātmabimbaprakāśinī

9

pañcatattvaṃ vinā devi devīpūjā vṛthā bhavet /
vedoktena yajeddevaṃ vibhāvasya mataṃ paśoḥ

10

atha vibhāvavīralakṣaṇam /
picchilāyāṃ śrīdevyuvāca -
mahādeva mahāyogin tattvajñānamayaṃ vapuḥ /
vīrācāraṃ vibhāvasya mama sthāne prakāśaya [g, gh: vada prabho]

11

śrīśiva uvāca -
vīrācārasya kathane śaṅkābhūnmama mānase /
kadācinnaiva vaktavyaṃ pāṣaṇḍe nāstike nare

12

p. ५६) mamaiva prāṇasarvasvaṃ vīrabhāvaṃ kuleśvari [gh:
maheśvari] /
vīrabhāvaṃ vinā devi devīpūjā vṛthā bhavet

13

atha vibhāvavīraḥ /
na karoti mahādevi prakṛtyacārasaṃśayāt /
mānasaikavibhāvena pañcatattvena pūjayet

14

athavā cānukalpairvā pūjayet parameśvarīm /
anukalpairyajeddevīṃ tantramārgānusārataḥ /
vīrācāramidaṃ proktaṃ vibhāvasya mataṃ śive [ṅ: śāktānāṃ
sukhamokṣadam]

15

mānasaiḥ pañcatattvaiśca pūjāṃ kuryācca mānasaiḥ /
pañcatattvasyānukalpairvāhye devīṃ prapūjayet

16

atha pañcatattvapramāṇam /
vīratantre -
madyaṃ māṃsa tathā matsyaṃ mudrā maithunameva ca /
pañcatattvamidaṃ proktaṃ śāktanāṃ sukhamokṣadam

17

atha madyānukalpam /
picchilāyāṃ -
nārikelodakaṃ kāṃsye takraṃ guḍasamanvitam /
ārdrakaṃ guḍasaṃyuktaṃ siddhānnaṃ dagdhadugdhakam /
madyānukalpaṃ parame ! caturvargaphalapradam

18

niruttare -
brāhmaṇo vīrabhāvena surāṃ pītvā japenmanum /
tadabhāve'pi go-kṣīraṃ dvijo dadyād yuge yuge

19

p. ५७) tāmbūlaṃ tāmrakūṭañca tvaritā tāḍitā tathā /
ahipheṇaḥ kharjurasaḥ dhūstūraṃ samvidā tathā /
ete cāṣṭau surāḥ proktāḥ sādhakānandadāyakāḥ

20

atha māṃsānukalpam /
lavaṇārdrakapinnākastilagodhūmamāsakāḥ /
lasūnañca maheśāni māṃsapratinidhiḥ smṛtaḥ

21

atha matsyānukalpam /
matsyābhāve dagdhadravyaṃ cānukalpa. yuge yuge /
mudrābhāve'pi kṣaṇakaṃ bharjitaṃ parameśvari

22

iti mudrānukalpam /
atha pañcamānukalpam /
vṛhadyonitantre -
sādhakaḥ kulaniṣṭhaśca yadi yoniṃ na pūjayet /
kruddhā bhagavatī tasya niṣphalaṃ japapūjanam

23

yonyabhāve maheśāni yonirūpāparājitā /
pūjayet sādhakaḥ śreṣṭho yonipūjāphalāptaye

24

śrīdevyuvāca -
yoniḥ proktāḥ purā deva sarvasya sukhamokṣadā /
tasyābhāve kathaṃ deva cānukalpāparājitā

25

kasmāj jātamidaṃ puṣpaṃ kena vā pūjanaṃ vada /
maithunaṃ kena deveśa tattvaṃ kena vada prabho

26

vṛhadyonitantre śrīśiva uvāca -
śikhipucchāntare yoniṃ saṃsthāpya prakṛtiryadā /
kṛṣṇo'bhūt parameśāni tadā jātāparājitā

27

p. ५८) śikhipucchād viniḥsṛtya yonirjātā mahītale /
yonicihnaṃ sthitaṃ tatra devi kāmakalātmikam

28

viṣṇukrāntaṃ samāsādya latārūpo'bhavaddharaḥ /
yonisvarūpaṃ tat puṣpaṃ devyāḥ prītikaraṃ param

29

tatpuṣpaṃ parameśāni raktacandanacarcitam /
pūjayed vīrabhāvī ca yonipūjāphalaṃ labhet

30

hayāripuṣpagarbhastha [gh: -garbhamadhyasthaṃ] śivaliṅgena pārvati /
maithunaṃ jāyate tena śaktyābhāve'pi sundari

31

parapuṣpe kṣiped gandhaṃ tatra puṣpaṃ kṣipet param /
tasmāduddhṛtya tattvañca tarpayet paradevatām

32

svamūrddhni tarpaṇaṃ kṛtvā pibedānandabhāg yadi /
aparāitāyā māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
mahāpīṭhamayaṃ puṣpaṃ sarvadevasya durlabham

33

kulacūḍāmaṇau -
svaliṅgaṃ karavīreṣu saṃsthāpya puruṣottamaḥ /
rādhikābhūnmahādevaḥ śṛṅgārānandahetave

34

prakṛterlakṣaṇaṃ yadyat śikhipucche maheśvari /
ātmayonimimāṃ jñātvā svamūrddhni dhārayeddhariḥ

35

viśvasāre -
śukraraktānukalpam /
śukrai raktairmaheśāni pūjayet parameśvarīm /
tadabhāve cānukalpaiḥ sādhakābhīṣṭasiddhaye [gh: -dāyake]

36

raktābhāve cānukalpaṃ raktānulepanaṃ priye /
śukrabhāve cānukalpaṃ sugandhaṃ malayodbhavam

37

p. ५९) cānukalpāt cānukalpaṃ caturvargaphalapradam /
dvayoryogānmaheśāni kiṃ na sidhyati bhūtale

38

mahāpuṣpasyānukalpaṃ kalpaṃ puṣpaṃ manoharam /
lalāṭe dhāraṇād bhadre śivatulyo na saṃśayaḥ

39

rādhātantre -
śaivaḥ śākto gāṇapatyo vaiṣṇavaḥ parameśvari /
puṣpeṇa tilakaṃ bhāle sadeva rūpavān bhavet

40

pratyakṣaistilakairdevi ! śivasāyujyameva ca /
anukalpaiśca tilakaiḥ sārūpyameti sundari

41

atha tilakapramāṇam /
vāmarekhātmikā brahmā dakṣarekhā sadāśivaḥ /
madhyasthāne vasedviṣṇuḥ tatsthānaṃ naiva lepayet

42

nirvāṇatantre -
nirākāro mahāviṣṇuḥ sākāro'pi kṣaṇe kṣaṇe /
yadā sākārarūpo'sau dvibhujo muralīdharaḥ

43

rādhātantre -
nādarūpā kuṇḍalinī tanmūle sthitiḥ sarvadā /
tadūrddhe bindurūpā ca mūlā tripurasundarī

44

kevalaṃ rudhireṇāpi bindumātraṃ niyojayet /
kuṇḍalī mūlabhāge'pi tilakaṃ triguṇātmakam

45

savye vāme tathā madhye tilakasya maheśvari /
jāhnavī yamunādevī vāgdevī sarvadā sthitā

46

tripuṇḍraṃ dhārayet śaivaḥ śāktaśca vartulaṃ śive /
ūrddhapuṇḍraṃ gāṇapatyaḥ sādhakasyāpi lakṣaṇam

47

p. ६०) jñānadvīpe -
prathame cānukalpaiśca pratyakṣaiśca dvitīyake /
evaṃ krameṇa deveśi sādhako'pi kriyāñcaret

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
ṣoḍaśollāsaḥ

1

saptadaśollāsaḥ /
atha yantrapramāṇam /
varadātantre śrīdevyuvāca -
tatprasādānmahādeva vibhāvasya mataṃ śrutam /
adhunā śrotumicchāmi yantraprastāvamuttamam

2

sabhāvasya paśoryantraṃ vibhāvasya paśoḥ priya /
vīrasyāpi vibhāvasya sabhāvasya vada prabho

3

śrīśiva uvāca -
dehākāraṃ sthūlarūpaṃ paśoryantraṃ sureśvari /
kṛtrimaṃ svakṛtaṃ yantraṃ vibhāvasyānukalpanam

4

vibhāvasyāpi vīrasya yantraṃ puṣpādikalpanam /
vīrasya yantraṃ vijñeyaṃ yoniyantraṃ [g, gh: -rūpaṃ] prakāśitam

5

p. ६१) yantraṃ vinā maheśāni pūjane nāsti yogyatā /
ata eva maheśāni kuryāt yantrānukalpanam

6

yantradvayaṃ na kartavyaṃ tatha mūrtidvayaṃ priye /
ghaṭadvayaṃ na kuryeyuḥ sādhakāḥ siddhihetave

7

tantrāntare -
ekārcane'pyekadevamekavāraṃ prapūjayet /
ekayantraṃ kalpanīyaṃ dvikalpe dvitvapūjanam

8

mātṛkābhede -
janmasthānaṃ mahāyantraṃ yadi kuryāttu sādhakaḥ /
tatra mūrtiṃ na kuryāttu kadācidapi mohataḥ [g, ṅ: mohitaḥ / ataḥ
paraṃ ''ka'' pustake pāṭho'yamatirikto dṛśyate - yadi mūri
prakuryāttu tantrayantraṃ na kārayet /'']

9

yadi kuryāttu mohena yajed vāradvayaṃ priye /
dviguṇaṃ balidānaṃ syād dviguṇaṃ pūjanaṃ tataḥ

10

dviguṇañca japenmantraṃ dviguṇaṃ homamācaret [gh: homayettataḥ]
/
anyathā viphalā pūjā viphalaṃ balidānakam /
sarvaṃ hi viphalaṃ yasmād yantraṃ tasmānna kārayet

11

śrīdevyuvāca -
deveśa paramānanda jñānavijñānadāyaka /
arcane vandane stotre yantrākhyāṃ kathaya prabho

12

śrīśiva uvāca -
ābrahmastambaparyantaṃ kalpanaṃ yantramātrakam /
tava snehena vaktavyaṃ viśeṣasya viśeṣakam

13

p. ६२) atha viśeṣayantrākhyākathanam /
śālagrāme mano yantre pratimāyāṃ ghaṭe jale /
pustikāyāñca gaṅgāyāṃ śivaliṅge prasūnake

14

atha yantre pūjāphalam /
śālagrāme śataguṇaṃ manau lakṣaguṇaṃ labhet /
yantre lakṣaguṇaṃ puṇyaṃ mūrtau lakṣaṃ sulocane

15

ghaṭe caikaguṇaṃ puṇyaṃ jale caikaguṇaṃ priye /
pustikāyāṃ sahasrantu gaṅgāyāṃ tatsamaṃ phalam

16

śiliṅge hyanantaṃ hi vinā pārthivaliṅgake /
puṣpayantre maheśāni pūjanāt sarvasiddhibhāk

17

śālagrāme ca pūjāyāṃ na likhed yantramuttamam /
manau sthite maheśāni na likhed yantramuttamam /
pramāyāñca pūjāyāṃ na likhed yantramuttamam

18

tantrāntare -
likhyayantre kṛte bhadre cānyayantraṃ na kalpayet /
yantre kṛte mahādevi likhyayantraṃ na kalpayet

19

janmasthānaṃ mahāyantraṃ devatāmūrtibhedakam /
ekārcane'pyekayantraṃ yantre'pyekārcanaṃ śubham

20

jñānadvīpe -
śrīdevyuvāca -
pūjādhāraṃ mahāyantraṃ parivārān yajettataḥ /
yantrābhāve maheśāna parivārān yajet kutaḥ

21

p. ६३) śrīśiva uvāca -
pratimāyāñca purato ghaṭaṃ saṃsthāpya yatnataḥ /
parivārān yajettatra ghaṭe tu parameśvari

22

yantrādhiṣṭhātṛdevānāṃ ghaṭavaktre prapūjayet /
samastadevatārūpaṃ ghañca parikalpayet /
suradrumasvarūpo'yaṃ ghaṭo'yaṃ paricintayet

23

kulārṇave -
kevalaṃ pratibimbeṣu ghaṭamātraṃ prakalpayet /
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ dūrvāṃ toyayuktaṃ ghaṭaṃ nyaset

24

varadātantre -
maṅgalārthaṃ yadā devi ghaṭaṃ hi parikalpayet [g: kalpanañcaret] /
tatra pūjā na kartavyā yantrānukalpanaṃ vinā

25

atha pratyakṣānukalpayorlakṣaṇam /
nigamānande śrīdevyuvāca -
pratyakṣe saṃsthite yantre cānukalpaṃ na kalpayet [gh: kārayet] /
anukalpe sthite yantre pratyakṣañcāpi kalpayet

26

svayaṃ yatra kriyāśakto nāstyanyatra prakalpanam /
tathā yantre'pi pratyakṣe karaṇīyaṃ parityajet

27

anukalpe sthite yantre cānukalpaṃ nacet kvacit /
pratyakṣe saṃsthite yantre pratyakṣaṃ naiva kalpayet

28

p. ६४) śrīśiva uvāca -
pratyakṣañcānukalpañca kathayasva maheśvari /
ādyabījamayī nityā [gh: vidyā] tvāṃ vinā ko vadet priye

29

śrīdevyuvāca -
yasmin dravye mahādeva ! bhramajñānaṃ prajāyate /
taddravyaṃ paramaṃ jñātvā taddravyasyānukalpanam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse
saptadaśollāsaḥ

1

aṣṭādaśollāsaḥ /
atha śāktācāraḥ /
niruttare -
śaktiyukto'pi śāktaḥ syāt śaktipūjanatatparaḥ /
śaktidevīṃ vinā devi nānyadevaṃ vicintayet

2

pañcamena yajet śaktiṃ pañcatattvena pūjayet /
śāktācāramidaṃ jñeyaṃ [j: deva] sarvācārasya sammatam [c, j: ca
smṛtaḥ]

3

śāktācāraṃ vinā devi anyācāraṃ śavaṃ yathā /
tataśca parameśāni śāktācāraṃ hi bījakam

4

p. ९५) kāmabandhasya [gh, j: karmabandhasya] muktāsi muktasya
bandhadāyinī /
tataśca parameśāni śāktācāraṃ hi bījakam

5

śāktācāra-nindakasya saṅgaṃ saṃtyajya yatnataḥ /
mayoktenaiva mārgeṇa kulakāryaṃ samācaret

6

atha saṃsargatyāgaḥ /
cikitsakānāṃ viprāṇāṃ strīṇāṃ vicchedakāriṇām /
gaṇakasya ca saṃsargaṃ sarvadā varjayet priye

7

cumbakasyāpi dhūrtasya saṃsargaṃ parivarjayet /
paśūnāñcaiva saṃsargaṃ vīrāṇāṃ bhrāntacetasām /
kāmukānāñca saṃsargaṃ sarvadā parivarjayet

8

yatheṣṭācāraśīlānāṃ nindakasya janasya ca /
gurubhaktivihīnānāṃ śaktidveṣakarasya ca /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ tatsaṃsargaṃ parityajet

9

[ślokārddho'yaṃ cha-ja-pustakayordṛśyate, nānyatra] [mayoktenaiva
mārgeṇa kulakāryaṃ samācaret]
paśusaṅgaṃ parityajya vīrasaṅgaṃ samācaret [j: samāśrayet] /
śāktaśca dvividho devi vāmadakṣiṇabhedataḥ

10

atha dakṣiṇācāraśāktalakṣaṇam /
samayācāratantre -
svadharmanirato bhūtvā pañcatattvaiḥ prapūjayet /
sa eva dakṣiṇācāraḥ śivo bhūtvā yajet parām

11

p. ६६) atha svadharmalakṣaṇam /
bhairavatantre -
yasya yasya ca varṇasya yadācāraṃ maheśvari /
svadharma tadvijānīyāt śrutyuktaṃ parikīrtitam

12

niruttare -
dvijātīnāñca sarveṣāṃ dvidhā vidhirihocyate /
divā ca pāśavaṃ karma rātrau karma ca kīlikam

15

puraścaryādikaṃ karma dvividhaṃ bhāvabheditaḥ /
rātrau pūjāṃ sadākuryād divā kuryācca vaidikīm /
divā rātrau yajed devīṃ yathoktaphaladaṃ bhavet /
pūjanaṃ lakṣaguṇitaṃ niśāyāṃ nirjane śive

16

divārcanaṃ śataguṇaṃ niśāyāñca sahasrakam /
niśīthe lakṣaguṇitaṃ pūjayed gopanānvitaḥ

17

muṇḍamālātantre -
divārcanaṃ paśūnāṃ hi vīrāṇāñca niśārcanam /
niśīthe pañcamenāpi pañcatattvena vārcayet

18

atha vīralakṣaṇam /
madyaṃ māṃsañca matsyañca mudrāñca maithunaṃ priye [j: śive]
/
vīrācāramidaṃ proktaṃ sādhakasyāpi bījakam

19

p. ६७) pañcatattvena saṃpūjya ātmānaṃ devatāṃ śive /
pañcamānandasaṃyuktaḥ pañcatattveṣu lipsitaḥ

20

pañcamīṃ pañcatattvena pūjayejjagadambikām /
vīrācāramidaṃ proktaṃ sādhakasyāpi bījakam

21

atha vīrācāragopanam /
bhāvacūḍāmaṇau -
divābhāge yajeddevīṃ lokācārakrameṇa ca /
lokācāraṃ vinā devi gopanaṃ naiva jāyate /
gopanāt kāryasiddhiḥ syāt prakāśāt siddhidā bhavet

22

haṃsamāheśvare -
prakāśāt siddhihāniḥ syāt prakāśācca daridratā /
ata eva maheśāni prakāśaṃ naiva kārayet

23

gopanīyaṃ prayatnena svayoniriva pārvati /
gopayecca paśoragre vīrāgre naiva gopayet

24

kulārṇave -
guptaṃ pratyakṣakaṃ kṛtvā [k, kh, g, gh, c: pratyekakaṃ kṛtvā]
vicaranti ca sādhakāḥ /
prakāśāt siddhihāniḥ syād guptāt siddhirna saṃśayaḥ

25

nijasādhakamadhye tu na goptavyaṃ kadācana /
gupte'pi siddhihāniḥ syāt prakāśāt siddhimān bhavet

26

niruttare -
divyānāñcaiva vīrāṇāṃ phaladaṃ gopanāt śive /
vīrāgre gopanāddevi rauravaṃ narakaṃ vrajet

27

gopanācca paśoragre siddhibhāg yāti sādhakaḥ /
vīrāgre gopanāt sarvaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ

28

na paśorālaye kuryānna paśordṛṣṭi[gh: jñāna]-gocare /
na paśoḥ sannidhāne'pi paśoreva na darśayet

29

pūjādravyaṃ pānadravyaṃ paśunā vīkṣitaṃ yadi /
tad dravyaṃ jalataḥ kṣiptaṃ [j: kṣiptvā] japeddevyā mahāmanum

30

jñānārṇave -
paśunā vīkṣitaṃ dravyaṃ na devyai vinivedayet /
kulapūjāṃ kuladravyaṃ kulastrīkulasaṅgamam /
gopanīyaṃ paśoragre prakāśānmaraṇaṃ bhavet

31

śrīdevyuvāca -
gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ /
kena rūpeṇa vā svāmin paśorvīrasya lakṣaṇam

32

anayorlakṣaṇaṃ deva mama sthāne prakāśaya /
iti te prārthitaṃ deva yadi te mayayanugrahaḥ

33

atha paśuvīralakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
pañcadhā paśavaḥ proktā steṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu [gh: priye] /
dhūrtaṃ śaṭhaṃ cumbakañca mukharaṃ dāmbhikaṃ śive

34

ete ca paśavaḥ proktā ścānyācāraṃ na jāyate /
anyācārakṛto yena tadvadāmi priyambade [j: varānane]

35

vaidikāt tāntrikād bhraṣṭo narake pacyate dhruvam /
p. ६९) athavā pānabhraṣṭo yaḥ sa eva paśulakṣaṇaḥ /
eteṣāṃ jñānamātreṇa kaulikasya kriyākṣayaḥ

36

tantrāntare -
yaḥ śāstravidhimullaṅghya vartate kāmacārataḥ /
sa paśuḥ parameśāni pacyate narake dhruvam

37

kumārī tantre -
kulakarmaprasaṅgastu paśūnāṃ purataḥ śive /
kadāccinnaiva kartavyaḥ [j: vaktavyam] śūdrasya vedapāṭhavat

0

iti śrīsarvānandanātha-viracite sarvollāse
aṣṭādaśollasaḥ

1

ūnaviṃśollāsaḥ /
atha sādhakalakṣaṇam /
kulārṇave śrīdevyuvāca-
lakṣaṇaṃ vīrabhāvasya kiṃ vāpyācārakaṃ [ch, ja:
kimapyācārakaṃ] śiva /
jñāpitaṃ paramānanda mama sthāne prakāśaya

2

madyapānena jānīyāt sādhakasyāpi lakṣaṇam /
tatpānaṃ trividhaṃ proktaṃ divya-vīra-paśu-kramāt

3

p. ७०)
divyo devyugrataḥ pānaṃ vīro visarjanāt param [gh:
mudrāsamanvitaḥ] /
svecchayāpi paśoḥ pānamiti pānamudāhṛtam

4

bhakti-muktipradaṃ divyaṃ vīraṃ bhakti-samanvitam /
paśupānaṃ narakadamiti pānaphalaṃ śṛṇu

5

divyo'pi vīrabhāvo'pi prāṇānte'pi kuleśvari /
paśupānamakartavyaṃ śaktibhaktyāśritaḥ pivet

6

śrīdevyuvāca -
svecchāpānaṃ mahādeva mama sthāne prakāśaya /
kena rūpeṇa vā deva devyagre pānabhāg naraḥ

7

śrīmahādeva uvāca -
cakrabhinne caret pānaṃ svecchāpānaṃ prakīrtitam /
sā svecchā dvividhā jñeyā'jñānijñānivibhedataḥ

8

ajñānī mādakaṃ pānaṃ svānande jñānināmapi /
cakraṃ kṛtvā pivenmadyaṃ cakraṃ hi śaktisaṃyutam

9

atha cakralakṣaṇam /
śrīdevyuvāca -
cakrasya lakṣaṇaṃ kiñcit mamasthāne prakāśaya /
phalaṃ kiṃ prāṇanātheśa kathaya [gh: vadaya] siddhihetave

10

śrīmahādeva uvāca -
śrīcakre sevato [gh, ch, j: sevanāt] madyaṃ kiṃ na sidhyati bhūtale /
āyurvalaṃ [gh: vittaṃ] yaśo vṛddhiḥ ṣaṭkarmasādhanaṃ priye [g, gh,
j: ṣaṭkarmasya ca sādhanam; ch: ṣaṭkarmaṇo'pi sādhanam]

11

p. ७१)
mokṣaṃ vittaṃ tathā puṣṭiṃ śrīcakrāllabhate'pi ca /
bhogena labhate muktiṃ siddhiṃ śrīcakrasevanāt

12

cakramadhye maheśāni mūlamantraṃ japettu yaḥ /
ekavārajapenaiva lakṣavāraphalaṃ labhet

13

carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyaṃ bhogaṃ maheśvari /
cakramadhye prakartavyamanantaphalamīritam /
cakrañca dvividhaṃ proktaṃ divya-vīra-mataṃ śive

14

atha divyacakrapramāṇam /
devyā yuktaṃ divyacakraṃ bhayalajjāvivarjitam /
darśanāt kāmasiddhiḥ [gh: kārya-] syād vīro bhavati sparśanāt

15

sevanācca bhavenmuktiḥ siddhāntācārasammataḥ /
divyacakramidaṃ proktaṃ vīracakraṃ tataḥ śṛṇu

16

śaktidehe sthitaṃ cakraṃ vināśaktiṃ na cakravān /
ata eva maheśāni śaktiyuktaṃ [j: śaktiyuktaḥ] pivenmadhu

17

nigamakalpe śrīmahādeva uvāca -
divyacakre divyaśaktiṃ ramaṇena prapūjayet /
vīracakraṃ ramet [gh, j: yajet] śaktiṃ gandhapuṣpādināpi vā

18

rāgadveṣavinirmuktaṃ kevalaṃ svātmahetave /
divyacakramidaṃ proktaṃ vīracakraṃ tataḥ [ch, j: idaṃ] śṛṇu

19

sveṣṭadevaṃ yajettatra pañcatattvena pārvati /
pañcamīṃ [ch, j: pañcamī] pañcatattvena taccakraṃ vīrabhāṣitam

20

p. ७२)
kulārṇave -
yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo na ca tra bhogaḥ /
śivāpadānbhojayugārcakānāṃ,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva

21

yāṣmadyapāyī sa dvijo na kaścit,
yo vipra uktaḥ sa pivecca madyam /
śivāpadāmbhojayugārcakānāṃ
bhogena madyena karasthamuktiḥ

22

yo bhedamārgī na bhavet sa śākto,
yaḥ śāktako devi kvacinna bhedaḥ /
śivāpadāmbhojayugārcakānāṃ
bhede'pyabhedo hi karastha eva

23

pañcayukto bhavet śāktaḥ pañcame jñānavān yadi /
tadā [g: yadā] cakre maheśāni pivenmadyaṃ ramet striyam

24

śaktijñānaṃ mahītkṛṣṭaṃ nirvāṇaprathamāṃkuram /
śrīcakre'pi pivenmadyaṃ śaktiyuktaṃ maheśvari

25

atha vīracakralakṣaṇam /
kukkuṭatantre -
vīracakraṃ tridhā jñeyaṃ caturdhā paśunā saha /
cottamaṃ madhyamaṃ jñeyaṃ cādhamañcādhamādhamam

26

ekā śaktiryatra devi eko hi sādhako yadi /
cakromamidaṃ jñeyaṃ sā kālī sa ca śaṅkaraḥ

27

p. ७३)
[gh, j: pāṭho'yaṃ pustakayordṛśyato, nānyatra [siddhivartma śṛṇu
prājñe yat kṛtvā siddhimāpnuyāt /
ekāṃ śaktiṃ samānīya ekaikaḥ sādhakaḥ sadā

29

pūjayed bahuyatnena pañcatattvena kaulikaḥ /
evaṃ kṛtvā labhet siddhiṃ nānyasya dṛṣṭigocare // ] २८ //
triśakyākto yadā [j: yatra] devi tiṣṭhati [gh: varttate] ca trisādhakaḥ /
madhyamaṃ cakravijñeyaṃ [j: cakramākhyātaṃ] sa vīraḥ sāpi
bhairavī

30

ṣaṭsādhako yatra cakre ṣaṭśaktistiṣṭhati priye /
adhamaṃ cakravijñeyaṃ sā sādhyā sa ca sādhakaḥ

31

etadbhinnaṃ paśoścakraṃ ninditaṃ śaktivarjitam /
śaktihīnañca yatcakraṃ kevalaṃ madakaṃ śive

32

kulacūḍāmaṇau -
sādhakairgaṇitāṃ śaktiṃ mahācakre niveśayet /
madhyame navaśaktiñca hīne'pi śaktimātrakam

33

śaktihīnaṃ yadā cakraṃ paśucakraṃ maheśvari /
tasmin cakre sādhako'pi kadācinna praveśayet

34

madhu māṃsaṃ mauthunañca cakraṃ na kārayet /
śrīcakre maithunaṃ bhadraṃ śivatvaṃ yāti sādhakaḥ

35

cakrāntare ca ramaṇāt sādhako'bhūnmaheśvari /
vīracakramidaṃ proktaṃ devacakraṃ tataḥ śṛṇu

26

p. ७४)
atha devacakralakṣaṇam /
peyaṃ madyaṃ dehamāṃsaṃ jalajaṃ matsyakaṃ śive /
mudrāpi cānyadravyāṇi saṅgamaṃ pañcabhautikam /
sṛṣṭirūpaṃ mahācakraṃ śrīcakraṃ parameśvari

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse unviṃśatyullāsaḥ

1

viṃśollāsaḥ
atha śrīcakrasya sthānanirupaṇam /
samayācāratantre -
ekānte nirjane ramye deśe vādhā-vivarjite /
tatra sthāne careccakraṃ yatra syād devatāgṛha

2

athavā devatāsthāne tīrthādiṣu maheśvari /
devatāvṛkṣamūleṣu sthānaṃ kuryāt prayatnataḥ

3

jñānārṇave -
śaktigehaṃ svagehañca veśyālayamanāmayam /
sādhakasya gṛhaṃ bhadre śrīcakrasthānamuttamam

4

guroḥ sthānaṃ gurorājñāṃ jñātvā sthānaṃ prakalpayet /
athavā yasya yatsthānaṃ tasyājñayā prakalpayet

5

yasyājñayā caret cakraṃ tatrodvegaṃ bhaved yadi /
tadudvegasya yatpāpaṃ tatpāpaṃ tatra gacchati

6

p. ७५)
atha śrīcakrāsanapramāṇam /
jñānārṇave -
śavāsanaṃ vinā devi vīrakāryaṃ na cācaret /
śavāsanādhikaṃ jñeyaṃ latāgehapraveśanam

7

śavābhāve maheśāni viṣṭaraṃ parikalpayet /
yonyabhāve maheśāni trikoṇañcāsanaṃ śubham

8

bhāvacūḍāmaṇau -
śavāsanaṃ vinā devi vīrakāryaṃ na cācaret /
śavābhāve viṣṭaraṃ hi vīrāsanamudīritam

9

śavāsane śaktikāryaṃ śaktiyukto maheśvari /
śavaikamāsanaṃ bhadre viṣṭaraṃ yugmamāsanam

10

śavayugmaṃ na kartavyameke'pi [ch: eko'pi; j: eko hi] yugalaṃ sthitam
/
ata eva maheśāni viṣṭaraṃ yugmakalpanam /
anyāsanaṃ catuṣkoṇaṃ trikoṇaṃ parikalpitam

11

tantrāntare -
kāmyārthaṃ kambalañcaiva mokṣañca raktakambalam /
kṛṣṇājine jñānasiddhirmokṣañca vyāghracarmaṇi

12

kuśāsane mantrasiddhirnātra kāryavicāraṇā /
etadbhinnañcāsanaṃ hi citracitrādi [j: citrācitrādi] saṃyutam

13

citrāsanaṃ hi raktena trikoṇaṃ sumanoharam /
nānāvarṇena saṃyuktaṃ vicitrañcāsanaṃ śubhe /
viṣṭaraṃ tatra saṃsthāpya niyataṃ śaktikalpitam

14

p. ७६)
guptasādhanatantre -
ekānte nirjane ramye deśe vādhāvivarjite /
praśaste'pyāsane rakte vicitre vā manohare

15

sukhāsane samāsīnaḥ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
tṛptyarthaṃ devatānāñca kūryādvīrāsanaṃ śive

16

vīrāṇāṃ dakṣiṇānāñca vīrāsanamudīritam /
vāmasiddhāntadivyānāṃ svecchāsanamudīritam

17

niruttare -
ko vidhiḥ ko niṣedho'pi kaulānāñcāsanaṃ priye /
vāmasiddhāntadivyānāṃ niyamaṃ naiva kalpitam

18

anyeṣāñcāsanaṃ kuryāt śuddhiṃ kṛtvopaveśanam /
ekānte nirjane ramye deśe vādhāvivarjite

19

āsanaṃ tatra saṃsthāpya sādhayet manunā śive /
rudhireṇa varārohe trikoṇañcāsane [j: āsane] likhet

20

catuṣkoṇañcāsanaṃ hi trikoṇaṃ yonimaṇḍalam /
bhūcakramāsanaṃ jñeyaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ

21

yajedādhāraśaktiñca athavā kamalāsanam /
yajedādhāraśaktiñca kamalāntaṃ tridhā śive

22

nigamakalpalatāyāṃ śrīśiva uvāca -
śuddhārthaṃ paramaṃ mantraṃ bahudhā prakaṭīkṛtam /
ājanma koṭyāṃ tanmantraṃ jñāpituṃ naiva śakyate

23

p. ७७)
śrīdevyuvāca -
bhāvaṃ vinā maheśāna kiñcinnaiva prakāśitam /
prakāśite'pi yoniḥ syāt śuddhiḥ syād yonilekhanāt /
nātinīcaṃ nāti coccaṃ śrīcakre cāsanaṃ priya

24

atha cakreśvaraniyamaḥ /
yāmale -
pūjābhiṣekasaṃyuktaḥ kulaśāstrārthatattvavit /
devatā-guru-bhakto'pi śaktiyuktaḥ kriyānvitaḥ

25

tāmbūlapūritamukho dhūpāmodasugandhitaḥ /
raktānulepairgandhaiśca suveśairbhūṣito guruḥ

26

jñānārṇave -
rudrākṣamālādhārī ca śvetagandhena lepitaḥ [j: bhūṣitaḥ] /
raktacandanasaṃyukto raktapuṣpavibhūṣitaḥ

27

brāhmaṇānāmabhāvo'pi kṣatriyo'pi gururbhavet /
tadabhāve'pi vaiśyaḥ syānnatu śūdraḥ kadācana

28

ācāryo'pi bhavet śūdro'pyabhiṣekakṛto yadi /
anyeṣāñcābhiṣekāṇāṃ devatārūpiṇaḥ priye [gh: śive] /
teṣāṃ kareṇa pānañcedabhiṣeko bhavet priye

29

atha cakramadhyepraveśalakṣaṇam /
gautamīye -
cakreśvaro vīrabhāvo sastrīkaḥ praṇamet bhuvi /
madyabhāṇḍaṃ kare kṛtvā cāsane copaveśayet

30

p. ७८)
kṛtvā vīrāsanaṃ mantrī pūjādravyaṃ samānaye /
nāti nīcaṃ nāti coccaṃ caturaṃgulimadhyagam /
tatrāsane vasenmantrī devadhyānaparāyaṇaḥ [gh:
devatādhyānatatparaḥ]

31

uṣṇatīkṣṇaguṇopetaṃ madyaṃ durgandhavarjitam /
dhṛtvā [j: dhyātvā] praṇamya prathamaṃ śrīcakreṣu praveśanam

32

vāmakare ca ramaṇīṃ dakṣiṇe madhyabhāṇḍakam /
ātmapātraṃ śaktikare śrīcakreṣu praveśanam

33

cakreśvaro'pi yadrūpe cakramadhye praveśayet /
tadrūpe [gh, j: tadrūpaḥ] sādhakaḥ sarvaścakramadhye praveśayet

34

pūjādravyaṃ pānadravyaṃ kare kṛtvā sulocane /
śaktihaste pānapātraṃ svavāme śaktidhāraṇam

35

nigamatattve -
vīrānandayutā śaktiryadi cakreśvarī bhavet /
taccakraṃ parameśāna devacakraṃ na saṃśayaḥ

36

kare vāme madyabhāṇḍaṃ dakṣiṇe ramaṇaṃ [j: paramaṃ] śivam /
śrīcakreṣu praveśyā sā bhaya-lajjā-vivarjitāḥ

37

taccakre parameśāna dravyaśuddhiṃ na kārayet /
tasyāḥ saṃsparśanādeva [ch, j: tasyāṅgasparśanādeva]
dravyaśuddhistu tatkṣaṇāt

38

pratipātre maheśāna bhage liṅgaṃ vicintayet /
pātrādvinduṃ samādāya prakṣiped yonimaṇḍale

39

cakreśvarī mahāhṛṣṭā yadi yoniṃ prakāśayet /
gandhāpuṣpairdhūpadīpaiḥ kāraṇena prapūjayet

40

p. ७९)
ramaṇañca tataḥ kuryāda yadi syādramaṇānvitā /
ramaṇānte maheśāna bhagavāri pivenmudā

41

tadabhāve jalaṃ peyaṃ kāraṃ vindusaṃyutam /
śaktiyantraṃ jalaṃ jñeyaṃ yato māyāprabodhakam

42

tattoyaṃ rudhirāktañced retāktañced guṇatrayam /
brahma jñeyaṃ yoniraktaṃ toyaṃ tasyā janārdanam /
śukraṃ tasyā mahādevaṃ tadabhāve'nukalpanam [ch: tadabhāvād-]

43

kuśidaṃ bhagaraktañca śukrañca malayodbhavam /
bhagavārīti toyañca triguṇāktaṃ tridevatā

44

bhāgyena labhate deva cakre cakreśvarīṃ yadi /
taddehaṃ mama dehañca puṃdehañca sadāśivam

45

tatra cakre sthitā śaktirmama rūpā maheśvara /
sādhakastava tulyo'pi devacakre manohare

46

anyacakre maheśāna bahuvighnaṃ prajāyate /
devacakraṃ devacakraṃ devacakraṃ kalau yuge

47

devacakrasya māhātmyaṃ gaditṃ naiva śakyate /
svecchayā gāna-pānañca maithunañca sukhoditam

48

storañca japakāryañca sarvaṃ svecchāsukhoditam /
ata eva maheśāna devacakraṃ kalau yuge

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse viṃśatyullāsaḥ

1

ekaviṃśollāsaḥ /
atha śrīcakre jātyabhedaḥ /
tārātantre -
ārambhe bhairavīcakre sarve varṇā dvijottamāḥ /
nivṛtte bhairavaucakre sarve varṇāḥ pṛthak pṛthak

2

jātibhedaṃ vimūḍhātmā śrīcakre'pi karoti yaḥ /
narake duṣkare ghore patatyeva na saṃśayaḥ

3

vāmakeśvare -
cakramadhye vimūḍhātmā jātibhedaṃ karoti yaḥ /
caṇḍīkopād bhavennaṣṭaṃ kāntiḥ puṣṭirbalaṃ yaśaḥ

4

madirāyāṃ maithuneṣu jātibhedaṃ na cācaret /
maithunasya mahāsaukhyaṃ bījaṃ madyañca sundari

5

bahunāpi kimuktena cakramadhye maheśvari /
madrūpāḥ puruṣāḥ sarve tvadrūpā yoṣitaḥ priye

6

bhāvacūḍāmaṇau -
bahugāvo'pi tiṣṭhanti yathaikarajjuvandhitāḥ /
tathā narāśca tiṣṭhanti jātipāśena vandhitāḥ

7

madyāsinā jātipāśaṃ saṃchedya śaktivākyataḥ /
śrīcakre'pi pivenmadyaṃ jātibhedaṃ parityajan

8

śrīdevyuvāca -
jātimātraṃ sūkṣmabodhaṃ jātīyaṃ sthūlabodhakam /
sūkṣmasya kena vā naṣṭaṃ cotpattiḥ kena vā punaḥ

9

p. ८१)
śrīśiva uvāca -
śrīcakrasya jagat sarvaṃ yasya cetasi bhāsitam /
hrāsavṛddhī na ced jāte ramāyāṃ niśināthavat

10

madyaśaktiyute cakre hrāsavṛddhiḥ kṣaṇe kṣaṇe /
cakrasya hrāsavṛddhyākte jāterhrāsasya [g, j: -hrāsaśca] vṛddhitā

11

narasya jātipāśasya parastrī mātṛvat śive /
jātibhraṣṭasya kāntāpi madhyabhuk ramaṇī śive

12

madyabhuk ramaṇīṃ tyajyāṃ kevalāṃ jananīṃ parām [j: ramaṇī
tyajyā kevalā jananī parā] /
pūjayettāṃ maheśāni ramaṇaṃ naiva kārayet

13

anyā yā mātṛtulyā sā śrīcakre ramaṇī parā /
pūjayecca ramet śaktiṃ tasyāstasyāpi [g, gh: tasya tasyāpi] harṣataḥ

14

jātinaṣṭe kutra kārye tasya doṣo bhaviṣyati /
śrīcakre parameśāni jātipāśaṃ parityajet

15

yadi cakre maheśāni jātipāśaṃ samāśritaḥ /
vṛthāpānaṃ bhavettasya kevalaṃ jātināśakam

16

atha śrīcakre dravyanirūpaṇaṃ /
samayācāratantre -
hetuṃ [gh: hetuṃ māṃsaṃ pāyasañca dadhi-dugdha-ghṛtaṃ priye]
māṃsaṃ tathā dugdhaṃ payo dadhi ghṛtaṃ priye /
nānāvyañjanasaṃyuktamannaṃ saṃsthāpya yatnataḥ

17

piṇyākaṃ laśunaṃ bhadre śarkarā madhu piṣṭhakam /
bhakṣaṇañca viśeṣañca sandeśaṃ vividhaṃ priye

18

p. ८२)
matsyaṃ māṃsañca mudrāñca vīradravyaṃ manoharaṃ /
śrīcakre sthāpayeddevi devatātṛptihetave

19

guptasādhana tantre -
kuṅkumaṃ śuddhasindūraṃ candanaṃ rocanāgurum /
karpūraṃ yāvakaṃ bhadre śrīcakre sthāpayet priye [g, ch: priyaṃ]

20

nānā sugandhi-dhūpena citāmodo yathā bhavet /
tataśca dhūpa-patrāṇi śrīcakre viniyojayet

21

carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyaṃ kāṃsye suśobhitaṃ /
paramānnañca takrañca suvāsita-jalaṃ priye

22

vīra tantre-
kaṭvamlakaṃ tiktarasaṃ vahūni vyañjanāni ca /
ghṛtena jñāvitaṃ māṃsaṃ vividhaṃ sthāpayet priye

23

haṃsabījaṃ tathā kṣīraṃ lavaṇañca piṇyākakaṃ /
laśūnaṃ śrīcakramadhye sthāpayedārdrakaṃ priye

24

kālikākulasarvasve -
ārdrakaṃ dagdhamīnañca cūrṇaṃ trikaṭusya ca /
lājāṃścipiṭakañcaiva śrīcakre viniyojayet

25

atha śrīcakre dravyasthāpanaṃ /
paṅktyākāreṇa saṃsthāpya dravyāṇi vividhāni ca /
śodhitaṃ paramaṃ dravyaṃ kāṃsya-pātreṣu saṃsthitaṃ /
paṅktyākāre cakramadhye sthāpayet parameśvari

26

p. ८३)
kulatattvasāre -
kāṃsya pātre sthitaṃ dravyaṃ bhojanīyaṃ maheśvari /
śodhitaṃ vidhivat sarvaṃ paṅktyākāre niyojayet

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekaviṃśatyullāsaḥ

1

dvāviṃśollāsaḥ /
atha śrīpātraniyamaḥ /
kālīkalpe -
vaśyākarṣaṇakāryeṣu hemapātraṃ suśobhitam [g, gh: suśobhanaṃ]
/
śāntike puṣṭike [j: pauṣṭike] kārye rājataṃ kārayet priye

2

lauha pātraṃ vijānīyāt māraṇoccāṭane śive /
sarvakāryeṣu kartavyaṃ viśvāmitraṃ kuleśvari

3

tāmra pātraṃ kāṃsya pātraṃ pātraṃ pittala sambhavaṃ /
vilva pātraṃ mahāpātraṃ sarvakārye praśastakam /
kārya bhede pātrabhedamabhede sthita pātrakam [c, ch, j:
abhedasthitapātrakam]

4

atha śrīpātrasthāpana - lakṣaṇam /
tārā-tantre -
trikoṇaṃ maṇḍalaṃ bhūmau catuṣkoṇaṃ likhettataḥ /
tatrādhārantu saṃsthāpya śrīpātraṃ sthāpayettataḥ

5

p. ८४)
atha śrīpātrādhāra lakṣaṇam /
caturdhā dhārakaṃ proktaṃ tripadambā catuṣpadam /
ṣaṭpadambā maheśāni padañcāṣṭa prakīrtitam /
padasaṃkhyāñca koṇañca maṇḍalaṃ kārayet priye

6

atha pañcatattva kathanam /
nirvāṇatantraṃ śrīdevyuvāca -
deva deva [g, gh: nāsti] mahādeva tattvañca tattvadāyaka /
idānīṃ śrotumicchāmi tattvajñānañca tadvada

7

śrīśiva uvāca -
tattvajñānāni [ch, j: tattvajñānasya] kathane śaṅkā cenmama
mānase /
yena tattva prasādena viṣṇustattvaguṇāśrayaḥ [ch, j:
sattvaguṇāśrayāḥ]

8

śṛṇu devi pravakṣyāmi brahmābhūcca pitāmahaḥ /
tattvajñānaprasādena śambhuḥ saṃhārakārakaḥ

9

anye muktāśca ye sarve to'pi tattvaprasādataḥ /
tattvajñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpate

10

tattvajñānaṃ vinā bhadre niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ /
śṛṇu devi pravakṣyāmi tattvaṃ parama durlabham

11

śrutvā gopaya yatnena sva yoniriva pārvati /
madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyaṃ mudrāñca maithunaṃ śive

12

pañcatattvamidaṃ proktaṃ nirvāṇa prathamāṃkuram /
aiśvaryaṃ paramaṃ hṛṣṭaṃ madya-pānena śailaje

13

p. ८५)
māṃsabhakṣaṇamātreṇa naro [ch, j: sākṣāt] nārāyaṇo bhavet /
matsyabhojanamātreṇa kālīpratyakṣatā bhavet

14

mudrāsevanamātreṇa bhūpūjyo viṣṇurūpadhṛk /
maithunena mahāyogī mama tulyo na saṃśayaḥ

15

nigamakalpadrume śrīdevyuvāca -
kevalenādyayogena sādhako bhairavo bhavet /
dvitīyena ca tattvena mahābhairavatāṃ vrajet

16

tṛtīyena ca tattvena sādhakaḥ śivarūpadhṛk /
caturthena ca tattvena rudrarūpadharaḥ svayam /
pareṇa paratāṃ yāti tava [gh, j: mama] tulyoḥ na saṃśayaḥ

17

atha pañcatattvasya phalam /
nirvāṇatantre śrīdevyuvāca -
tattvaikaṃ parameśāna pañcadhā kena tadvada [k, g, c, ch: bhūdvada]
/
asya bhāvaṃ phalaṃ kiñca pañcadhāpyekadhā ca kim

18

śrīśiva uvāca -
tattvaikaṃ parameśāni pañca tasyāpi [j: tattvasya] kāraṇam /
kāryaṃ nānāmataṃ yasya nānārūpaṃ hi kāraṇam

19

kāraṇañca bhavet kāryaṃ kāryaṃ hi kāraṇaṃ yathā /
astrasya kāraṇaṃ lauhaṃ lauhasyāstraṃ hi kāraṇam

20

pipāsā kāraṇaṃ vāri vāriṇaḥ syāt pipāsakam /
kāryabhede kāraṇasya devi bhedaṃ hi kalpanam

21

p. ८६)
ekatra pañcatattvāni yatraiva milanaṃ [j: vimalaṃ] bhavet /
tatraivāhaṃ pragacchāmi te narāḥ matsamāḥ sadā [c, j:
matsyamāṃsasadāḥ]

22

ye narāḥ sādhubhāvāśca tattvajñānaparāyaṇāḥ /
jīvanmuktāśca te devi brāhmaṇāśca na cānyathā

23

yathā toyaṃ toyamadhye līyate parameśvari /
tathaiva tattvasevāyāṃ līyate paramātmani

24

iti te kathitaṃ kānte tattvajñānaṃ vimokṣadam /
yena vijñānamātreṇa mokṣasiddhirna saṃśayaḥ

25

kṣitiṃ vinā yathā nāsti sthitireva maheśvari /
toyaṃ vinā yathā nāsti pipāsānāśakāraṇam

26

tamohantā yathā nāsti bhāskareṇa vinā priye /
vinā vahniprayogeṇa yathā kiñcinna pacyate

27

vinā candreṇa deveśi sudhāvṛṣṭirna jāyate /
mahodgarbhaṃ vinā kānte cotpattirnaiva jāyate /
tattvajñānaṃ vinā devi tathā muktirna jāyate

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse dvāviṃśatyullāsaḥ

1

trayoviṃśollāsaḥ /
kulārṇave śrīmahādevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
adhunā śrotumicchāmi tattvādyaṃ lakṣaṇaṃ mahat

2

p. ८७)
athādyatattva lakṣaṇam /
śrīmahādeva uvāca -
tatvādyaṃ parameśāni sarvatattvasya bījakam [j: kāraṇaṃ] /
bījaṃ vinānyatattvaṃ yat diṅmūḍhasyāpi pūrvavat

3

ata eva surāḥ sarve hetuñcāmṛtakalpitāḥ [j: kalpitam] /
amṛtaṃ bhogamāpanne mṛtabhāvaṃ vimuhyitāḥ [j: vimuhyati]

4

svarge yadamṛtaṃ proktaṃ tadeva laukikī surā /
surāñca [j: surāyāḥ] bhogamāpanne suratvañca bhaviṣyati

5

ata eva dvijāḥ sarve madyosaktā yuge yuge /
madyabījaṃ maheśāni vṛkṣānandaṃ [gh, j: brahmānandaṃ]
prakalpayet

6

nṛtyagītātmikā śākhā vākyamātraṃ dalaṃ śive /
mahāśaktiḥ puṣparūpā maithunaṃ phalarūpakam

7

śukrapātaṃ mahābījaṃ sṛṣṭimātraṃ hi kāraṇam /
vṛkṣasvarūpaṃ taddravyaṃ [gh, j: tadrūpaṃ] śaktiyuktaṃ bhaved
yadi

8

mātṛkābheda tantre -
brāhmaṇasya mahāmokṣaṃ madyapānena śailaje /
brāhmaṇaḥ parameśāni yadi pānādikañcaret /
tatkṣaṇāt śivarūpo'sau satyaṃ satyaṃ priyambade

9

madyapānaṃ vinā devi tattvajñānaṃ na labhyate [ch, j: tajjñānaṃ
na hi labhyate] /
ata eva hi vipraśca surāpānaṃ sadācaret [gh, j: samācaret]

10

vedamātājapenaiva brāhmaṇo nahi śailaje /
brahmajñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate

11

p. ८८)
toye toyaṃ yathālīnaṃ taijase taijasaṃ yathā [j: yathā tejasi taijasam] /
bhagne ghaṭe yathākāśaṃ mahākāśe [k, gh: yathākāśe] pralīyate /
tathaiva sadyabhug vipro līyate paramātmani

12

kulārṇave śrīmahādevyuvāca -
deveśa parameśāna jñānājñāna pradāyaka /
vedasya varjitaṃ madyaṃ kathamuktaṃ sadāśiva

13

śrīmahādeva uvāca -
surāpānānmahāpāpaṃ vedādiṣu nirūpaṇam [j: nirūpitaṃ] /
ata eva kriyāśaktairmadyaṃ tyājyaṃ yuge yuge

14

āvayoḥ piśitaṃ māṃsaṃ madyañcaiva maheśvari /
varṇāśramocitaṃ dharmaṃ na vicārya pivanti ye /
bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca te narā brahmarākṣasāḥ

15

madyapāne mahādoṣaṃ vedādiṣu nirūpaṇam /
tathāpi muktibhāgvipro madyapānaṃ [j: madyapānāt] yuge yuge

16

na deyaṃ hi na peyaṃ hi satyaṃ satyaṃ yuge yuge /
tathāpi brāhmaṇāḥ sarve madyapāneṣu lālitāḥ

17

athādyatattvasyadoṣoddhāraḥ /
jñānārṇave śrīśiva uvāca -
vṛthāpānaṃ yaḥ kurute surāpānaṃ taducyate /
sa mahāpātakī caiva vedādiṣu nirūpaṇam

18

ata eva hi viprendro vṛthāpānaṃ nacācaret /
vṛthāpāne mahāpāpaṃ sarvaśāstrasya sammataḥ

19

p. ८९)
jñānasya kāraṇaṃ madyaṃ madyaṃ jñānasya nāśakam /
vāyunā jvalito'gniśca vāyunā layavān yathāṃ

20

devatārthe pivenmadyaṃ svānandārthe pived yadi /
tatpānaṃ kāraṇaṃ pānaṃ tadanyad viṣabhakṣaṇam

21

yenaiva viṣakhaṇḍena mriyante sarvajantavaḥ /
tenaiva viṣakhaṇḍena viṣaṃ nāśayate bhiṣak

22

jñānasya kāraṇaṃ masyaṃ jñānaṃ mukteśca kāraṇam /
muktyākāṃkṣī pivenmadyaṃ tadanyaḥ pātakī bhavet

23

haṃsamāheśvare -
gaṅgātu kāraṇaṃ vāri madyaṃ parama kāraṇam /
śodhitañcedaśuddhañcet svargaṃ narakadāyakam

24

janmādau parameśāni bahupuṇyārjjitena ca /
muktyarthe kāraṇaṃ pānaṃ jñānārthe'pi maheśvari

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse trayoviṃśatyullāsaḥ

1

caturviṃśollāsaḥ /
kālikākalpe -
śrīcakraṃ ramaṇīyuktaṃ hetunā tat prakāśitam /
hetorabhāve śrīcakraṃ pūrṇānandaṃ nacet kvacit

2

ramaṇīrahitaṃ cakraṃ śrīcakraṃ ramaṇīyutam /
anyaddravyaṃ hi śrīcakre śaktivākyānusārataḥ

3

p. ९०)
tantrāntare -
śrīcakraṃ svagṛhaṃ jñātvā [k, g, c: kṛtvā] svayaṃ cakreśvaro
bhavet /
cakreśvarīṃ striyaṃ kṛtvā kāryakarmāṇi cācaret

4

etajjñānaprabhāveṇa kiṃ na sidhyati pārvati [j: bhūtale] /
tadgṛhāt kāraṇenāpi pūjayet parameśvarīm /
etadbhinnantu taddhetuṃ [j: yaddhetuṃ] śuddhiṃ kṛtvā tu pūjayet

5

atha dravyabhedakathanam /
samayācāratantre -
dravyañca [gh: madyañca] trividhaṃ proktaṃ māṃsañca trividhaṃ
śive /
uttamaṃ madhyamaṃ jñeyaṃ cādhamaṃ parikīrtitam

6

svamandirodbhavaṃ dravyaṃ cottamaṃ khalu pārvati /
śaṇḍikāgārasambhūtaṃ madhyamaṃ parikīrtitam /
anyajātyudbhavaṃ dravyaṃ [gh: anyajātisamudbhūtaṃ] cādhamaṃ
parikīrtitam

7

śrīdevyuvāca -
ānandārthe pivenmadyaṃ ānandaṃ muktidāyakam /
tasyottamañcādhamañca madhyamaṃ kena tadvada

8

śrīśiva uvāca -
kālasya doṣo nāstyeva kriyāmukte na doṣabhāk /
tathā doṣo nāsti hetoḥ karaṇīyasya doṣajam

9

śukrādhāraṃ yoni - randhraṃ puruṣasya sukhoditam /
śukrapāte yathā doṣaṃ kāraṇasya tathā śive

10

p. ९१)
śāktasya kāraṇaṃ pāne nāsi doṣo maheśvari /
sādhakasya kriyābhedāttāvubhau doṣabhāginau

11

sarvānandapradaṃ toyaṃ samānaṃ parameśvari /
tathāpi rogiṇo dehe tajjalaṃ duḥkhadāyakam

12

tathā madyaṃ duḥkhadeyamajñānasyāpi dehinaḥ /
sālokyañcaiva sārūpyaṃ sāyujyañca maheśvari [ch, j: sāyujyaṃ
parameśvari]

13

adhamānmadhyamād devi cottamaṃ sevanāt phalam /
madyeṣu śaktau doṣo'sti kevalājñānino vacaḥ

14

ataśca jñāninaḥ sarve piveyuḥ svecchayā madhu /
ajñānasya kriyāmūlaṃ kriyāyāḥ śuddhamūlakaṃ

15

śodhitaṃ ramaṇīmadyaṃ trivargaphaladāyakam /
svecchayāpi pivenmadyaṃ jñānī ca muktibhāg bhavet /
tatrāpi śaktisaṃyuktaṃ madyaṃ kaivalyadāyakam

16

tārātantre -
śaktibhāg maithunāsakto jñānabhāg muktikāṃkṣikaḥ /
jñānabhāk kāraṇāsaktastasmānmadyaṃ pivenmudā

17

aśodhitau yoni madyau mahāpāpakarābubhau /
śodhitau cet yonimadvyau sarvapāpapraṇāśakau

18

madyañca kāraṇaṃ yoneryonirmadyasya kāraṇam /
cittaśuddhe [gh: śuddhe śuddhaṃ mahādevi
śuddhābhāve'pyuśuddhakam] sarvaśuddhaṃ
śuddhābhāve'pyaśuddhakam

19

aśodhitaṃ pivenmadyaṃ ramaṇañcāpyaśidhitam /
pāne'pi narakaṃ yāti ramaṇaṃ maraṇaṃ bhavet

20

p. ९२)
tripurāsāre śaktiśuddhiḥ /
ādau kuryāt śaktiśuddhiṃ kāraṇañca tataḥ param /
śaktiṃ vinā maheśāni kāraṇaṃ maraṇaṃ samam /
śaktijñānaṃ kāraṇena tataḥ śaktiñca śodhayet

21

kulacūḍāmaṇau -
ādau kuryāt śaktiśuddhiṃ kāraṇaṃ tadanantaram [j: kāraṇañca
tataḥ param] /
śaktyai datvā pivenmadyaṃ śuddhiṃ kuryāt krameṇa ca

22

śaktiśuddhiñcaredādau paśusādhakasādhikā /
śodhayitāpi tāṃ śaktiṃ śrīcakreṣu praveśayet

23

atha paśuśaktilakṣaṇam /
kulacūḍāmaṇau śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa sarvabhūte sanātana /
paśuśaktiñca kāṃ proktāṃ mama sthāne prakāśaya

25

śrīmahādeva uvāca -
puṣpahīnā paśoḥ śaktirvīrasya puṣpasaṃyutā /
prathame puṣpitā nārī ubhayoḥ pūjitā parā

25

prathame puṣpitāṃ nārīṃ yena bhāvena pūjayet /
tadbhave bhāvitā śaktiḥ sādhakaḥ siddhihetave [gh: sādhakasya ca
siddhaye]

26

ramaṇārthe kṛtā śaktī ramaṇaṃ vīralakṣaṇam /
ata eva mahādevi sapuṣpā vīrapūjitā

27

apuṣpāyāḥ paśoḥ pūjyā pūjyā vīrasya [j: vīrapūjyā tu] puṣpitā
/
puṣpitāpi paśoḥ pūjyā paśuñced vāñchitā yadi

28

p. ९३)
pūjane śuddhitā [j: śodhitā] śaktiḥ sarvācārasya [g:
sarvaśāstrasya] sammatam /
śaktirūpā mahāśaktau ramaṇārthe gṛhe sthitā

29

yadarcanena santuṣṭā śuddhitā [j: śodhitā] kāminī tadā /
madyaṃ śaktimaśuddhañcet śuddhaṃ kuryāttadarcane [k, g, c, ch:
kuryārcane śive]

30

atha paśuvīrayoḥ śaktiśuddhiḥ /
aśodhitāṃ śaktiyantraṃ kadācinnaiva laṅghayet /
śodhitāṃ yonimāśritya ramed vīrastadantataḥ

31

paśūnāṃ ramaṇīśuddhiṃ pañcagavyena kārayet /
vīrāṇāṃ pañcatattvena retasā kevalena vā

32

nirvāṇatantre -
retaḥ pavitraṃ paramaṃ śaktermokṣasya kāraṇam /
pūjāhīnā ca yā nārī japahīnā ca yā punaḥ

33

dhṛtvā sādhakaretaśca sā nārī kālikā svayam /
bhrāntistatra na kartavyā yadi muktiñca kāṃkṣatiḥ

34

yā nārī bhaktisaṃyuktā sā gā kālikā tanau /
sādhakañca śivaṃ kṛtvā [gh: sādhakasya śivaṃ jñātvā]
vīparītena toṣaṇāt

35

nigamānande -
dinatrayaṃ parityajya dine ṣoḍaśa madhyake /
pañcagavyena saṃśuddhiṃ ramaṇañcācaret tataḥ

36

puṣpaṃ dṛṣṭvā yadā deva tadā tattvena pūjayet /
śukrāktarūdhireṇaiva pūjayediṣṭadevatām

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse caturviṃśatyullāsaḥ

1

pañcaviṃśollāsaḥ
athāśuddhamadyasya doṣakathanam /
gautamīye -
aśodhitaṃ hi yandyaṃ mahāpāpakaraṃ param /
śodhitaṃ tatparaṃ madyaṃ pāpanāśakaraṃ param

2

avidhānena yatpānaṃ paśupānamudīritam /
tatpānaṃ parameśāni kevalaṃ duḥkhadāyakam

3

kulārṇave śrīdevyuvāca -
madyapāne vidhānaṃ kiṃ kathaya prāṇavallabha /
śrīśiva uvāca -
tava snehena vaddho'haṃ vidhānaṃ kathayāmyaham /
śuddhaṃ kṛtvā pivenmadyaṃ devatāprītipūrvakam

4

atha madyaśuddhiḥ /
kālikākulasarvasve -
upaviśyāsane śuddhe [j: mantrī] prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
sanmukhe vāmabhāge vā maṇḍalaṃ caturasrakam

5

tatra saṃsthāpayet kumbhaṃ devatāprītipūrvakam /
svakīyavāmabhāge tu ṣaṭkoṇaṃ vindumadhyagam

6

caturasraṃ likhed bhūmau gandhapuṣpeṇa pūjayet /
ādhāraśaktiṃ māyādyaṃ ṅeyutaṃ parameśvari [gh, j: ṅeyutañca
namo'ntakam]

7

p. ९५)
mantrastu /
hrīṃ ādhāraśaktaye namaḥ /
tatra kumbhaṃ hi saṃsthāpya pūjayenmanunā śive /
praṇavaṃ vahnibījañca ṅeyutaṃ vahnimaṇḍalam /
daśakaletipadaṃ dattvā [ch: kṛtvā] tadante cātmane namaḥ

8

mantrastu /
oṃ raṃ [gh, j: maṃ] vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ /
tatrādhāre sthitaṃ kumbhaṃ bhūṣayedraktavastrakaiḥ /
kalase pūjayedvīraḥ sakalaṃ sūryamaṇḍalam

9

praṇavaṃ pūrvamuccārya aṃ sūryamaṇḍalāya ca /
dvādaśeti padaṃ dattvā namo'nte'pi kalātmane

10

mantrastu /
oṃ aṃ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ /
tatastu kāraṇaṃ divyaṃ ghaṭe'pi sthāpayettataḥ

11

veṣṭitaṃ raktavastreṇa raktapuṣpeṇa bhūṣitam /
maṇḍale kalase dravye vahnyarkasomamaṇḍalam /
vibhāvya manasā mantrī pūjayedbahuyatnataḥ

12

atha kalasapramāṇam /
toḍale -
yonyākāraṃ mukhaṃ bhadre vartulaṃ vā manoharam /
khaṇḍitaṃ sphuṭitaṃ bhagnaṃ kṛṣṇavarṇaṃ parityajet

13

p. ९६)
nāti hrasvaṃ nāti dīrghaṃ sauvarṇaṃ rājataṃ priye [gh:
rajatodbhavaṃ] /
tāmraṃ vā bhūmayaṃ vāpi kevalaṃ lauhavarjitam

14

madyena pūrayet kumbhaṃ mūlamantraṃ samuccaran /
tatra madhye yajed vīraḥ sakalaṃ somamaṇḍalam

15

praṇavaṃ pūrvamuccārya uṃ somamaṇḍalāya ca /
ṣoḍaśeti padaṃ dattvā namo'nte'pi kalātmane

16

mantrastu /
oṃ uṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ /
darbhaiḥ saṃtāḍya taddravyaṃ huṅkāreṇāvaguṇṭhitam /
pradarśeyeddhenumudrāṃ vaṃ varṇena ca sādhakaḥ

17

namo gandhaṃ samādāya oṃkāreṇa pradāpayet /
hsauḥ hkṣau/ namo jñātvā hsauḥ saṃlikhya kāraṇe

18

akathādikrameṇaiva trirekhāṃ parikalpayet /
halakṣañca likhet koṇe hsauḥ hkṣau/ tasya [j: ca] madhyage

19

atha hsauḥ mantralakṣaṇam /
nārāyaṇītantre śrīdevyuvāca -
vyañjanaṃ puruṣaṃ deva svarañca śaktimīritam /
eka - śaktau mahādeva dviliṅgaṃ kena saṃyutam

20

śrīmahādeva uvāca -
ekaliṅgaṃ mahāsūkṣmaṃ ha-kāraṃ mantramadhyagam /
sa-kāraṃ sthūlaliṅgaśca hakārasyāpi madhyagam

21

caturdaśa-svareṇāpi dvidehamekadehakam /
svareṇa ṣoḍaśenāpi kalā ṣoḍaśa varddhitā

22

p. ९७)
kṣayapūrṇaṃ parityajya [k, g, c: parityajyaṃ] caturdaśa vibhūṣitam /
hsauḥ mantramidaṃ proktaṃ visargaḥ karmabhāṣitaḥ

23

nādasyārddhaṃ [gh, j: nādarūpaṃ] hakārārddhaṃ yantrasthānaṃ
prakāśitam /
tatra madhye mahāliṅgaṃ hakārasyāpi śeṣakam

24

tasyādhaḥ śaktisaṃyuktaṃ sakāraṃ puṃstvabodhakam [j:
pūrṇabodhakam] /
caturdaśa svaraṃ jñeyamubhayoḥ karāpādakam

25

trayodaśa karaṃ jñeyaṃ caturdaśa padaṃ śive /
visargaḥ parameśāni kāmātmānaṃ vicintayet

26

hakāreṇa sakārāktaṃ sakāreṇa hakārakam /
anayoḥ sūkṣmatā yatra praṇavo'bhūccaturdaśaḥ

27

vindvarddhaṃ bindumekañca vindvarddhañca kalā parā /
trivargasya dvitīyārṇaṃ kalānādena bhāṣitam /
tatramadhye mahāśūnyaṃ praṇavaṃvedabhāṣitam

28

nigamānande śrīśiva uvāca -
tvaṃ devi paramā nityā bhogamokṣapradāyikā [gh: pradāyinī] /
adhunā śrotumicchāmi hkṣau/ mantrasya lakṣaṇam

30

śrīdevyuvāca -
ha-kāraṃ śivabījaṃ hi ṣakāraṃ rajasātmakam /
ka-kāreṇa ṣakāraṃ hi kṣa-kāraṃ kāmalālitam [gh, j:
kamalānvitam] /
caturdaśa-svaropetaṃ hkṣau/ mantraṃ prakīrtitam /
śivaśaktimayaṃ mantraṃ rajobhāvena bhāṣitam /
ṣakāraṃ rajobhāvena ha-kāraṃ rajobhāṣitam

31

p. ९८)
triḥ śa-kāraṃ śaktirūpaṃ guṇatrayavibhūṣitam /
sattvaṃ rajastamo jñeyamekaśaktestridhā parā [j: strikāraṇam]

32

kulārṇave -
trikoṇaṃ tadvahirnyasya mantradvau daśadhā [ch, j: mantraṃ
dvādaśadhā] japet /
mantrastu /
hrīṃ klīṃ paramasvāmini paramākāśaśūnyavāhini
candrasūryāgnibhakṣiṇi pātraṃ viśa svāhā /
ai/ hrīṃ śrīṃ ānandeśvarāya vidmahe sudhādevyai-
dhīmahi tannorddha-nārīśvaraḥ pracodayāt /
tataḥ śāpamocanaṃ kuryāt /
oṃ ekameva paraṃ brahma sthūlasūkṣmamayaṃ dhruvam /
kacodbhavāṃ brahmahatyāṃ tena tenāśayāmyaham

33

oṃ sūryamaṇḍalasambhūte varuṇālayasambhave /
amāvījamaye devi śukraśāpādvimucyatām

34

oṃ vedānāṃ praṇavo bījaṃ brahmānandamayaṃ yadi /
tena satyena te devi brahmahatyāṃ vyapohatu

35

mantratrayaṃ ghaṭaṃ dhṛtvā paṭhitvāpi trivārakam /
kṛṣṇaśāpaṃ śukraśāpaṃ brahmaśāpaṃ vimocayet

36

śrīdevyuvāca -
surāpānena deveśa devatvaṃ hi bhaviṣyati /
tataśca bījaṃ madyaṃ hi tatra śāpaṃ kathaṃ vada

37

p. ९९)
śrīmahādeva uvāca -
gautamīye -
amṛtaṃ śaktisaṃyuktaṃ śaktihīnaṃ hi mādakam /
śaktihīne madyapāne śukro brahmā janārdanaḥ

38

guṇaṃ dravyasya saṃbhrāmya śāpaṃ dadyāt sanātani /
tataśca parameśāni śāpaṃ tyajya pivenmadhu

39

pratyekaṃ daśadhā mantraṃ kāraṇe'pi japettataḥ /
śāpādimocanaṃ dravyaṃ devānāmapi durlabham

40

atha śāpamocanam /
brahmaśāpaṃ śukraśāpaṃ kṛṣṇaśāpaṃ maheśvari /
mocanārthe tridhā mantraṃ daśadhā kāraṇe japet

41

mantrastu /
oṃ vāṃ vīṃ vūṃ vaiṃ vauṃ vaḥ brahmaśāpavimocitāyai
sudhādevyai namaḥ /
iti brahmaśāpamocanam /
oṃ śāṃ śīṃ śūṃ śaiṃ śauṃ śaḥ śukraśāpavimocitāyai
sudhādevyai namaḥ / iti śukraśāpamocanam /
oṃ hrī/ ai/ hrī/ śrīṃ krāṃ krīṃ krūṃ kraiṃ krauṃ kraḥ sudhe
kṛṣṇaśāpaṃ mocaya, amṛtaṃ śrāvaya śrāvaya svāhā / [ch, j:
klā/ klī/ klū/ kla/ klau/ klaḥ iti ca pāṭhaḥ] iti kṛṣṇaśāpamocanam /
p. १००)
vīra tantre -
ānandabhairavaṃ dhyātvā tathaivānandabhairavīm [gh:
tathānandākhyabhairavīṃ] /
dravyamadhye gandhapiṣpairyajed vīrastrivārakam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse pañcaviṃśatyullāsaḥ

1

ṣaḍviṃśollāsaḥ /
vīratantre tathaivānandabhairavī - /
dhyānaṃ me paramānandaṃ kathaya prāṇavallabha

2

śrīśiva uvāca -
athānandabhairavadhyānam /
sūryakoṭipratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam /
aṣṭādaśabhujaṃ devaṃ pañcavaktraṃ trilocanam

3

amṛtārṇavamadhyasthaṃ brahmapadmoparisthitam /
vṛṣāruḍhaṃ nīlakaṇṭhaṃ sarvābharaṇabhūṣitam

4

kapālakhaṭvāṅgadharaṃ ghaṇṭāḍamaruvādinam /
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ gadāmusaladhāriṇam

5

khaḍgakheṭakapaṭṭiśamudgaraṃ śūladaṇḍakam /
vibhrataṃ tomaraṃ muṇḍaṃ varadābhayapāṇikam

6

p. १०१)
lohitaṃ devadeveśaṃ bhāvayet sādhakottamaḥ /
iti dhyātvā dravyamadhye yajedānandabhairavam

7

mantrastu /
oṃ ha sa kṣa ma la va ra yūṃ ānandabhairavāya vaṣaṭ /
trivāraṃ pūjayedādau bhairavaṃ bhairavīṃ tataḥ /
bhairavī madyasaṃrupā bhairavānandarupakaḥ

8

athānandabhairavīdhyānam /
bhāvayecca surāṃ devīm [ch, j: sudhādevīṃ]
candrakoṭyayutaprabhām [ch, j: candrakoṭisamaprabhāṃ] /
himamundendudhavalāṃ pañcavaktrāṃ trilocanām

9

aṣṭādaśabhujairyuktāṃ sarvānandakarodyatām /
grahasantīṃ viśālākṣīṃ devadevasya sammukhīm

10

iti dhyātvā trivāraṃ pūjayet /
mantrastu /
oṃ ha sa kṣa ma la va ra yīṃ sudhādevyai [ch: ānandabhairavyai] vauṣaṭ
/
trivāraṃ pūjayeddevīṃ guṇatrayavibhedataḥ

11

bhāvacūḍāmaṇau -
athavānyaprakāreṇa dravyaśuddhiṃ vadāmyaham /
nigamakalpadrume śrīśiva uvāca -
dravyaśuddhiṃ bahuvidhaṃ nānābhāvasya sammatam /
janmāntara śatenāpi jñāpituṃ naiva śakyate /
teṣāṃ madhye sādhako'pi kena vā sādhanañcaret

12

p. १०२)
atha sakṣepaśodhanam /
śrīdevyuvāca -
dravyamadhye mātṛkārṇaṃ savindu sukhamokṣadam /
prativarṇaṃ vinduyuktaṃ bindunāda vibhūṣitam

13

vāmāvarte'pi [g: vāmāvartena] tadvarṇaṃ trikoṇeṣu maheśvara /
vilikhet trikoṇākāramakathādi [j: trikoṇarupam] krameṇa tu

14

vāmāvarte likhedvarṇaṃ pañcāśanmaṇimaṇḍalam /
ha la kṣaṃ tattrikoṇeṣu brahma viṣṇu śivātmakam

15

śrīśiva uvāca -
kasmin koṇe vased brahmā kasmin koṇe janārdanaḥ /
kasmin koṇe vaset śambhuḥ kathaya prāṇavallabhe

16

śrīdevyuvāca -
ādikoṇe'pyadhobhāge brahmā ca sṛṣṭirupakaḥ [ch: -kārakaḥ] /
madhyakoṇe vasedviṣṇuḥ pālako'pi nirañjanaḥ /
antyakoṇe mahādevaḥ prakṛtyāpyekadehakaḥ

17

athānyaprakāradravyaśuddhiḥ /
vindurupaḥ śivo jñeyo nādarupāca caṇḍikā /
nādabindumayaṃ pīṭhaṃ dravyamadhye likhedbudhaḥ

18

trinādañca triśaktyāktaṃ trivindu tridevaṃ param [gh: trideva-priya; j:
triśivaṃ priye] /
likhitvā cintayeddravyaṃ mṛtabhāva-vivarjitam

19

athānyaprakāramāha -
guroḥ prakāśaṃ yanmantraṃ nityaṃ japati sādhakaḥ /
tenaiva manunā deva dravyaṃ saptābhimantritam /
saptavārajapenaiva dravyaśuddhistu tatkṣaṇāt

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaḍviṃśatyullāsaḥ

1

saptaviṃśollāsaḥ /
atha māṃsalakṣaṇam /
kularahasye -
aiśvaryadāyakaṃ madyaṃ maithunaṃ muktidāyakam /
ubhayoḥ kāraṇaṃ jñeyaṃ guṇatrayamahat [j: -mayaṃ] param

2

māṃsaṃ matsyaṃ hi mudrāñca triguṇaṃ parikīrtitam /
kāraṇasya kāraṇaṃ hi ramaṇasya mahat sukham [gh: guṇatrayamahat
sukham]

3

māṃsañca trividhaṃ proktaṃ jalabhūcarakhecaram /
kapotakasya chāgasya kūrmasya parameśvari

4

trividhānyeva māṃsāni viyadbhūjalacarāṇi ca /
ānīya tāni yatnena devyāḥ santuṣṭahetave

5

p. १०४)
yāmale -
trividhānyeva māṃsāni viyadbhūjalacarāṇi ca /
ānīya tāni yatnena devyai coddiśya ghātayet

6

devyudeśe ghātanācca nāsti pātakamambike [j: pātakaṃ nāsti
sundari] /
anyathā ghātanāddevi rauravaṃ narakaṃ vrajet

7

kulārṇave -
ātmārthe prāṇināṃ hiṃsā kadācinnoditā priye /
pitṛdaivatayajñeṣu prāṇihiṃsā vidhīyate

8

avidhānena yo hanyāt prāṇinaṃ [g, c: prāṇināṃ] parameśvari /
viṣame durgame ghore etatyeva na saṃśayaḥ

9

animittaṃ tṛṇaṃ [k, g, ch: eṇaṃ] vāpi chedayenna kadācana /
devatārthe dvijārthe vā hatvā pāpairna lipyate

10

jñānadvīpe -
tṛṇaṃmapyavidhānena chedayenna kadācana /
devatārthe dvijārthe vā hatvā pāpairnalipyate

11

vidhināpi dvijaṃ gāmbā hatvā pāpairna lipyate /
tathāpi parameśāni jñānināṃ na śubhapradam /
pañcatattvasya māhātmyaṃ phalañca pañcadhā yataḥ

12

atha māṃsaśuddhiḥ /
maṇḍale sthāpitaṃ māṃsaṃ kiñciddravyaṃ pravikṣipet /
trivāraṃ paṭhanāt mantraṃ māṃsaśuddhistu tatkṣaṇāt

13

p. १०५)
mantrastu /
oṃ pratadviṣṇuḥ stavate vīryeṇa mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ /
yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣvadhikṣiyanti bhuvanāni viśvā

14

iti mantraṃ maheśāni māṃsopari tridhā paṭhet [gh: japet] /
madyayuktaṃ māṃsakhaṇḍaṃ śaktivaktre pradāpayet [gh: nivedayet]

15

atha matsyalakṣaṇam /
kulatatvasāre -
illiśaṃ kabajīṃ śālaṃ vācāṃ śakunaproṣṭhikām /
sadgurañcaiva vodālaṃ rohitaṃ cottamaṃ priye

16

anyāni yāni matsyāni strīṇāṃ priyakarāṇi ca /
śodhitaṃ cet pradātavyaṃ śaktivaktre maheśvari

17

matsyaṃ māṃsaṃ pradātavyaṃ bharjitaṃ hi viśeṣakam /
tasmāt praśastakaṃ jñeyaṃ dagdhaṃ hi varavarṇini

18

tantrāntare -
māṃsaṃ matsyaṃ śodhitavyaṃ strīṇāṃ priyakaraṃ yadi [ja: param]
/
śaktivaktre pradātavyaṃ kāraṇena samanvitam

19

atha mīnaśuddhiḥ /
oṃ tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivarddhanam /
urvārukamiva bandhanān mṛtyormukṣīyamāmṛtāt

20

maṇḍale sthāpayenmīnaṃ prakṣipet kāraṇaiḥ [j: kāraṇe] priye /
trivāraṃ paṭhanānmantraṃ mīnaśuddhistu tatkṣaṇāt

21

p. १०६)
atha mudrālakṣaṇam /
brīhiṇaṃ bharjitaṃ [ch: bhuñjitaṃ] proktaṃ śarkarādyaiḥ
suvāsitam /
yonipadmakadambeti lakṣaṇaṃ parikīrtitam

22

anyāni dravyāṇi bharjitatāni [ch: bhuñjitāni] maheśvari /
iti mudrā śodhitaṃ cet devyāḥ prītikarā parā

23

dhānyaṃ bhraṣṭaṃ vahniyogaiścarvaṇīyaṃ maheśvari /
iti mudrā kṛtā saṃjñā mahāmodapradāyinī

24

atha mudrāśuddhiḥ /
maṇḍale sthāpayenmudrāṃ prakṣipet kāraṇena tu /
mantradvayaṃ tridhā japtvā mudrāśuddhistu tatkṣaṇāt

1

mantrastu /
oṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ divīva
cakṣurātam

2

oṃ tad viprāso vipanya vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate, viṣṇoryat
paramaṃ padam

0

iti mudrāśuddhiḥ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvvollāse saptaviṃśatyullāsaḥ

1

aṣṭāviṃśollāsaḥ /
kulārṇave -
dravyabhārasahasreṇa māṃsabhāraśatena [c, ch-śatāni] ca /
vinā śaktiṃ na siddhyeta tasmāt śaktiṃ samāśrayet

2

atha śaktilakṣaṇam /
yāmale -
svaśaktiṃ para [gh, ch, j: vīra] śaktiṃ vā dīkṣitāṃ gurusannidhau /
tatra sthitā devatātmā sā śaktiḥ sarvapūjitā

3

śaktimānīya yatnena suśīlāṃ priyavādinīm /
gurīragre svavāme vā raktavastreṇa bhūṣitām /
tataśca sādhakaḥ śreṣṭho mūṣayedbahubhūṣaṇaiḥ

4

vṛhad yonitantre -
ānīya pramadāṃ kāntāṃ suśīlāṃ cāruhāsinīm /
gurubhaktiratāṃ devi kulasādhanatatparām

5

dīkṣitāṃ parakāntāṃ vā svakīyāmbā maheśvari /
tattvānandayutāṃ śaktiṃ paratattveṣu lālitām /
ānīya bahuyatnena jātibhedaṃ na cācaret

6

vivarjitaghṛṇālajjāṃ sarvadānandasaṃyutām /
athavā pānasaṃhṛṣṭāṃ cakramadhye samānayet

7

kālikākalpe -
sveṣṭadevīṃ yajet cakre svastriyaṃ sveṣṭabhāvinīm /
athavā strīsamīpe vā yantraṃ kṛtvā prapūjayet

8

p. १०८)
tantrāntare -
striyaḥ pūjā prakartavyā jñātvā sveṣṭasvarūpiṇīm /
tatsamīpe kṛtaṃ yantraṃ tadājñābhāvamānataḥ

9

jñānārṇave -
strīsamīpe yadā [gh: kṛtā] pūjā japaśca parameśvari /
kāmarūpāt śataguṇaṃḥ samudīritamavyayam

10

śaktidoṣaṃ na vaktavyaṃ yato devasvarūpiṇī /
kulaniṣṭhaśca vipraśca tasyāḥ śuddhiṃ na cācaret

11

svaśaktiśodhanaṃ nāsti caikātmāpyubhayoryataḥ /
śodhayet paraśaktiñca dvitvātmaikatvahetave

12

sādhyātmā [gh: sā sādhyā] sādhakātmā ced yadaikātmā
bhavenmūdā /
tadā śuddhirna kartavyā gaṅgāghanajalaṃ [gh, j:
gaṅgāyāmanadhaṃ] yathā

13

prāyaścittaṃ prakartavyaṃ gaṅgā yatra na tiṣṭhati /
śaktiśuddhiḥ prakartavyā yadaikātmā na cet śive

14

sādhyā sādhakayordevi yadaikātmā maheśvari /
ātmaśuddhe [j: ātmaśuddhiḥ] śaktiśuddhistasya siddhidūrataḥ

15

nigamakalpe śrīmahādeva uvāca -
ekācārī ekabhāvī ekānandeṣu mohitaḥ /
śakterdoṣaṃ tadā kutra svayaṃ tatraiva saṃlayaḥ

16

ajñātvā kulatattvañca śaktiśuddhiṃ samācaret /
yasya jñānasya mātreṇa pūrṇānando bhaveddhruvam /
tasya śuddhiḥ kathaṃ bhadre manasā cintanaṃ [g: cintaya] yadi

17

p. १०९)
śrīdevyuvāca -
kulasya dakṣiṇe vāme madhye ca parameśvara /
jāhnavī yamunā vāṇī [g: vāri] sadā bhātīti jñānataḥ

18

etairviśiṣṭā śaktiḥ syāt śarīraṃ devatāmayam /
sāśuddhiśced bhaveddeva tadāśuddhiśca devatā

19

ajñānināṃ sadā śuddhirmantrādinā maheśvara /
manasā cet na śuddhiḥ syānmantraśuddhiḥ sudūrataḥ

20

kālītantre -
adīkṣitā ca yā śaktiścakramadhye prapūjayet /
pūrṇacakraṃ nacet tatra pūrṇānandaṃ naced yataḥ

21

tasmāt sulakṣaṇāṃ śaktiṃ dīkṣitāñca prapūjayet /
praṇamya devatāvuddhyā bhogapātraṃ pradāpayet

22

bhogapātraṃ na dātavyaṃ vidhavāyai maheśvari /
uccastanīṃ kāmaratāṃ vidhavāñca prapūjayet

23

yo dadyād vidhavāhaste bhogapātraṃ maheśvari /
tasyā yoniṃ laṅghayitvā tattvaṃ devyai nivedayet

24

śaṅkayā parameśāni lajjayā nācaret kriyām /
ubhau ca duḥkhau parame paśupāśaniyantritau

25

vidhavāyoniramaṇaṃ kārayecca tadājñayā /
śukrapātaṃ prakartavyaṃ tasyā vākyānusārataḥ

26

yāvanna śukrapātaṃ hi vidhavāyonimaṇḍale /
tāvacca ramaṇaṃ kuryāt patanānte parityajet

27

p. ११०)
śukrapāte yadā śakterājñā naiva prajāyate /
nivedya kāraṇāktaṃ hi bhakṣayenmanunā śive

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse aṣṭāviṃśatyullāsaḥ

1

ūnatriṃśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
śaktiṃ brahmamayīṃ sādhvīṃ nispṛhāṃ bhaktavatsalām [ch, j:
bhaktivatsalāṃ] /
tasyā dīkṣā kathaṃ proktā vidhavā vā kathaṃ vada

2

śrīśiva uvāca -
ānandarahitā śaktirvidhā cāpyadīkṣitā /
ānandena bhavet pūjyā sānandā vīravanditā

3

tatra kṛtvā mahācakraṃ kareṇa [gh: kāraṇe] mārjayedvapuḥ /
dīkṣitā sadhavā jñeyā yadyānandasamāśritā

4

vīrabhāvayutā śaktiḥ śivapatnī maheśvari /
vīrabhāvayutaḥ śāktaḥ śiva eva na saṃśayaḥ /
śivo'hamiti saṃjñātvā śrīcakreṣu ramet śivām

5

bhāvacūḍāmaṇau -
ātmānande mahādevi sarvānandamayaṃ jatat /
ātmaśuddhe jagat śuddhamaśuddhe cāpyaśuddhakam

6

p. १११)
nārāyaṇītantre -
śaktiśuddhirna kartavyā yato brahma [k, kh, g, c: deva; j: devī]
svarūpiṇī /
ātmā'śuddhe'pyaśuddhā sā sphāṭike rañjanaṃ yathā

7

tathāpi śuddhaṃ kartavyaṃ paśupāśaniyantritaḥ /
śakterdoṣaṃ mahādevi gṛhṇāti naiva sādhakaḥ

8

tava rūpāpi śaktiḥ syāt yato muktipradāyikā /
bhogamuktānvitaḥ śāktaḥ [gh, j: bhogamuktānvitā śaktiḥ]
śakterdoṣaṃ na cācaret

9

śrīkālītantre - [gh, j: pustakayordṛśyate]
strīdveṣo naiva kartavyo vi''śeṣāt pūjanaṃ striyām /
tāsāṃ prahāraṃ nindāñca kauṭilyamapriyantathā

10

sarvathāpi na kartavyamanyathā siddhirodhakṛt /
striyo devāḥ striyaḥ prāṇā eva vibhūṣaṇam

11

strīsaṅginā sadā bhāvyamanyathā svastriyāmapi /
taddhastāvacitaṃ puṣpaṃ taddhastāvacitaṃ jalam

12

taddhastāvacitaṃ dravyaṃ devatābhyo nivedayet /
mahācīnadrumalatāveṣṭitaḥ sādhakottamaḥ

13

rātrau yadi japenmantraṃ durlabhaṃ tasya kiṃ bhavet /
mahācīnadrumalatāveṣṭanena ca yatphalam

14

etasya ṣoḍaśāṃśena kalāṃ nārhanti te śavāḥ /
śavāsanādhikaphalaṃ latāgehe praveśanam

15

p. ११२)
bhogārthī śodhayet śaktiṃ bhogānandeṣu mohitaḥ /
ālāpād gātrasaṃsparśāt kāmānde'pi mohitā [j: kāmānandeṣu
mohitaḥ] /
kāmānandaṃ vinā devi bhogamuktirna jāyate

16

jñānināñcedimāṃ śuddhimajñānināñca mantrajām /
tathāpi jñānināṃ madhye jñāna śreṣṭho'pi yo naraḥ /
śaktiśuddhirna kartavyā yataḥ sveṣṭamayī priye

17

atha śaktiśuddhiḥ /
prakṣālya gandhatoyaiśca dhūpayitvā sudhūpakaiḥ /
sindūrarañjitāṃ kṛtvā mūlamantraṃ likhed bhage

18

adīkṣitāḥ striyaḥ kuryāt sadyasaṃskāramambike /
mantradīkṣaḥ vidhānena śaktiśuddhistu tatkṣaṇāt

19

kulārṇave -
adīkṣitā vāmakarṇe māyābījaṃ samuddharet /
pūjayitvā maheśāni bhogapātraṃ pradāpayet

20

yāmaloktaśuddhiḥ /
śaktigātre svakalpoktanyāsajālaṃ samācaret /
raktapuṣpeṇa nirmañjya [gh: nirmajya] yonideśe niyojayet

22

oṃ namo vāgbhavaṃ bījaṃ māyālakṣmīṃ tataḥ param /
sambodhanāntaṃ tripurādevīti padamuddhṛtam [gh, j: -uddharet] २१ //
imāṃ [ch: imāṃ śaktiṃ paritrāṇaṃ kru kuru mama śaktiṃ kuru
kuru svāhā iti daśadhā japet] śaktiṃ tataḥ proktā pavitrīkuru
śabdataḥ /
mama śaktiṃ kuru dvandvaṃ svāheti daśadhā japet

23

p. ११३)
[mantrastu - oṃ krīṃ hrīṃ śrīṃ tripurādevi imāṃ śaktiṃ
pavitrīkuru mama śaktiṃ kuru kuru svāhā]
pañcatattvena tāṃ devīṃ pūjayedvidhinā śive /
bhogapātraṃ yadā deyaṃ tadā ramaṇamācaret

24

guptasādhanatantre śrīdevyuvāca -
dravyādiśodhanaṃ sarvaṃ bahudhā prakaṭīkṛtam /
lokopakārakāt [j: -kārakaṃ] śuddhaṃ saṃkṣepeṇa vada prabho

25

śrīśiva uvāca -
guru [j: guroḥ] prakāśaṃ yanmantraṃ nityaṃ japati vai naraḥ [gh, j:
sādhakaḥ] /
tenaiva manunā devi ṣaḍaṅge [gh, j: ṣaḍaṅgaṃ] nyāsamācaret

26

nyāsaṃ kṛtvā tato mantrī dravyādīnabhimantrayet /
saptatirmantritaṃ kṛtvā pūtaṃ sarvaṃ bhaved dhruvam

27

guruṃ śivaṃ tathā devīṃ nivedyañcaiva kāraṇam /
juhuyāt kuṇḍalīvaktre mūlamantreṇa sundari

28

mūlādhāre sthitā devi kuṇḍalī paradevatā /
bhogakāle maheśāni ājihvāntaṃ vibhāvayet

29

śodhitān matsyamāṃsādīn mukhenācchādya yatnataḥ /
mūlamantraṃ samuccārya juhuyāt kuṇḍalīmukhe

30

pratipātre pratigrāse evaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
bhojanecchā bhavettasyā nirlipto jīvasaṃjñakaḥ

31

p. ११४)
[kulapūjāvināśārthaṃ yaḥ karoti hi durmatiḥ /
prayāti narakaṃ ghoramekaviṃśakulaiḥ saha

32

devān pitṝn samabhyarcya kulaśāstroktavartmanā /
guruṃ smaran pivenmadyaṃ khādan māṃsaṃ na doṣabhāk

33

sevayet cet sukhārthāya madyādīn yaḥ sa pātakī /
prāśayeddevatāprītyai sābhilāṣavivarjitaḥ

0

]
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ūnatriṃśadullāsaḥ

1

triṃśollāsaḥ /
samayācāratantre -
sambidāgrahaṇaṃ kṛtvā kāraṇaṃ tadanantaram /
kāraṇasya kāraṇaṃ hi sambideti prakalpitam

2

śrīdevyuvāca -
sambidā kā mahādeva kāraṇaṃ kiṃ [g, c: hi] vada prabho /
kasmāt pānaṃ kāraṇaṃ hi sambidānandabhāk naraḥ

3

atha sambidāprakaraṇam /
śrīśiva uvāca -
bhāvaśakto'pyaśaktaśca sādhako dvividhaḥ śive /
bhāvāktaṃ sambidānandaṃ madyānandamabhedakam

4

p. ११५)
bhāvena bhāvyavān [ch: bhāgyavān] bhadre bhāvānandeṣu mohitaḥ
/
bhāvānandeṣu deveśi muktibhāg jāyate naraḥ

5

ādyante sambidāpānaṃ kāraṇasya maheśvari /
tadā kaivalyamuktiḥ syāt satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

6

sālokyañcaiva sārūpyaṃ sāyujyaṃ parameśvari /
idaṃ jñānaṃ sambidotthaṃ muktyarthamubhayānvitam

7

nigamatatve śrīdevyuvāca -
ānandaṃ brahmaṇe rūpaṃ yasya dehe vyavasthitam /
tasya sarvaṃ maheśāna siddhyānanda [gh, c, j: siddhānanda; ch:
sadānanda] pradāyakam

8

vinānandena [gh: vināmadyena] yaddhyānaṃ sarvaṃ bhavati
niṣphalam /
ata eva mahādeva sambidāgrahaṇañcaret

9

yatirvā bhūpatirvāpi madyānandaṃ samāśrayet /
sarvadā parameśāna siddhyānandaṃ kvacit kvacit

10

anyeṣāṃ sādhakānāñca sambidānandavardhinī [ch, j: sarvadā] /
madyānandaṃ kvacid deva parvaṇi madhupānayuk

11

kṛṣṇapakṣe pivenmadyaṃ śukle siddhiṃ pivenmudā /
śukle yadi pivenmadyaṃ ādyante sambidāṃ pivet

12

tantrāntare -
kṛṣṇe śukle pivenmadyaṃ sambidāsaṃyutaṃ śive /
śukle cādyaṃ pivet siddhiṃ kṛṣṇe cādyaṃ pivenmadhu

13

bhāvacūḍāmaṇau -
sattvodbhavaṃ sambidāyā madyasya rājasodbhavam /
tvaritāyāstamodbhūtamityānandasya lakṣaṇam

14

p. ११६)
bhāvamātraṃ kriyātyaktaṃ [ch: kriyetyuktaṃ; j: kriyāyuktaṃ]
sattve'pi parameśvari /
rājasīti kriyāśaktastāmasīti kriyācyutaḥ

15

śaktiṃ vinā yathānandaṃ madyasya parameśvari /
tathā siddhiṃ vinā devi madyānandaṃ hi niścitam

16

samayāñca pivedādau tato madyaṃ maheśvari /
tataḥ śaktiṃ yajeccakre tataḥ siddhiṃ pivenmudā

17

siddhiṃ vinā maheśāni [ch, j: kuleśāni] kulakārye na yogavān /
ata eva pivet siddhiṃ śaktiyukto maheśvari

18

śaktihīnaṃ hi yatpānaṃ sambideti prakīrtitam /
tadante śaktisaṃyukte sambidā samayā bhavet

19

ramaṇaṃ hi yadā devi tadā sā vijayā bhavet /
svecchācāre'pi ramaṇaṃ niṣedhavidhivarjitam

20

tadā sā sambidā devī siddhirupā sanātanī /
śivodbhavaṃ yadā dravyaṃ śaktiḥ saṃhṛhya yatnataḥ

21

tadā sā sambidā devī bhaṅgarupā priyamvadā /
pañcāṅgasaṃyutāṃ devi sambidāṃ sevayettu yaḥ [j: sevayed] /
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yātyante paramāṃ gatim

22

sambidā samayā devi vijayā siddhireva ca /
bhaṅgaśca parameśāni pañcadhākhyānukīrtitam [ch:
pañcadhānyānukīrtitam; j: pañcadhānyānukalpitam] /
yaḥ karoti trisandhāyāyāṃ mama tulyo na saṃśayaḥ

23

bhuktvā tu mādakaṃ dravyaṃ bhavet kulaparāyaṇaḥ /
sādhakaḥ kṣobhamāpanne [ch, j: kṣobhamātreṇa] mama kṣobhaṃ
bhaved dhruvam

24

tasmādādau prakartavyaṃ sambidāsevanaṃ śive /
sambidāsavayormadhye sambideva garīyasī

25

p. ११७)
vijayā [gh, j: samvidā] grahaṇaṃ kṛtvā dhyānaṃ yaḥ kurute naraḥ /
tadā dhyānamayī mūrtiḥ pratyakṣā bhavati dhruvam

26

ataśca sambidāṃ pītvā kāraṇaṃ hi pivettataḥ /
samvidāsavayormadhye samvideva garīyasī

27

grahaṇāt mucyate pāptāt dhyānāt siddhirbhaviṣyati /
dhyānena dhyeyaṃ yadrūpaṃ samvidā nitya [j: mukti] dāyikā

28

yathā nityaṃ gṛhānandaṃ gṛhiṇīsaṃyutaṃ [j: -saṃyutā] tathā [j:
yadā] /
ānandārthī varārohe ānande [j: ānande] vijayāṃ pivet /
kriyāmārgī kriyāśaktaḥ śuddhe'pi vijayāṃ pivet

29

atha samvidāśuddhiḥ /
oṃ samvide brahmasambhūte brahmaputri sadānaghe /
bhairavāṇāñca tṛptyarthaṃ pavitrā bhava sarvadā /
oṃ brahmāṇyai [gh, j: brāhmaṇyai] namaḥ svāhā

30

oṃ siddhimūlāśraye devi hīnavodhaprabodhani /
rājāprajāvaśaṅkari śatrukaṇṭhatriśūlini /
oṃ kṣatriyāyai namaḥ svāhā

31

oṃ ajñānendhanadīptāgne jñānāgnerjvālarūpiṇi /
ānandasyāhutiṃ prītiṃ samyak jñānaṃ prayaccha me /
hrī/ vaiśyāyai namaḥ svāhā

32

oṃ namasyāmi namasyāmi yogamārgapradarśini [ch: pradāyinī] /
trailokyavijaye mātaḥ samādhiphaladā bhava /
klīṃ [ch: hrī/] śūdrāyai namaḥ svāhā

33

p. ११८)
ānandanandinīnande sadānandapadadvayam /
ullāsānandini kande cidānandasvarūpiṇi

34

divyā vimarṣiṇī siddhā susiddhā siddhimūlikā [ch:
susiddhisarvamūlikā] /
rogaghnī paśupāśaghnī kālaghnī bodharupiṇī /
manonmani madhu drākṣā khecarī vijayā jayā

35

iti stutvā -
dhenumudrāṃ yonimudrāṃ pradarśya manunā śive /
mūlañca daśadhā japtvā juhuyāt kuṇḍalīmukhe

36

śrīnāthāya sveṣṭadevyai sādhakakāya maheśvari /
svamūrddhani pradātavyaṃ manunā ca pivenmudā

37

pānamantrastu -
(atra gh: pustakīyaḥ pāṭhaḥ :,-
oṃ bhaṅge bhaṅge mahābhaṅge mahābhairavi māṃ saṃbhāvaya
saṃbhāvaya vada vada vāgvādini mama jihvāgre sthirībhava
sarvaśatruvaśaṅkari svāhā / anena mantreṇa kuṇḍalīmukhe juhuyāt
/) oṃ bhaṅge bhaṅge mahābhaṅge mahābhaṅge bhairavāṇāṃ
stambhaya stambhaya vada vada vāgvādini mama jihvāgre
sthirībhava sarvaśatruvaśaṅkari svāhā // iti pivet //
śrīdevyuvāca
caturddhā samvidā proktā jātibhedena bhedataḥ /
samvidā paramā vidyā bhogamokṣapradā śivā

38

tasyā bhedaṃ jātipāśaṃ kathamuktaṃ sadāśiva /
tasyāḥ śuddhiṃ kathaṃ [gh: asyā aśuddhaṃ kiṃ] deva kathaya
prāṇavallabha

39

p. ११९)
śrīmahādeva uvāca -
sādhakasya kriyālopāt jātipāśena bandhitā /
sādhakānāṃ sādhanārthe svayaṃ jātyabhisaṃyutā

40

suvarṇaiḥ kena deveśi kuṇḍalādiryathātathā /
jñānināṃ jñānabhedena nānārūpā ca samvidā

41

samvidāyā nacet doṣaṃ guṇo nāsti maheśvari /
dūṣaṇaṃ hi phalāktasya guṇaṃ jñeyaṃ hi tasya tu

42

śrīdevyuvāca -
jñātavyā samvidā devī caturdhā parameśvara /
lakṣaṇaṃ hi tathā stotraṃ mama sthāne prakāśaya

43

śrīmahādeva uvāca -
brāhmaṇasya śvetapuṣpaṃ paśvācārayuto yadi /
anyathā samvidāṃ vidyāṃ pivedānandahetave

44

kṣatriyasya raktapuṣpaṃ pītaṃ vaiśyasya pārvati /
kṛṣṇavarṇaṃ hi śūdrasya puṣpeṇa jātimānakam /
puṣpabhedena deveśi jātibhedaṃ vicintayet

45

jñānārṇave śrīdevyuvāca -
kā jātirmama nātheśa yadi te mayayanugrahaḥ /
kathaya kathaya devaṃ [gh, j: kathasva mahādeva] hitārtthāya narasya
ca

46

śrīśiva uvāca -
sva sva jātyāśritaṃ karma jātipāśaṃ prakīrtitam /
karmanaṣṭe jātinaṣṭe'pi muktibhāk

47

p. १२०)
ānandapaṭale śrīśiva uvāca -
dugdhāmbughṛtamādhvīkasaindhavairlavaṇena vā /
sitayātha guḍenāpi pakvaiḥ kadalikairapi

48

amūlyaṃ madhuraṃ dravyaṃ pakvāmraṃ panasādikam /
tena sarveṇa vijayāṃ svīkuryāt sādhakottamaḥ

49

dugdhayogena vijayā kevalānandadāyinī [kh: -varddhinī] /
mahātejaskarī cakṣurdoṣādikavināśinī

50

sā punarjalayogena sarvājīrṇavināśinī /
ghṛtena madhunā dhatte vāgdevīvaśakāriṇī

51

pratibhāmuttamāṃ dhatte dhiṣaṇāñcātinirmalām /
pittadoṣān śleṣmadoṣān madhunā saha nāśayet

52

saindhavena mahāvahnipradā syāllavaṇena ca /
sitayātha guḍenaiva śūlaghnī pittanāśinī

53

atisārāpaśamanī śvāsakāśapramardinī /
āmavātasamudbhūtagrahaṇīvinivāriṇī

54

sarvaiḥ sumadhurairyuktā sarvāmayavināśinī /
valapuṣṭipradā caiva madhurasvaradāyinī

55

jñānavijñānadātrī ca śīlamārgapradarśinī /
bahumūtraṃ mūtraghātaṃ śarkarā ca praṇāśinī /
prakāśitaṃ tava snehāt sarvāgameṣu [k: savatantreṣu] gopitam

56

atha svīkṛtya vijayāṃ sahasrāre guruṃ yajet /
gurumantraṃ samuccārya caturthyantaṃ nivedayet

57

praṇamed daṇḍavadbhumau japtvā śrīgurupādukām /
iṣṭadevasya tanmantraṃ prajapan viharet kṛtī

58

p. १२१)
evamabhyāsato devi [gh, j: abhyāsayogena] pratyahaṃ vatsaraṃ tataḥ /
tejasvī valavān vāgmī medhāvī priyadarśanaḥ

59

rūpa yauvana sampūrṇa nānāguṇa samāśrayaḥ /
bhaviṣyati na sandeho dravyasyāsya niṣevaṇāt

60

samvidāsavayormadhye samvideva garīyasī /
samvit prayogastenaiva kartavyaḥ sādhakottamaḥ

61

ekakālaṃ dvikālambā trikālaṃ pañcakālakam /
tolakambā dvitolambā tolakatrayameva vā

62

anyūnā nādhikā mātrā yathā bhavati nityaśaḥ /
nyūnādhikāyāṃ mātrāyāṃ phalaṃ na syāt kadācana /
tasmāt pramāṇamātrāhi kartavyā siddhimicchatā

63

etat te kathitaṃ sarvaṃ vijayākalpamuttamam /
prasādādacirādasyāḥ siddhirbhavati vāñchitā

64

prāvarya veśma śmanasya salabdhakāma
metadrahasyamuditaṃ paramaṃ nigūḍham /
kutrāpi naiva kathanīyamidaṃ kadācid,
devi tvayāpi vidhinā pravidhīyatāṃ tat

65

śrīśiva uvāca -
trailokyavijayāpatraṃ sabījaṃ ghṛtabharjitam /
trikaṭu triphalā śṛṅgī kṛṣṇa [gh, j: kuṣṭhaṃ] dhanyāka saindhavam

66

śaṭhī tālīśapatrañca kakkolaṃ nāgakeśaram /
yamānīdvayaṃ [gh, j: yamānīdvayaṃ - - tatsamam, atra pustakayoḥ
pāṭhāntarametad dṛśyate] methī ca jīrakadvayameva ca /
etāni samabhāgāni raudre śuṣkāṇi cūrṇayet

67

p. १२२)
gṛhītvā cūrṇameteṣāṃ samvitcūrṇantu tatsamam /
ubhayośca samāṃ datvā sitāṃ tanmiśrayed dṛḍham

68

miśrayitvā caturthāṃśaṃ samaṃ madhughṛtaṃ tathā /
punaḥ śilātale piṣṭvā trisugandhiñca miśrayet

69

svarṇādipātre purataḥ sthāpayitvā tataḥ kramāt /
caturbhirmantrabhistāsāṃ śodhanaṃ samupācaret

70

sevanādasya deveśi kiṃ na sidhyati bhūtale /
mantrasiddhistathā pūjājapasiddhirvarānane

71

jñānasiddhirmaheśāni sevanānmokṣamāpnuyāt /
satyaṃ satyuṃ maheśāni satyameva na saṃśayaḥ

72

anena pūrṇahṛdayo japapūjāṃ samācaret /
ekoccāraṇamātreṇa tāvacca [gh: bhavecca] lakṣakoṭayaḥ

73

iti te kathitaṃ kānte sārātsāraṃ parātparam /
yasmai kasmai na dātavyaṃ iti satyaṃ kuru priye

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse triṃśadullāsaḥ

1

ekatriṃśollāsaḥ /
atha śrīcakramadhye sādhakasya pātrādhāralakṣaṇam /
kulārṇave -
[pāṭho'yaṃ ch- pustake adhiko dṛśyate] ādhāre sthāpayet pātraṃ
manunā śive /
ādhāre sthāpayet pātraṃ mṛtsthitaṃ mṛtyudāyakam

2

ādhāraṃ trividhaṃ proktaṃ ṣaṭpadmbā catuṣpadam /
athavā vartulākāraṃ trikoṇaṃ tripadānvitam

3

atha sādhakasya pātralakṣaṇam /
kulārṇave -
pātraṃ kāñcana - ratna kāca ghaṭitaṃ muktākapālodbhavam /
viśvāmitramayañca kāmadamidaṃ haimaṃ tathā sphāṭikam

4

jñānārṇave -
trikoṇaṃ maṇḍalaṃ vīraścatuṣkoṇaṃ likhedbhuvi /
ādhāraṃ sthāpayettatra pātraṃ tasyopari nyaset

5

sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kācaṃ mauktikameva ca /
khaḍgañca nārikelañca tāmraṃ jalajameva ca /
pittalaṃ kāṃsyasambhūtaṃ matsyañcaiva ca pārvati

6

sarvakalyāṇadaṃ proktaṃ sauvarṇaṃ parikīrtitam /
rājatañca varārohe sarvarogavināśanam

7

abhicāreṣu sarveṣu kācapātraṃ viśiṣyate /
putravṛddhikaraṃ proktaṃ mauktikaṃ parameśvari

8

p. १२४)
jalajaṃ tu maheśāni bhakti [g: bhukti] mukti phalapradam /
pittalaṃ sarvadoṣaghnaṃ tāmrajaṃ kīrtivarddhanam

9

mṛnmayañca maheśāni cāsureṣu pradāpayet /
nṛkapālaṃ mahāpālaṃ sarvakārye praśastakam

10

vārāhī tantre -
svarṇa rājata tāmrāṇi sarvasiddhikarāṇi ca /
śāntike prastaraṃ pātraṃ stambhane mṛnmayaṃ śive

11

pittalaṃ māraṇe jñeyaṃ tāmramuccāṭane śive /
vaśīkārye kāṃsyapātraṃ vidveṣe kācapātrakam /
viśvāmitraṃ mahāpātraṃ sarvakāryeṣu durlabham

12

akṣayā tantre -
svarṇarūpya śilā kūrmma kapālaṃ mṛnmayaṃ priye /
nādikelañca śaṅkhañca pātrañca matsyasambhavam [gh, j:
matsyañca parameśvari]

13

vilvavṛkṣasamudbhūtaṃ pātraṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
kāryabhede pātrabhedaṃ kuryāt sādhaka īśvari

14

mālā [ch, j: māyā] pātraṃ sarvakārye satvaraṃ phaladāyakam /
nṛ kapālasamudbhūtaṃ pātraṃ śuddhaṃ prakīrtitam

15

haṃsamāheśvare -
prāṇināṃ mānuṣaḥ śreṣṭho dharmādharmavibhedavān /
tatkapālakṛtaṃ pātraṃ sarvaṃ tasya vṛthā bhavet

16

pātraṃ kuryānmaheśāni dharmādharmeṣu mūḍhakaḥ /
tasya muṇḍaṃ svayaṃ chedya mahāpātraṃ prakalpayet

17

jātyādhamo mahāpāpī yuvāpi vyādhihīnakaḥ /
tasya muṇḍodbhavaṃ pātraṃ mahāpātraṃ prakīrtitam

18

p. १२५)
mahāpātraṃ mahāmālāmekabhāve prakalpayet /
mahāpātrakṛto rājā yataḥ śāstā maheśvari

19

svayaṃ chedya kṛtaṃ pātraṃ anyakṛt pātakī bhavet /
yonyākāraṃ hi yat pātraṃ mahāpātrasvarūpakam /
mama prītikaraṃ pātraṃ sādhakaprītidāyakam

20

yonipātraṃ varārohe mahāpātrottamaṃ śive /
tvāṃ vinā tasya māhātmyaṃ ko vetti jagatītale

21

yonerdoṣaṃ hi nāstyeva tasyāḥ śuddhiṃ na kārayet /
yonipātraṃ vinā pātraṃ śuddhaṃ kṛtvā pivenmadhu /
aśodhitaṃ hi yat pātraṃ kevalaṃ duḥkhadāyakam

22

atha pātraśuddhiḥ /
samayācāratantre -
pātramātraṃ maheśāni yonipātrānukalpanam /
yonyaśuddhe maheśāni pātramātre'pyuśuddhakam

23

darśanāt sparśanāt ghrāṇāt sevanānmadhupānataḥ /
sarvaṃ śuddhaṃ bhaveddevi yonijñānaṃ bhaved yadi

24

mūlena pātraṃ saṃsthāpya mūlena vīkṣaṇaṃ śive /
śaktibījaṃ likhet madhye trikoṇāntargataṃ śive /
pūrayet [gh: pūjayet] kāraṇenāpi mūlena guruvākyataḥ

25

athavā sarvapātrāṇi sāmānyārghakrameṇa ca /
pūritāni maheśāni kāraṇena maheśvari

0

iti pātraśuddhiḥ //
iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekatriṃśadullāsaḥ

1

dvātriṃśollāsaḥ /
atha śrīcakre sādhakapātrasthāpanam /
yoginītantre -
śrīpātrasya paścimāṃśe cakradevasya [gh: devacakrasya] samukhe /
sthāpayet sarvapātrāṇi sāmānyārghakrameṇa tu

2

kālikākulasarvasve -
ghaṭa śrīpātrayormadhye sāmānyārghakrameṇa tu /
sthāpitāni ca pātrāṇi pūrayet kāraṇena tu

3

atha śrīpātrasthāpanastha niyamaḥ /
śrīpātraṃ sthāpayed vīraḥ sammukhe parameśvari /
pūrvādyaṃ cottarāgraṃ vā divārātrau vibhedataḥ

4

tantrāntare -
sāmānyārghakrameṇaiva kāraṇe pūritāni ca /
uttarāyantu saṃsthāpya paścimāgraṃ maheśvari

5

nārāyaṇītantr -
pūrvāgrañcottarāgraṃ vā divācakraṃ cared [gh: yajed] yadi /
uttarāgraṃ paścimāgraṃ niśācakraṃ cared [gh: yajed] yadi

6

p. १२७)
atha pātrasya saṃkhyākathanam /
yāmale -
navamaṃ saptamaṃ pātraṃ athavā pañca pātrakam /
tripātraṃ parameśāni sthāpayenmanunā śive

7

atha navapātranāmakathanam /
yāmale -
devīpātraṃ guroḥ pātraṃ bhogapātraṃ maheśvari /
yoginī valipātrañca śaktipātraṃ maheśvari

8

vīrapātraṃ pādyapātraṃ pātramācamanīyakam /
pātraṃ navamamityuktaṃ caturvargaphalapradam

9

atha saptapātranāmakathanam /
gurupātraṃ bhogapātraṃ śaktipātraṃ maheśvari /
yoginī vīrapātrañca valipādyaṃ hi saptamam

10

atha pañcapātranāmakathanam /
devīpātraṃ guroḥ pātraṃ bhogapātraṃ trayaṃ śive /
yoginī - valipātrañca pañcapātraṃ maheśvari

11

atha tripātram /
devīpātraṃ bhogapātraṃ guroḥ pātraṃ maheśvari /
tripātrāṇi ca kartavyamekapātraṃ na kārayet

12

ekapātraṃ na kartavyaṃ yadi sākṣānmaheśvaraḥ /
mantrastasya vṛthā jñeyaḥ śaktikāryaṃ vṛthā yataḥ

13

ekapātraṃ hi kartavyaṃ svadehaṃ śaktibhāvitam /
niṣedhañca vidhiñcaiva vāmāyāṃ nāsti ced yataḥ

14

p. १२८)
tathāpi parameśāni jñānī dhyānī na kārayet /
dhyānaniṣṭhasya deveśi gurordhyānaṃ hi bījakam /
gurūpātrodbhavaṃ madyamekapātraṃ pivenmudā

15

kubjikātantre -
ekapātraṃ samādāya yāvadānandabhāg bhavet /
tāvanmadyaṃ pived bhakto yāvat pānaṃ kramāt krmāt

16

atha kubjikātantroktapātranāmakathanam /
devyāḥ pātraṃ guroḥ bhogapātraṃ trayaṃ matam /
yoginī balipātrañca [pūjāpātrañcātmapātraṃ]
pañcapātramidaṃ matam

17

śaktipātraṃ vīrapātraṃ saptapātraṃ maheśvari /
pādyamācamanīyañca navamaṃ parikīrtitam

18

atha pātradānakramaḥ /
devīpātraṃ daded devyai gurave gurupātrakam /
śaktaye bhogapātrañca pūjāpātrād yajet śivām

19

kulakuṇḍalinīvaktre cātmapātraṃ niyojayet [gh, j: nivedayet] /
śaktimātre śaktipātraṃ vīrāya vīrapātrakam

20

śrīpade pādyapātrañca mukhe ācamanīyakam /
śrīpātrādamṛtenanāpi yajedarghādinā priye

21

yāmale -
devyāḥ pātraṃ daded devyai gurave gurupātrakam /
bhogārthaṃ bhogapātrañca śaktaye ca pradāpayet

22

yoginyai yoginīpātraṃ dadyācca kulanāyike /
vaṭukakṣetrapālebhyo valipātraṃ nivedayet

23

p. १२९)
śaktaye śaktipātrañca vīrāya vīrapātrakam /
pādyapātraṃ pade [gh: dadet] devyā mukhe ācamanīyakam

24

anyat sarvaṃ varārohe śrīpātrādamṛtaṃ dadet /
caraṇāmṛtapānārthaṃ caraṇe kāraṇaṃ dadet /
kāraṇaṃ hi bhavet kāryaṃ śrīdevyāścaraṇāmbuje

25

viṣṇuyāmale -
kāraṇaṃ hi yadā devi śrīdevyāḥ padasaṃyutam /
mṛtabhāvaṃ parityajyāpyamaraḥ sādhako bhavet

26

śaktyucchiṣṭaṃ piveccakre vīrocchiṣṭaṃ hi carvaṇam /
ataśca sādhakāḥ sarve dadeyuḥ kāraṇaṃ mukhe

27

jñānārṇave -
cakrānte parameśāni dadedācamanīyakam /
tadante sādhako devi [j: parameśāni] pivedoṣṭhādharaṃ madhu

28

nigamakalpalatāyām -
yatra sthāne'pi śrīcakraṃ tatra gacchāmi śaṅkara /
nārīdehasaṃśritāhamamṛtapānamāśritā

29

tasyā duḥkhe'pyahaṃ duḥkhī sukhe'haṃ sukhabhāginī /
yathā dehasya duḥkhe'pi dehī bhavati duḥkhabhāk

30

ekāpi sundarī devī śrīcakreṣu tridhā parā /
sādhakasyāpi muktyarthaṃ pānāktā kāmukānvitā

31

sundarī ramaṇīrūpā rājarājeśvarī parā /
parā śrīkālikārūpā [j: strī-] śrīcakrapālane varā

32

p. १३०)
khaḍgahastā lalajihvā muktakeśī caturbhujā /
varābhayakarā ghorārāvayuktā vibhūṣaṇā

33

svanāthasya karaṃ dhṛtvā bhramantī cakrapālikā /
nagnā mattā mahādevī siṃhapṛṣṭhe śavāsanā

34

yoginī yogasaṃyuktā khaḍgahastā digambarī /
lakṣa lakṣa samāyuktā śrīcakraṃ pālayet sadā

35

parā śrītāriṇī vidyā śrīcakre dravyasaṃśritā [gh: saṃsthitā] /
darśane ghrāṇasaṃsparśe pānānandapradāyikā

36

saṃgṛhya pūrṇacaṣakaṃ sthāpayet sthaṇḍilopari /
pūjānte śaktaye dadyāt pātraṃ grāhyaṃ kṛpānvitam [gṛhya
kṛpānvitā]

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvātriṃśadullāsaḥ

1

trayastriṃśollāsaḥ /
atha vaṭukavaliḥ /
kulārṇave -
yāvanna dadyāt pātraṃ hi vaṭukāya kuleśvari /
sarvadevā na tṛpyanti smaraṇāt pūjanāt śive

2

vaṭukādīn yajeccakre gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
sarvadravyasamāyuktaṃ manunā pātrakaṃ dadet

3

p. १३१)
[atra dha cha ja pustakeṣu pāṭho'yaṃ dṛśyate : -
atha vaṭukāmantraḥ /
oṃ oṃ oṃ devīputra vaṭukanātha kapilajaṭābhāra bhāsvara
piṅgalatrinetra jvālāmukha imaṃ valiṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
balidānena santuṣṭo vaṭukaḥ sarvasiddhidaḥ /
śāntiṃ karotu me nityaṃ bhūtavetālasevitaḥ //]
atha vaṭukamantroddhāraḥ /
jñānārṇave -
ehyehi devīputrānte vaṭukānte ca nātha ca /
kapilānte jaṭābhāra bhāsurānte trinetra ca

4

jvālāmukhañca sarvānte vighnānnāśaya nāśaya /
sarvopacārasahitavaliṃ hṛhṇa dvidhāpadam /
vahnijāyānvito mantro vaṭukasya udāhṛtaḥ

5

mantrastu /
oṃ ehyehi devīputra vaṭukanātha kapilajaṭābhāra bhāsuratrinetra
jvālāmukha vighnānnāśaya nāśaya sarvopacārasahitavaliṃ gṛhṇa
gṛhṇa svāhā //
balidānena santuṣṭo vaṭukaḥ sarvasiddhīdaḥ /
śāntiṃ karotu me nityaṃ bhūtavetālasevitaḥ

6

[atra gh ch ja pustakeṣu pāṭho'yaṃ dṛśyate -
oṃ oṃ oṃ sarvayoginībhyaḥ sarvabhūtebhyo ḍākinībhyaḥ śākinībhyaḥ
trailokyavāsinībhya imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /]
atha yoginībaliḥ /
ūrddhe brahmāṇḍato vā divi gaganatale bhūtale niṣkale vā,
pātāle vā anale vā salilipavanayoryatra kutra sthite vā,
p. १३२)
kṣetre pīṭhopapīṭhādiṣu kṛtapadā dhūpadīpādikena,
prītā devyaḥ sadā naḥ śubhavalividhinā pāntu devendravandyāḥ

7

oṃ sarvayoginībhyaḥ sarvabhūtebhyo ḍākinībhyaḥ /
trailokyavāsinībhya imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //
oṃ yāṃ yoginībhya hu/ phaṭ svāhā //
asyoddhāraḥ /
etadante maheśāni yāṃ bījaṃ yoginī tataḥ /
bhyaḥ svāhā sarvavarṇānte yoginīpadamālikhet

8

kavacaṃ cāstamālikhya vahnijāyāṃ punarlikhet /
anena manunā devi yoginīnāṃ balirbhavet

9

oṃ ye kecid yoginī rudrā saumyā ghoratarā parā /
khecarīṣu bhūcarīṣu sā me prītāstu sarvadā

10

[atra gh ch j pustakeṣu pāṭhāntaro'yaṃ dṛśyate -
oṃ oṃ oṃ deva deva devīputra vaṭukanātha ucchiṣṭahāriṇī muhurmuhuḥ
kṣaṃ kṣaṃ kṣetrapāla sarvavighnānnāśaya nāśaya
sarvopacārasahitamimāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //]
atha kṣetrapālavaliḥ /
ṣaḍdīrghaṃ svarasaṃ bhinnaṃ kṣa kāraṃ vilikhet priye /
sthānakṣetrapadaṃ pānadhūpadīpādi cālikhet

11

sahitaṃ valimālikhya gṛhṇa gṛhṇa tato vadet /
vahnijāyānvito mantraḥ kṣetrapālasya sundari

12

p. १३३)
mantrastu /
oṃ kṣāṃ kṣīṃ kṣūṃ kṣaiṃ kṣauṃ kṣaḥ ehyehi kṣetrapāla
dhūpadīpādisahitavaliṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
yasmin [j: yo'smin] kṣetre nivāsī ca kṣetrapālasya kiṅkaraḥ /
prīto'yaṃ balidānena sarvarakṣāṃ karotu me

13

[pāṭho'yaṃ gh ch j pustakeṣu na dṛśyate /]
atha gaṇeśavaliḥ /
gāṃ gīṃ gūṃ trayamālikhya ṅentaṃ gaṇapatiṃ tataḥ /
varānte varadānte ca sarvānte janamālikhet

14

me vaśaṃ cālaya procya valiṃ gṛhṇa dvidhāpadam /
vahnijāyānvito mantro gaṇeśasya valiṃ haret

15

[pāṭho'yaṃ gh ch j pustakeṣu na dṛśyate /]
mantrastu /
gāṃ gīṃ gūṃ gaṇapataye varavarada sarvajana me vaśaṃ cālaya
valiṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā //
atha sarvabhūtebhyo valiḥ /
oṃ oṃ oṃ sarvabhūtebhyaḥ sarvabhūtādipatibhyo namaḥ /
bhūtā ye vividhākārā dikṣu bhumāntarīkṣagāḥ /
pātālatalasaṃsthāśca śivayogena bhāṣitāḥ

16

dhruvādyāḥ satya [j: sarva] gandharvā aindrādyāḥ sarvadevatāḥ /
tṛpyantu prītimanaso bhūtā gṛhṇantvimāṃ balim

17

p. १३४)
atha sāmānyavaliḥ /
rājarājeśvaravaliṃ sarvadevasya sammatam /
yasya nāma pradātavyaṃ taddevo valimicchati

18

tāratrayaṃ vadet paścāt amukaṃ kṣetrapālakam /
rājarājeśvara imāṃ pūjāvaliṃ tataḥ param /
gṛhṇa yugmaṃ dvidhāntoyaṃ manuḥ sarvaphalapradam

19

mantrastu /
oṃ oṃ oṃ amuka kṣetrapāla rājarājeśvara imāṃ pūjāvaliṃ gṛhṇa
gṛhṇa svāhā /
anena validānena vaṭuvargasamanvitāḥ /
rājarājeśvaro devo me prasīdatu sarvadā

20

[२०-२३ saṃkhyakāḥ ślokā gh ch j pustakeṣu na vidyante /]
vāmāṃguṣṭhānāmikābhyāṃ vaṭukasya valirbhavet /
dakṣāṃguṣṭhānāmikābhyāṃ yoginīnāntu kathyate

21

dakṣiṇāmūrtisaṃhitāyām -
vāmamuṣṭiṃ vidhāyādau tarjanīṃ śaraṇāṃ kuru /
anayā mudrayā devi kṣetrapālavalirbhavet

22

tathā muṣṭesu madhyasthāmaṃgulīṃ daṇḍavat kuru /
gajatuṇḍākhyamahāmudrā gāṇapasya [c: gaṇeśasya] valirbhavet

23

anena validānena vaṭuvargasamanvitāḥ /
rājarājeśvarī devo me prasīdatu sarvadā

24

p. १३५)
kumārī tantre -
atha kuladīpa darśanam /
kulakārye maheśāni kuladīpaṃ pradāpayet /
kuladīpaṃ vinā bhadre jñānadīpaṃ nacet kvacit

25

śrīdevyuvāca -
kuladīpaṃ hi kiṃ rūpaṃ kena dravyeṇa vā kṛtam /
nivedyaṃ kena rūpeṇa kathaya prāṇavallabha

26

śrīśiva uvāca -
īṣadraktapiṣṭakena trikoṇagarta [k: gartha] mānatān /
dīpān ḍamarukārāñca bṛddhasya nakhamānataḥ

27

ākarṣāhyayutān [gh: ākarṣāṣṭayutān; j: ākarṣohyayutān] dīpān
navasaptatripañcamaḥ /
śatānyūne maheśāni yugmānyaṃ dīpa kalpanam

28

śatādhikyaṃ yugmadīpaṃ sahasraṃ parameśvari /
dīpasaṃkhyāṃ paribhrāmya svatejastejasi layam

29

jñānārṇave -
rātrau kulakriyāyāñca kuladīpasahasrakam /
śataṃ deyaṃ divā kārye kulaniṣṭhaśca sādhakaḥ

30

antastejo vahistejo'pyekaṃ kṛtvā maheśvari /
tridhā devyagre saṃbhrāmya kuladīpaṃ nivedayet

31

mantrastu /
samastacakracakreśīyutaṃ devi mamātmakam /
āraktakāmadaṃ dīpaṃ gṛhāṇa mama siddhaye

32

p. १३६)
trivāraṃ darśayeddīpaṃ caraṇācchiramānataḥ /
pañcamaṃ saptamaṃ vāpi navamaṃ vā viśeṣakam

33

kālīvilāsatantre -
atha pātrasvīkāraḥ /
ādau yajet sveṣṭadevīṃ pādyādyai [ch: pādyārghaiḥ]
rūpacārakaiḥ /
tataḥ śaktiṃ yajet cakre yayā śaktyāyutaḥ śive [gh: priye]

34

sva sva vidyoktamantreṇa vidhānena yajet śivām /
svaśaktiṃ paraśaktiṃ vā dīkṣitāñced yajet śivām

35

abhyarcya devatābuddhyā [gh: dhyātvā] bhogapātraṃ nivedayet /
sā tu pātraṃ [ch, j: sā'tmapātraṃ] namaskṛtya
karasaṃpuṭamudrayā /
triśūlamudrayā gṛhya pivedācāryavākyataḥ

36

anyābhyaśca pradāyecca [ch, j: pradāvyaṃ] śaktibhyaśca maheśvari /
pṛthak pātraṃ pradātavyaṃ madhunā saha bhairavi

37

pātraṃ saṃgṛhya sā devī prasādaṃ pātraśeṣakam /
bhairavāya pradātavyaṃ bhaktāya sevakāya ca

38

gṛhitvā prathamaṃ pātraṃ sthāpitaṃ madhunā saha /
svaṣṭedevīṃ pūjayitvā mūlamantraṃ japet priye /
mudrāmāṃsairmaheśāni [gh: mahādevi] surādevīṃ prapūjayet

39

aṅganyāsañca svīkṛtya karāṅganyāsameva ca /
prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā gṛhṇīyāt pātramuttamam

40

kubjikātantre -
aṅganyāsaṃ karanyāsaṃ varṇanyāsaṃ maheśvari /
svavidyokta ṛṣinyāsaṃ vyāpakanyāsameva ca

41

pañcadhā nyāsamāśritya prāṇāyāmañcarenmudā /
tataḥ pātraṃ namaskṛtya juhuyāt kuṇḍalīmukhe

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse tritriṃśadullāsaḥ

1

catustriṃśollāsaḥ //
śrīdevyuvāca -
phalaṃ kiṃ nyāsajālasya kathaya prāṇavallabha /
atisūkṣmatamanāmnaḥ prāṇāyāmasya kiṃ phalam

2

athāṅganyāsādiphalam /
śrīśiva uvāca -
aṅganyāsaṃ karanyāsaṃ mūlena praṇavena vā /
pañcāśanmanunā devi varṇanyāsaṃ samācaret

3

aṅganyāse ṣaḍaṅgāni devāṅgāni vicintayet /
karanyāse karaṃ jñeyaṃ devasya karamātrakam

4

pañcāśanmātṛkārūpī koṭī koṭī ca devatā /
varṇanyāse maheśāni deho devamayo bhavet

5

ṛṣinyāse svadehaṃ hi devadehaṃ vicintayet /
so'haṃ jñānena deveśi ṛṣyahaṃ paricintayet

6

tantrāntare -
gṛhītvā devatāmantraṃ sākṣācced yadi devatā /
taddehaṃ devatārūpaṃ so'haṃ jñānaṃ sadā yadā

7

p. १३८)
kubjikātantre -
kṣitirjalaṃ tejo vāyurvyoma dehī tathā manaḥ [gh, ch, j: manaḥ śive] /
saptadhā nyāsajālena saptaite devarūpiṇaḥ

8

āpādaśiraḥ paryantaṃ mūlamantreṇa bhāvini /
saptadhā mantrayenmantrī kyāpakanyāsakaṃ śive

9

atha prāṇāyāmaphalam /
prāṇāyāmena deveśi nidrāṃ tyaktvāpi kuṇḍalī /
bhaktyāpi yaddīyamānaṃ tad gṛhṇāti kuleśvari

10

kāraṇapūritaṃ pātraṃ gṛhṇīyānmanunā śive /
ādhāre manunā sthāpya tarpayet tadanantaram

11

tarpayed guruṇā sārddhaṃ sva - sva pātrācca kāraṇaiḥ /
guruśaktiṃ tarpayitvā sveṣṭadevīñca tarpayet

12

nigamatattve -
sveṣṭadevīṃ yadā deva svaśaktiṃ cintayet param [j: svaśakticintanāt
param] /
śaktaye'pi [j: śaktimeti] tadā devyāḥ pātraṃ na saṃśayaḥ /
gurorājñānusāreṇa tacchaktiramaṇañcaret

13

yadā sveṣṭasya vāmasthāṃ raktavarṇāṃ vicintayet /
svaśaktiṃ parameśāna sveṣṭadevīñca cintayet /
gurorājñānusāreṇa pātraṃ dattvā kriyāñcaret

14

strīmātre harapatnī syāt pumān mātre ca śaṅkaraḥ /
vivāhaṃ bandhanaṃ jñeyaṃ vartistho vahnivat priye

15

śiva - devo guruḥ sākṣād gurudevaḥ sadāśivaḥ /
tasya vāme nārīmātraṃ ramaṇañca tadājñayā

16

p. १३९)
nārāyaṇītantra -
yadājñayā maheśāni vīrakarmāṇi sādhayet /
tadājñayā ramet śaktiṃ mātṛbhāvaṃ parityajet

17

atha tarpaṇakramaḥ /
māṃsena kāraṇaṃ miśraṃ pāṇibhyāṃ tattvamudrayā /
vindumātraṃ kṣipenmūrdhni pādukāmantramuccaran /
śrīguroścaraṇaṃ dhyāyan svamūrdhni gurupādukām

18

guruśaktiṃ tarpayitvā tathaivānandabhairavīm /
ānandabhairavaṃ devaṃ sveṣṭavidyāṃ hi tarpayet

19

trivāraṃ tarpayenmūrdhni hṛdaye'pi trivārakam /
sahasrāre sveṣṭavidyāsahitaṃ tarpayed gurum

20

hṛdaye tarpayed ramyaṃ devatāyāḥ prabhedake /
abhede tarpayed bhadre [ch, j: bhadraṃ] sahasrāre mahāpure

21

tarpaṇena bhavet śāntirdevatā sthiratā bhavet /
ataśca tarpayeddevān tāntrike vaidikeṣu ca

22

mantrastu /
tāratrayaṃ samuccārya śrīgurornāmapūrvakam /
śrīpādukāṃ tarpayāmi pūjayāmīti vā priye

23

atha gurupaṃkti tarpaṇam /
guruṃ paraguruñcaiva parāparaguruntataḥ /
parameṣṭhiguruṃ devi tarpayet tritrivārakam

24

p. १४०)
bhāvacūḍāmaṇau śrīpārvatyuvāca -
ko guruḥ parameśāna ko'pi syāt paramo guruḥ /
parāparaguruḥ ko vā parameṣṭhiguruśca kaḥ

25

śrīśiva uvāca -
sthūlasūkṣmobhayoraikyaṃ gururjñānasya kāraṇam /
nānārūpaṃ sthūlamātraṃ yathāgniḥ kāṣṭhasaṃyutaḥ

26

sūkṣmasya bodhaṃ vijñeyaṃ sthūlabodhasya bījakam /
sthūlasya bodhaṃ vijñeyaṃ sūkṣmabodhasya bījakam /
aikyaṃ kṛtvā sthūlasūkṣmaṃ sarvametat prakāśitam

27

mantradātā guruḥ prokto mantrastu paramo guruḥ /
parāparagurustvaṃ hi parameṣṭhigururhyaham

28

atha sveṣṭavidyā tarpaṇam /
haṃsamāheśvare -
ādau mūlaṃ samuccārya sāyudhāṃ parivārakam /
savāhanāṃ sveṣṭadevīṃ tarpayāmi dvidhāantakaḥ

29

aikyajñānasya bījaṃ hi niṣedhavidhivarjitam /
tarpayeccet kriyāsaṅgād guruṇā saha bhāvinīm

30

sattve śvetaṃ guruṃ dhyāyet śaktyā saha dayānvitam /
śvetavarṇā dvibhujāktā dvinetrā tatsamāyutam

31

raje raktā tame kṛṣṇā caturvāha trilocanā /
tatsaṃyuktaṃ guruṃ dhyāyet tarpaṇādikamācaret

32

p. १४१)
tataḥ kramaḥ /
jñānārṇave -
aṃguṣṭhānāmikāyogād vāmahastena tarpayet /
aṃguṣṭhatarjanīyogād dakṣiṇe [j: dakṣeṇa] puṣpapātanam

33

aṃguṣṭho bhairavo devo'pyanāmikā ca caṇḍikā /
ubhayoryoga [gh: tayoḥ saṃyoga-] mātreṇa dravyaṃ syādamṛtopamam

34

vṛddhāṃguṣṭho bhairavo'pi tarjanī caṇḍikā parā /
anayoryogamātreṇa dravyaṃ puṣpaṃ manoharam

35

tarjanī caṇḍikārūpā dakṣahastasya śaṅkari /
aṃguṣṭhayogāt sā devī puṣpitā kāmavihvalā

26

dakṣiṇe gṛhya pātreṇa vāme'pi tattvamudrayā /
māṃsamātraṃ kāraṇena mūlena tarpaṇañcaret /
tarpayed yonimadhye tu yoniṃ saṃgṛhya tatparam

37

dakṣiṇena kareṇāpi yonau puṣpa prapātanam /
bindumātreṇa dravyeṇa tuṣṭā bhavati kāminī

38

nijaśakterabhāve'pi jale yoniṃ vicintayet /
tarpaṇādi prakartavyaṃ jalamāyā sanātanī

39

yathā veśyā sarvapūjyā sarvasya bandhamuktidā /
tathā toyaṃ sarvapūjyaṃ sarvasya bandhamuktidam

40

jñānārṇave -
svadehe tarpaṇaṃ bhadraṃ svadehaṃ devadehakam /
tarpayed jñānavān devi svamūrdhni hṛdaye ca vā

41

p. १४२)
trivāraṃ tarpaṇaṃ devi trivāraṃ puṣpa pātanam /
guṇatrayasya caikatve tarpaṇaṃ caikavārakam

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse catustriṃśadullāsaḥ

1

pañcatriśollāsaḥ /
atha pātrasvīkāraḥ /
tataḥ pātraṃ [ch, j: tatpātrañca] namaskṛtya karasaṃpuṭamudrayā /
triśūlamudrayā gṛhya pratipātreṣu vandanam

2

jñānadvīpe -
śaktipātraṃ namet śaktirbīraśca vīrapātrakam /
pratipātraṃ śuddhiyuktaṃ surādevīṃ vicintayet

3

ādhāre sthāpitaṃ [gh: sthāpayet] pātraṃ saṃgṛhya dakṣiṇe kare /
pare vāme kare sthāpya surādevīñca prārthayet

4

atha prārthanā /
samudre madhyamāne tu kṣīrābdhau sāgarottame /
tatrotpannāṃ surādevīṃ kalau kāraṇarūpiṇīm /
amṛtaṃ satyalokeṣu svargalokeṣu kāraṇam

5

surāsevāt suratvaṃ hi dehi me kāmavihvale /
sparśanāt kāmadāgṛtvaṃ darśanāt pāpahāriṇī /
ānandatvaṃ sevanācca muktitvaṃ ramaṇīyutāt

6

p. १४३)
tripātraṃ pañcapātraṃ vā saptapātraṃ maheśvari /
pātrañca navamaṃ devi vandanīyaṃ pivenmadhu

7

ekapātraṃ yugmapātraṃ cakrānte naiva kārayet /
saṃkhyāvirahitaṃ pātraṃ kevalaṃ mṛtyudāyakam

8

tantrāntare -
ekapātraṃ na kartavyaṃ yadi sākṣānmaheśvaraḥ /
tasya mantro vṛthā devi pānaṃ narakadāyakam

9

kulārṇave -
tripātraṃ pañcapātrāntaṃ niyamena pivenmadhu /
ata ūrddhaṃ maheśāni niyamaḥ kaḥ kṣamo bhavet

10

saptamaṃ navamaṃ yāvad yadi syānniyamo bhavet /
saptamaṃ navamaṃ yāvad yadi syānniyamo bhavet [ch: tasmānna
niyamañcaret; j: tāvanna niyamañcaret]

11

tasyārthaṃ vandanaṃ mantraṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati /
pañcapātraṃ vandanīyaṃ navamañca maheśvari /
vandanīyaṃ kramāt [ch, j: krame] kuryānniyamena pivenmadhu

12

atha pañcapātravandanam /
śrīmadbhairavaśekharapravilasatcandrāmṛtaplāvitaṃ,
kṣetrādhīśvarayoginīkulagaṇaiḥ siddhaiḥ samārādhitam /
ānandārṇavakaṃ mahātmakamidaṃ sākṣāttrikhaṇḍāmṛtaṃ,
vande śrīprathamaṃ karāmbu jagataṃ pātraṃ viśuddhipradam

13

juhomi kuṇḍalīvaktre juhsveti vaded guruḥ /
ājihvāntaṃ kuṇḍalinīṃ dhyātvā pānaṃ carenmadhu

14

p. १४४)
tantracintāmaṇau -
vāmahaste'i caṣakaṃ dakṣahastena pārvati /
śuddhiṃ kṛtvā [g, gh, c: dhṛtvā] maheśāni caṣake viniyojayet

15

mūlena pātraṃ dātavyaṃ gṛhnīyānmanunā [c: madhunā] śive /
kulakuṇḍalinī-vaktre dattvā dhyāyed guruṃ svayam [j: śive]

16

punaḥ pātraṃ māṃsayuktaṃ gṛhītvā kulanāyike [gh:
brahmacintanam] /
mūlena kuṇḍalī vaktre dattvā brahma nirūpaṇam

17

dvitīyapātravandanam /
dvitīyapātravandanam /
(२)
oṃ haimaṃ mīnarasāvahaṃ dayitayā dattañca peyādibhiḥ,
kiñciccañcalaraktapaṅjadṛśā tasyai samāveditam /
vāme svādu [j: sādhu] viśuddhikaraṇaṃ pānaṃ nidhāyātmakaṃ,
[gh, ch: vidhāyātmakaṃ; j: vidheyātmakaṃ]
vande pātramahaṃ dvitīyamadhunānandaikasamvarddhanam

18

tṛtīyapātravandanam /
(३)
sarvāmnāya kalākalāpakalitaṃ [k: -lalitaṃ] kautūhaladyotakaṃ [gh
ch: dyotanam; j: dyotitam]
candropendramahendraśambhuvaruṇabrahmādibhiḥ sevitam /
dhyātaṃ devagaṇaiḥ paraṃ munigaṇairbrahmādibhiḥ [gh, j:
mokṣarthibhiḥ] sarvadā,
vande pātramahaṃ [j: pāpaharaṃ] tṛtīyamadhunā
cātmāvabodhakṣamam

19

p. १४५)
prāṇāyāmāt caret pānaṃ [gh: pātraṃ] prāṇāyāmaṃ tadantaram /
tadante ramaṇaṃ kuryānmūlamantrajapānvitam

20

tripātrasaṃyutaṃ cakramidamuktaṃ maheśvari /
pañcapātrayutaṃ cakraṃ vandanaṃ śṛṇu pārvati

21

caturthāpātravandanam /
(४)
oṃ madyaṃ mīnarasāvahaṃ hariharabrahmādibhiḥ sevitaṃ,
mudrāmaithunadharmakarmanirataṃ kṣārāmlatiktāśrayam /
ācāryāṣṭakasiddhi [gh: siddha] bhairavakalāmāṃsenasaṃśodhitaṃ,
pāyāt pañcamakāratattvasahitaṃ pātraṃ caturthaṃ namaḥ

22

pañcamapātravandanam /
(५)
ādhāre bhujagādhirājavalaye pātraṃ mahīmaṇḍalaṃ,
madyaṃ saptasamudravāripiśitañcāṣṭau ca digdantinaḥ /
so'haṃ bhairavamarcayan pratidinaṃ tārāgaṇai rakṣitaiḥ,
rādityapramukhaiḥ surāsuragaṇairājñākaraiḥ kiṅkaraiḥ

23

atha navapātravandanam /
rudrayāmale -
pātravandanamityuktaṃ navamaṃ saptamaṃ priye /
yatkṛtvā [gh: kṛte] sādhakaśreṣṭhaḥ śivatulyo na saṃśayaḥ

24

(१)
śrīmadbhairavaśekharapravilasat candrāmṛtaplāvitaṃ,
kṣetrādhīśvarayoginīgaṇamahāsiddhaiḥ samāveditam /
p. १४६)
ānandārṇavakaṃ navātmakamidaṃ [gh: mahātmakam]
sākṣāttrikhaṇḍāmṛtaṃ,
tatpātraṃ prathamaṃ samastajagatāṃ saukhyāya vande sadā

25

(२)
sarvāmnāyamilat kalākulakalākautūhaladyotaka,
indro [gh: candro] pendramahendracandrakiraṇairbrahmādibhiḥ [gh:
śambhuvaruṇaṃ-] sevitam /
dhyānādeva pariśrutaṃ vilayamutpādāya yat sarvadā,
lokānāṃ śubhavṛddhidāyakamidaṃ pātraṃ dvitīyaṃ namaḥ

26

(३)
madyaṃ māṃsarasāvahaṃ hariharabrahmādibhiḥ sevitaṃ,
mudrāmaithunadharmakarmasubhagaṃ kṣārāmlātiktāśrayam /
ācāryaṣṭakasiddhi [gh: -siddh] bhairavakalāmāṃsena saṃśodhitaṃ,
pāyāt pañcamakāratattvasahitaṃ pātraṃ tṛtīyaṃ namaḥ

27

(४)
viṣṇurbhūtasagolasarvasukhadaṃ brahmādisaṃcarcitaṃ,
sevyante śivaśaktisaṃyutamidaṃ pañcopacāraiḥ sadā /
satsyaṃ chāgakapotamuttamarasaṃ pātrañca sarveśvaram,
tatpātrañca samastapuṇyasukhadaṃ pātraṃ caturthaṃ namaḥ

28

(५)
sarvāmnyāyakulākalāgamapakaṃ devyairmukhairbhāṣitaṃ,
yogaṃ yoga [gh, j: bhoga] kulāṅgaśāstrasatataṃ guptaṃ
rahasyānvitam /
ānandodbhava nādavindukalayā yogena tairbhairavai,
pītabrahmarasaṃ sadodyatakaraṃ pātraṃ bhaje pañcakam

29

(६)
chatraṃ cāmaraśaktipīṭhasadṛśaṃ saṃpūjya śaktiṃ sadā,
vāme veśyamanoharāṃ [gh: vāmāvaśyamanoharaṃ] sukhakarāṃ
[gh: sukhakaraṃ] kautūhalaṃ kautukam /
nānā bhogavilāsasaukhyaramaṇaṃ kāmāṅganāsevitaṃ,
śrīmat sundarī tarpaṇaṃ dravarasaṃ pātrañca ṣaṣṭhaṃ bhaje

30

(७)
jāgrat - svapna suṣupti cintanaparaṃ, caitanyasākṣipradaṃ
vidyudbhāskaravallisannibhadyuti [ch:
vidyudbhāskaravallibhidyutikaraṃ] jyotsnākalāvyāpitam /
iḍāpiṅgalamadhyagā trivalayā syāt kuṇḍalīmadhyagā,
pātraṃ saptamapūraṇe bhavabhayānando'dhikaḥ pātu mām

31

(८)
khaḍgaṃ pādukamañcajanaika [j: mañjulaikaṃ] puṭikā [gh:
guṭikāṃ] sārasvataṃ sampradaṃ [sampradaṃ],
mṛtyurvañjanamugramārtiharahaṃ ramyaṃ jagadbhāṣitaṃ,
pātrañcāṣṭamamaṣṭasiddhikaraṇaṃ prauḍha prasannaṃ sadā

32

(९)
ānandaikarasaṃ sadāśivaparaṃ nandaikamuddīpanaṃ
sāmrāmbā sukhadaṃ manorathakaramajñānavidhvaṃsanam /
āyuḥkānti yaśovivarddhanakaraṃ saṃsāramohācchadaṃ [gh:
mohocchedaṃ; ch: mohacchedaṃ],
pātraṃ yannavanāthaśaktisahitaṃ sarvārthasiddhipradam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvvollāsepañcatriṃśadullāsaḥ

1

ṣaṭtriṃśollāsaḥ /
guptasādhanatantre -
saṃgṛhya divyacaṣakaṃ sthiracittaṃ samāhitaḥ /
vikalpo nātra kartavyaḥ kṛte ca maraṇaṃ bhavet

2

atha pānaniyamaḥ /
kulatattvasāre -
ādau deyaṃ śaktipātraṃ mūlena manunāthavā /
dīyamānaṃ mahāmantraṃ kathayāmi śṛṇu priye

3

mantrastu /
alipātraṃ mayā tubhyaṃ dīyate piśitānvitam /
svīkṛtya subhage devi jayaṃ dehi punaḥ punaḥ

4

śaktiprasādamānīya yatnena parameśvari /
svapātre kāraṇe miśraṃ pivedānandahetave

5

śaktyucchiṣṭānvitaṃ pātraṃ kevalānandadāyakam /
śaktirūpā mahādevī kevalānandavarddhinī

6

śakti dehaṃ sthūlarūpaṃ kevalaṃ mokṣabhāk śive /
sādhakasya kriyānande tejīyo rūpadhāriṇī

7

yathākāśaṃ maheśāni sarvarūpasya rūpakam /
tathā nārī narasyāpi sarvakāryaprakāśikā [ch, j: prakāśinī]

8

p. १४९)
nirvāṇatantre -
pānaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ gurudhyānādisaṃyutam /
svīkṛtya kāraṇaṃ devi paścāt kāryāṇi sādhayet

9

prathame ca [gh, j: śrī] gurudhyānaṃ tato brahma nirūpaṇam /
prāṇāyāmaṃ gṛtīye ca caturthe japamāharet

10

pañcame pañcamaṃ kṛtvā ṣaṣṭhe'pyānandamācaret /
pañcamaṃ pātrasahitaṃ cakrasya lakṣaṇaṃ śive

11

atha navamapātrasya lakṣaṇam /
gurudhyānaṃ [j: gurordhyānaṃ] hi prāṇāyāmaṃ japam manum
pradakṣiṇaṃ namaskāraṃ stotraṃ gānañca nṛtyanam /
maithunaṃ parameśāni daśamānandamācaret

12

atha śrīgurudhyānam /
viśvasāre -
sahasrāre sthitaṃ brahma haṃsahaṃsīsamanvitam /
nādabindumayaṃ pīṭhaṃ haṃsayugmaṃ prakāśitam

13

tvadīya pratibimbaṃ yat śuddhadīpaprakāśakam /
hṛdaye cintayeddevaṃ dvibhujaṃ śaktisaṃyutam

14

pramāṇaṃ gurugītāyāṃ -
gṛdyambuje karṇikamadhyasaṃsthaṃ
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtitam /
dhyāyed guruṃ candrakalāvataṃsaṃ,
saccit sukhābhīṣṭavarāpradānam

15

p. १५०)
śvetāmbaraṃ śvetavilepayuktaṃ
muktāphalāphalabhūṣitadivyamūrtim /
vāmāṅkapīṭhesthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam

16

ānandamānandakaraṃ prasannaṃ,
jñānasvarūpaṃ nijabodhayuktam /
gīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ,
śrīdguruṃ nityamahaṃ namāmi

17

gurutantre -
sahasrāre sthitaṃ brahma tadeva gururucyate /
dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ sahasrāre prakalpayet

18

kadācit sva sahasrāre mantradhyeyo guruḥ sadā /
dadācit hṛdayāmbhoje kadācid dṛṣṭigocare

19

dṛṣṭe'pi gururūpañca sahasrāre na cintayet /
hṛdaye cintanaṃ nāsti prativimbeṣu cintayet /
tvadīya prativimbeṣu tajjñānaṃ paricintanam

20

haṃsamāheśvare -
sahasrāre paraṃ brahma hṛdaye pratibimbakam /
pratibimbasya bimbaṃ hi naradehaprakāśakam

21

tejovimbaṃ yathā devi tejīyaḥ sthūlamātrakam [g: sthūlarūpakaḥ] /
sthūlasya vimbaṃ paramaṃ tejasi bhāti sarvadā

22

tantrāntare -
gurau manuṣyabuddhintu [gh: buddhistu] mantre cākṣarabhāvanam [gh:
bhāvanā] /
pratimāsu [gh: pratimāyāṃ] śilājñānaṃ kurvāṇo narakaṃ vrajet

24

p. १५१)
atha brahmanirūpaṇam /
bhāvacūḍāmaṇau -
pañcanādaṃ ṣaṣṭhavindu ṣuṣumṇāmadhyasaṃsthitam [j:
madhyagaṃ] /
ṣaṭpaṅkajamidaṃ proktaṃ sahasrāraṃ śivasthalam [ch, j:
śivaṃpuraṃ] २३ //
pañcacakraṃ pañcatattvaṃ ṣaṣṭhaṃ tatvavivarjitam (gh, j:
vyomātītaṃ śive] /
tanmanaḥ parameśāni mano'tītaṃ nirañjanam

25

nirañjanaṃ nirākāramavāṅmanaso gocaram /
vācātītaṃ vacojñeyaprakāśaṃ [j: vācā-] prakāśakam

26

candrasūryāgnibhiryatra prakāśañca na vidyate /
tatprakāśe jagadbhāti nābhāti cāprakāśake

27

sahasrāramidaṃ proktaṃ sphāṭike rañjanaṃ yathā /
śiva śaktimayaṃ bindu sahasrāraṃ manoharam

28

sahasrāre pratidale nādabindusahasrakam /
pratibindu nādayugmaṃ nādañca binduyugmakam

29

nādaṃ bhāvaṃ maheśāni binduṃ bhāvavivarjitam /
nādabindumayaṃ sarvaṃ brahmajñānena bhāṣitam

30

jñānasya kāraṇaṃ nādaṃ bindu jñānasya nāśakam /
nādāktabindu jñeyañca brahmajñānamiti priye

31

atha prāṇāyāmaḥ /
mūlādhāre kuṇḍalinī svayambhū liṅga veṣṭitā /
mahāśṛṅgārasaṃyuktā jīvātma mokṣadāyikā

32

prāṇāyāmena tāṃ nītvā svādhiṣṭhāneṣu snāpayet /
maṇipureṣu tāṃ devīṃ [g: nītvā] cintāmaṇi vibhūṣayet

33

p. १५२)
anāhate mahāpadme nītvā tāṃ jagadambikām /
pūjayed vahuyatnena kāraṇādiprabhedakaiḥ

34

atha japaḥ /
vibhāve śaktimantrañca sabhāve śivamantrakam /
viśuddhākhye japenmantramājñāyāṃ tatsamāpanam

35

tantrāntare [ch, j: iti mantrāntare bhāvaḥ / tadājñāyāṃ
japakarmāṇi sādhayet]
anāhate mahāśaktirjīvātma dīpavatprabhā /
viśuddhe'pi śive mattā ramaṇājñāsamāvṛtā [j: samāśritā]

36

pañcame pañcame tattve sahasrāre mahāpure /
śivaśaktimayaṃ bindumekadehaṃ vicintayet

37

tataḥ punaḥ pratisthāne pratipadme dale dale /
śivaśaktimayaṃ devi śaktyā śivamayaṃ vapuḥ

38

dhyātvāpi kāraṇaṃ pātraṃ juhuyādiṣṭasiddhaye /
mūlādhāre trikoṇākte bhagakṣālitavāriṇā

39

pūrayet kuṇḍalīgartaṃ mūlena manunā śive /
kāmarāgeṇa [j: vāṇena] santaptā kāmavāripipāsikā

40

visatantusamākārā [j: śiva] kāraṇyavārimajjitā /
ekāsyaṃ liṅgarandhre'pi parāsyena maheśvari /
śvāsocchvāsena [k, g: śvāsāśvāsen] devāni sthāpitāni kramāṇi
ca

41

iti te kathitaṃ kānte [gh: devi] madhupānasya lakṣaṇam /
gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ punaḥ punaḥ

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ṣaṭtriṃśollāsaḥ

1

saptatriṃśollāsaḥ /
nārāyaṇītantre śrīdevyuvāca -
antaḥpūjā śrutā nātha vāhyapūjāñca kiṃ vada [gh: kīdṛśam] /
antaḥpūjā mano hṛṣṭaṃ [j: hṛdyaṃ] yadi syāttu bhaviṣyati /
tadante sādhako deva vāhyapūjāñca kākṣati

2

antaḥpūjā tadā pūrṇā yadānte [j: yadante] devadarśanam /
vāhyārcanaṃ tadā kāryamanyathābhūd vṛthendriyam /
ata eva mahādeva śrotumicchāmi lakṣaṇam

3

śrīśiva uvāca -
yaduktaṃ paramānande lokānāṃ siddhihetave /
śṛṇuṣva jagatāṃ mātaḥ śṛṇuṣva prāṇavallabhe

5

prathame śrīgurudhyānam /
yadājñayā maheśāni yatkāryaṃ parisādhayet /
tatkāryaphalalābhārthe taṃ guruṃ parikalpayet [k, c: parikalpitaṃ;
paricintayet] /
dvitīye rūpacintanam /
kāraṇānandarūpā hi ānandaṃ kāraṇaṃ śive /
dvitīyasahitaṃ madyaṃ dvitīye rūpacintanam

6

p. १५४)
tṛtīye prāṇāyāmaḥ /
[śaivācāre bahudhāproktaṃ prāṇāyāmaphalam]
aṅganyāse'pyaṅgaśuddhaṃ [gh: aṅgaśuddhiṃ] karanyāse karaṃ
śive /
aṅgulyaṅguliparvāntāt [k: -parvantan] sārddhaṃ sandhiṃ karasya ca

7

caturthe japaḥ /
hṛdaye hastamāropya tiryak kṛtvā karāṅgulīm /
ācchādya vāsasā hastau dakṣiṇena sadā japet

8

śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa namāmi caraṇāmbuje /
gopanīyaṃ kathaṃ proktaṃ phalaṃ kiñca vada [gh: kintadvada] prabho

9

śrīśiva uvāca -
mantraṃ hi gopanaṃ bhadraṃ tathā jāpakaraṃ [k, kh, c: japaṃ karaṃ]
śive /
kāraṇaṃ hi tathā gopyaṃ gopanīyañca maithunam

10

kusaṅgāt [ch, j: kusaṅge] phalahāniḥ syāt susaṅge phalabhāgbhavet /
muktyākāṅkṣī maheśāni saṅgaṃ tyaktvā kriyāñcaret

11

pañcame maithunan /
urudvandve padadvandvaṃ śivāgāre śivaṃ nyaset /
śukrapātaṃ yonirandhre [-mārge] muktistasya kare sthitā

12

p. १५५)
ṣaṣṭhe pradakṣiṇam /
yāmale -
caṇḍyāmekaṃ ravau sapta trīṇi kuryādvināyake /
catvāri keśave kuryāda śive cārddhapradakṣiṇam

13

śaktipradakṣiṇakramaḥ /
dakṣiṇādvāyavīṃ gatvā gatastasyāśca śāmbhavīm /
tasyāśca dakṣiṇe gatvā namaskāraṃ trikoṇavat

14

śivapradakṣiṇam /
vṛṣaṃ caṇḍaṃ vṛṣañcaiva somasūtraṃ [j: -śukraṃ] tathā vṛṣam /
caṇḍañca [j: vṛṣañca] somasūtrañca [j: -śukrañca] punaścaṇḍaṃ
punarvṛṣam

15

pṛṣṭhe dakṣe [gh: pṛṣṭhadeśe] tathā vāme vṛṣaṃ caṇḍañca
somakam /
savyāsavyakrameṇaiva somasūtraṃ [j: -śukraṃ] na laṅghayet

16

yatprakāraṃ yathāsaṃkhyaṃ pīṭhaṃ yasya maheśvari /
tatprakāraṃ hi tatsaṃkhyaṃ prādakṣiṇyaṃ [gh: pradakṣiṇaṃ]
samācaret

17

asya phalam /
pradakṣiṇena deveśi devatāpīṭharopaṇam /
yaḥ kuryādbhaktibhāvena deve so'pi layo bhavet

18

saptame namaskāraḥ /
yadbhāge'pi namaskāraṃ tadbhāge layavānbhavet [k: -bhāg] /
atastvaṃ [k, g, gh: tvāṃ] parameśāni sarvalokasya vanditā [k, g, gh:
vanditāṃ]

19

p. १५६)
nārāyaṇītantre -
svavāme praṇamedviṣṇuṃ dakṣiṇe gaurośaṅkaram /
guruṃ namet sammukhato nānyathā niṣphalaṃ bhavet

20

aṣṭāṅgena nameddevaṃ pañcāṅgena maheśvari /
hastena śirasā vāpi śirasā kevalena ca [ch, j: vā]

21

athāṣṭāṅga namaskāraḥ /
padbhyāṃ karābhyāṃ jānubhyāṃ urasā śirasā dṛśā /
vacasā manasā caiva praṇāmo'ṣṭāṣṭa īritaḥ

22

urasā śirasā devi vacasā manasā dṛśā /
pañcāṅgena nameddevaṃ devatā layabhāgbhavet

23

sahasrāre mahāpadme sarvadevālaye śive /
tattat svarūpaṃ saṃcintya sarvāniṣṭānnamed yajet [j: jayet]

24

dukūlaṃ nādamākāraṃ gale dattvā maheśvari /
namaskāraṃ tathā stotraṃ bhaktimān sādhakaścaret

25

aṣṭame stotram /
tantrāntare -
manasāpi paṭhet stotraṃ vācā vāpi japenmanum /
ubhayorniṣphalaṃ [g: viphalaṃ] vidyāt [k, g, c: devi] bhagna [k, g, c:
bhīnna] bhāṇḍodakaṃ yathā

26

vīratantre śrīdevyuvāca -
sveṣṭadevārcane sveṣṭa sarvakāryāṇi sādhayet /
tadanyaṃ pūjanaṃ stotraṃ kathamanyasya kārayet [j: kāraṇam]

27

p. १५७)
śrīśiva uvāca -
anantāśayajīvo'pi [gh: anantasyāśayajaro; c: anantāśayavījo]
kriyānanteṣu lubdhakaḥ /
anantaśca phalākāṅkṣī ato devārcanāntakam [j: devohyanantakaḥ]

28

ekadhyānamekarūpamekātmātmānamicchati [j: ekatvātmānam] /
stotreṇānyaṃ hi yaddevaṃ sveṣṭadevamayo bhavet /
ataśca sādhako devi sveṣṭānyaṃ stotramācaret

29

navame gāyanam /
navame gāyanaṃ nṛtyaṃ bhagaliṅgāmṛtaṃ śive /
nṛtyaṃ śṛṅgārabhāvena devatā prītibhāgbhavet

30

devatāguṇakākyaṃ vā gāyanaṃ bhaktidāyakam /
cakra madhye [gh, ch, j: bhinne] caredgānaṃ bhairavo gānanāyakaḥ
[ch, j: -nāśakaḥ]

31

kevalaṃ [j: kevale] gāyanenāpi navamaṃ pātrabhakṣaṇam [k, c, ch: -
rakṣaṇam] /
tataśca dehī parame daśame'pi layo bhavet

32

jñānārṇave -
prathame bhaktimātraṃ hi dvitīye rūpa cintanam /
tṛtīye romaharṣañca caturthe'śruprapātanam

33

pañcame gadgadaṃ vākyaṃ ṣaṣṭhe gānādisaṅkulam /
saptame patito bhūmau jñānājñāno'pi cāṣṭame

34

navame jñānarahito dehājjīvaṃ vimuñcati [ch: na-]
daśame parameśāni gāne pāne ca jāyate

35

p. १५८)
nigamatattve śrīdevyuvāca -
gāyanaṃ bhagaliṅgasya nṛtyaṃ śṛṅgārabhāvakam /
devatāveśasaṃgrāhyanṛtyaṃ vādyañca gāyanam

26

gāne nṛtye yadānandaṃ śaktyāścāpi [k, c: śaktyā sāpi; gh:
śaktiścāpi] śivasya ca /
tadānando yadā śakteḥ sa śivaḥ sāpi śaṅkarī [j: śaktiḥ sāpi ca
śaṅkarī]

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse saptatriṃśadullāsaḥ

1

aṣṛtriṃśollāsaḥ /
atha pātre madhudānapramāṇam /
viśvasāratantre -
prathame tolakaṃ pañca dvitīye'pi caturthakam /
tṛtīye'pi tritolaṃ syāccaturthe'pi dvitolakam /
pañcame'pye katolaṃ syāt tataḥ pūrṇaṃ pivenmadhu

2

atha navamapātre madhudānapramāṇam /
pañcamaṃ saptamaṃ pātraṃ navamaṃ vā maheśvari /
tadūrddhaṃ madhupāneṣu niyamaḥ kaḥ kṣamo bhavet

3

yasmit cakre maheśāni yatsaṃkhyapātrakalpitam /
viparīta krame māne [gh: krameṇaiva] tolakaṃ prathamāvadhi

4

p. १५९)
cakrānte'pyekatolaṃ hi tadante pūrṇapātrakam /
tadante maithunaṃ kuryād bhagavāri pivenmudā

5

prathame lavaṇaṃ [ch, j: kevalaṃ] madyaṃ dvitīye māṃsasaṃyutam /
mudrāyuktaṃ tṛtīye'pi caturthe mīnasaṃyutam

6

pañcame sarvasaṃyuktaṃ niyamena pivenmadhu /
athavā lavaṇe [navame] nāpi sarvapātrāṇi kārayet

7

carvyaṃ coṣyaṃ lehyapeyaṃ śaktivākyānusārataḥ /
jñānī ca parameśāni svecchayāpi pivenmadhu /
caryaṃcoṣyaṃ [gh: carvyaṃ coṣyaṃ lehyaṃ peyaṃ svecchayā hi
maheśvari] tathā lehyaṃ peyaṃ hi svecchayā śive

8

carvaṇena vinā devi kevalam viṣabhakṣaṇam /
yena tena prakāreṇa carvaṇaṃ parikalpayet [ch, j: parikalpanam]

9

śyāmārahasye -
śaktiṃ vinā yathā madyaṃ tathā mudrāṃ vinā śive /
reto vinā yathā krīḍā vinā krīḍāñca retakam // [j: retanam] /
sarvañca viphalaṃ yāti yathā vāyuśca yathā vāyuśca bhakṣaṇam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvāllāse aṣṭatriṃśadullāsaḥ

1

ūnacatvāriṃśollāsaḥ /
śrīdevyuvāca -
krīḍā kā parameśāna retaḥ kiṃ vada śaṅkara /
krīḍayā ca kimadbhutaṃ kathaya prāṇavallabha

2

śrīśiva uvāca -
krīḍāpi śaktibhiḥ sārddhaṃ retaḥ śṛṅgārasambhavam /
phalamānandavijñeyaṃ kāraṇobhayamīlitam

2

atha krīḍā / bhāvacūḍāmaṇau -
gurorājñāṃ samādāya kriyāmātraṃ samācaret /
anyathā yā kriyā proktā vyañjane lavaṇaṃ [k, g, c: alavaṇaṃ] yathā

4

tathā ca viśvasāre -
guruṃ vinā pivenmadyaṃ vinā śaktiñca maithunam /
taddravyaṃ naiva gṛhṇāti kuṇḍalīparadevatā

5

gurorabhāve tacchaktau pātraṃ dattvā pivenmadhu /
athavā tatsute dattvā pānaṃ tat [k, kh, c: yat] phaladāyakam

6

guroḥ kṛpāṃ vinā devi sarvaṃ hi viphalaṃ bhavet /
tailaṃ vinā yathā dīpe varttidānaṃ tathā dhruvam

7

gurorājñāṃ samādāya krīḍayā śaktibhiḥ saha /
madhupānena saṃmato ghātayed yonimaṇḍale

8

p. १६१)
atha krīḍā lakṣaṇam / niruttare -
ānīya sundarīṃ kāntāṃ kulabhaktāṃ kulārccane /
śakticakraṃ tridhā kṛtvā śakti bhāle likhet tataḥ

9

picchilāyām -
śvetaṃ raktañca miśrañca śakticakreṣu śobhanam /
tridhā kṛtvā likhedbhāle madhye miśraṃniyojayet

10

śvetasattvaṃ [j: śvetaṃ-] rajoraktaṃ tamomiśraṃ maheśvari /
kṛṣṇodbhūtaṃ [c: kṛṣṇodbhavaṃ] sarvavarṇaṃ likheccakrasya
madhyavat

11

brahmakoṇaṃ viṣṇukoṇaṃ savyāsavye mehśvari /
śivakoṇaṃ madhyadeśe trivindu tritvabhāṣitam

12

vindumātraṃ kṛṣṇavarṇaṃ madhyavarṇaṃ prakāśitam /
ūrddhe raktam adhaḥ śvetaṃ miśraṃ madhye niyojayet

13

tatra kāma kalābinduṃ śiva koṇe prakāśitam /
śaktāvāvāhanaṃ nāsti yato devī svarūpiṇī

14

sveṣṭa vidyāṃ svarūpāṃ tāṃ cintayet kula sādhakaḥ /
pūjayitvā ramet śaktiṃ vīrya pāte visarjanam

15

śrī cakre devatāgre ca pūjayed ramaṇe śivāṃ /
sambhoge [gh: devyagre sambhogecaiva; c: śambhoragre ca; j: devatāgre
tu sambhoge] caiva devyagre devatā prītibhāgbhavet

16

haṃsamāheśvare -
muhurmuhuḥ viveddravyaṃ [j: madyaṃ] pītvā pītvā japenmanum /
dhyātvā dhyātvārccanaṃ śaktiṃ jñātvā jñātvā vrajet striyam

17

p. १६२)
cakramadhye sādhakāgre [j: maheśāni] sādhyāṃ śaktiṃ ramedyadi /
pūrṇānando bhavet so'pi sambhogaṃ mama sammatam

18

sama kāryaṃ kṛtaṃ tena [gh: yena] satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ /
yadā rameccakrabhinne gurorājñānusārataḥ

19

yadi bhāgyena deveśi gurūramaṇamācaret /
sā nārī kālikārūpā śukra pātaṃ bhage [j: bhaved] yadi

20

yā [śloko'yaṃ ch: pustake nāsti] nārī parameśāni gurave
bhaktisaṃyutā /
tadājñayāpi tadyonau guruśca ramaṇañcaret

21

anyathāpi na karttavyaṃ kṛte siddhirna saṃśayaḥ /
yadi kuryayāt tu mohena śṛṅgāraṃ śaktisaṃyutam /
gurutvaṃ hi layaṃ yasmāt punaścakraṃ niyojaye

22

nārāyaṇītantre -
anicchayā sādhakasya sādhyāyāḥ parameśvari /
ramaṇaṃ naiva karttavyaṃ kṛte'pi patito bhavet

23

maithunaṃ madyasāraṃ hi śukraṃ maithuna sārakam /
śukra pātaṃ vinā kāryaṃ madyaṃ maithuna - varjitam /
sarvaṃ hi niṣphalaṃ proktaṃ [gh: kāryayaṃ] mṛta putreṇa putriṇī

24

jñānārṇave -
dhṛtvā sādhaka retaśca sā nārī kālikā svayam /
ata eva maheśāni veśyāśaktipraphullikā [gh, c: śaktiḥ-]

25

sādhako darśane yantraṃ pāpamukto bhaviṣyati /
sparśanāt puṇyabhāgloko [gh, c: -loke] ghātanācca kriyānvitaḥ

26

p. १६३)
śukrapāte śivo'bhūcca nārī kālī parā tadā /
yadyoniṃ [j: tad-] bhakti bhāvena ramaṇañca karoti yaḥ /
pūtātmā puṇyabhāgīca kriyāśaktaḥ śivobhavet

27

pūjāt puṇyaṃ maheśāni puṇyāt kāryeṣu yogyatā /
yogyāt śivatvaṃ sāyujyaṃ śakre nirvāṇa bhāgbhavet

28

guptasādhanatantre -
śubhalagne śubhadine śubhakārye śubhasthale /
mathunaṃ kārayed dhīrastadbhinne [j: vīra-] narakaṃ vrajet

29

avidhānena deveśi maithunaṃ narakadāyakam /
vidhānene varārohe kiṃ na sidhyati bhūtale

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ūnacatvāriṃśadullāsaḥ

1

catvāriṃśollāsaḥ /
atha maithuna vidhānam / jñānārṇave -
śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa lokānāṃ jñānadāyaka [j: trāṇa-] !
mathunaṃ śrotumicchāmi yathāvidhi vidhānakam

2

p. १६४)
śrīśiva uvāca -
pītvātu mādakaṃ dravyaṃ maithunaṃ yadvidhānakam /
maithunena vinā devi sarvakāryaṃ vṛthā bhavet

3

(śloko'yaṃ ch: pustake dṛśyate, nānyatra) tāntrike'pi svayaṃ vaidike
pratikalpanam /
anyathāpi kṛtaṃ kāryayaṃ sa cumbako na saṃśayaḥ

4

ye vadanti maheśāni maithunaṃ naraka dāyakam /
tadarthe maithunaṃ devi proktaṃ hi vidhibodhitam

5

teṣāṃ saṅgakṛtaṃ devi cumbakaṃ nātra saṃśayaḥ /
taṃ dṛṣṭvā sādhako devi yonyā ghrāṇaṃ samācaret

6

tasyāṅgasparśanāddevi vīkṣayedyonimaṇḍalam /
śakterājñāṃ vinā devi valena maithunaṃ caret

7

sa dhūrttaḥ parameśāni asurasya matānvitaḥ /
śakterduḥkhaṃ maheśāni maithunena daded yadi /
sa śaṭhaḥ sāpi śaktiśca tatkṣaṇāttaṃ parityajet

8

vṛthā vākyena deveśi śakticitta prakāśakaḥ /
mukharaṃ [gh, j: mūrkhañca] taṃ vijānīyāt tatsaṅgaṃ parivarjayet

9

dambhena parameśāni śaktimānīya yatnataḥ /
dāmbhikaṃ taṃ vijānīyāt tasyā [j: tathā] lāpaṃ parityajet

10

ayatnena yadā śaktiṃ dambhenāpyānayet śive /
tasya [j: asya] saṅgaṃ [j: aṅgaṃ] tasya vākyaṃ sādhakasyāpi
nāśakam

11

cumbakasyāpi dhūrttasya śaṭhasyāpi maheśvari /
mukharasya [gh, j: mūrkhasya] dāmbhikasya [gh, j: dāmbhikasyāpi]
kāmukasya mataṃ vinā /
ramaṇaṃ hi prakarttavyaṃ surabhāvena [c: surā-] bhāvitaḥ

12

p. १६५)
varadātantre -
brahma viṣṇu śivādīnāṃ maithunasya prasādataḥ /
tatra snehena vaddho'haṃ gopanīyaṃ manaḥ sthiram /
prakāśañca karomyadya na prakāśyaṃ kadācana

13

maithunārthe.pyahaṃ devipuṃ deheṣu sadā sthitaḥ /
maithunārthe'pi tvaṃ devi nārīdehe sadā sthitā

14

bahunāpi kimuktena [j: niyuktena] maithunasya prasādataḥ /
ahaṃ jñānaṃ samāśritya deheṣu dihināmadhṛk

15

maithunaṃ paramaṃ jñānaṃ kriyāmātraṃ jaganmayam /
sthūle sūkṣme kriyāśakta stejasi khalu pārvati [gh: śaṅkari]

16

nigamakalpadrume / śrīdevyuvāca -
kriyayā parameśāna maithunaṃ tat prakīrttitaṃ /
maithunaṃ puṇyajanitaṃ kriyākto jñānavān yadi

17

āvirbhāvaṃ tirobhāvaṃ kriyāmātraṃ suniścitam /
teṣāṃ madhye cādyabījaṃ maithunāktaṃ kriyeti ca

18

sūkṣme'pi yā kriyā proktā mukhena bhāva varjitā /
bhāvārthe'pi mahādeva sthūladehe kriyā yutā

19

ananta vacasā deva sthirabuddhirvinaśyati /
ata eva mahādeva [gh: maheśāna] śakti [gh: nārī] deheṣu maithunam

20

kāntāyāṃ maithunaṃ deva puṃdeheṣu sukhoditam /
puruṣasya sukhaṃ deva nārīdeheṣu maithunam

21

p. १६६)
bahudhā vacasā kimbā kathayāmi maheśvara /
strī puṃrūpamahaṃ tvañca ramaṇārthe prakāśitaṃ

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse catvāriṃśadullāsaḥ

1

ekacatvāriṃśollāsaḥ /
atha pañcamānanda kathanam /
nigama kalpadrume - śrīśiva uvāca -
pañcatattvaṃ varārohe kevalānandadāyakam /
ratestulyaṃ mahānandaṃ teṣāṃ madhye na vidyate

2

ratimāhāmtya kathane yadānandaṃ bhaveddhruvam /
tadānandaṃ kathaṃ bhadre cānyatattveṣu vidyate

3

śrīdevyuvāca -
ratiprasādāddeveśa tuṣṭāhaṃ sarvadā tvayi /
śaktirūpāhyahaṃ tena tiṣṭhāmi ca gṛhe gṛhe

4

nirvikāraṃ nirālambaṃ bhāvātītaṃ paraṃ mahat /
rati santoṣa bhogārthaṃ [j: sambhogatoṣārthaṃ] śivastvañca
śivāpyaham

5

nārāyaṇītantre -
dvayoryayogācca subhage maithunaṃ jāyate dhruvam /
ahaṃ tvaṃ strī pumān rūpo [gh: rūpe] tiṣṭhāmi bhāvahetave

6

p. १६७)
svīrūpā brahmarūpāca puṃrūpo brahmavigrahaḥ /
kīṭādiṣu varārohe maithunārthe sadā sthitaḥ

7

yena yena prakāreṇa sānandaṃ jāyate dhruvam /
tena tena prakāreṇa vicaratyapi bhūtale

8

anyānande varārohe sthirajñānaṃ na jāyate /
sthirānandaṃ pañcameṣu pañcamaṃ muktidāyakam

9

ānande maithune devi sṛṣṭi sthiti layaḥ kṣitau /
ānandena vinā dehī kṣaṇamātraṃ na tiṣṭhati

10

ataścānandakaṃ brahma maithunaṃ hi parāt param /
yataśca [gh, ch: ataśca] maithunānadaṃ prakṛti puruṣātmakam

11

lalitākhyatantre -
vedamātājapenaiva brāhmaṇe nahi śaulaje /
brahma jñānaṃ yadā devi tadā brāhmaṇa ucyate

12

ata eva dvijāḥ sarve madya maithuna lālitāḥ /
madyapāne bhavejjñānī maithune tattavavān bhavet

13

jñānārṇave śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇanātheśa [ch, j: paramānanda] paratattveṣu mohitaḥ /
bhāvabhedena kathaya sādhakānanda - lakṣaṇam

14

śrīmahādeva uvāca -
ānandārthī kriyāmārgī sādhako dvividhaḥ smṛtaḥ [ch: śive] /
kriyātmano lakṣaṇaṃ hi bahudhā prakaṭīkṛtam

15

saṃkṣepe'pyadhunā proktaṃ kriyā śaktasya lakṣaṇam /
yena mārgeṇa deveśi phalabhāg jāyate naraḥ

16

p. १६८)
atha kriyāmārgi sādhaka lakṣaṇam /
vinā śaktiṃ pivenmadyaṃ vinā madyena maithunam /
vinā mudrāṃ pivenmadyaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ

17

vinā mīnaṃ yajet śaktiṃ vinā māṃsena tarpaṇam /
carvvaṇena vinā madyaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ

18

atipānaṃ na karttavyaṃ bhāvātītaṃ bhaved yataḥ /
bhāvātīte kriyā naṣṭā vidyā naṣṭā kuleśvari

19

jñānārṇave -
atipāne bhaveddu.khaṃ loke [c: loka] nindā pravartate /
ata eva kriyāmārgī atipānaṃ nacācaret

20

atipāne maheśāni japa pūjādi niṣphalam /
ata eva kriyāmārgī [j: maheśāni] hyatipānaṃ nacācaret

21

ānanda kāraṇaṃ madyaṃ ānandaṃ mukti dāyakam [gh, ch, j:
kāraṇam] /
ānandenaiva jñātavyaṃ sādhakasyāpi lakṣaṇam

22

khaṇḍānandaṃ vinā devi pūrṇānandaṃ na jāyate /
khaṇḍa jñānaṃ vinā devi pūrṇajñānaṃ [ch: pūrṇānandam] na
jāyate

23

uttamaṃ sarvadānandaṃ hetunā madhyamaṃ śive /
maithunaṃ raktarahitam adhamānandakaṃ śive

24

uttamasyaika pātre'pi madhyamaḥsyāt [j: madhyamasya] tripātrakam /
bahupātre cādhamasya kvacidānanda mīritam

0

iti sarvānandanāthaviracite sarvollāse ekacatvāriṃśadullāsaḥ

1

dvācatvāriṃśollāsaḥ /
athānandārthi sādhaka lakṣaṇam /
jñānārṇave śrīdevyuvāca -
kriyā mārgi sādhakasya lakṣaṇaṃ bahudhā śrutam /
adhunā śrotumicchāmi sādhakānanda lakṣaṇam

2

śrīśiva uvāca -
krimārgī kriyāśaktaḥ pañcatattveṣu lubdhakaḥ /
jñānamārgī tritatvāktaḥ [gh, j: kriyātyaktaḥ] kevalānanda
lubdhakaḥ

3

bhāvatīto jñāna mārgī bhāvātītaṃ hi maithunam /
bhāvātītaṃ pivenmadyaṃ sarva prāṇi hite rataḥ

4

nārāyaṇītantre -
sveṣṭavidyā sarvarūpā svātma jñānena bhāṣitā /
prāṇi naṣṭe cātmanaṣṭaṃ tritattvaṃ jñāni sevitam

5

pañca tattvasya deveśi phalaṃ pañcavidhaṃ yataḥ [j: matam] /
ata eva paṅka tattvaṃ pratyekaṃ jñāna dāyakam

6

madyaṃ mudrāṃ maithunaṃ hi tritattvaṃ triguṇānvitam /
sevanāt prasabhaṃ [gh, ch: prasavaṃ] siddhiḥ kālī tārā ca sundarī

7

kālikā kalpe -
vīrabhāvaṃ dvidhā jñeyaṃ daivamāsurameva ca /
deve tritattvaṃ paramaṃ [j: parame] pañcatattvāsure śive

8

p. १७०)
āsureṣu bhavenmuktirdaiveṣu mukti bhāg naraḥ /
anayośca yathā bhedaṃ tat śṛṇuṣva maheśvari

9

paśvācāraśca śaivaśca vīraśca divyaṃ eva ca /
siddhāntaśca bhavedbhāvaḥ kaulaśca bhāva varjitaḥ

10

bhāvātīte bhavenmuktirbhāvairvaddho bhavennaraḥ /
kaulācārasya bījaṃ hi divyaḥ siddhānta eva ca

11

āsure divya bhāvaṃ hi daive siddhānta eva ca /
divyo deva svarūpaśca siddhānto deva eva ca

12

nigamānande śrīdevyuvāca -
divya siddhāntayorbījaṃ dakṣa vāmīti śaṅkara /
imau dvau sevanīyau cet kaula [ch: kaulasya] jñānasya hetave [ch:
jñānahetave]

0

iti śrīsarvānanda nātha viracite sarvollāse dvācatvāriṃśadullāsaḥ

1

tricatvāriṃśollāsaḥ /
atha daivānanda lakṣaṇam /
yāmale śrīdevyuvāca -
kīdṛśaḥ prathamollāso dvitīyaśca tṛtīyakaḥ /
caturthaḥ pañcamaḥ ṣaṣṭhaḥ saptāṣṭa navamo daśa [gh, j:
saptamaścāṣṭama śiva] /
ānandaṃ pratipātrasya mama sthāne kramādvada

2

p. १७१)
śrīśiva uvāca -
indriyākalitaṃ sarvaṃ tattadbhāva vivarjitam /
tanmayaṃ niścalaṃ śāntaṃ ullāsādimudīritam

3

१ ullāse prathame prāpte tanmayañca japedhṛdi /
nakuryayādadhikaṃ hetuṃ mudrācarvvaṇakāni ca

4

२ samadṛṣṭaṃ samaikatvaṃ mano buddhi vivarjitam /
lakṣamalakṣamanyañca tanmayañcadvitīyakam

5

prāptyānandamaye kurvan pratyeka kāraṇāni ca /
kvaciddhyānaṃ japādiñca kvaciccarvaṇa mācaret

6

३ dehābhimāna galita mupalabdhi vivarjitam /
viśrānti vāsanā yatrāpyullāsaṃ tat tṛtīyakam

7

tṛtīyollāsake [g, gh, ch: tṛtīyollāsakaṃ] prāpte kuryayāddhetuṃ
yathārpitam /
carvannapi tathaivānyaṃ vicaret śāsane [k, kh, g: svāsane]
sthitaḥ

8

४ antarlakṣa vahirdṛṣṭirnimeṣonmeṣa varjitaḥ /
tanmayañca tadākāraṃ caturthānandamīritam

9

tūryānandamayaṃ yatra hetuṃ śaktyā pivet saha /
śakti vīrārpitaṃ yadyattattad grāhyāṇi carvaṇam

10

५ jīvanmuktaṃ mano'tītaṃ viśrāntirguru maṇḍale /
lakṣaṇañca varārohe pañcamaṃ parikīrtitam

12

nahi pātre viviktāni [gh, j: viriktāni] vīraścaivārpitāni ca /
anyārpitaṃ hi yaccheṣaṃ kāraṇaṃ hi mukhaṃ [c, j: sukhaṃ]
vinā /
p. १७२)
६ vāsanā vilayaṃ yatra bhāvā bhāva vivarjitam /
laye'pi svākṣaraṃ mantraṃ [gh, j: mātraṃ] devātmāhaṃ
vicintanam [j: vicintayet]

13

ṣaṣṭhollāsetu deveśi tanmayaṃ hi jagattrayam /
tadā tāntrikatā cakre mādanantu [c: modana-] yathā sukham

14

७ svavāhyābhyantaraṃ sarvaṃ ātmarupaṃ vicintanam [ch, j:
vicintayet] /
advaitaṃ paramānandaṃ cintanaṃ saptamaṃ priye /
saptame samatā [j: layatā] cakre tantre milanatā bhavet

15

८ pītāt śeṣaṃ punargrāhyaṃ yoginyai deyamuttamam /
na kiñcidṛṣṭamānandaṃ kārya kāraṇameva ca

16

eka eva hi nirdvandvaṃ cinmayañca cidātmakam /
pātraṃ vā mukhapātraṃ vā kevalāsyena [ch, j: anyena] sevitam
/
nṛtya gīta sadollāsaṃ kuryādvīrāṅganā saha

17

९ ullāse navame prāpte anirvādyaṃ tu yat sukham /
kriyātītaṃ kalātītaṃ mano'tītaṃ sunirmalam

18

śiva śaktyātmakaṃ dvandvaṃ nahi varṇa vivekatā /
prāptiṃ vā mukha yonyādīn tatra kuryādyathārpitam /
viśrāmamupaviṣṭā vā nopaviṣṭaṃ yathārpitam

19

१० na jānāmi varārohe daśamānandajaṃ sukham /
kalātītaṃ mano'tītaṃ kriyātītaṃ [ch: bhāvātītaṃ]
parātmakam

20

tiṣṭhan gacchan svapn jāgrat krīḍan mīlan muhurmuhuḥ /
svecchācāraṃ kriyāmātraṃ kevalātma sukhoditam

21

pītvā pītvā punaḥ pītvā svecchayā maithunoditam /
utthāya punaḥ pītvā, pītvā pītvāpi maithunam

22

ata eva maheśāni maithunaṃ na parityajet /
utpatteḥ kāraṇaṃ bījaṃ maithunaṃ parameśvari /
vināśa kāraṇaṃ jñeyaṃ sthiteḥ kāraṇameva ca

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse tricatvāriṃśadullāsaḥ

1

catuścatvāriṃśollāsaḥ /
atha maithunam /
vīratantre śrīdevyuvāca -
kuleśa prāṇa nātheśa jagadānanda rūpaka /
idānīṃ śrotumicchāmi maithunasya ca lakṣaṇam

2

śrīśiva uvāca -
brahma viṣṇu śivādīnāṃ maithunasya prasādataḥ /
tava snehena vaddho'haṃ gopanīyaṃ manaḥsthiram

3

prakāśañca karomyadya na prakāśyaṃ kadācana /
citrāsane nātinīce nāticocce maheśvari

4

ānīya sundarīṃ kāntāṃ nirlajjāṃ cāruhāsinīm /
madyaṃ māṃsañca matsyañca mudrāñca maithuna [k, kh, c:
maithunaṃ] priyām

5

svavāme vāpyurusthāne sthāpayenmanunā śive /
kāraṇaṃ pūritaṃ pātraṃ mūle dattvā mukhe muhuḥ

6

p. १७४)
paścāt svayaṃ pived dravyaṃ [gh: madyaṃ] māṃsaṃ matsyādinā
priye /
sarvaṃ dattvā mukhe devyāṃ paścādātmani yojayet

7

mahācakramiti proktaṃ maithunaṃ saṃyutaṃ yadi /
taccakrasya ca māhātmyaṃ varṇitaṃ naiva śakyate

8

kulacūḍāmaṇau -
mūle vastraṃ parityajya mūlena bhaga vīkṣaṇam /
mūlena sparśanaṃ kṛtvā mūlena liṅgaveśanam

9

gaṇḍa dvayaṃ cumbanañca stana dvandvañca mardanam /
rasanā coṣaṇaṃ devi maithunaṃ tadanantaram

10

mūlena sarvaṃ karttarvyaṃ śukre śukra prapātanam /
guruṃ dhyātvā ramet śaktiṃ patanānte [gh: pātanānte; j:
ghātanānte] manuṃsmaret

11

evaṃ daśa śataṃ vāpi sahasraṃ [gh, j: cāyutaṃ] vā manuṃ smaret /
gurave dakṣiṇārthāya cāṣṭavāraṃ japenmanum

12

śukra pātaṃ tataḥ kuryayāt tadante prapaṭhet stutim /
ādyante prapaṭhet stotraṃ śakti vidyāṃ vicintayet /
śivo'hamiti matvā ca ramaṇaṃ mama sammatam

13

nigama kalpadrume -
yonistotraṃ vinā deva yoni jñānaṃ na jāyate /
yoni jñānaṃ vinā deva maithunaṃ na śubha pradam

14

kula sambhava pūjāyāmādyante prapaṭhet stutim /
madhye devīṃ yajed gānaṃ pānaṃ nṛtyaṃ japañcaret

15

p. १७५)
śṛṇu devi sura śreṣṭhe surāsuranamaskṛte /
idānīṃ śrotumicchāmi stotraṃ hi sarvadurlabham /
yasyāvabodhanāddehe dehī brahma mayo bhavet

1

śrīpārvatyuvāca -
śṛṇu deva suraśreṣṭha sarva bījasya [gh, ch, j: jīvasya] sammatam /
na vaktavyaṃ kadācittu pāṣaṇḍe nāstike nare

17

mamaiva prāṇa sarvasvaṃ latāstotraṃ digambara ! /
asya prapaṭhanāddeva jīvanmukto'pi jāyate

18

१ oṃ bhaga rūpā jaganmātā sṛṣṭisthitilayānvitā /
daśavidyāsvarūpātmā yonirmāṃ pātu sarvadā

19

२ koṇa traya yutā devi stuti nindā vivarjitā /
jagadānanda saṃbhūtā yonirmāṃ pātu sarvadā

20

३ rakta rūpā jaganmātā yonimadhye sadā sthirā /
brahma viṣṇu śiva prāṇā yonirmāṃ pātu sarvadā

21

४ kārttikī kuntalaṃ rūpaṃ yonyupari suśobhitam /
bhukti mukti pradā yoniryonirmāṃ pātu sarvadā

22

५ vīraya rūpā śailaputrī madhyasthāne virājitā /
brahma viṣṇu śiva śreṣṭhā [g, ch, j: -prāṇā] yonirmāṃ pātu
sarvadā

23

६ yonimadhye mahākālī chidrarūpā suśobhanā /
sukhadā madanāgārā yonirmāṃ pātu sarvadā

24

७ kālyādi yoginī devī yonikoṇeṣu saṃsthitā [gh, j: sadā sthitā] /
manoharā duḥkha labhā yonirmāṃ pātu sarvadā

25

p. १७६)
८ sadā śivo meru rūpo yonimadhye vaset sadā /
kaivalyadā kāmayuktā [gh, j: ratā] yonirmāṃ pātu sarvadā

26

९ sarva deva stutā [gh, j: yutā] yoniḥ sarva deva prapūjitā /
sarva prasavakartrī tvaṃ yonirmāṃ pātu sarvadā

27

१० sarva tīrtha mayī yoniḥ sarva pāpa praṇāśinī /
sarva gehe [gh, j: dehe] sthitā yoniryonirmāṃ pātu sarvadā

28

११ muktidā [j: bhuktidā] dhanadā sukhadā kīrttidā tathā /
ārogyadā vīra ratā pañca tatva yutā sadā [gh, j: yutā]

29

१२ yonistotramidaṃ proktaṃ yaḥ paṭhet yoni sannidhau /
śaktirūpā mahādevī tasya gehe sadā sthirā

30

१३ tīrtha paryaṭanaṃ nāsti nāsti pūjādi tarpaṇam /
puraścaraṇaṃ [gh, j: puraścaryāpi] nāstyeva tasya
muktirakhaṇḍitā

31

kevalaṃ maithunenaiva śiva tulyo na saṃśayaḥ /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ mamavākyaṃ vṛthā nahi

32

yadi mithyā mayā proktā tava hatyā supātakī /
kṛtāñjali puṭobhūtvā paṭhet stotraṃ digambara !

33

sarvatīrtheṣu yat puṇyaṃ labhate ca sa sādhakaḥ /
kālyādi daśa vidyāśca gaṅgādi tīrtha koṭayaḥ /
yoni [ch, j: yoneḥ] darśana mātreṇa sarvāḥ sākṣānna saṃśayaḥ
[ch, j: cānyathā]

34

kula sambhava pūjāyāmādau cānte paṭhedidam /
anyathā pūjanāddeva ramaṇaṃ maraṇaṃ bhavet

35

ekasandhyāṃ trisandhyāṃ vā paṭhet stotramananyadhīḥ /
niśāyāṃ sammukhe śaktyāḥ sa śivo nātra saṃśayaḥ

36

p. १७७)
iti yoni stotram /
stotrānte parameśāna kāraṇaṃ pāni pūritam /
vāmahaste pradātavyaṃ guhyā di mantra pūrvakam

37

atha śrīcakra pādodaka māhātmyam /
(śloko'yaṃ gh, ch, j - puṣtake nāsti) gaṅgā puṣkara narmadāsu
yamunā godāvarī gautamī -
gaṅgā dvāra gayā prayāga vadarī vārāṇasī sindhuṣu /
rivā setu sarasvatī prabhṛtiṣu brahmāṇḍa bhāṇḍodare
tīrtha snāna sahasra koṭi phaladaṃ śrīcakra pādodakam

38

tataḥ -
bhaga kṣālita toyena pātra kṣālita vāriṇā /
liṅga kṣālita toyena prakṣiped vindu bindubhiḥ

39

yonau hastaṃ mukhe stotraṃ śakti haste'pi pātrakam /
sugandhaṃ śītalaṃ toyaṃ prakṣipet tattva mudrayā

40

tantrāntare -
pātraṃ suśītalaṃ kuryayāt śrīpātrādikrameṇa ca /
guroḥ pātrād deva pātrādātma pātrānmaheśvari

41

sādhakasyāpi pātrācca toyaṃ kṣiptaṃ mahītale /
tattoyaiḥ kardamaṃ kṛtvā lalāṭe tilakaṃ nyaset

42

vibhinna śakti pātrañced guru pātrānmaheśvari /
śakti pātrāt pātramātrāt toyaṃ kṣiptaṃ mahītale

43

p. १७८)
kula tattvasāre -
bhagālliṅgāttathā pātrāt śrīpātre śītalaṃ sthitam /
toyaṃ kṣipet svamūrddhādi binduñca tattva mudrayā

44

yaṃ yaṃ spṛśāmi pādena yaṃ yaṃ paśyāmi cakṣuṣā /
sa eva dāsatāṃ yāti yadi śakra samo bhavet

45

iti mantreṇa deveśi mūla mantreṇa vā punaḥ /
avaśiṣṭa jalairdevi kardame tilakaṃ nyaset

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse catuścatvāriṃśadullāsaḥ

1

pañcacatvāriṃśollāsaḥ /
cakrānte parameśāni śānti stotraṃ paṭhenmudā

2

athānanda stotram /
kulārṇave -
१ [k, kh, g, c: manobhuvo maṅgala maṅgalātmā saundaryalakṣmī
bhuvi vaijayantīm] namo guro maṅgala mūla mudrāṃ,
saundarya lakṣmīṃ bhuvi vaijayantīm /
śrīsundarīmindu kalāvataṃ sāṃ,
sānandamānandamayīṃ smarāi [k kh, g, gh, c: bhajāmi]

3

p. १७९)
२ śrīsundarī pūjana tatpurāṇāṃ,
hālābhirālohita locanānām /
asmākamānandita mānasānāṃ,
māheśvarāṇāṃ [gh, c: ma-] divasāḥ prayāntu

4

३ vidhāya dhārāṃ vadane sudhāyāḥ,
śrīcakramabhyarcya kula krameṇa /
āsvādayantaḥ piśitaṃ mṛgākṣī-
māliṅgya mokṣaṃ sudhiyaḥ prayānti [gh, ch, j: sudhiyolabhante]

5

४ dine dine siddhi [k, g, c: śuddhi] ghaṭastu pūrṇo,
dine dine tarpaṇamastu devyāḥ /
dine dine saṃghaṭatāṃ dvitīyā,
dine dine sādhaka saṅgamastu [j: saṅgamo'stu]

6

५ (śloko'yaṃ ja pustake dṛśyate nānyatra) āsvādayantaḥ
piśitasya khaṇḍa
mākaṇṭhapūrṇaṃ madirāṃ pivāmaḥ /
vāmekṣaṇāsaṅgamamādadhānā
bhuktiñca muktiñca parāṃ vrajāmaḥ

7

६ (śloko'yaṃ gh, j: pustakoyordṛśyate) na svādu lābhaḥ
piśitasya yasmin,
pañcākṣarī pūrṇa ratirna yatra /
na yatra saṅgo mṛga locanāyā-
stattaddinaṃ durdinameva manye

8

७ pravarttakānāṃ sahasrātha [k, g, c: sahasātu] lakṣmīḥ
prayāti gehaṃ vi pada [j: supada] krameṇa /
śrīsundarī sādhaka nindakānā-
[j: prāṇā dhanānīha layaṃ prayānti] māyuḥ kṣayaṃ gacchati
tatkṣaṇena

9

p. १८०)
८ aṅgeṣu kuṣṭhādi gṛheṣvalakṣmī
rmūkatvamāsye bhavanaṃ śmaśānam /
śrīsundarī sādhaka nindakānām
prāṇā [j: āyuḥkṣayaṃ gacchati tatkṣaṇena] yataste pralayaṃ
prayānti

10

९ śrīsundarī sādhaka puṅgavānām
yathā yathā nindanamātanoti /
janaḥ samaḥ putra kalatra mitrai -
stathā nāśamupaiti śīghram

11

१० hālāṃ pivan [k, g, c: pivan dīkṣita mandireṣu,
svapanniśāyāṃ gaṇikā gṛheṣu /
gṛhe gṛhe bhojanameva kurvan,
vaṃbhramyate kaulika [j: sādhaka] cakravartti

12

११ anantaraṃ kāla vaśācca moham,
so'haṃ bhaviṣyāmi na me viṣādaḥ /
[k, kh, g: śrīsundarī janmani janmalīlām] janmani janmani tvām,
yadbhairavo'haṃ jananīṃ smarāmi [k, kh, g, c: samohe]

13

१२ vikalpa vāṭī taṭa sannikṛṣṭe,
pravarttamānāḥ paśavo varākāḥ /
praviśya mohāmbunidhāvagagādhe,
bhramantyanāsvādita [ch, j: anāsādita] kaula mārgāḥ

14

p. १८१)
१३ unmūlanaṃ pātaka bhūruhāṇā-
munmīlanaṃ citta kutūhalānām /
ākarṣaṇaṃ paṅkaruhekṣaṇānāṃ,
maireya [kh, c: naivedya] pānaṃ vayamācarāmaḥ

15

१४ vārāṇasi jahnu sutā prayāga
[j: godāvarī kedāratīrthāni vilokitāni] godāvarītīrtha
vilokanāni /
tainaiva manye jagataḥ kṛtāni,
śrīsundarī cintanameva yasya

16

१५ āyātayātena bhavāmburāśau,
jāto mahāneṣa mama prayāsaḥ /
mokṣāya nāthasya pada prasādā -
daṅgīkṛtaḥ samprati kaulamārgaḥ

17

१६ nānyaṃ viloke na ca vānyamīhe,
nānyaṃ smarannāparamāśrayāmi /
kadāpi nāhaṃ paramātma rūpāṃ,
śrīsundarīṃ cetasi vismarāmi

18

१७ vilokya [k, kh, g, c: vilikhya] sindūra mayaṃ sudhābhiḥ,
śrīcakrarājaṃ niśi kḷptavantaḥ [k, kh, g, c: tarpayantaḥ] /
śrīsundarīṃ cetasi cintayanto,
[k, kh, g, c: hālā vilolairviṣayanti lokān] helāvilokairvaśayanti
lokān

19

१८ yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo naca tatra bhogaḥ /
[gh: śivāpadāmbhoja yugārcakānām] śrīsundarī pūjana
tatparāṇāṃ,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva

20

१९ vāme vālā [gh, j: rāmā] ramaṇa kuśalā dakṣiṇe pāna
pātram,
agre nyastaṃ maricasahitaṃ śūkarasyoṣṇa māṃsam /
skandhe vīṇā lalita subhagā satkathā sadguruṇām [gh, ch, j:
sadgurūṇāṃ pravṛttiḥ],
kaula dharmmaḥ parama gahano yogināmapyagamyaḥ

21

२० vāme candramukhī mukhe ca madhuraṃ pātraṃ karāmbhoruhe,
mūrdhni śrīguru cintanaṃ bhagavatī dhyānāspadaṃ mānase /
jihvāhyāṃ japa sādhanaṃ pariṇatiḥ kaula kramābhyāsato, [j:
kaulāṅganādhyāsane],
yaḥ śānto niyataṃ [j: yatpātraṃ] pivettadamṛtaṃ bhuktiñca
[ch: bhaktiñca] bhuktiṃ vrajet

22

२१ ekena śuṣka caṇakena ghaṭaṃ pivāmi,
vāpīṃ pivāmi sahasā lavaṇārdrakeṇa /
āsvādayāmi yadi śodhita māṃsa khaṇḍam,
gaṅgāṃ pivāmi yamunāṃ saha sāgareṇa

23

२२ kare pātraṃ mukhe stotramānandaṃ hṛdayāmbuje-
mūrdhni śrīnātha pādābjaṃ smaraṇaṃ kimataḥ param

24

२३ ali piśita purandhrī yoga [gh, c, ch: bhoga] pūjā paro'ham,
vahuvidha jana bhāvārambha [j: kulamārgārambha]
sambhāvito'ham /
guru caraṇa rajo'haṃ [gh j: rato] bhairavīmāśrito'ham,
paśujana vimukho'haṃ [gh, j: virato] bhairavo'haṃ śivo'ham

25

p. १८३)
iti kulārṇavoktānanda stotram /
[śloko'yaṃ j: pustake dṛśyate nānyatra] pītvā madyaṃ paṭhet
stotraṃ sādhakaḥ kulabhairavaḥ /
kula strī saṅga nirataḥ kulakāryaṃ samācaret

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse pañca catvāriṃśadullāsaḥ

1

ṣaṭcatvāriṃśollāsaḥ /
athābhiṣekaḥ /
ūttaratantre śrīmahādeva uvāca -
abhiṣekaṃ vinā devi kula kāryaṃ na cācaret /
pānañca viṣa pānaṃ syāt maithunaṃ pāpadāyakam

2

abhiṣekaṃ [gh, j: abhiṣeke] vinā bhūte ācāryatvaṃ karoti yaḥ /
catvāri [k, kh g: catvāraḥ] tasya naśyanti āyurvidyā yaśo valam

3

guptañca sarvatantreṣu tava snehena śaṅkari /
abhiṣekaṃ pravakṣyāmi sarvasiddhi pradāyakam

4

dhanaṃ yaśo valāyuṣyaṃ mahāpātaka nāśanam /
sarvāśā pūrakaṃ sarva mantra doṣa vināśanam

5

sarvārtha sādhanaṃ devi sarvatīrtha phalapradam /
abhicāra haraṃ sarvaṃ grahadoṣa vināśanam

6

p. १८४)
tejo vṛddhi karaṃ devi vala vṛddhi karaṃ param /
takṣakeṇāpi daṣṭasya viṣapīḍā vināśanam

7

tejo hrāse vala hrāse buddhi hrāse dhana kṣaye /
strīkṛteṣvapi doṣeṣu śarīre mānase tathā

8

vikāre deśikaḥ [j: mānase] kuryādabhiṣekaṃ vicakṣaṇaḥ /
asaubhāgye ca nārīṇāmabhiṣekaḥ pravarttate

9

sarva doṣa haro dharmaḥ satyaṃ satyaṃ hi śaṅkari [j: pārvati] /
nadī tīre deva bhūmau taru mūle catuṣpathe

10

devatāyatane vāpi sthāpayed ghaṭamuttamamam [j: avraṇam] /
nātihrasvaṃ nātidīrghaṃ mṛṇmayaṃ svarṇa [gh, c, j: mṛttāmra
svarṇa] nirmitam

11

kāmabījena (klīṃ) saṃprokṣya vāgbhavenaiva (ai/) śodhayet /
śaktyā (hrī/) kalasamāropya māyayā (hrī/) pūrayejjalaiḥ /
mantreṇānena deveśi tīrthānyāvāhayettataḥ

12

oṃ gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāśca sarāṃsi ca /
sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi jaladā hradāḥ [ gh, j: nadāḥ]

13

sarve prasravaṇāḥ puṇyāḥ svarga pātāla bhūgatāḥ /
sarvetīrthāni puṇyāni ghaṭe kurvantu sannidhim

14

ramābījena (śrīṃ) japtena pallavaiḥ pratipādayet /
kūrcena (hrūṃ) phaladānaṃ syāt vadhṛbījaiḥ [j: strībījena] (strī)
sthirākṛtiḥ

15

[j: sindūraṃ vahnibījena puṣpaṃ dadyācca vāyunā] strībījena
(strīṃ) ca sindūraṃ puṣpaṃ dattvā tathā priye [gh: dadyāt svareṇa
ca (phaṭ)] /
mūlena dūrvāṃ praṇavaiḥ kuryādabhyukṣaṇaṃ tataḥ

16

p. १८५)
hu/ phaṭsvāheti mantreṇa kuryāddarbhaiśca [k: kumbhasya] tāḍanam /
[pāṭho'yaṃ j: pustake dṛśyate nānyatra] vicintya devī pīṭhantu
tatrāvāhya prapūjayet

17

svatantrokta vidhānena mantrasyoccāraṇena tu [ch:
mantrasyoddhāraṇena tu; j: svamantroddhāraṇaiḥ saha] /
ghaṭaṃ saṃsthāpayenmantrī [gh, j: pūjayettad ghaṭaṃ mantrī]
mantreṇānena deśikaḥ

18

oṃ uttiṣṭha brahma kalasa ! devatābhīṣṭa siddhida /
sarvatīrthāmbu sampūrṇa pūrayasva [j: pūrayāsmat] manoratham

19

īśānendu svara kṣauṇī [gh, j: mantrastu hasakala hrī/] tadante
bhuvaneśvarīi /
mantreṇānena vāditra nirghoṣaiścālayedghaṭam [k, kh, g, c:
vāmutranirghoṣaḥ]

20

abhiṣiñced guruḥ śiṣyaṃ yadvā deśika nāyakaḥ /
jvare gātre grahe'śvatthapallavairbhūta [k, kh, g, c, ch: gṛhe] saṅgame

21

siñcedauḍumbarairmantra doṣe ca karavīrajaiḥ /
yaśo dhanāyustejaḥsu śrīphalasyāpi pallavaiḥ

22

[pāṭho'yaṃ j: pustake dṛśyate] tulasī mañjarībhiśca sarva pāpa
kṣayārthibhiḥ /
sarva tīrtha phala prāptyai śāktānāṃ vilva sambhavaiḥ (itaḥ param -
j: pustake - abhicāre nārasiṃhairabhiṣekaḥ pracakṣate / ityādi pāṭho
dṛśyate

23

[j: kuryāddarbhaiśca doṣeṣu strīkṛteṣvakhileṣu ca] kuryād
darbhairadarbheṣu strīdiṣeṣu kṛteṣu ca /
asaubhāgye ca nārīṇāṃ dūrvābhirabhiṣecanam

24

athavā sarva kāryeṣu vidadhyādāmra pallavaiḥ

25

dakṣiṇā mūrtiḥ ṛṣiranuṣṭupchandaḥ śaktirdevatā
sarvasaṅkalpasiddhyarthe viniyogaḥ /
p. १८६)
१ oṃ rājarājeśvarī śaktirbhairavī rudrabhairavī /
śmaśāna bhairavī devī tripurānanda bhairavī

26

trikūṭā tripuṭā [k, kh, c, ch: tripurā] devī tathā tripurasundarī /
tripureśī mahādevī tathā tripuramālikā

27

tripurānandinī devī tathaiva tripurātanī /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

28

२ chinnamastā mahādevī tathaivaikajaṭeśvarī /
tārāparājitā durgā [j: tārā ca jayadurgā ca] śūlinī
bhuvaneśvarī

29

tvaritākhyā mahādevī tathā vaśyā [k, kh, g: tathaiveśya]
trikaṇṭhakī /
nityā ca nityarūpā ca vajraprastāriṇī tathā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

30

३ aśvārūḍhā maheśānī [j: mahādevī] tathā mahiṣa marddinī /
durgā ca navadurgā [gh, j: raṇadurgā] ca śrīdurgā
bhagamālinī

31

tathā bhagandarī devī bhagaklinnā tathā parā /
sarvacakreśvarī devī tathā nīlasarasvatī

32

sarvasiddhikarī devī siddha gandharva sevitā /
ugratārā mahādevī tathā dakṣiṇa kālikā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

33

४ ugracaṇḍā pracaṇḍā ca caṇḍogrā caṇḍanāyikā /
caṇḍī caṇḍavatī caiva caṇḍarūpāti caṇḍikā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

34

५ ugradaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrā śubhadaṃṣṭrā kapālinī /
bhīmanetrā viśālākṣī maṅgalā vijayā jayā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

35

p. १८७)
६ maṅgalā nandinī bhadrā lakṣmīḥ kīrtiryaśaśvinī /
puṣṭirmedhā śivā sādhvī yaśaḥ śobhā jayā dhṛtiḥ

36

sunindā [j: śrīnandā] ca sunandā ca nandinī nandapūjitā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

37

७ vijayā maṅgalā bhadrā [j: dhanyā] dhṛtiḥ śāntiḥ śivā
kṣamā /
siddhistuṣṭiḥ ramā puṣṭiḥ śrīr-ṛddhiśca [j: bhrāntiḥ]
ratistathā

38

dīptā kāntiryaśo lakṣmīrīśvarī buddhireva ca /
cakrī jayāvatī brāhmī jayantī cāparājitā

39

ajitā mānavī śvetā ditiścāditireva ca /
māyācaiva mahāmāyā mohinī kṣobhiṇī tathā

40

aruṇā vimalācaiva śaraṇyā ratireva ca /
durgā kriyārūndhatī ca ghaṇṭākarṇā kapālinī

41

raudrī kālī ca kaumārī [j: māyūrī] trinetrā cāparājitā /
surūpā vṛdvarūpā ca tathaiva vigrahātmikā

42

caṇḍī kāmaparā [j: carcikā cāparā] jñeyā tathaiva
surapūjitā /
vaivasvatī ca kaumārī tathā māheśvarī parā

43

vaiṣṇavī ca mahālakṣmīḥ kārttikī kauṣikī tathā /
śivadūtī ca cāmuṇḍā muṇḍamālāvibhūṣitā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

44

(śloko'yaṃ j: pustake astīti)
८ vāgvādinī kāmākhyā ca kamalā bahurūpiṇī /
pratyaṅgirā bhavānī ca vālā dhūmāvatī tathā

45

ṣaṭkuṭā bhairavī vālā tathā tripurabhairavī /
caitanyabhairavī rudrabhairavī purabhairavī

46

p. १८८)
bhuvaneśo bhairavī ca tathānnapūrṇabhairavī /
vimalā varadā vāṇī vṛndā dikkaravāsinī /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

47

९ indro'gniśca yamaścaiva varuṇo nair-ṛtistathā /
pavano dhanadeśānau brahmānantau digīśvarāḥ /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

48

१० samvatsaraścāyanaśca māsa pakṣa dināni ca /
tithayaścābhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

49

११ raviḥ somaḥ kujaḥ saumyo guru śukra śanaiścarāḥ /
rāhuḥ ketuśca satatamabhiṣiñcantu te grahāḥ

50

१२ nakṣatraṃ karaṇaṃ yogo'mṛtaṃ siddhistataḥ param /
dagdhaṃ pāpaṃ tathā bhadrā yogo vārāḥ kṣaṇāstathā

51

vāravelā kālavelā daṇḍa vṛddhādayastathā /
abhiṣiñcantu satataṃ mantra pūtena vāriṇā

52

१३ ḍākinī putrakāścaiva rākiṇī putrakāstathā /
lākinī putrakāścānye kākinī putrakā'pare

53

śākinī putrakā bhūyo hākinī putrakāstathā /
tataśca ḍākinī putrā devī putrāstataḥ param

54

mātṝṇāñca tathā putrā ūrddha mukhyāḥ sutāśca ye /
(ślokārddho'yaṃ j: pustake adhiko dṛśyate) adhomukhyāḥ
sutāścānye lopamukhyāḥ sutāśca ye /
abhiṣiñcantu te sarve mantra putena vāriṇā

55

१४ brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

56

१५ asitāṅgo ruruścaṇḍo krodhaśconmatta bhairavaḥ /
kapālī bhīṣaṇākhyaśca saṃhāraścāṣṭabhairavāḥ /
abhiṣiñcintu satataṃ mantra pūtena vāriṇā

57

p. १८९)
१६ puruṣaḥ prakṛtiścaiva vikārāścaiva ṣoḍaśa /
ātmanaśca guṇāścaiva sthūla sūkṣmāśca ye pare [k, g, c:
sthūlasūkṣmau ye parāḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

58

१७ (ślokārddho'yaṃ j: pustake adhiko'sti) vedādibījaṃ (oṃ)
kūrcabījaṃ (hu/) bījaṃ tanmīnaketanam (klī/) /
[j: śaktibījaṃ ramābījaṃ māyābījaṃ guṇākaram]
devabījaṃ ramābījaṃ (śrī/) śaktibījaṃ (hrī/) guṇākṣaram

59

cintāratnaṃ (gaṃ) mahābījaṃ nārasiṃhañca (kṣrau/)
śāṅkaram (hau/) /
mārttaṇḍa bhairavaṃ (oṃ hrī/ haṃsaḥ) dauga (dū/) bījaṃ
śrīpuruṣottamam (krī/)

60

gāṇāpatyañca (glau/) vārāhaṃ (vluṃ) kālībījaṃ (krī/)
bhayāpaham /
etāni tvabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā

61

१८ gaṅgā godāvarī revā yamunā ca sarasvatī /
ātreyī bhāratī caiva sarayūrgaṇḍakī tathā

62

karatoyā candrabhāgā śveta gaṅgā ca kauṣikī /
bhogavatī ca pātāle svarge mandākinī tathā /
etāstvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

63

१९ bhairavo bhīmarūpaśca śoṣo gharghara eva ca /
sindhuścaiva hradaḥ pātu pātāla sambhavastathā /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

64

२० yāni kāni ca tīrthāni puṇyāni puṇyānyāyatanāni ca /
etāni tvā [g, gh: tāni tvām] bhiṣiñcantu mantra pūtena
vāriṇā

65

२१ jambudvīpādayo dvīpāḥ sāgarā lavaṇādayaḥ /
antantādyāstathā nāgāḥ sarpā ye takṣakādayaḥ /
ete tvāmabhiṣiñcantu mantra pūtena vāriṇā

66

p. १९०)
२२ nabhaśca [k: natiśca] vallabhā (svāhā) vahnervaṣaṭ kūrca (hu/)
mataḥ pram /
vauṣaṭkārastu phaṭkāro'bhiṣiñcantu sarvadā

67

२३ naśyantu pretakuṣmāṇḍā rākṣasā dānavāśca ye /
piśācā guhyakā bhūtā abhiṣekeṇa tāḍitāḥ

68

२४ alakṣmīḥ kālakarṇī [k, g, c: kākālī] ca pāpāni sumahānti ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa tārāvījena (strī/) tāḍitāḥ

69

(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyate)
२५ rogāḥ śokāśca dāridryaṃ daurvalyaṃ cittavikriyā /
naśyantu cābhiṣekeṇa vāgbījenaiva (ai/) tāḍitāḥ

70

(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyante)
२६ lokānurāga tyāgaśca daurbhāgyamapi duryaśaḥ /
naśyantu cābhiṣekeṇa manmathenaiva (klī/) tāḍitāḥ

71

२७ tejo hrāse buddhihrāse śaktihrāse tathaiva ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa śaktibījena (hrī/) tāḍitāḥ

72

(cihnitāḥ ślokāḥ j: pustake dṛśyante)
२८ viṣāviṣṭamahārogā ḍākinyabhibhavastathā /
ghorābhicārāḥ krūrāśca grahā rāgāstathaiva ca /
naśyantu cābhiṣekeṇa kālībījena (krī/) tāḍitāḥ

73

२९ naśyantu vipadaḥ sarvāḥ sampadaḥ santu susthirāḥ /
abhiṣekeṇa śāktena pūrṇāḥ santu manorathāḥ

0

ityuttaratantre abhiṣekaḥ //
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaṭcatvāriṃśadullāsaḥ

1

saptacatvāriṃśollāsaḥ /
atha dakṣiṇācāra vīrasya bhāvaḥ /
svadharma - nirato vīraḥ śivo bhūtvā yajet parām /
sa eva dakṣiṇācāraḥ sarvatantreṣu gopitaḥ

2

muṇḍamālā tantre -
madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyaṃ mudrā maithunameva ca /
pañca tattva yuto vīraḥ śivaḥ sākṣānna saṃśayaḥ

3

śaṅkaro'hamiti jñātvā kalā māhātmyasaṃyutaḥ /
kalāṃ kālīṃ cintayitvā pūjayedramaṇena tu

4

sādhakaḥ śaṅkaraḥ sākṣānnāsti bhedo maheśvari [gh: kiyānapi] /
mohāt yaḥ kurute bhedaṃ rauravaṃ narakaṃ vrajet

5

nāhaṃ vasāmi kailāse na merau na ca bhūtale /
kulajñā yatra tiṣṭhanti tatra tiṣṭhāmi bhāvinī

6

matsyamāṃsāsavāsakto [ch, j: -māṃsasurāsakto] lolupaḥ strīṣu
sarvadā /
śivo'hamiti saṃjñāya viharet śakti saṅkaṭe

0

sarva jātyadhamo devi śvapaco nātra saṃśayaḥ /
śvapaco'gri kula jñānī dvijasyāpyadhikaṃ [j: dvijādapyadhikaṃ]
śive //
iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse saptacatvāriṃśadullāsaḥ

1

aṣṭacatvāriṃśollāsaḥ /
atha vāmācāraḥ /
samayācāra tantre -
svapuṣpaiḥ pañca tattvaiśca pūjayet kulayoṣitām /
vāmā cāraḥ sa vijñeyo vāmā bhūtvā yajet parām [j: śivām]

2

svapuṣpasya pramāṇamāha /
nigama kalpadrume śrīdevyuvāca -
pañcapuṣpeṇa vā sapta puṣpeṇa pūjayet śivām /
pūjayitvā niśīthe tu ramaṇaṃ śaktimāśritam [j: śaktibhiḥ saha]

3

svapuṣpañca svayambhuñca vajraṃ kuṇḍodbhavaṃ śiva /
golakaṃ pañcadhā puṣpaiḥ pūjayet parameśvarīm

4

gopī candana puṣpeṇa vīra puṣpeṇa śaṅkara [j: maraṇenācca
yecchivām] /
saptapuṣpeṇa saṃpūjya niśīthe ramaṇena tu

5

uddhṛtenaiva puṣpeṇa yantraṃ kṛtvārccayet śivām /
anuddhṛtena puṣpeṇa ramaṇenārccayet śivām

6

uddhṛtya puṣpaṃ saṃśuddhaṃ kṛtvā devīṃ yajet parām [gh:
prapūjayet] /
anuddhṛtaṃ svayaṃ [j: anuddhṛta dhiyaṃ ] śuddhaṃ samudrasya jalaṃ
yathā

7

puṇyena labhate puṣpaṃ śata janmārjitena ca /
svayambhūkusumādiñca devānāmapi durlabham

8

p. १९३)
atha svayambhū svapuṣpa prabhṛti kusumānāṃ
vidhāna nirūpaṇam /
nigama kalpadrume -
vivāhitāyāḥ kanyāyāḥ prathame ṛtu sambhave /
tacchoṇitaṃ maheśāna svapuṣpaṃ parikīrtitam

9

avivāhitāyāḥ kanyāyā liṅgasparśādrajasvalā /
tad dravyañca mahādeva svayambhu kusumaṃ prabho

10

vivāhitāyāḥ kanyāyāḥ puruṣasya ca tāḍanāt /
yadi puṣpaṃ samudbhūtaṃ vajraṃ tat parikalpitam [gh, j: parikīrtitam]

11

bharttṛyuktā ca yā [j: ṛtuyuktā yadā] nārī puruṣānyasya yogataḥ /
raktaṃ samutkṣared yonyā athavā garbhasaṃkaṭāt /
kuṇḍodbhavaṃ sa vijñeyaṃ śṛṇu golodbhavaṃ [j:
pūrṇakālodbhavaṃ] priya

12

svāmi śūnyā ca yā nārī jāra yogādrajasvalā [g, gh, j: rajoyutā] /
tadraktaṃ golakaṃ jñeyaṃ sarvakālodbhavaṃ śṛṇu

13

māsi māsi ca yadraktaṃ kṣarate yoni maṇḍalāt /
tadraktaṃ parameśāna sarva kālodbhavaṃ priya

14

puruṣe maithune yukte yadraktaṃ śukra miśritam /
kṣarate ca bhagādraktaṃ taddravyaṃ [gh, j: raktaṃ] gopī candanam

15

sva strīṣu maithune deva yat puṣpaṃ samupasthitam /
tat puṣpaṃ vīra puṣpañca svayambhū kusumaṃ śṛṇu

16

p. १९४)
māsi māsi ca [gh, j: sarvāsāmapi] nārīṇāṃ svayambhū
kusumādikam /
viśeṣaṃ gaṇikāyāstu cāṇḍālyāstu viśeṣakam [gh, j:
cāṇḍālyāḥ kuhusambhavaṃ]

17

atha svapuṣpādi śuddhiḥ [kha-] /
mātṛkābhedatantre -
aśaucitātmā yasyāpi sarvaṃ tasyāpyaśaucitam /
pūtātmanaśca pūtātmā sarvaṃ pūtaṃ maheśvari

18

aśaucitaṃ tridhā jñeyaṃ śaucaṃ śaucaṃ jñeyaṃ tridhā priye /
kulācārāt kaulikādvā [k, g, c: laukikādvā] moha śāstrāt kuleśvari
/
sarvaṃ pūtañcāśucitaṃ svakārye nādhikāritā

19

tantrāntare -
sarvakāryeṣu sarvatra vaidika nāntrikeṣu ca /
anāsthaiva maheśāni sarva karma vinaśyati

20

kaulādvā kaulikādvāpi [k, g, c: laukikādvāpi] jñāna
śāstrānmaheśvari /
sarva pūtaṃ hi vijñeyaṃ sarva kārye'dhikāritā

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse aṣṭacatvāriṃśadullāsaḥ

1

ūnapañcāśattamollāsaḥ /
atha svapuṣpādi svayambhavādi puṣpa śodhana mantraḥ /
nigama kalpadrume -
māyābījaṃ samuddhṛtya vahni bījaṃ samuddharet /
caturddaśa svaropetaṃ nādavindu vibhūṣitam

2

kṣakāraṃ vahnisaṃyuktaṃ vāmanetra vibhūṣitam /
śodhayeddaśadhā japtvā svayambhū kusumaṃ priya

3

mantrastu hrī/ rau/ kṣrī/ /
vāgbhavaṃ bījamuccārya kāmabījaṃ tataḥ param /
tadante vahnibījantu śuddhaṃ kuṇḍodbhavaṃ priya

4

mantrasu ai/ klī/ ra/ /
māyābījatrayañcoktvā śodhayet golakaṃ priya

5

mantrastu hrī/ hrī/ hrī/ /
kāmabījatrayaṃ māyāṃ samuccārya maheśvara /
sarvakālodbhavaṃ dravyaṃ śodhayet bahuyatnataḥ

6

mantrastu klī/ klī/ klī/ hrī/ /
vadhūbījaṃ kāmabījaṃ samuccārya dvayaṃ dvayam /
gopīcandanamīśāna śodhayet bahuyatnataḥ

7

mantrastu strī/ strī/ klī/ klī/ /
mūlena śodhayeddeva ! svapuṣpaṃ vajrapuṣpakam /
pūjayettu kuleśānīṃ kulācāreṇa sādhakaḥ

8

anyat sarva śaktijātaṃ mūlena manunā priya [gh, j: śiva] /
śodhayet pūjayeddevīṃ yatra tatraiva kalpanam [kh: siddhaye]

9

p. १९६)
bhaga kṣālita toyena liṅga kṣālita vāriṇā /
mūtrodakena śukreṇa yajedāvaraṇaṃ yataḥ

10

bhaga liṅga kṣālitañca śodhayet kāryaya siddhaye /
kāma [k, g, c: ramā] bījaṃ vadhūbījaṃ śabdabījaṃ tathāhi phaṭ

11

mantrastu klī/ strī/ hu/ phaṭ /
mūtrasya śodhanaṃ mantraṃ śṛṇuṣva prāṇa vallabha ! /
śabda bījaṃ phaḍantañca vahni jāyā tataḥ param /
namo'ntoyaṃ mahādeva mūtra śuddhirvidhīyate

12

mantrastu hu/ phaṭ svāhā namaḥ /
śukrasya śodhana deva iṣṭa mantreṇa [gh, j: vauṣaḍantena] māyayā

13

mantrastu iṣṭamantraḥ hrī/ ca /
(iti gh: pustake adhikaḥ pāṭhaḥ) śukradvayaṃ śodhitaṃ syāt
māyayā puṭitaṃ vaṣaṭ /
śabda bījantu tasyānte phaḍanta mantramīritam

14

mantrastu - hrī/ vaṣaṭ hrī/ hu/ phaṭ /
evaṃ krame mahādeva śuddhaṃ kuryāt pṛthak pṛthak /
bhūmau trikoṇamālikhya vāmenaivārghya vāriṇā [gh, j: bindunā]

15

śuddha toyena saṃprokṣya kāraṇenāthavā sakṛt /
mūlamantraṃ samuccārya pañca mudrāṃ pradarśayet /
sāmānya śuddhaṃ taddravyaṃ viśeṣaṃ mantra bhāṣitam

16

atha pañca mudrā pramāṇam /
kubjikā tantre -
dhenumudrā tatsyamudrā bhūtinyākarṣiṇī tathā /
yonimudreti paramā pañca mudrāḥ prakīrtitāḥ

17

p. १९७)
dhenumudrāmṛtaṃ dravyaṃ matsyena vāripūritam /
bhūtinī pañcabhūtañca milanākarṣamudrayā /
yonimudrā sṛṣṭi bījaṃ jñātvā [j: japtvā] dravyaṃ hi śodhayet

18

atha pañca tattvena pūjayet /
pañcatatva prakāraṃ dakṣiṇācāre proktam // idānīṃ
saṃkṣepeṇoktam,-
haṃsamāheśvare -
māṃsaṃ matsyaṃ tathā mudrā madyaṃ maithunakaṃ śive /
pañcatattvamidaṃ proktaṃ pañcatattvodbhavaṃ dhruvam

19

pañcatattvodbhavaṃ tattvam [gh: dravyam] ekadā milana yadā /
tadā tattvaṃ bhavet siddhiḥ punastattvasya tattvakam [g:
pañcatattvamayaṃ śubham]

20

kṣityaṃśena bhavenmāṃsaṃ toyāṃśenāpi mīnakam /
tejo'ṃśena bhavenmudrā vāyavaṃśenāpi kāraṇam

21

śūnyāṃśe maithunaṃ proktaṃ pañcatattvamayaṃ śubham /
kṣityaṃśaṃ śuṣkarūpaṃ hi toyāṃśenāpi cārdrayet

22

punaśca śoṣayeddevi [gh: śodhayet] mudrāṃśenāpi tajjalam /
vāyavaṃśenāpi tanmudrāṃ nānārūpadharāṃ parām

23

maithunāṃśena deveśi sarvamātraṃ prakāśitam /
athavā pañcatatvena pañcamena yajet śivām

24

kevalaṃ pañcamenāpi vīrabhāvena pūjayet /
śaktyājñayāpi śāktaḥ syāt śakti jñānena kutracit

25

p. १९८)
pañcatatve pañcame vā cārccanaṃ hi tadājñayā /
svadehe cintayet śaktiṃ svadehe ramaṇaṃ śive /
pañcatattvena saṃpūjya svadehaṃ śaktisaṃyutam

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse ūnapañcāśadullāsaḥ

1

pañcāśattamollāsaḥ /
atha pūjayet kulayoṣitām /
atha kulayoṣitāṃ lakṣaṇam /
kulārṇave śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇa nātheśa pañcatattva pradāyaka /
śrotumicchāmi prāṇeśa lakṣaṇaṃ kulayoṣitām

2

śrīśiva uvāca -
madya pāna ratā yā strī kulastrī saiva śaṅkari /
madyapāne'pyaśaktā yā kulabhraṣṭā sanātani

3

kula sthānaṃ pālayitvā kevalaṃ nirjane dadet /
viparītaṃ [gh, j: -ta] kuladravye vijñeyā kulayoṣitām

5

madyādi bhojanaṃ kṛtvā kulaṃ jñātvā kulaṃ nyaset /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā // ४ /
p. १९९)
kuladravye kulaṃ dattvā kulañca sevayettu yā /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā

6

kuladravyaṃ samānīya sevayettu kule yadi /
sā nārī parameśāni vijñeyā kula yoṣitā

7

svakulīnasya sevārthaṃ parakīyaṃ yajed yadi /
sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā

8

tantrāntare -
svakulañca vinā devi svakulaṃ na prakāśitam /
vibhinne [c: vistīrṇe] kula dātavyaṃ svakulānanda hetave

9

sā nārī parameśāni vijñeyā kulayoṣitā /
nārīmātreṣu vijñeyā deveṣu kulayoṣitā

10

tāsāṃ madhye viśiṣṭā yā tava sthāne prakāśitā /
tasyārccane mahānandaṃ jīvanaṃ tasya durllabham /
ata eva mahāvīrastadanyāṃ naiva laṅghayet

11

nigamatatve kula lakṣaṇam /
śrīśiva uvāca -
mātardurge mahābhāge namāmi caraṇāmbuje /
kulaṃ kiñca mahādevi mama sthāne prakāśaya

12

śrīmahādevyuvāca -
kulastrī parameśāna kulānandeṣu mohitā /
kulāgāre kuladravyaṃ dātavyaṃ kāṅkṣitā sadā [j: kulayoṣitām]

13

p. २००)
rāgayuktā kāmayuktā kāmārtā kāmadāyikā /
parapuṣpākṛti sthānaṃ kulāgāraṃ [j: -re] prakāśitam

14

kulañca vāruṇaṃ bījaṃ kuṇḍaṃ cāndraṃ [gh, j: candraṃ]
maheśvara /
tatraiśānaṃ nīyamānaṃ [kh, j: līyamānaṃ] sarvaṃ hi
paścimānanam

15

samayācāra tantre -
vāruṇaṃ cāndramadhyasthaṃ sarvadevālayaṃ śive /
randhraṃ śivaṃ laulitaṃ [c: lauhitaṃ] muktiṃ taddhyāna saṃyutam

16

kula sthānamidaṃ jñeyaṃ sṛṣṭi sthityanta kārakam [gh, j: -ṇaṃ] /
yathā kriyā tathā jñānaṃ [k, g, gh, c: jñeyo] yathā jñānamidaṃ
tathā [j: yathā jñānaṃ jñeyaṃ tathā]

17

samayācāratantre -
yonimadhye sthitaṃ śūnyaṃ śūnyamadhye nirañjanam /
kulasthānamidaṃ jñeyaṃ sarvabījasya bījakam

18

śrīdevyuvāca -
kulasthānaṃ vāruṇañca tvayoktaṃ parameśvara /
śambhu madhyaṃ candrabījaṃ nārīdehasya bījakam /
tadbījaṃ kiṃ maheśāni tadbhinnaṃ nārī vā katham

19

śrīśiva uvāca -
vāruṇaṃ candrabījāntaṃ paraspara yutaṃ [j: parapuṣpa-] śive /
kulasthānaṃ vinā śaktijñānamātraṃ na jāyate

20

p. २०१)
pāna yuktā kāma mattā sarvadānanda saṃyutā /
nitamba jaghana sphītā parapuṣpa bhaga prabhā

21

kulastrī [c: apuṣpā] cottamā jñeyā madhyamā puṣpadarśitā /
hīnā'pi parameśāni puṣpaṃ madhyeṣu gopitam [g: madhyeṣu
gopitā; g: madhye sugopitam]

22

uttame pūjite yantre muktibhāg jāyate naraḥ /
madhyame pūjite bhaktirhīne'pi kārya sādhanam

23

puṣpa jñānaṃ vinā devi śakti jñānaṃ na jāyate /
parājitā puṣpa rūpā kulāgārañca madhyagam [j: madhyamam]

24

śakti jñānaṃ sarvabījaṃ tasya bījaṃ na vidyate /
aṇḍa jātaṃ svedajātaṃ bīja jātaṃ tridhā śive

25

śukra śoṇita sambhūtaṃ mānuṣaṃ parikīrtitam /
liṅgamadhye sthitaṃ śukraṃ yonimadhye ca śoṇitam

26

sṛṣṭi bījamidaṃ jñeyaṃ tasyedaṃ bīja mātrakam [j: anayośca
parasparam] /
tasya bījaṃ na vidyeta gadituṃ naiva śakyate

27

vāyavādhikye ḍimbajātaṃ toyādhikye'pi svedajam /
tejādhikye bīja jātaṃ kṣityādhikye'pi mānuṣam

28

śukra śoṇita sambhūtaṃ dehamātraṃ maheśvari /
narānya sūkṣma bhāgāktaṃ aṇḍajādi [gh, j: aṇḍajāti-]
prabhedakam

29

kula sthānasya māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
yonyārūḍhānmaheśāni kiṃ na sidhyati bhūtale /
kriyāyogo dhyāna yogo bhakti yogo bhaviṣyati

30

p. २०२)
vṛhadyonitantre -
atha kulasya devamaya kathanam /
trikoṇe ca [gh, j: trikoṇeṣu] maheśvarāḥ /
trikoṇākāra rūpā sā sarvadevālayā priye [gh: śive]

31

pārśvayoḥ kālikā tārā corddhe bhuvanasundarī /
tripureśī yonimadhye mūle vasati bhairavī

32

chinnamastā yonigarte dhūmā prānte vinirgatā /
roma kūpe mahākālī mātaṅgī mekhalāsu ca

33

yonikṣetre ca kamalā kāmākhyā yonidevatā /
bindupuṣpatarormūle kuṇḍalī brahmavigrahā

34

bindu puṣpaṃ svayaṃ rudraḥ prakṛtiḥ puṣparūpiṇī /
pīṭhaṃ kāma svarūpañca dvividhaṃ parameśvari

35

vyaktāvyakta svarūpaṃ hi vyaktādguhyaṃ mahāphalam /
praṇavākāra rūpeṇa yonyākāraṃ vicintayet

36

nārāyaṇītantre / śrīdevyuvāca -
vyaktāyāścaiva guptāyā lakṣaṇaṃ kiṃ prakāśaya

37

śrīśiva uvāca -
nārīdehe sthitā vyaktā puṃdehe [gh, j: sva-] sūkṣmasaṃsthitā /
vyaktasya pūjanāddevi lakṣa pīṭha phalaṃ labhet /
guptārccane'pi muktiḥ syād bhakti bhāva yuto yadi

38

p. २०३)
vṛhadyoni tantre -
etat prapūjanāddevi lakṣa pīṭha phalaṃ labhet /
darśanāt lakṣa pīṭhānāṃ phalaṃ yadvaravarṇini

39

tat phalaṃ labhate bhaktyā yoni pīṭhasya darśanāt /
sparśanāt sarva pīṭhānāṃ phalamāpnoti sādhakaḥ

40

yāni yāni ca tīrthāni triṣu lokeṣu sundari /
tiṣṭhanti tāni tīrthāni yoni pīṭheṣu sundari

41

yoni dakṣiṇa pārśveṣu yamunā pravahet sadā /
sarasvatī madhyabhāge vāmeṣu jāhnavī parā

42

puṣpa sthāne bindurūpaṃ tīrthaṃ garteṣu puṣkaram /
kṣetre tīrthāni tiṣṭhanti sarvāṇi [j: cānyāni] parameśvari

43

samayācāratantre / śrīdevyuvāca -
tat prasādānmahādeva jñātavyā kulayoṣitā /
adhunā śrotumicchāmi lakṣaṇaṃ kula yoṣitām

44

śrīśiva uvāca -
yallakṣaṇānvitā jñeyā nārī ca [j: yā nārī] kula yoṣitā /
tallakṣaṇānvito jñeyaḥ sādhakaḥ kula yoṣitaḥ

45

nārīdehe sthūla rūpaṃ puṃdehe sūkṣma rūpakam /
jñānināṃ jñānarūpedaṃ kulasya lakṣaṇaṃ śive

46

tantrāntare -
puṃkulaṃ nārīdeheṣu nīryāpi puruṣe kulam /
sthūlarūpaṃ sūkṣmarūpamanyānyaṃ jñāpitaṃ priye [gh: śive]

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse pañcāśadullāsaḥ

1

ekapañcāśattamollāsaḥ /
atha maithuna lakṣaṇam /
nigama kalpadrume śrīmahādeva uvāca -
ratiḥ kena prakartavyā [gh: kenaiva kartavyā] ratirvā kīdṛśī śubhā /
tava prītikarī devi cocyatāṃ bhava bandhanāt

2

devi sarva jaganmātaḥ kaulikānāṃ parāyaṇi /
yoni tattvaṃ vinā naiva kula dharma [k: dhana] parāyaṇaḥ

3

mayā yad yat kṛtaṃ karma tava yoni prasādataḥ /
(j: pustake adhika pāṭho dṛśyate nānyatra) tadeva ca mahādevi
vismṛtaṃ sādhanaṃ mahat /
vismṛtaṃ punarucyeta śapathaṃ me punaḥ punaḥ

4

śrīdevyuvāca -
unmattaṃ [j: uttamaṃ] duṣṭa cittātmā vismṛtaṃ sādhanaṃ mahat /
na vaktavyaṃ punarhyetat śapathaṃ me punaḥ punaḥ

5

gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ punaḥ punaḥ /
rati santoṣa tuṣṭyarthaṃ [k, g: tuṣṭārthaṃ] punarhyetat prakāśitam

6

yonyantare tridhā nāḍī vāruṇī raktikā tathā /
śukriyā [c: śucikā] ceti kalyāṇi sarva deśa ramojjvalā [gh:
rajojjvalā; j: rajasvalā]

7

p. २०५)
vāruṇyāḥ [gh: vāruṇī] kṣarate toyaṃ raktikā rudhiraṃ tathā /
śukrikā śukra [j: reta] jananī tasyāṃ pūjā mahāphalā

8

madhyabhāge śukriṇī syāt dakṣe savye rajojjvalām [j: vāme
rajasvalā] /
dhyātvā kuryāt sadā saṅgaṃ śukre bīja prapātanam

9

taddravyaṃ kuṃkumairyuktaṃ [gh, j: candanai] sindūreṇāthavā
punaḥ /
kevalaṃ vāpi puṣpeṇa śodhitaṃ tannivedayet

10

tantrāntare -
raktena sahitaṃ śukraṃ yadi syāt parameśvari /
tadā śukreṇa dātavyaṃ cānukalpaṃ kuleśvari

11

athānukalpaṃ raktasya śṛṇuṣva prāṇavallabhe /
pratyakṣasyāpi yogyatvaṃ cānukalpeṣu saṃsthitam

12

gautamīye -
raktānukalpaṃ raktāktaṃ śvetaṃ śukrānukalpanam [k, g: kalpakam] /
svasvavarṇayutaṃ dravyaṃ tad dravyasyānukalpanam

13

puṣpodbhaveṣu puṣpeṣu puṣpāt puṣpaṃ niyojayet /
devatārthe'pi vīrasya ātmārthe'jñāninaḥ [gh: jñāninaḥ] kvacit

14

gaṅgā ca yamunācaiva madhyabhāge sarasvatī /
dhyātvā yajenmaheśāni madhye [j: savye] śukra prapātanam

15

p. २०६)
athāsya bhāvaḥ /
vāmā bhūtvā yajet parām /
svadehe vāmājñānam / guptasādhana tantre -
devī buddhamidaṃ [j: budhyā] sarvaṃ sarva dehasya bījakam /
vṛkṣasyāpi yathā bhūmervalaṃ [k: -vanaṃ] devi [k: devī; j: śaktiḥ]
tathā priye

16

śaktiyukto bhavet sṛṣṭiḥ śaktiḥ syāt sṛṣṭisaṃyutā /
parasparaṃ bhavedbījaṃ vāyurākāśayoryathā

17

sṛṣṭirūpaṃ mahādevaṃ bījaṃ śakti svarūpakam /
bījarūpaṃ mahādevaṃ sṛṣṭiśakti [k, g: sṛṣṭiṃ-] svarūpakam

18

bījarūpā mahādevī sṛṣṭirūpo maheśvaraḥ /
prādurbhāvaṃ tirobhāvaṃ paraspara vivakṣitam

19

pañcabhūtamaye dehe sthūlarūpe maheśvare /
śaktistatra mahādevi sūkṣmarūpeṇa bhāṣitā

20

pañcabhūtamayaṃ dehaṃ kevalaṃ śaktirūpakam /
pañcadhāpyekadhā [k, g: ekadā] yatra nānārūpavatī śivā

21

kubjikā tantre -
nānārūpavatī śaktiḥ puruṣasyeka rūpakaḥ /
yathā nānāpi mukure nānātvaṃ [j: mukule darśane] pratibimbakam

22

śivo'pi śaktirūpaścet [k: śaktiyuktaḥ syāt] śaktiḥ syāt
śivayogataḥ /
avinābhāva sambandhaṃ dvayoreva parasparam

23

p. २०७)
śiva śaktidvayaṃ tattvaṃ tattvaṃ jñānasya kāraṇam /
śivena śaktirvijñeyā [k: śaktiṃ vijñeyāṃ] jñeyaṃ
śaktyāktaśaṅkaram [j: śaktyātu śaṅkaraḥ]

24

puruṣaḥ prakṛtau [k: prakṛti] yuktaḥ sarva kārya prakāśavān /
śaktiśca puruṣeṣvāktā [j: puruṣeṇa] yadā sarva prakāśinī

25

śakti jñānaṃ vinā devi śivajñānaṃ na cet kvacit /
śiva jñānaṃ vinā kiñcit [k: kaścit] śaktijñānaṃ na jāyate

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse ekapañcāśadullāsaḥ

1

dvāpañcāśattamollāsaḥ /
atha śakti jñānam /
kulacūḍāmaṇau -
sthūlajñānaṃ vinā devi sūkṣma jñānaṃ na cet kvacit [j: na
jāyate] /
ataśca bahujanmānte śakti jñānaṃ prajāyate

2

śaktijñānaṃ vinā devi muktirhāsyāya kalpate [k: kalpyate] /
sā śaktirvāmā vijñeyā puruṣasyāpi muktidā

3

śakti jñānaṃ dvidhārūpaṃ guptā vyaktā kuleśvari /
guptāśaktistu dehasthā [j: śaktiḥ svadehasthā] vyaktā ramaṇa
dāyinī

4

p. २०८)
vyaktā jñānaṃ vinā bhadre guptā jñānaṃ na jāyate /
vyaktā ramaṇa tuṣṭā cet guptā ramaṇa tuṣṭitā

5

atha guptāśakti lakṣaṇam /
śāktakrama candrikāyām [gh, j: -candrikāyām] -
śaktirbrahmā [k, kh, gh, c: brahma] śivaḥ śaktiḥ śaktirviṣṇuśca
vāsavaḥ /
anyeca vahavo devāḥ śakti mūlāḥ prakīrtitāḥ /
atastebhyaḥ pradhānaṃ hi śaktiṃ viddhi mahāmate

6

jñānadvīpe -
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā /
saiva sarveśvarī devi [k: devī] sa ca sarvo maheśvaraḥ

7

bhāva cūḍāmaṇau -
sthūlendriya mahādeva [k, kh, c: -devaṃ] stasyādhiṣṭhātrī caṇḍikā /
kāryākāryaṃ maheśāni tasyā eva na saṃśayaḥ

8

śarīramindriyārthaṃ [j: indriyāktaṃ] hi cendriyaṃ śakti saṃyutam /
kāryākāryaṃ bhavet śakternirliptaḥ [j: yasyā-] puruṣaḥ śive

9

icchāśakterbhavedicchā jñāna śaktestu jñānavān /
kriyā śakterbhavet kāryaṃ prāṇināṃ sarvasādhane

10

ramaṇaṃ śaktisaṃyuktaṃ jaḍaṃ jñeyaṃ sadāśivam /
athavāpi śivaṃ jñeyaṃ dehinaṃ śakti bījakam

11

dehaṃ śarīraṃ vijñeyaṃ dehīti śiva kīrtitam /
vāmājñānaṃ maheśāni sthūla sūkṣma pramāṇakam

12

p. २०९)
atha vyaktāśakti lakṣaṇam /
nigamakalpadrume śrīdevyuvāca -
striyo devāḥ striyaḥ prāṇāḥ striyaścaiva vibhūṣaṇāḥ [j: -ṇam] /
strīsaṅginā sadā bhāvyāma [j: bhāvyama] bhāve svastriyāmapi

13

śrīmahādeva uvāca -
strīrūpaṃ brahmarūpañca tvayoktaṃ varavarṇini /
abhāve svastriyaṃ devi kathamuktaṃ sadāśive

14

śrīdevyuca -
brahma dattā rudra dattā dvividhā strīrmaheśvara /
brahma dattāgninā hutvā śiva dattā tu kāmataḥ

15

śiva kārye śivā yojyā parā yojyānyakarmaṇi /
sandeho naiva kartavyo mama vākyānusārataḥ

16

nigamānande -
vāmābhāve maheśāni [gh: -na] svavāmāṃ toṣayenmudā /
svavāmā toṣaṇārthe'pi para vāmāñca toṣayet

18

paravāmātmanaḥ tulyaṃ svātmānaṃ cintayenmudā [j: cintanaṃ-] /
toṣayed ramayet śakti [j: śāktaḥ] tasyā vākyena [gh, j: vākyānu]
mānataḥ /
toṣayet parameśāni [gh: -na] vīrabhāva samāśritaḥ

19

p. २१०)
atha vāmā pūjā lakṣaṇam /
guptasādhana tantre -
svadehaṃ nārī dehañca svakāryaṃ ramaṇīyutam /
ramaṇaṃ śaktisaṃyuktaṃ svadeheṣu viśeṣakam

20

ramaṇena maheśāni vāmāpūjāṃ prakalpayet /
svaśakti ramaṇārthe'pi paraśaktiṃ ramet śive

21

ramaṇaṃ śaktibhiḥ sārddhaṃ svadehe paradehake /
svaśaktiṃ paraśaktiṃ vā caikāṃ jñātvā ramet śivām

22

jñānārṇave -
ramaṇena varārohe yādṛk mukhaṃ bhaved dhruvam /
tādṛk sukhaṃ śarīrasya kadācinnaiva jāyate

23

ramaṇena varārohe ramādevīṃ prapūjayet /
ramā pūjanamātreṇa ramā tasya kare sthitā

24

ramaṇena bhavet svargo duḥkha muktirmaheśvari /
ata eva kulācārī mukhena bhaktibhāg bhavet

25

niṣedhaśca vidhiścaiva vāmācāre [j: svecchācāre] na cet kvacit /
svecchācāre yoni garte liṅgaṃ dadyāt tadājñayā

26

niṣedhaśca vidhiścaiva svecchācāre na pārvati /
maithunaṃ cet śakti yuktaṃ kevalaṃ śakterājñayā

27

puruṣasyaiva niyamo [j: puruṣo niyamaścaiva] na yoṣitsu kathañcana /
abhiṣekasya [k, g: abhiṣekādya] bhāvena cādhikārī na saṃśayaḥ

28

p. २११)
svadehe ramayet śaktiṃ nānyathā ca kathañcana /
svagehe pāyasaṃ tyaktvā bhikṣāmaṭati durmatiḥ

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvāpañcāśadullāsaḥ

1

tripañcāśattamollāsaḥ /
atha siddhāntācāraḥ /
samayācāratantre -
ātmānaṃ devatāṃ matvā [gh: dhyātvā] yajeddevaṃ vidhānataḥ /
sadānandaḥ sadā śāntaḥ siddhāntācāra ucyate

2

(atra ātmānaṃ devatāṃ matveti ślokasya vyākhyānaṃ bodhyam)
(ātmāntaṃ devatāṃ matvā jñātvā, evaṃ vidhānato yo yajet,
sa siddhānta cāraḥ, punaḥ kathambhūtaḥ, sadānandaḥ sadā śāntaḥ
/)
athāsya [k: atha siddhāntācārasya] siddhāntācārasya bhāvaḥ /
śāktakrama - candrikāyām [tandri-] -
manyante ye svātmānaṃ [k, g: janātmānaṃ] vibhinnaṃ [c: vibhinne]
parameśvarāt /
na te paśyanti taṃ devaṃ vṛthā teṣāṃ pariśramaḥ

3

p. २१२)
gautamīye -
ātmānaṃ devatāṃ matvāpyātmānaṃ toṣayedyadi /
siddhāntācāro [k: -cāravijñeyaṃ] vijñeyastasya jīvaḥ śivo bhavet

4

tathā ca kulārṇave -
ghṛṇā lajjā bhayaṃ śokaṃ jugupsā ceti pañcamī [c: -mam] /
kulaṃ śīlaṃ tathā jātiścāṣṭau pāśāḥ prakīrtitāḥ

5

pāśavaddhaḥ sadā jīvaḥ pāśamuktaḥ sadāśivaḥ /
evaṃ jñātvā maheśāni cātmānaṃ toṣayed yadi /
sa jīvaḥ parameśāni śiva eva na saṃśayaḥ

6

guptasādhana - tantre -
ātmānaṃ toṣayeddevīṃ [k, kh, g, gh: ātmātoṣaṇamātreṇa] tuṣyanti
sarvadevatāḥ /
ata eva kulācārī ātmānaṃ toṣayenmudā

7

kulārṇave -
yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣo,
yatrāsti mokṣo na ca tatra bhogaḥ /
śivā padāmbhoja yugārccakānām,
bhogaśca mokṣaśca karastha eva

8

vaiṣṇavānāñca śāktānāṃ śaivādīnāṃ maheśvari /
ātmānaṃ devatāṃ matvā toṣayedramaṇādinā

9

ātmasthāṃ [j: ātmānaṃ] devatāṃ tyaktvā vahirdevaṃ vicintayet /
karasthaṃ kaustubhaṃ tyaktvā bhramate kāca tṛṣṇayā

10

p. २१३)
pañcatatvena deveśi svecchācāreṇa vā punaḥ /
jīvaṃ deva [gh, j: brahma] mayaṃ jñātvā toṣayed bhojanādiṣu

11

haṃsamāheśvare -
yāni yāni ca tīrthāni ye ye devā maheśvari /
śarīraṃ jñāpitaṃ sarvaṃ jīvarūpaṃ sanātani [k, kh, g, c: -nam]

12

bhāvacūḍāmaṇau -
śarīra [k: -raṃ] vyāpitaṃ raktaṃ jīvo [k: jīva jñeyaṃ] jñeyo
maheśvari /
mṛtadehe varārohe rudhiraṃ naiva tiṣṭhati /
sukhaduḥkhādayaḥ sarve jīvasyāpi maheśvari

13

jñānadvīpe -
ekaiva hi mahāmāyā nāma bhedena saṃsthitā /
vimohanāya lokānāṃ tasmāt sama manā bhavet

14

devī viṣṇu śivādīnāmekatvaṃ paricintayet /
bheda bhāva [k: -bhāvo] mano yasya tasya mokṣo na jāyate

15

kularahasye -
athā durgā tathāviṣṇuryathā viṣṇustathā śivaḥ /
nānābhāva mano yasya tasya mokṣo na jāyate /
sarvaṃ dehamayaṃ [j: deva] jñātvā dehaṃ [j: ayaṃ] śive

16

p. २१४)
deha jñānaṃ vinā devi jīva jñānaṃ na cet kvacit /
jīva jñānaṃ vinā devi śiva jñānaṃ na cet kvacit

17

śiva jñānaṃ vinā jīvaḥ śivo'bhūcca na cet kvacit /
ātmabrahmeti saṃjñātvā devabrahmeti bhāvayet

18

devatātmā'bhinno yastasya jīvaḥ śivo bhavet /
śarīraṃ vyāpitaṃ yadyat jīvaṃ [j: śivaṃ] jñeyaṃ kuleśvari

19

iti sthirataraṃ yasya tasya jīvaḥ śivo bhavet /
ādau dehaṃ tato jīvaṃ tato devaṃ [k: dehaṃ] vicintayet /
tato devamayaṃ jīvaṃ dehaṃ jīvamayaṃ smaret

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse tripañcāśadullāsaḥ

1

catuḥpañcāśattamollāsaḥ /
atha maithunānanda lakṣaṇam /
nigama tattvasāre śrīśiva uvāca -
madyānandaṃ mahādevi bahudhāpi prakāśitam /
idānīṃ śrotumicchāmi maithunānanda lakṣaṇam

2

śrīdevyuvāca -
maithunānanda kathane śaṅkā'bhūt mama mānase /
niyojya nandinaṃ dvāre nirgaccha [k: nirgatya] rati mandiram

3

p. २१५)
tava snehāt pravaktavyaṃ sādhanaṃ paramaṃ mahat /
yat kṛtvā sādhaka śreṣṭhaḥ śivo'bhūt parameśvara

4

maithunena vinā deva madyapānaṃ hi duḥkhadam /
madyapānaṃ vinā deva maithunaṃ pāpadāyakam

5

pānānte maithunaṃ bhadraṃ maithunānte'pi kāraṇam [k: pānakam]
/
pānaṃ maithuna saṃyuktaṃ jīvasya mukti dāyakam

6

pūrṇānande mahādeva maithunaṃ naiva jāyate /
indriyākalitaṃ sarvaṃ rūpa mānādivarjitam

7

ata eva kulajñānī madya pānaṃ yathāsukham /
ānandaṃ dvividhaṃ proktaṃ khaṇḍaṃ pūrṇaṃ kuleśvara

8

khaṇḍānandi [k: -nandī] kriyāmārgī yoni liṅgasya darśanāt [k:
gharṣaṇāt] /
atipānaṃ na karttavyamatipātraṃ na dāpayet

9

jñānārṇave -
ānande janite devi bahu pātraṃ dadedyadi /
dīyamāne kriyā lupte kruddhā bhavati kāminī

10

nigama tattve -
śaktirūpā mahāmāyā sarva geheṣu saṃsthitā /
yadānandayutā nārī tadā maccharīraṃ śiva

11

dehaṃ jīvaṃ tathā prāṇaṃ mano buddhiñca bhojanam /
karomyahaṃ gānapānaṃ svayaṃ devīsvarūpiṇī

12

sānanda jñāna mātreṇa hṛtpadme'haṃ prakāśitā /
prakāśe'pi svayaṃ devī sākṣādbhavati sādhakaḥ

13

p. २१६)
sādhakastvaṃ mahādeva sādhyāhaṃ nātra saṃśayaḥ /
ānandaṃ [j: ānande] sādhakaṃ dṛṣṭvā tathā sādhyāñca
śaṅkarīm

14

darśanācca bhavenmuktiḥ sālokyaṃ parameśvara /
svakāntāṃ parakāntāṃ vā sālokyaṃ darśane śive

15

sālokyaṃ caiva sārūpyaṃ sāyujyaṃ parameśvari /
nirvāṇañca yadānandaṃ [j: dayā-] mama sthāne prakāśaya

16

atha caturvidha muktyānanda kathanam /
śrīdevyuvāca -
kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe darśanāt [k: darśane] yat sukhaṃ priya /
tat sukhaṃ sarvadā deva sālokye [j: sālokyaṃ] nātra saṃśayaḥ

17

kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe sparśane yat sukhaṃ priya /
tatsukhaṃ sarvadā deva sārūpye nātra saṃśayaḥ

18

kāntāyāḥ ṣoḍaśe varṣe saṅgame yat sukha priya /
tatsukhaṃ sarvadā deva sāyujye [j: sāyujya] nātra saṃśayaḥ

19

śukrotsāraṇa kāle tu yatsukhaṃ priya tatsukham /
jāyate sarvadā deva nirvāṇe nātra saṃśayaḥ

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse catuḥpañcāśadullāsaḥ

1

pañcapañcāśattamollāsaḥ /
atha pūrṇānandasya māhātmyam /
nigamatattvasāre śrīśiva uvāca -
mātardurge mahābhāge mamaiva prāṇa vallabhe /
pūrṇānandasya māhātmyaṃ mama sthāne prakāśaya

2

śrīdevyuvāca -
dehī brahmamayaṃ jñātvā [k, g, c: brahmeti saṃjñātvā] sarvaṃ
brahmeti bhāvayet /
janmamṛtyumayaṃ [k, g, c: -bhayaṃ] ghoraṃ kadācinnaiva paśyati

3

dehī dehe sthite deva pūrṇānanda na jāyate /
bhāvātītaṃ yadā jñānaṃ pūrṇānandaṃ tadā bhavet

4

bhāvātītamayaṃ bhāvaṃ bhāvaṃ bhāvātītamayam [c:
bhāvātītamaya śiva] /
pūrṇānandaṃ tadā jñeyaṃ gāna pāneṣu [k, g, c: gāne pāneṣu]
jāyate

5

gānena [k, g, gh, c: jñānena] jāyate pānaṃ pānācca gāyanaṃ śiva
/
ānandasya kramaṃ kutra niścitaṃ kena vartmanā

6

kiṃ vā kāryamakāryaṃ kiṃ varṇituṃ naiva śakyate /
bhāvātītamayaṃ vākyaṃ bhāvātītamayaṃ stavam

7

bhāvātītamayaṃ jñānaṃ bhāvātītaṃ hi maithunam /
bhāvātītamayaṃ pānaṃ bhāvātītaṃ hi gāyanam /
bhāvātītamayaṃ dhyānaṃ bhāvātītamayī [k, g, gh, c:
bhāvātītamayā] kriyā

8

p. २१८)
guptasādhana tantre śrīśiva uvāca -
kvacit pānaṃ kvacidgānaṃ kvaciccarvaṇamācaret /
kvacid dhyānaṃ japādiñca kvacinmaithunamācaret

9

pānānte carvaṇaṃ devi carvaṇānte pivenmadhu /
māṃsaṃ mudrāṃ mīnayuktaṃ [j: -yuktāṃ] pānamānanda
sammatam [j: saṃyutām]

10

carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyañca parameśvari /
mukhe yad yat pradātavyaṃ bhojanānanda sammatam

11

nigama tatve śrīdevyuvāca -
pūrṇānande mahādeva maithunaṃ naiva jāyate /
indriyākalitaṃ sarvaṃ prakāśaka vivarjitam

12

yadi daivāt sādhakendraḥ kriyākāṅkṣī bhavet śiva /
sarvatra yoniṃ jñātvā'pi ghātaṃ kṛtvā muhurmuhuḥ

13

kvacid yonau kvacit pārśve kvacit pṛṣṭhe maheśvara /
kvacidāsye kvacit karṇe mūrdhni deśe kvacit kvacit

14

bhāvātītakrameṇaiva ghātaṃ kuryānumuhurmuhuḥ /
kvacilliṅgena hastena kvacidaṃgulinā śiva

15

kvacinnāsā puṭenaiva kvacinnetreṇa ghātanam /
kvacit pādenāṃgulinā mūrdhnāpi jihvayā kvacit /
dantaghātaṃ sarvagātraṃ coṣyamāṇaṃ muhurmuhuḥ

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvāllāse pañcapañcāśadullāsaḥ

1

ṣaṭpañcāśattamollāsaḥ /
śrīśiva uvāca -
kuleśi śrotumicchāmi śaktyānandasya lakṣaṇam

2

śrīdevyuvāca -
śaktyānandaṃ mahādeva bahubhāgye prakāśitam /
prakāśite premānande [j: maheśāna] sarvānandasya tulyatā

3

bhāvātīto yathā śāktastathā śaktirmaheśvara /
ānandasyāpi tulyatvaṃ pānaṃ ramaṇa tādṛśam

4

śaktirvā puruṣo [k, g, c: sādhako] vāpi patito yadi bhūtale /
(cihnita sārddha śloka dvayaṃ j: pustake adhikaṃ vidyate)
tatkṣaṇādramaṇaṃ kuryāt ghṛṇā lajjā vivarjitā

5

sādhakaḥ patito bhūmau sādhyā ramaṇamācaret /
sādhyāpi patitā bhūmau sādhako ramaṇañcaret

6

anicchāyāṃ na karttavyaṃ kartavyamājñayāpi ca /
anyathāpi na karttavyaṃ ubhau [gh: kartavyāvubhau] narakagāminau

7

śaktyānande yajet śāktaḥ śivānande yajet śivām /
ānandena yuto deva kukkuro'pi śivo bhavet

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ṣaṭpañcāśadullāsaḥ

1

saptapañcāśattamollāsaḥ /
atha śakti māhātmyam /
toḍalatantre -
ātma śaktirvarārohe deho'yaṃ (?) jaḍitā sthitā /
vaśīkarttuṃ na śaknoti vāhya śaktestu kā kathā

2

vāhya śaktirvarārohe sva śaktirjñāyate yadi /
toṣayed bahu yatnena rāga dveṣa vimuktakaḥ [kh, c: vimohakaḥ]

3

śāktakramacandrikāyām [gh, j: -tandrikāyām] -
vivāhitāyāḥ kanyāyā [j: kāntāyāḥ] yadyanyo ramaṇaṃ caret /
tāsāṃ prahāraṃ nindāñca kauṭilyaṃ naiva kārayet

4

śaktirūpaṃ kriyārthaṃ hi vivāhaṃ paribhāṣikam /
strīmātre hara patnī ca pumānmātre ca śaṅkaraḥ

5

śaṅkaro'haṃ varārohe śakterjñānaṃ na saṃśayaḥ /
icchā śakterbhavedicchā kriyā śakteḥ kriyā bhavet

6

jñāna śakterbhavejjñānaṃ bhavellajjāpi lajjayā /
bandhaṃ mokṣaṃ varārohe icchā śakterna saṃśayaḥ

7

ata eva mahādevi [k, g, c: mahādeva] deha [g: sarvāṃ] śaktiṃ
prakīrtitam /
yo'nyebhyo darśanebhyaśca bhuktiṃ [gh, c: bhaktiṃ] muktiñca
kāṃskṣati /
svapna labdha dhanenaiva dhanavān sa bhavedyadi

8

p. २२१)
upāsyā bahavo devā yaduktāstava suvrate [k, g, c: -tāḥ] /
pūjyā [gh, j: pūjā] pradhānā tatraiva śaktirādau dṛḍha [k, c:
dṛḍhaḥ] vrataḥ

9

śaktirbrahmā śivaḥ śaktiḥ śaktirviṣṇuśca vāsavaḥ /
anye ca bahavo devāḥ śakti mūlāḥ prakīrtitāḥ

10

śaktiṃ vinā yato hyeṣāmasamarthaṃ prakīrtitam /
atastebhyaḥ pradhānaṃ hi śaktiṃ viddhi mahāmate

11

śuktau rajatavadbhrāntiryathā [gh: -bhātiryathā] jāyeta pārvati /
tathānya [k, g, c: athānya; gh: anyathā] darśanebhyaśca bhuktiṃ
muktiñca kāṃkṣati

12

(śloko'yaṃ gh, j: pustakayoradhiko dṛśyate)
manyate ye svamātmānaṃ vibhinnaṃ parameśvarāt /
na te paśyanti taṃ devaṃ vṛthā teṣāṃ pariśramaḥ

13

sarva devamayīiṃ devīṃ sarva devamayīṃ parām /
ātmānaṃ cintayeddevīṃ paramātma svarūpiṇīm

14

nirvāṇa tantre -
devyātmānaṃ svamātmānaṃ bhāvayed yatamānasaḥ /
aikyaṃ saṃbhāvayennityaṃ svagurūṃ devatātmakam

15

ātmānaṃ cintayeddevīṃ śaktimātra svarūpiṇīm /
ātmābhedena yaścintyo [j: ātmābhede layaścintyo] yāti tanmayatāṃ
naraḥ

16

so'hamityasya satataṃ cintanāt tanmayo bhavet /
ahaṃ devo na cānyo'smi mukto'hamiti bhāvayet

17

rudrasya cintanādrudro viṣṇuḥ syādviṣṇuḥ syādviṣṇu cintanāt /
durgāyāścintanād durgā bhavatyeva na saṃśayaḥ

18

p. २२२)
evamabhyāsayogastu ahanyahani [k, g:
evamabhyāsamānantvapyahanyahani] pārvati /
jarā maraṇa kuḥkhādyairmucyate bhava bandhanāt

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse saptapañcāśadullāsaḥ

1

aṣṭapañcāśattamollāsaḥ /
haṃsa bījasya māhātmyam /
mahānirvāṇa tantre śrīdevyuvāca -
deveśa prāṇa nātheśa [g, j: parameśāna] triguṇe triguṇātmaka /
adhunā haṃsa bījasya māhātmyaṃ kathaya priya

2

śrīśiva uvāca -
haṃsa bījasya māhātmyaṃ gadituṃ naiva śakyate /
tava snehena baddho'haṃ kiñcidbhāvaṃ prakāśitam

3

devālayaṃ bhaveddehaṃ haṃsena manunā śive /
haṃsa bījaṃ samāśritya dehī dehe sadā sthitaḥ

4

hakāraḥ śaṅkaraścaiva sakāraḥ śaktirīritaḥ /
śiva śaktyātmakaṃ mantramajapeti prakīrtitam

5

ṣaṭśatāni divārātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ /
ajapā nāma gāyatrīṃ jīvo japati sarvadā

6

p. २२३)
śrīpārvatyuvāca -
śiva śaktyātmakaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā /
prajapet kena mūlañca so'haṃ kena vicintayet

7

śrīśiva uvāca -
kumbhakaṃ syād haṃ kāreṇa saḥ kāreṇāpi recanam /
kumbhakeṣu [j: kumbhake'pi] japenmantraṃ pratyeke pratyekākṣaram

8

tantrāntare -
hakāraṃ śiva bījaṃ syāt śaktibījaṃ sakārakam /
jīvātmānaṃ nādarūpaṃ binduñca paramātmakam

9

visargaḥ karmma saṅgaḥ syāt haṃsa bījaṃ prakīrtitam /
vindu dvayaṃ visargaḥ syāt sṛṣṭiḥ sthitirmaheśvari

10

eka binduṃ laye devi dvivinduṃ sṛṣṭirūpakam /
trivinduṃ sthiti rūpañca bindumekaṃ laye punaḥ

11

śaiva śaktimayaṃ dehaṃ jivātmā karmma rūpakam /
paramātmā bindurūpaṃ haṃsa bījena bhāṣitam

12

sṛṣṭi sthiti layaṃ jñeyaṃ haṃsa bījaṃ sulocane /
haṃsa jñāne bhavet sṛṣṭiḥ so'haṃ jñāne sthitiḥ priye /
nāhaṃ jñāne layaṃ devi bhāvā bhāva prabodhakam

13

nārāyaṇī tantre -
svabhāve haṃsa bījena deha bhedena cintanam /
so'haṃ bhāvena parame'pyekadehaṃ vicintayet

14

hakāreṇa sakārañca sakāreṇa hakārakam /
pūjanaṃ sarvadā kuryāt vāma dakṣa vibhedataḥ

15

p. २२४)
nārāyaṇī tantre -
śiva bījaṃ hakārañca puṃdeha śiva rūpakam /
(pāṭho'yaṃ g: pustake adhiko dṛśyate) śaktibījaṃ sakāraṃ hi
puṃdehaṃ śiva rūpakam

16

śakti bījaṃ sakāraṃ hi śaktidehaḥ prakāśitaḥ /
so'haṃ śaktimayaṃ dhyānāt [k, g, c: bhāvāt] jyotirdhyānaṃ
prakāśitam

18

sūkṣma dhyānamahaṃ brahma sarva vyapi nirañjanam /
(pāṭho ga pustake adhiko dṛśyate) sthūla dhyānaṃ haṃsa bījaṃ
bheda jñānācca labhyate /
so'haṃ jñānād bhavellabhyaṃ jyotirdhyānaṃ sunirmalam

19

nāhaṃjñānāllabhyate ca vācātītaṃ nirañjanam /
sthūlaṃ tejastathā sūkṣmaṃ dhyānaṃ trividha lakṣaṇam

20

sthūlamindriyasaṃyuktaṃ yoni liṅgādisaṃyutam /
jyotirdhyānamabhedaṃ hi so'haṃjñānayuto yadi /
sūkṣmaṃ nitya nirākāraṃ gaganādapi nirmalam

0

iti sarvānandanāthaviracite sarvolllāse aṣṭa pañcāśadullāsaḥ

1

ūnapaṣṭitamollāsaḥ /
śrīpārvatyuvāca -
dhyānatrayasya madhyeṣu soḥaṃ kena prajāyate

2

śrīśiva uvāca -
sthūla dhyānaṃ haṃsa bījaṃ sevya sevaka bhedakam /
tejaḥ sūkṣmabhedaṃ hi sevya sevaka varjitam

3

bhāvātītaṃ hi yaddhyānaṃ so'haṃ jñānāt paraṃ śive /
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudīritā [kh, g, j: udāhṛtā] /
saiva sarveśvarī devī sa ca sarvo maheśvaraḥ

4

mahānirvāṇa tantre -
svadehe pūjayeddevaṃ nānya dehe kadācana /
svagehe pāyasaṃ tyaktvā bhikṣāmaṭati durmatiḥ

5

sthūladhyānānmahādeva [k, g, c: mahādeva !] stejodhyānāddhi [j:
dhyānādi] śaṅkarī [j: śaṅkari !] /
sūkṣma dhyānād bhavenmuktiroṅkāraṃ tatra sambhavam [gh:
kumbhakam]

6

bhinna dehaṃ śivaṃ śakti tejodhyānamabhedakam /
śiva śaktyātmakaṃ sūkṣmaṃ oṃ tatsad vyāpitaṃ jagat

7

vindu trayaṃ nāda yugmaṃ bindu yugmañca nādakam /
bindumekaṃ nāda yugmaṃ oṃkāraṃ brahma bodhakam

8

kuṇḍalinyaṅkuśākārā bindurūpaḥ sadāśivaḥ /
aṅkamātraṃ mahādevi śiva śakti prabodhakam

9

p. २२६)
bindu dvayaṃ vinā devi kiñcinmātraṃ na jāyate /
vāme ca paramā śaktirdakṣiṇe paramaḥ śivaḥ

10

śiva śaktyātmakaṃ brahma vācātītaṃ sunirmalam /
takāraṃ śaṅkaraṃ jñeyaṃ takāraṃ puṃstva vigraham

11

brahma bodhamayaṃ devi tat śabdaṃ [j: sarvaṃ] śakti gopitam /
binduyugmaṃ nādamekaṃ takāraṃ brahma bodhakam

12

tat śabdaṃ parameśāni oṃkārasyāpi bodhakam /
vinā svareṇa deveśi vyañjanaṃ naiva tiṣṭhati

13

tadvarṇaṃ sakalaṃ bodhaṃ bhāva rūpaṃ prakāśitam /
sakāraḥ śaṅkarī jñeyā takāro nāda rūpakaḥ

14

śaktibrahmamayaṃ jñānaṃ sat [j: tat] śabdaṃ bhāva bodhakam /
vyañjanaṃ puruṣaṃ jñeyaṃ svaraṃ jñeyañca śaṅkarīm [j:
śaṅkarī]

15

śiva śaktyātmakaṃ brahma sat śabdenāpi bhāṣṭitam [j: bodhitam] /
sakārañca takārañca puruṣaṃ parameśvari

16

śakti jñānaṃ madhya [k, g, c: madhye] luptaṃ akāraṃ śabda [j:
sarva] bodhakam /
pañcanādaṃ saptabindumekāṅgaṃ parameśvari

17

etairyuktaṃ sakāraṃ hi tri vakāraṃ prakāśitam /
satvaṃ rajastamaścaiva tri vakāreṇa bhāṣitam

18

pañcanādaṃ pañcatattvaṃ bindu svarga bibhūṣitam /
triguṇāktaṃ trikoṇañca pratikoṇaṃ trayānvitam [k, g, gh:
triyānvitaṃ; kh, c: kriyānvitam]

19

koṇa mātre bindumātraṃ madhye nādaṃ maheśvari /
sarva varṇa kramamidamaṅgaṃ jñeyaṃ śivopari

20

bindu dvayaṃ vinā bhadre aṅkamātra na jāyate /
nāda vindvaṅka yuṅvarṇa [gh, c: nādabinduyutaṃ] brahma jñānasya
kāraṇam

21

p. २२७)
tatśabdaṃ jñeya satśabdaṃ sarvabhāva prakāśitam /
tatsat jñeyaṃ brahma bījaṃ oṃkāre'bhūt prakāśitam

22

oṃkārād jāyate sarvaṃ oṃkāre ca pralīyate /
sṛṣṭi bījaṃ hi oṃkāraṃ laya bījaṃ trilocane

23

haṃsa bījāt [k, g, c: mantrāt] samudbhūtaṃ bhāvaṃ bhāvātītaṃ
dhruvam /
dakṣiṇānāñca vāmānāṃ siddhāntānāṃ maheśvari

24

haṃsaḥ so'hañca nāhañca bhedābhedātmanātmakam /
kaulānāñcaiva divyānāṃ bhāvātītaṃ hi kevalam

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ūnaṣaṣṭyullāsaḥ

1

ṣaṣṭitamollāsaḥ /
śrīpārvatyuvāca -
kena [j: yena] mārgeṇa vā svāmin bhāvātītaṃ prakāśitam /
prakāśite'pi kaulānāṃ divyānāṃ bhedakaṃ vada

2

śrīśiva uvāca -
yanmārgiṇā bhavet kaulo divyo'bhūt tena mārgiṇā /
ubhayoreka bhāvena bhāvātītamayo bhavet

3

divyānāñca jagaddivyaṃ kaulānāṃ divya [g: bhāva] varjitam /
divyastu devavat prāyo vīraścoddhata mānasaḥ /
divya vīre ca yo bhedaḥ sa bhedaḥ parikathyate

4

p. २२८)
nigama tatve -
kaulānāṃ niyamo nāsti niṣedhayas vidheḥ śive [gh: niṣedhañca
vidhiḥ śivaḥ] /
divyānāñca tathā jñeyaṃ muktimātraṃ vibhedakam [g: -
mātrabhedakam]

5

divyānāṃ tejasi bhāve bhāvātītaṃ prakāśitam /
tejaḥ syāt paramāṇuśca sarva vyāpinirañjanam

6

kaulānāñca tathaivoktamabhāve bhāva varjitaṃ /
prasaṅgāt kathayāmyadya divyasyāpi ca lakṣaṇam

7

tathā ca samayācāratantre -
yadvarṇā devatā [k, g, c: devatāḥ] yasya [k, g, c: sarvaṃ] tattejaḥ
puñja pūritam /
tejomayaṃ jagat sarvaṃ vibhāvya mūrtti kalpanam [j: kalpitam]

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse siddhāntācāra kathane
ṣaṣṭyullāsaḥ

1

ekaṣaṣṭitamollāsaḥ /
atha kaulācāraḥ /
nirdvandva mānaso bhūtvā jñātvā kāma kalā tanum /
idaṃ vīra kulaṃ devi jñeyaṃ ramyaṃ manoharam

2

[nirdvandvamānaso bhūtvā asyabhāvaḥ (c: asyabhāvaḥ prakāśitaḥ)
yāmale]
dvandvātīto bhavedeka eko bhāvātītaḥ śive /
prakāśa vākyaṃ nirdvandvamekaṃ hrasvaṃ hi dīrghakam

3

p. २२९)
hrasva dīrgha krameṇaiva jagat sthāvara jaṅgamam /
guruṃ laghuṃ dīrghaṃ vācātītaṃ vacaḥ śive

4

bhāvātītaṃ jagat sarvaṃ jñānaṃ jñeyamayaṃ śivaṃ /
(ślokārddho'yaṃ k, c: pustakayorvidyate) jñānametat jagat sarvaṃ
jñānaṃ jñeyamayaṃ śive

5

jñānametat jagat sarvaṃ manojñeyaṃ maheśvari /
jñānajñeyaṃ mano devi bhāvātītaṃ sunirmalam

6

jñānārṇave -
sthūla sūkṣma manaścāpi bhāvād bhāvātītaṃ śive /
bhāvātitād bhavedbhāvo bīja vṛkṣeva pārvati

7

ābrahmastamba paryantaṃ prabhāti mānase [k, g, c: mānasī; j: manasi]
sadā [j: śive] /
ata eva maheśāni mano'tītaṃ nirañjanam

8

jñātvā kāma kalā tanu masya bhāvaḥ /
kulārṇave -
kāmena kāmanāsiddhirniṣkāmī mokṣatāṃ [j: kṣematām] vrajet /
ata eva jagat sarvaṃ kāmabhāvaṃ sulocane /
sadā kāmena sā bhāti kalārūpā sanātanī

9

atha kalā pramāṇamāha /
nīlatantre -
kulākulaṃ śmaśānañca latā veśyañca vāruṇam /
pīṭhaṃ nigūḍhā prakṛtiṃ yoniṃ cākhyānukīrttitam [k, c:
cākhyānakīrttanaṃ]

10

p. २३०)
niruttare -
kalā cānukalāpañca kalāmātra prakīrtitā /
kalā ca dvividhā proktā guptā vyaktā maheśvari

11

guptā ca prakṛtirūpā vyaktā ramaṇadāyinī /
śmaśāna vāsino vīrāḥ kalāṃ pūjanti sarvadā

12

śmaśāna vāsino vīrāḥ guptāyoniṃ prapūjayet /
vyaktāyoniṃ [vyaktāyoniṃ yajedvīro'śmaśāne gopane śive /
iti k, g: pustakīyapāṭhaḥ /
vyaktāyoniṃ maheśāni śmaśāne gopane śive /
iti c: pustakīyapāṭhaḥ /] yajedvīraḥ śmaśāne gopane śive

13

kalāñca pūjayedguptāṃ mānasī (?) parameśvari /
vyaktāpi (?) pūjayedvīro vāhye'pi nirjane priye

14

vyaktāyoniṃ maheśāni dvividhāṃ muktidāyinīm /
udāsināṃ śmaśānañca gṛhiṇāmarccayedbhagam

15

śmaśāna pūjanādvīro bhaga pūjādhikārakaḥ /
śavārūḍhāt tathā devi bhagārūḍhādhikārakaḥ

16

bhedajñānāt yathā devi ekajñānādhikārakaḥ /
śmaśāna dvividhaṃ devi citāyoniḥ prakīrtitā /
citā vyaktāpi deveśi guptayonīti kīrtitā

17

nirvāṇatantre -
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca parameśvari /
kalāvāsava yogena kalā pūjāṃ prakalpayet

18

kulārṇave -
āsavena vinā devi maithunaṃ naiva kārayet /
maithunena vinā devi madyapānaṃ na cācaret

19

p. २३१)
ata eva maheśāni gṛha dharmma praśastakaḥ /
śavāsanamudāsināṃ gṛhiṇāmāsavāsanam /
gatāsūnaśavaḥ prokto madya pānāsavaḥ priye

20

tantrāntare -
śave vāpyāsave vāpi kārya siddhirna saṃśayaḥ /
śavāsane bhedakāryamabhedamāsavāsane

21

śakti dehe maheśāni na kuryācca śavāsanam /
śaktidarśanamātreṇāpyudāsināṃ kriyā kṣayaḥ

22

āsavasyāsanaṃ devi puṃdehaṃ [g: -dehe] śakti dehakam /
puruṣasyāsanaṃ śaktiḥ śakteḥ puruṣa dehakam

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse ekaṣaṣṭyullāsaḥ

1

dvāṣaṣṭitamollāsaḥ /
atha prakṛti svarūpa lakṣaṇam /
vṛhadyoni tantre -
prakṛtiṃ vyarthatāṃ jñātvā yacca kālīṃ prapūjayet /
vṛthā pūjā bhavettasya na bījaṃ jala secanam

2

ajñātvā prakṛtiṃ devi [j: devīṃ] brahmajñānaṃ karoti yaḥ /
vṛthā jñānaṃ bhavettasya klīvamāliṅganaṃ yathā [k, c: śaktiṣu
śaktisaṅgamam]

3

p. २३२)
(śloko'yaṃ g, gh, j: pustakeṣvadhiko dṛśyate) prakṛtijñānamālabhya
brahmajñānaṃ karoti yaḥ /
vṛthā jñānaṃ bhavettasya śaktiṣu śaktisaṅgamam

4

keciddhyāyanti prakṛtiṃ kecicca puruṣaṃ śive [j: priye] /
te brahmajñāninaḥ santaḥ prakṛtiṃ puruṣātmakam

5

vinā na prakṛtiṃ brahma vinā brahma na tat śivām /
ubhayorjñānayogena brahmajānīti niścitam

6

siddhalāharītantre -
kecid vadanti prakṛtiṃ kecit puruṣa kīrttanam /
ubhayorekabhāvena brahmajñānīti niścitam

7

pārvatyuvāca -
vācātītaṃ kriyātītaṃ mano'tītaṃ sanātanam /
brahmajñānamidaṃ deva prakṛtiḥ kā vadasva me [j: prakṛtiṃ kāṃ
vada prabho]

8

vṛhadyonitantre / śrīśiva uvāca -
yā proktā prakṛtirnityā jagadambe sanātani [gh, j: sanātanī] /
saiva yoni svarūpā ca [gh: sā] jagadutpatti kāriṇī

9

siddhalāharītantre -
sattvādayo guṇā devi jāyante prakṛterdhruvam /
brahma viṣṇu śivādīnāṃ mūlāḥ sattvādayo guṇāḥ

10

koṇatrayeṣu deveśi guṇatrayaṃ sutiṣṭhati /
sthūla sūkṣmamayaṃ jyotirvyāpitā prakṛtiḥ sthitā

11

p. २३३)
sattvādayo guṇāstasyāḥ sāpi sattvādayo guṇāḥ /
guṇātītā bhavet sāpi vācātītā hi vācikā [g, gh: vācakā; j:
vācakam]

12

brahma viṣṇu śivādiśca bhaved yasyā [gh, j: tasyā] nijecchayā /
punaḥ pralīyate yasyā [gh, j: tasyāṃ] tasyāśca jāyate punaḥ

13

prakṛtirvikṛtimāpanne sarvaṃ paśyati pārvati /
vikṛtiḥ prakṛtimāpanne tataḥ kiñcinna paśyati

14

tantrāntare -
yā proktā prakṛtirnityā vikṛtiḥ sā maheśvari [j: syānmaheśvari] /
satvaṃ rajastamo devi kecidbhinnaṃ vadanti ca /
guṇa baddhāśca te jīvā mokṣasya nādhikāritā [k, g, c:
nādhikāritāḥ; j: nādhikāriṇaḥ]

15

śrīpārvatyuvāca -
triguṇena [g: trikoṇena] mahādeva trividhā cet kriyāsthitā /
triguṇe'pyekabhāvo'pi guṇaśca kena jāyate

16

śrīmahādeva uvāca -
guṇatraya vibhedena [k, g, c: vibhāgena] vikṛtiḥ syāt priyamvade /
ekabhāvena prakṛtiścaṇakākāra rūpakaḥ

17

tantrāntare -
yā proktā prakṛtirnityā caṇakākāra [k, g, c: caṇakākṛti] rūpiṇī /
vibhinne śiva śaktiḥ syādabhinne caṇakaḥ śive

18

p. २३४)
triguṇāktaṃ [j: triguṇānāṃ] trikoṇañca caṇakaṃ triguṇātmakam /
griguṇaḥ parameśāni bhūrjalaṃ [gh: kṣitirbhūḥ; c: ujjvalaṃ; j:
kṣitiḥkaṃ] pāvako dhruvam

19

tamaḥ satvaṃ rajaścaiva [g, gh, j: tamorajaśca sattvañca] trikoṇeṣu
[gh, j: triguṇeṣu] sadā sthitaḥ /
triguṇa [j: trikoṇa] vyāpitaṃ sarvaṃ jagat sthāvare jaṅgamam

20

ādyāśaktiyuto devaścaṇakākāra rūpakaḥ /
nirguṇasyālayaḥ sākṣānmahākālyālayaḥ priye

21

ānandasyāhutiṃ yatra [k, g, c: tatra] sa evānanda rūpakaḥ /
tadākṛtiḥ [j: prakṛtiḥ] sthūlabhūtā [gh: -bhūtvā] nārīdeha [j: -
dehe] prakāśitā /
sūkṣmadeha [j: dehe] samudbhūtā puṃdeheṣu prakāśitā

22

nigamakalpadrume -
liṅgaṃ kṛcchraṃ bhagaṃ kṛcchraṃ veṣṭitaṃ bhuvana trayam /
liṅgamadhye sthitā yoniryonimadhye ca liṅgakam /
ubhāvubhau ca saṃtyaktvā kṣaṇamātra na tiṣṭhati

23

samayācāra tantre -
nirguṇaṃ yat paraṃ brahma śarīrādiṣu varjitam /
sākāraṃ yadbhaveddevi kevalaṃ bodha hetave

24

yathā sūryasya bimbañca bahudhā darpaṇādiṣu /
dṛśyate parameśāni tathā sarvamidaṃ jagat

25

eka eva paraṃ brahma jyotīrūpaṃ nirañjanam /
sākāraṃ yadi jāyeta svecchayāpi tadā priye

26

p. २३५)
jyotī rūpā mahāyoniḥ sthūla sūkṣma prabodhinī /
sākāraṃ svecchayā tasyā nirākārañca svecchayā

27

yadā sā'pyeka rūpā ca tadā sūkṣmā sanātanī /
yadā ced bahudhā bhūtā [j: bhūtvā] tadā jyotīti kīrtitā

28

śarīrādiyutā cet syāt sākāraṃ parameśvari /
bahunā [gh, j: bahudhā] ramaṇenāpi cābhāve bhābabodhakam

29

abhāvāj jāyate sarvaṃ jagat sthāvara jaṅgamam /
rūpatrayaṃ bhāvabodhaṃ sṛṣṭi sthiti layaḥ priye

30

prakṛtiśca pumāṃścaiva tayorvījaṃ hi bhautikam /
bhautikāṃ prakṛtiṃ jñeyāṃ [j: bhautikā prakṛtirjñeyā] bhautikaṃ
puruṣaṃ śive

31

vadāmi bhautikaṃ brahma prakṛti puruṣātmakam /
bhagañca prakṛtiṃ jñeyaṃ pumān brahmeti pārvati

32

prakṛtyāñca [k, g, c: prakṛtyāyāḥ; gh: prakṛtyā] pumān [gh:
puruṣa] brahma puṃsi prakṛtirīśvarī /
sarvadā vāyunā devi tatra śṛṅgārakāvubhau

33

vāyurākāśa saṃyukto vāyavāktaḥ sarvabhūtakaḥ [g:
sarvabhautikaḥ; gh: pañcabhūtakaḥ] /
yathāṅgāṅgī mamāhañca [j: madaṅgañca] tathāpi
pāñcabhautikaḥ [gh, c: -bhautikam]

34

anityaṃ pañcadhā jñeyaṃ pañcaikyaṃ nityakalpanam /
kalpanāyāṃ bhavet sṛṣṭiḥ kalpanāyāṃ layo bhavet /
kaula jñānamidaṃ devi kalpātītaṃ nirañjanam

0

iti śrīsarvānandanāthaviracite sarvollāse dvāṣaṣṭhyullāsaḥ

1

triṣaṣṭitamollāsaḥ /
tantrāntare / śrīpārvatyuvāca -
rūpatrayañca kiṃ deva brahmajñānañca kiṃ prabho /
kaivalyaṃ kīdṛśaṃ jñānaṃ kathaya prāṇa vallabha

2

śrīśiva uvāca -
sthūlarūpaṃ jyotīrūpaṃ sūkṣmarūpaṃ sulocane [j: trilocane] /
rūpatrayamidaṃ jñeya.ṃ [g: proktaṃ] brahma jñānasya kāraṇam

3

atha brahmajñānam / śrīśiva uvāca -
ākāśājjāyate vāyurvāyorutpadyate raviḥ /
raverutpadyate toyaṃ toyādutpadyate mahī

4

pañcabhūtātmakaṃ yadyat sthūlarūpaṃ maheśvari /
aṇḍajaḥ svedajaścaiva udbhijjaśca jarāyujaḥ

5

aṇḍajāḥ pakṣi saprādyāḥ svedajā maśakādayaḥ /
vṛkṣa gulmādayo devi udbhijjāhi hi vicetanāḥ

6

jarāyujā mahādevi [gh, j: maheśāni] manujāḥ paśavastathā /
teṣāṃ madhye manuṣyeṣu brahmajñānañca jāyate

7

caturviṃśati tattvañca jyotīrūpaṃ prakāśitam /
tannāśe parameśāni sūkṣmadehī prakāśitaḥ

8

caturviṃśatitattvāni śṛṇuṣva prāṇa vallabhe /
kṣitirjalaṃ tathā tejo vāyurākāśa eva ca

9

p. २३७)
prāṇāpānasamānaśca vyānodānau [k, c: ścodānavyānau] ca
vāyavaḥ /
śravaṇaṃ darśanaṃ ghrāṇaṃ sparśanaṃ rasa bodhanam

11

gudaṃ liṅgaṃ hastapādau vākyañca parameśvari /
(pāṭho'yaṃ gh, j: pustakayornāsti) tyāgaṃ śṛṅgāraścittendriya
catuṣṭayam /
caturviṃśati tattvāni śaktiratra pṛthak pṛthak

12

śrīpārvatyuvāca -
caturviṃśati tattvāni kathitāni tvayā prabho /
adhunā śrotumicchāmi tattat śaktyanukīrttanam

13

śrīmhādeva uvāca -
anantāḥ śaktayo devi dehamadhye prakāśitāḥ /
gadituṃ naiva śaknomi brahmāṇḍānte'pi pārvati

14

tāsāṃ madhye śreṣṭhaṃ [j: sṛṣṭi] rūpā caturviṃśati rūpikā /
tāsāṃ madhye śreṣṭha [j: sṛṣṭi] rūpā caturddaśa parātmikā

15

tāsāṃ madhye caturddhā ca śaktirātmā [k, kh: śaktiruktā; c:
śaktirūpā ca] maheśvari /
(pāṭho'yaṃ j: pustake adhiko vidyate) tridhaikātmā caturdhā ca
śaktiruktā maheśvari

16

sundarī buddhirūpā ca manorūpā ca kālikā /
cittarūpā ca tārā [gh: tāriṇī cittarūpā ca] syāt [j: syuḥ]
tridhaikoktā [gh: tridhaikātmā] kriyātmikā

17

śaṅkaro'bhūnmahādevo'pyahaṅkāra svarūpakaḥ /
vināhaṅkāramātreṇa kiñcinmātraṃ na jāyate

18

p. २३८)
ātmano'pi nirvikalpādahaṅkāraḥ prajāyate /
ahaṅkārasya nirlepādahaṃ brahmeti bhāṣyate

19

mṛttikāyāṃ ghaṭo devi hāṭake kaṭakaṃ yathā /
śuktau rajatavattoye taraṅga budbudau [k, g: taraṅgaṃ budbudaṃ]
yathā

20

rajjau bhujaṅgavaddevi sphāṭike rañjanaṃ yathā /
tathā deho maheśāni dehimadhye prakāśitaḥ

21

ghaṭe nāśe mṛttikā syāt kaṭake hāṭakaṃ tathā [gh: yathā] /
taraṅga budbudau nāśe toyamātraṃ na saṃśayaḥ

22

bhujaṅga nāśe rajjuḥ syāt rañjane sphāṭikaṃ tathā [gh: yathā] /
dehanāśe tathā deho kevalo'haṃ nirañjanaḥ [j: niraṃjanam]

23

svarūpaṃ śūnyaṃ yaddhyānaṃ tat samādhirna saṃśayaḥ /
advaitaṃ [j: arthaitat] paramaṃ brahma kevalo'haṃ nirañjanaḥ [kh, g,
c, j: -nam]

24

sarvātītaṃ paraṃ śāntaṃ svātma jñāna prabodhakam /
prabodhe tu pare tattve kevalo'haṃ nirañjanaḥ [g, j: -nam]

25

nirañjanamidaṃ jñeyamavāṅmanasa gocaram /
gadite [j: -tuṃ] tat paraṃ brahma sarvaṃ vyāpyaika [j: vyāpyaiva]
saṃsthitam

26

tasmin [j: tasmāt] jātaṃ jagat sarvaṃ tasminneva sthitaṃ sadā /
pralīnaṃ hi punastasmin kṣitau vṛkṣeva [j: brahmaiva] pārvati

27

utpatte [k, kh, c: utpatti] rvyutkrameṇaiva sṛṣṭirvrahmaṇi [j: brahmava]
līyate /
sṛjyate ca punastasmāt [gh: tasmin] svecchayā nija māyayā

28

p. २३९)
brahmakhelā jagat sarvaṃ brahma rūpamidaṃ jagat /
sarvaṃ hi khalvidaṃ brahma tadanyannāsti kiñcana

29

viśvasāre -
ābrahma stamba paryantaṃ paraṃ brahmasvarūpakam /
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ praṇamāmi jaganmayam

30

tantrāntare -
bhāvātītaṃ paraṃ bhāvaṃ dhyānātītaṃ hi dhyānakam /
kriyātītaṃ kriyāyuktaṃ sarvaṃ vyāpyaika saṃsthitam

31

sarvātītaṃ sarva rūpaṃ nirvikalpañca kalpitam /
nirvikāraṃ vikārāktaṃ sarvaṃ vyāpyaika saṃsthitam

32

yallābhānnāparaṃ lābhaṃ yat sukhānnāparaṃ sukham /
yajajñānānnāparaṃ jñānaṃ tadbrahme tyavadhārayet

33

tantrāntare -
mahī vilīyate toye toyaṃ vilīyate ravau /
ravirvilīyate vāyau vāyurvilīyate ca khe

34

vyoma vilīyate satye satyaṃ vilīyate śive /
śivo vilīyate śaktau tato brahma nirūpaṇam

35

nigamatattvasāre -
brahmānandamayaṃ sarvaṃ yadi jānāti tattvataḥ /
tadā muktimavāpno yadā [gh, j: yathā] brahmapravindati

36

vāme prakṛti rūpā ca dakṣiṇe puruṣākṛtiḥ /
tayoḥ saṅgama [gh, j: saṃyoga] mātreṇa śarīraṃ jāyate dhruvam

37

p. २४०)
tadicchayā bhojanādi sarvametat tadīcchayā /
sukhecchāpi ca duḥkhecchā paraṃ brahma prakārakam [kh:
prakāraṇam; gh: prakāśakam]

38

brahma khelā [j: brahmatvena jagat sarvaṃ doṣādoṣaṃ na cācaret /
doṣo'pi brahmaṇaḥ sarvaṃ guṇameva ca tasya tu [j:
hāsyakautūhalādikam]

39

nṛtya gānādikaṃ [k, j: gītā] sarvaṃ aindrajālikavat priye /
līlayā brahmaṇaḥ sarvaṃ hāsya kautūhalādikam

40

khelārthañca [gh: khelārthaṃ; j: khelārtha hi] paraṃ [gh: paramaṃ]
brahma sākāro'sti kṣaṇe kṣaṇe [gh: sākāraśca yugeyuge; j:
sākārohi yugeyuge] /
divye śarīre so'pyasti tathā kīṭādikeṣu ca

41

sarvaṃ brahmamayaṃ jñātvā sarvakarmāṇi sādhayet /
pītvā tu mohamadirāṃ [gh, j: pītvā mohamadirāñca] unmatteva
svayaṃ vibhuḥ

42

mānuṣī tanumāśritya sukhaṃ mokṣañca kāṅkṣati /
bhūta prakṛtimāśritya dehināṃ dehanāśakṛt

43

dhānināṃ dhana nāśāya dasyurūpadharo'vyayaḥ /
nirmamo [j: nirmalo] nirahaṅkāraḥ sadā jyotirmayaḥ smṛtaḥ

44

kvacit śokādi vyākrāntaḥ kvacit saukhyādi saṃkulaḥ /
kvaciddhāsyādi saṃyukto dhanavānati [k, g, c: dhana nārīti] kaścana

45

kāminī rūpamāśritya kāminīnāṃ kalevare /
kāmonmattā kāmamayī [gh: kāmonmattaḥ kāmayate] paraṃ
brahmaiva sarvathā /
madanaṃ rūpamāśritya puruṣo vihvalāyate

46

gururūpaṃ samāśritya lokaḥ mantrāyate bhavāt /
ātmecchayā kṛtaṃ karma doṣādoṣaṃ na cācaret

47

p. २४१)
brahmarūpamidaṃ sarvaṃ brahmarūpaṃ jaganmayaṃ /
ūrddhaśūnye gatistasya madhyaśūnye vyavasthitaḥ

48

adhaḥ śūnye ca gamanaṃ ko vā jānāti tattvataḥ /
ūrddha śūnye svapna bhāvaṃ brahma randhraṃ prakīrtitam

49

madhyaśūnyaṃ [j: -śūnye] bhruvormadhye tasmin jñānādi cintanam
/
mūlādhāre adhaḥ śūnyaṃ tatra kāmādi cintanam

50

śūnyānte krīḍati brahma ajño'pi [c, j: ājñā] nahi labhyate /
sa tiṣṭhati paraṃ brahma svecchayā līlayāpi ca

51

jñānāt siddhimavāpnoti na jñānānna ca siddhibhāk /
brahmajñānamidaṃ vatsa yo na jānāti tattvataḥ /
dhyāna pūjādikaṃ sarvaṃ tasya siddhirna jāyate

52

brahmajñānaṃ vinā sarvamasiddhikāraṇaṃ smṛtam /
ata eva maheśāna kalau siddhirna jāyate

53

siddherhi kāraṇaṃ brahma sarvathaiva kuleśvara /
yo vijānāti tattvena dehānte brahmabhāg bhavet

0

iti śrīsarvānandanātha viracite sarvollāse triṣaṣṭyullāsaḥ

Original text: sarvollāsatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc