Language

ENहिગુ
Scripture Library

sarvajñānottaram · Chapter 1

1

śrīgurubhyo namaḥ
sarvajñānottaram / yogapādam //
namaḥ śivāyaśaktyai ca vindave śāśvatāya ca /
gurave ca gaṇeśāya kārtikeyāya dhīmate

2

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogamantrakitastutam /
śāntasya * * * * * * * * * * *
*

3

yuktāhāra vihārasya yuktaceṣṭasya karmasu /
ukta svapnāvabodhasya tattvataḥ śṛṇu ṣaṇmukha

4

yodhyātāyaśca taddhyānaṃ tadvairyānna prayojanam /
sarvāṇyetāni yo vetti sa yogaṃ yoktu marhati

5

ātmādhyātā matodhyānaṃ dhyeyaḥ sūkṣmo maheśvaraḥ /
yatparā paramaiśvaryametaddhyāna prayojanam

6

mānāmānau samau kṛtvā sukhaduḥkhe same tathā /
harṣaṃ bhayaṃ viṣādaṃ ca satyajan yogamabhyaset

7

śūnyāgāre maṭhe ramye devatāyatane śubhe /
nadītīre viviktenta gṛhe ghoravanepi vā

8

pracchanne ca vivikte ca niśśabde janavarjite /
yogadoṣa vinimukte nirvikalpe nirātape

9

snātvā śuci rūpaspṛśya praṇamya śirasā śivam /
yogācāryānnamaskṛtya yogaṃ yuñjīta * * *

10

padmakaṃ svāstikaṃ nāpi upasthāpyāṃ jaliṃ tathā /?
pīṭhārdhatardhacandraṃ vā karmato? bhadrameva vā

11

p. २)
āsanaṃ ruciraṃ vaddhvordhvakāyaḥ samaṃ śiraḥ /
sarvasaṃgān parityajyātmasasthaṃ manoguha

12

na dantaiḥ saṃspṛśed dantān sṛkviṇyā ca na jihvayā /
kiñcit kuñcita netrastu śivaṃ samyaktadoccaret

13

? ya sa yati tatvāni tanmātrādyāni dehinām /
punarvinaṃśikaścaivāstra yuktaṣṣaḍānana

14

na pṛthak hṛdayaṃ tasya na śiro na śikhāguha /
varmāstra netrasahitaṃ tasmādeva pravartate

15

prāṇāpānau samau kṛtvā suṣumnāntara cāriṇau /
tayorvṛttirnirudhyātmā śivaṃ dhyāyed vicakṣaṇaḥ

16

avinābhāvasaṃyukto jyotīrūpaṃ sunirmalam /
susūkṣmaṃ vyāpakaṃ nityaṃ nirvikalpaṃ sadā budhaḥ

17

uttamā madhyamā mandāssaṃsargāstrividhāḥ smṛtāḥ /
prāṇāyāmāṃśca tān kuryāt pūrakumbhaka recakān

18

prāṇāyāmairdaheddoṣān dhāraṇābhidistutam /
prāṇāyāmo bhavādeya pūrako dehapūrakaḥ

19

pidhāya sarvadvārāṇi niśvāsocchvāsavarjitaḥ /
saṃpūrṇa kumbhavat tiṣṭhet prāṇāyāmassakumbhakaḥ

20

tatordhvaṃ recayed vāyuṃ mṛtu nicchvāsa saṃyutam /
recakastveṣa vikhyātaḥ prāṇasaṃśayakārakaḥ

21

p. ३)
prasāryacāgrahastaṃ tu jānuṃ kṛtvā pradakṣiṇam /
cchoṭikā tato dadyānmanannaiṣṭā tvabhidhīyate

22

mātrā dvādaśa vijñeyāḥ pramāṇaṃ tālasaṃjñakam /
tāladvādaśakaṃ jñeyaṃ prāṇāyāmastu ānyasam

23

madhyamaścatarviṃśa jyeṣṭha * * dviguṇo bhavet /
ekaikāṃ vardhamātrāṃ pratyahaṃ yogavittamaḥ

24

natvareṇa vilambena krameṇaiva vivardhayet /
prāṇāyāmottamoyatta dviguṇā dhāraṇā matā

25

dhāraṇādviguṇo yogo yogopi dviguṇī kṛtaḥ /
yogasiddhiriti jñeyā śivena paramātmanā

26

tadānu paśyate sūkṣmaṃ gandhatanmātramātmani /
rasaṃ tejaspariśaṃti ca śabdatanmātrameva ca

27

paśyate karmayogena varṇabhāvaiḥ pṛthagvidhaiḥ /
ahaṃkāra manobuddhiṃ guṇamavyakta pauruṣam

28

abhivyaktāni jānīyāt svadharmaguṇa lakṣaṇāt /
vidyāṃ kalāṃ tataḥ kālaṃ māyāṃ vidyāṃ tataḥ parām

29

dṛṣṭvānu kramaśaḥ sarvān punarastreṇa bhedayet /
vidyeśvaraṃ tatastatvaṃ tathā sādāśivaṃ param

30

bhitvā tu kṣurikāstreṇa tataḥ sūkṣmaṃ śivaṃ viśet /
amṛtātmā śivaḥ sākṣāt tasminniṣṭastu yogavit

31

p. ४)
sarvajñassarvagassūkṣmassarveśassarvakṛd bhavet /
sarveṣveva sa śāstreṣu jñeyaṃ vastu catuṣṭayam

32

paśuḥ pāśaḥ patiścaiva śivaśceti yathākramam /
jñātvā tu tatva sadbhāvaṃ tantrasāraṃ tu durlabham

33

sarvathā vartamānopi gṛhṇāti na punastanum

1

// iti yogapādaḥ samāptaḥ //
paśupāśavidhānaṃ hi śrotumicchāmi tatvataḥ /
saṃyogaṃ ca tathā teṣāṃ kathayasva maheśvara

2

ādyāḥ pāśāstatasteṣāṃ jīva ādyastu kintu vai /
kā pāśāḥ komalāḥ proktāḥ kasmādvandhaḥ pumāniti

3

patiśca kiṃ vidho jñeyassādhikāra pade sthitaḥ /
śivaśca kīdṛśaḥ prokto yodhikāra vivarjitaḥ

4

īśvaraḥ
paśurātmā svatantraśca cinmātro manadūṣitaḥ /
samamūḍho nityasaṃsārī kiñcid jñānīśvaro kritaḥ

5

tāmrasyaiva tu hematvamantarlūnaṃ yathā sthitam /
antarlūnaṃ tathā jñeyaṃ śivatvaṃ pudgalasya tu

6

rasasiddhaṃ yathā tāmraṃ hematvaṃ pratipadyate /
tathātmā jñānasambandhaśśivatvaṃ pratipadyate

7

yathā jñātvā vibhāgena payasi saṃsthitam /
tathātmā pāśasaṃśliṣṭa avibhāgena saṃsthitaḥ

8

p. ५)
viṣāpahāraṃ kurute * * dhyānabalairyathā /
kurute pāśaviśleṣaṃ tathācāryaḥ śivādhvaraiḥ

9

mantrauṣadhabalairyadvatsannirodho viṣasya tu /
tathā hi sarvapāśānāṃ sannirodhastu dīkṣayā

10

dahyate yāmyamānānāṃ dhātūnāṃ tu yathāmalam /
tathācāryo dahetpuṃsāṃ vāyubhūto malāvubhau

11

guṇabhūtāḥ smṛtāḥ pāśāḥ dharmādharmau malau smṛtau /
sahajau sādhakajñānāṃ tāmrakālikavātsthitau

12

trividhāste smṛtāḥ pāśāḥ sahajāgantukāstadhā /
sāṃsargikāstathā bhūyaḥ śṛṇu teṣu vinirṇayam

13

tanmātrādyāstu ye tatvāssasūkṣmāssarvagā guha /
te tu pāśāḥ parāḥ proktāssahajāssarvajantuṣu

14

indriyāṇi ca bhūtāni yadvījaṃ teṣu sambhavam /
āgantukāḥ smṛtāḥ hyete tasmāt sāṃsargikāḥ punaḥ

15

saṃsargād yad bhavet karma śubhaṃ vā yadi vā śubham /
te tu sāṃsargikāḥ pāśāḥ sukhaduḥkhaphalaḥ pradā

16

karmaṇā tu śarīrāṇi bhāvāt karmodayo bhavet /
pūrvopārjita karmāṇāṃ bhāvaḥ saṃyoga kārakaḥ

17

īśvaro vyañjakasteṣāṃ bhavet karmānurūpataḥ /
karmodayād bhavet sṛṣṭirasāstaiḥ pralayaṃ viduḥ

18

p. ६)
viṣayāsaṅgadoṣeṇa guṇasaṃgo śikhidhvaja /
vandhamāpnoti puruṣo hyakarto sarvagopi san

19

pitā putrāparādhena yathaikastho nibadhyate /
akartāpīha puruṣastathā bandhamavāpnuyāt

20

yathaiva sādhusaṃyogāt udāsīnopi mānavaḥ /
tathābandhamavāpnoti tathā jñeyastu pudgalaḥ

21

anādi nidhanāḥ pāśā jīvo nādyastu kīrtitaḥ /
tacchedakastathānādiḥ paśupāśapatistusaḥ

22

patissadā śivo jñeyo mantrātmā mantravigrahaḥ /
sarvamantrādhipaścāsau sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ

23

padavarṇādibhiryuktaiḥ pūjyate sarvadā tu saḥ /
aśeṣa bhavanādhāro yogapīṭhāsanasthitaḥ

24

patirevaṃ samākhyātassarvakāmaphalapradaḥ /
sthūlasūkṣmopi miśraścaivaṃ rūpaṃ tu saṃskṛtaḥ

25

śivavastu paraṃ tasmānmantrātīto nirañjanaḥ /
nirāmayo nirādhāro varṇarūpa vivarjitaḥ

26

sarvajñaḥ sarvagaśśāntaḥ sarvātmā sarvato mukhaḥ /
atīndriyo nirālambaḥ susūkṣmaḥ śāśvato dhruvaḥ

27

sa eva bhagavān vyāpin aprameyo hyanaupamaḥ /
bahirantarvibhāgena tiletailamiva sthitaḥ

1

p. ७)
svātmasākṣātkāraprakaraṇam //
athānyaṃ saṃpravakṣyāmi upāyaṃ tatvato guha /
agrāhyasyāpi sūkṣmasya sarvagasya tu niṣkalam

2

yena vijñāyate samyak yaṃ jñātvā śivo bhavet /
na kasya vijāyākhyātaṃ tadvijñānaṃ śṛṇuṣva me

3

gurupāramparāyātamadṛṣṭaṃ sarvādibhiḥ /
bhavabandhavimokṣārthaṃ paramaṃ sarvatomukham

4

yo sau sarvagato devo sarvātmā sarvatomukhaḥ /
sarvatatvamayo cintyassarvasyopari saṃsthitaḥ

5

sarvatatvavyatītaśca vāṅmano nāmavarjitaḥ /
sohamevamupāsīta nirvikalpena cetasā

6

yadeva niṣkalaṃ jñānaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam /
nirvikalpamanod deśyaṃ hetu dṛṣṭāntavarjitam

7

aliṅgamakṣaraṃ śāntaṃ viṣayātītagocaram /
avibhāṣyamasandehaṃ tadahaṃ nātrasaṃśayaḥ

8

ahameva paro devaḥ sarvamantramayaḥ śivaḥ /
sarvamantravyatītaśca sṛṣṭisaṃhāravarjitaḥ

9

mayā vyāptamidaṃ sarvaṃ dṛśyā dṛśyaṃ carācaram /
ahameva jagannātho mattaḥ sarvaṃ prakāśate

10

anekākārasaṃbhinnaṃ viśvaṃ bhuvanasañcayam /
śivādyavani paryantaṃ tatsarvaṃ mayi saṃsthitam

11

p. ८)
yacca kiñcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā /
bahirantarvibhāgena tatsarvaṃ vyāpitaṃ mayā

12

ahamātmā śivo hyanyaḥ paramātmeti yaḥ smṛtaḥ /
evamupāsayenmohānna śivatvamavāpnuyāt

13

śivo'nyastvahamevānyaḥ pṛthagbhāvaṃ vivarjayet /
yaḥ śivaḥ sohameveti advaitaṃ bhāvayet sadā

14

advaitabhāvanāyuktaḥ sarvatrātmani saṃsthitaḥ /
sarvagaṃ sarvadehasthaṃ paśyate nātrasaṃśayaḥ

15

evamekātmabhāvena saṃsthitasya tu yoginaḥ /
sarvajñatvaṃ pravarteta vikalparahitasya ca

16

yo'sau sarveṣu śāstreṣu paṭhyate hyaja īśvaraḥ /
akāyo nirguṇo hyātmā so'hamasminna saṃśayaḥ

17

avijñātaḥ paśuḥ so hi sṛṣṭidharma samāśritaḥ /
vijñātaśāśvataśśuddhassa śivo nātra saṃśayaḥ

18

tasmādātmā sadāvedyaḥ suvicāryaḥ vicakṣaṇaiḥ /
parāparavibhāgena sthūla sūkṣmavibhāgaśaḥ

19

paraḥ paramanirvāṇa apasṛṣṭibhedataḥ /
sthūlo mantramayaḥ proktaḥ sūkṣmo dhyānaika saṃsthitaḥ

20

athavā bahuśonena kimuktena ṣaḍānana /
vāgvikalpa viśeṣeṇa manaḥ saṃmohakāriṇī

21

p. ९)
sarvedharmānassanti yameva parikalpayet /
tattadbhavatyasaṃdehāt sadā tadbhāva bhāvataḥ

22

ityevamātmavijñānaṃ kathitaṃ tu samāsataḥ /
jñātvaivātmamayaṃ sarvamātmānaṃ paryupāsate

23

na tatra devā vedā vā yajñā vā bahudakṣiṇāḥ /
ātmavijñānamāśritya vimalaṃ sarvato mukham

24

saṃsārārṇavamagnānāṃ bhūtānāṃ śaraṇārthinām /
nānyaḥ śaraṇadaḥ kaścidātmajñānādṛteḥ kvacit

25

ātmānaṃ paramo bhūtvā yo vijānāti tatvataḥ /
sa mucyate tvayatnena sarvāvasthāṃ gatopi san

26

ātmalābhātparolābhaḥ kvacidanyo na vidyate /
tathātmānamupāsīta yoyamātmāparastu saḥ

27

na prāṇyo naiva cāpāno viśiṣṭakaraṇastathā /
sarvajñaṃ tu tamātmānaṃ paripūrṇaṃ sadā smaret

28

na caivābhyantare bāhye nāti dūre samīpataḥ /
sa niṣkale pare sthāne tatra cittaṃ niveśayet

29

tiryagūrdhvamadhaṃścaiva bahirantaśca nityaśaḥ /
sarvaśūnyaṃ tamābhāsa samātmānaṃ bhāvayettha

30

naiva śūnyaṃ ca cāśūnyamaśūnyaṃ śūnyameva ca /
pakṣapāta vinirmuktamātmānaṃ paryupāsayet

31

nirāmaya nirādhāraṃ varṇarūpa vivarjitam /
p. १०)
nirañjanaṃ guṇātītamātmānaṃ paryupāsayet

32

nirāmaya nirālambamaprameya manopamam /
svabhāvavimalaṃ nityamātmānaṃ paryupāsayet

33

sanyasya sarvakarmāṇi niḥspṛhaḥ saṅgavarjitaḥ /
bhāvayedātmanātmānaṃ mātmanyevātmani sthitam

34

sa deśa jāti saṃbandhān varṇāśrama samanvitān /
bhāvānetān parityajya svarūpaṃ bhāvayed budhaḥ

35

mantro'yaṃ devatā hyeṣā idaṃ dhyānamidaṃ tapaḥ /
sarvabhāvān parityajyātmābhāvaṃ tu bhāvayet

36

abhāve bhāvamāśritya bhāvaṃ kuryānnirāśrayam /
ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet

37

naiva cintyaṃ na cācintyamacittaṃ cittameva ca /
pakṣapāta vinirmuktamātmānaṃ paryupāsayet

38

acintyaṃ cintayen nityaṃ kṛtvā cittaṃ nirāśrayam /
nistatve niṣkalī bhūte vindatyātmani yatsukham

39

nirvikalpamacintyaṃ ca hetu dṛṣṭānta varjitam /
tatsukhaṃ paramaṃ proktamātyantikamanaupamam

40

nirasya viṣayāsaṅgaṃ manovṛttiṃ vivarjayet /
yadā yātyunmanī bhāvaṃ tadā tatparamaṃ sukham

41

sarvadigdeśakāleṣu yogābhyāsopyadhīyate /
sarvavarṇāśramāṇāṃ ca jñānabhedo na vidyate

42

p. ११)
gavāmanekavarṇānāṃ kṣīrasyāpyeka varṇatāḥ /
kṣīravat paśyate jñānamaṅginastu gavāṃsamāḥ

43

yasmāt sarvagataṃ brahma vyāpakaṃ sarvato mukham /
tasmādbrahmaṇi saṃsthāne digdeśānna vicārayet

44

naiva tasya kṛtorthena kārya na vidhismṛtaḥ /
na liṅgaṃ nāśramācāraḥ paramātmani saṃsthitaḥ

45

gacchan tiṣṭhan svapan jāgran bhuñjānopi pivannapi /
sarvadā sarvakāleṣu vātaśītātapeṣu ca

46

bhayadāridryarogeṣu mandyavijvarakādiṣu /
ātmanyeṣa sthitaḥ śāntaḥ ātmatṛptastu niṣkalaḥ

47

nā gato'haṃ gato vāpi nā gamiṣye na gacchatā /
na bhūto na bhaviṣyāmi prakṛtya sthira dharmaṇi

48

prakṛtāni tu karmāṇi prakṛtiḥ karmasaṃbhavā /
nāhaṃ kiñcit karomīti yuktamanyeta tatvavit

49

naivaḥ prakṛtibandhosti mukti ityabhidhīyate /
na caiva prākṛtairdoṣairlipye * * kadācana

50

nirdaśya tamorūpa dīpo yadvat prakāśate /
ābhātyevaṃ parohyātmātsyaikvaivā(?) jñānajaṃtapaḥ

51

snehakṣamādyamādīpo valānnirvāṇamicchati /
tathātmā bhāvanāyukta svātmanye vā valiṣṭhate

52

p. १२)
ghaṭa saṃvṛtamākāśaṃ nīyamāne yathā ghaṭe /
ghaṭo niyatinākāśamākāśatvaṃ prapadyate

53

vibhinne prākṛte dehe tathātmāparamātmani /
ityevamadhikāreṇa sarvajñenādhikāriṇā

54

sarvabandhādvinirmuktassarvajñaḥ sarvago bhavet

55

tadā gamān parihṛtya sarvān śuddhaṃ gṛhītvātmasamādhiyogam /
asmātparaṃ nānyadihāsti kiñcid jñātvaiva saṃtyajya manovikalpam

56

vijñānamevaṃ samupāsya vidvān viśatyakāyaṃ satataṃ niyuktaḥ /
sarvatragāmī bharatīha muktastaddharmadharmī bahirantasaṃsthaḥ

57

sarvajñatā tṛptiranādibodhaḥ svatantratā nityamaluptaśaktiḥ /
anantaśaktiśca nirāmayātmā viśuddhadehassa śivatvameti

58

na japo nārcanaṃ snānaṃ na homo naiva sādhanam /
dharmādharmaphalaṃ nāsti na piṇḍo nodaka kriyā

59

niyamāni na tasyāsti nopavāso vidhīyate /
pravṛttiṃ na nivṛttiśca brahmacaryavratāni ca

60

agniḥ praveśanaṃ nāsti patanaṃ bhṛgunodake /
śivajñānāmṛtaṃ pītvā vicarasva yathāsukham

61

śivavacchāśvataḥ śuddhaḥ sṛṣṭidharma vivarjitaḥ /
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ trisatyaṃ samayaḥ kṛtaḥ

62

ataḥ parataraṃ nāsti vijñeyaṃ kutra cidguha /
p. १३)
vimalayati sarvabhāvān vimalātmā vimalabuddhirataśudhīḥ

63

sarvaṃ vimalaṃ paśyati vimalo vimalena bhāvena /
jāgrajāgrajāgrasvapnaṃ tathā jāgrasuṣuptikam

64

jāgraturyaṃ kālaparamatītaṃ paradarśanam /
viśvāgrasvopaśāntaśca śivadarśanameva ca

65

sāyujyamiti bhedena cordhvamekādaśa smṛtaḥ

1

vimatīkaraṇam
paraṃbhūyaḥ pravakṣyāmi vimatīkaraṇottamam /
yathātmā jīvasaṃjñitaḥ * * * * * * * *

2

mantrātmā paramākhyāśca tasmāt parataraṃ na hi /
pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca

3

saṃyogaḥ sarvabhūtānāṃ bhūtātmā saṃprakīrtitaḥ /
puruṣādhiṣṭhitairvījaistanmātrairvījasaṃyutaiḥ

4

saṃbhavanti mahābhūtā malayā tu samanvitāḥ /
sarvendriya samāyuktaṃ śarīramiti cocyate

18

vināśotpattirevāsya taccāhāramayaṃ viduḥ /
āhārasya parīṇāmādrasotpattirbhaviṣyati //
rasācchoṇitam / śoṇitānmāṃsaṃ māṃsānmedo medasve'sthīni asthibhyo
majjāmajjātaśśuklaṃśuklaśoṇitasaṃyoge vāyusaṃyogādgarbhaḥ
saṃbhūyate / yathāgnīṣopītaṃ? śobhi?
p. १४)
tatra śarīra madhye nābhiḥ / nābhisthāne malaḥ / malasthāne yathā tiṣṭhati
vātapittaśleṣmāṇa iti trayo malasaṃgrahāt / ṛtukāla saṃyogāt puṃsoreta
ādhikyādatha puruṣo bhavati / mātṛraktādhikyāt strī prajāyate /
ubhayossāmyenapuṃsakam / atha kākañjakubjavāmanā jāyate / parasparā
kulatvādanyonya vāyupīḍitā taṃ strīpuṃsāṃ saṃyogavaiṣamyācchuklaṃ
tadvidhaṃ bhavati / tena yugmaṃ prajāyate / ekarātroṣitaṃ kalalaṃ pañcarātreṇa
budvudam / saptarātreṇa māṃsapeśī saṃbhavati / dvisaptarātreṇa
māṃsapiṇḍākṛtirbhavati / māsādabhyantare bāhuraṃso jāyate / māsadvayena
hastapādāṅguṣṭhādayo jāyante / tribhirmāsairjarāyu snāyutvak carmā bhavanti
/ caturbhirmāsairvaṃśapṛṣṭhe uraṃ kaṭiśca bhavati / pañcabhirmāsaiśśiro
lalāṭa karṇanāsā bhavanti / ṣaḍbhirmāsaiḥ cchidrāṇi bhavanti /
saptabhirmāsaiśśarīrasya vyaktirbhavati / aṣṭabhirmāsaiḥ pūrṇākṛtirbhavati /
navabhirmāsaissamāyukta cetano bhavati / pūrvajātiṃ smarati / so'hamityahaṃ
cintayati / ceṣṭayati / ghaṭātghaṭa ivāmbunopalabhyate / sūkṣmatvādākāśanīlo
yathā / tasmāt pañcātmaka samāyuktaṃ cetanaṃ / buddhirahaṃkāro manaḥ
prakṛtiśca prakṛteḥ puruśca manasā saṃkalpaṃ karoti /
hya eva manasāyukta indriyaiḥ saha yujyate / indriyajjī? tatortheṣu nityameva
pravartate //
p. १५)
ityevaṃ prakṛti svabhāvaṃ śarīraṃ pratyayaiśceṣṭitavyam / asatvāt
satvarajastama iti puruṣasya svabhāvabhedaṃ kurvanti

19

satvaprakāśakaṃ bhāvaṃ rajo rājātmakaṃ guha

20

tamo mohātmakaṃ bhāvamutpādayati dehinām /
satvātsaṃjāyate jñānaṃ rajaso lopameva ca

21

tamaso satyamajñānaṃ pramādālasyameva ca /
satyātsatyaṃ dayā dhairyaṃ vinayasthairyameva ca

22

rajasaḥ krodhasaṃbhāvo nirdayatvaṃ ca jāyate /
ūrdhvaṃ gacchanti satvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ

23

jaghanyaguṇaprattisthā ato gacchanti tāmasāḥ /
rajastamaścābhi bhūyasatvaṃ vardhati ṣaṇmukha

24

rajassatvaṃ tamaścaiva tamassatvaṃ rajastathā /
yameva svete puruṣo atisaṃgātsadā guṇam

25

sosyāpyādhiko bhūtvā svadharme viniyojayet /
evameka kapālasya ṣoḍaśa pārśvapaṭalāni bhavanti

26

trīṇyasti śatāni navasnāyu śatāni navadvārāṇi /
majjāpaṃcaprastāmedaḥ prasthadvayaṃ tristordhvaṃ romakoṭyaḥ

29

ekādaśottararmaśita dravasya palāni aṣṭau sandhirasyā ekadvayam dvādaśa
palārmita(?) jihvā /
vṛkṣaṇaṃ sārdhapalapañcakam / śuklasya kuḍalatrayam / pittasyādakam /
saptasivāśatāni ca /
p. १६)
aniyata mūtrapurīṣa māhārasyānita bhāvādvijñeyam /
evaṃ vidhoyaṃ bhūtātmā puruṣa iti cocyate /
yottare vartate śabdastasya vācā pravartakaḥ

30

prāṇāpāna samāyogāt sontarātmā prakīrtitaḥ /
tasmācca sarvaśāstrāṇi saṃskṛta prākṛtāni ca

31

deśabhāṣādibhirnityaṃ vidhivatsaṃpravartate /
paśvaśca mṛgāścaiva pakṣiṇaśca sarīsṛpāḥ

32

yāvantaḥ kecanassatvā uccaranti sadā dutam /
sūkṣmā vai pañcatanmātrā mano'haṃkāra eva ca

33

buddhiraṣṭaguṇā jñeyā guṇāvyaktaṃ ca pauruṣam /
kalākālastathā māyā vidyāvidyeśvaraṃ ca yat

34

sadāśivaṃ tathā tatvaṃ vedaṃ vaṃśāntameva ca /
eteṣāṃ caiva saṃyogāt tatvātmā puruṣaḥ smṛtaḥ

35

tatammetairjagatkṛtsnaṃ pāśāścete malātmakaḥ //
susūkṣmāḥ sarvagānityassahajā sarva ṛtuṣu

36

prakṛtiścaiva boddhavyā prakriyā ca nigadyate /
na paraṃ prakriyā jñānāt na śilādvyāpakaṃ param

37

na yogātparataraḥ siddhirnaśamāt paramaṃ sukham /
udayo yakṣya tatvasya dehe bhavati ṣaṇmukha

38

tadaśātmakaṃ sadādehī vikāra manuvartate /
p. १७)
yasmiṃścarati bhūtātmā tattatvaṃ vṛṣasarpate

39

ābhūya sarvatatvāni sa ca tanmayatāṃ vrajet /
muhurmuhu sā dehī sarvatatvairanukramāt

40

sañcarantyavibhattyā tu vyāpakatvaṃ ca sarvadā /
tacca tasya sadā skanda tatvabhāvaiḥ pṛthagvidhaiḥ

41

lakṣyate vyāpakasyāpi udayāstamanasthitim /
tathā tatvādhipān bhāvān pragṛhṇāti ṣaḍānana

42

sarvadharma mayo hyātmā yathā kāmaṃ prakalpayet /
yasmiṃ sthite ratiṃ yāti tameva parisevate

43

tasmiṃstatve sthitiṃ vidyāt tattatkarma samācaret

44

tasmādevaṃ viditvā tu śivatatve nirāmaye /
nirvikāre nirādhāre ratiṃ kuryād vicakṣaṇaḥ //
na punarmoha māyāti tasmiṃścaiva ṣaḍānana

45

sthitvāsminnanta kālepi varaṃ nirmāṇamāpnuyāt /
dehī sarvagataḥ sūkṣmaḥ purāṇaḥ śāśvato dhruvaḥ

46

vyāpakassarva tatvānāṃ majovaktaḥ sanātanaḥ /
asvatantro nibaddhaśca cinmātro maladūṣiteḥ

47

saṃmūḍho nityasaṃsārī kiñcijjño niścalo kriyaḥ /
paśudharmosya saṃjñeyaḥ śivadharmastano'nyathā

48

paśudharmodayaḥ puṃso hyanekākāra rūpa dhṛk /
p. १८)
ātmā jantuḥ pumān dehī puruṣaḥ pudgalī tathā

49

jīvaḥ kapālī kṣetrajñaḥ pargāyā eva mādayaḥ /
sarve dharmātmanaḥ santi saṃyuktaḥ sarvakarmabhiḥ

50

sarvān dehāna vāpnoti yāti sarvāsu yoniṣu /
yāvannotpadyate jñānaṃ tāvadbhamati karmaṇā

51

ajñānā vṛtadehastu duḥkhaśoka pariplutaḥ /
jñānī labdhvā paraṃ śāntaṃ macireṇādhi gacchati

1

tadāstu sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate //
iti bhūtātmādiprakaraṇaṃ samāsam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi puruṣaṃ mantravigraham /
sarvaśokaharaṃdīptaṃ sarvapāpaharaṃparam

2

sarvadevāsurayakṣāṇāṃ kinnarāsurarakṣasām /
pitṛmātṛgaṇānāñca siddhavidyādharādiṣu

3

nāgagandharvatiryakkṣa piśācāṃ ca mānuṣām /
śivādi sarvatatvānāṃ mantrāvidyanti śāśvatāḥ

4

nāsti mantrairvinā kiñcit sarvasthāvarajaṃgamam /
yāvantaḥ kecanassatvā mantrādhiṣṭhita vigrahāḥ

5

yasya yasya hi tatvasyādimaṃ tu yadakṣaram /
ṣaṣṭhaṃ trayodaśāntaṃ ca tasmin tasmin niyojayet

6

taṃ tu mantraṃ vijānīyā sarvatatvātmakaṃvaram /
bindunālaṃkṛtaṃ mūrdhna sarvakāmaphalapradam

7

p. १९)
teṣāmaṅgāni yuñjīta na brahmāsteṣu kīrtitaḥ /
dīrghabhinnā smṛtā hyaṅgā netrānusvārasaṃyutaḥ

8

sa visargasmṛto hyastrassonusvāravivarjitaḥ /
iti teṣāṃ tu bījānāṃ mūrdhni binduṃ pradāpayet

9

oṃkāra dīpitāṃ mantrāṃ namaskārāntayojitāḥ /
arcane ca prayoktavyā home svāhānta yojitāḥ

10

āvāhanāsya pātreṣu sthāpanācamaneṣu ca /
snapane mantravinyāse dhāraṇādhyānakarmasu

11

pūjābalividhāneṣu japahoma kriyāsu ca /
śivasya yo vidhiḥ proktaḥ sarvakarmakrameṣu ca

12

sarveṣāṃmeva tatvānāṃ taṃ vidhiṃ parikalpayet /
anuktaṃ yad bhavet kiñcit tatsarvaṃ hṛdayena tu

13

evaṃ vidhiṃ vidhānajño budhyā karmasamārabhet /
paramīkaraṇaṃ proktaṃ sarvatatveṣu mantravit

14

yo yathaiva bhaven mantro vācyavācakabhedataḥ /
sthūla sūkṣma parassohi mantrātma puruṣaḥ smṛtaḥ

15

sthūlastu vācakaṃ siddhaṃ sūkṣme yogaṃ ca gacchati /
paraḥ parama nirvāṇaṃ yaṃ prāpya na nirvartate

16

yathā pradīpaḥ pratibudhyamāno bhavatyanekaḥ punareka eva /
tathāhi mantraḥ parikalpyamāno bhavatyanekaḥ punareka eva

17

p. २०)
yathāmbhasonekavidhasya loke jātyantaraṃ hyekamanekarūpam /
tathaiva mantrasya ca veditavyaṃ jātyantaraṃ hyekamenaka rūpam

18

yameva sādhayenmantraṃ mamātmānaṃ prakalpayet /
tadātmaka smṛtā hyaṅgā bahirāhita dvibhāgahāḥ

19

yasya yādṛgvidhaṃ rūpaṃ vṛtaṃ tasyaiva tādṛśam /
tādṛśopyupacārastu mantradevānurūpataḥ

20

śāstropadiṣṭamārgeṇa yathārūpaṃ prakalpayet /
tathā rūpo bhavenmantrastataḥ karmaprasādhayet

21

śroturbhāva vibhedāstu varṇarūpaṃ pṛthagvidham /
sarvopāśraya sampannaṃ sphaṭiko kopalavadyathā

22

iti mātrātmakaḥ puruṣaḥ proktassarvārthasādhakaḥ /
sarvajñaḥ sarvagaścaiva sarvarūpa mayo hi saḥ

23

parātparataraṃ vakṣye mantrātītaṃ niraṃjanam /
nirāmayaṃ nirādhāraṃ varṇarūpa vivarjitam

24

sarvajñaḥ sarvagaḥ śāntassarvātmā sarvato mukhaḥ /
atīndriyo nirālambaḥ susūkṣmaḥ śāśvato vyathaḥ

25

suniṣkalo niśālambo nākhyeyo vyāpako dhruvaḥ /
niraupaumyau prameyaśca parātmā prakīrtitaḥ

26

yādṛśena tu bhāvena puruṣopāsyate yadā /
ekadhā bahudhā caiva tathaiva pratipadyate

27

p. २१)
yameva cintayed rūpaṃ sarvamātmani vidyate /
sarvakāmaprado hyātmā proktaṣṣaḍbheda vistaraḥ

28

bhūtātmā hyantarātmā ca tatvātmā jīvasaṃjñitaḥ /
mantrātmā paramākhyāśca ekopi bahudhā sthitaḥ

29

bhūtātmā bhūtasaṃyogāt tatvātmā tatvasaṃsthitaḥ /
mantrātmā mantraṃ yo jñeyo hyantarātmāgirānvitaḥ

30

bhoktā tu sukhaduḥkhānā prakṛtistho guṇānvitaḥ /
jitvā svabhuvanaṃ teṣāmebhirmuktaḥ parastuḥ

31

sarvarūpaṃ yathaiśvaryaṃ nityayukto hyavāpnuyāt /
prāptopi sa dvidhā bhāvi punarbhāvamavāpnuyāt

32

prāgyatyena parīkṣeṇa kṣīyātpāpasya karmaṇaḥ /
tatvaviśleṣa kāle cādvaitaṃ pratipadyate

33

eka eva paro hyātmā cittabhedāttvanekadhā /
ekasya bahunāmāni pṛthagbhūtānya koṭibhiḥ

34

anāmakasva kīyaṃte bhrānti jñānavimohitaiḥ /
yathābhivyajyate jñānaṃ vimalaṃ sarvatomukham

35

tadātmīyaṃ paraṃ dharmaviṃdate śāśvataṃ dhruvam /
ahameva parohyātmā puruṣaḥ kāraṇaḥ smṛtaḥ

36

ahameva paraṃbrahma ahaṃ jñeya mataparam /
sarve vināśakābhāvāṃ mana eva pṛthagvidhāḥ

37

p. २२)
bhāvābhāvavinirmukta ahameva śivo'vyayaḥ /
yogasaṃnyasta karmāyo jñānasaṃbhinna saṃśayaḥ

1

nirvikalpastadā nityamātmānaṃ paryupāsayet /
nirasya vāsanāssarvā ātmatṛpto nirāmayaḥ //
advaitabhāvanāyuktassadātmā samupāsayet /
apākṛtena nityena nirmalenāvikāriṇā //
vyāpakenāti sūkṣmeṇa pareṇa yogacakṣuṣā /
viśuddhaṃ śāśvataṃ nityaṃ prameyaṃ naupamam //
nirvikalpamacintyaṃ ca hetuṃ dṛṣṭāntavarjitam /
dutraptaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ tatvātītaṃ nirañjanam //
avibhāvyamasandehaṃ paśyamīśānamātma * /
sarvagaṃ sarvadehasthaṃ vyāpakaṃ sarvatomukham /
nirāmayaṃ nirādhāramātmānaṃ paśyate śivam /
vibhinnaṃ prakriyā mārgaṃ mantra tantra parāvaram /
mūrtāmūrtaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyatātmanyupasthitam //
sarvajñaḥ sarvadarśī ca paripūrṇaḥ sunirmalaḥ /
vimuktaḥ kevalībhūtassukhamakṣayamāpnuyāt //
iti sarvajñānottare jñānapādaḥ samāptaḥ //
vṛkṣāṇāṃ sārabhūtaṃ puṣpaṃ puṣpaṃ samudrāṇāṃ kṣīrasāgaram /
tathā ca sarvaśāstrāṇāṃ sārabhūtaṃ śivāgamam //
p. २३)
padārthāneka sampūrṇa sarvavāṅmaya sādhanam

2

alpagranthamahārthaṃ ca tacchruṇuṣva yathākramam /
yo'sāvatīndriyo grāhyastatvātīto niraṃjanaḥ

3

sarvajñaḥ sarvagaśśāntassarvātmā sarvato mukhaḥ /
tasmācchāstraṃ viniṣkrāntaṃ nādarūpaṃ nirāmayam

1

atyantagaganaṃ sūkṣmaṃ paramaṃ sārvakāmikam /
praviśya vaindavaṃ tatvaṃ bodhayitvā ca taṃvilaṃ //
punaḥ sadā śivātprāptaṃ mamedaṃ sūkṣmalakṣaṇam /
tataḥ svarāśca varṇāśca haṃsavarṇa samudbhavā //
punarmantrāśca śāstrāṇi chando lakṣaṇasaṃyutā /
vabhūva paramonādo nādācchabdaḥ prajāyate //
śabdamātrā smṛtā mantrā mantre mantrādhidevatāḥ /
sarvān kāmān prayacchanti vidhinā rādhitā yadā //
svaravarṇasamāyogāt dṛśyādṛśyaṃ carācaram /
tasmādipāsayedvarṇān svarasaṃyogapūrvakam //
iti śrīsarvajñānottare mantratantrotpattiprakaraṇam //
varṇayāgavidhānaṃ tu svaraṃ saṃyoga pūrvakam /
paramīkaraṇaṃ caiva brūhi tatvena śaṅkara

2

śṛṇuṣvaikamanā bhūtvā varṇayāgavidhikramam /
kakārādi kṣakārāntaṃ svarasaṃyogapūrvakam

3

p. २४)
ekaikamakṣaraṃ bhinnaṃ svarai dvādaśabhistathā /
hrasvai brahmasamākhyātā dīrghairaṅgāni nirdiśet

4

sānusvārasamāyogāt trayonetrāḥ prakīrtitāḥ /
sa visargā smṛtā hyastrā anusvāravivarjitāḥ

5

hṛdvījā apañcame bījo ṣaṣṭhaṃ bījaṃ niyojayet /
mātrātrayasamāyuktaṃ mūrdhni bindu pra * payet

6

śivamevaṃ vidhiṃ vidyāt sarvavarṇeṣvanukramāt /
hrasvadīrghaplutānantānya yā kāmaṃ prakalpayet

7

hrasvasyādyaṃta yuttena phaṭkāreṇa tu mārayet /
yadhi krodhenasaṃyukto japet saṃraktalocanaḥ

8

hriṃkārāntasaṃyuktā dīrghastriccāṭayeddhruvam /
mahāṃstu sādhako bhūtvā sādhyanūnaṃ prakalpayet

9

nirgutyoditamārgeṇa praviśet tasya tena ca /
tatrasya evādvayo bhūtvā teneva karṣayet punaḥ

10

aṅgānyaṅgeṣu bandhāya cinta cetasi nikṣipet /
padmakośasthitaṃ taṃ tu saṃhareddhṛdayena tu

11

yadeva kurute karma na devopavadaṃ smṛtam /
japet tad bhāvanā yukto nāmaṃ mantrapi darhitam

12

binduyuktāḥ smṛtā mantrā praṇavādi niyojitāḥ /
namaskārāntasaṃyuktānārcane saṃprayojayet

13

p. २५)
home svāhāntasaṃyuktā śāntikākarṣa pauṣṭike /
vaśye ca saṃprayoktavyā svāhākārāntasaṃyutām

14

kiṃ vā mantravidhānenāti vistāravenate /
sarvasādhāraṇaṃ vatsa śṛṇu saṃkṣepavistaram

15

yo vidhirmantrarājasya procyamāno bhaviṣyate /
tameva sarvamātrāṇāṃ satataṃ parikalpayet

1

tathaiva sarvadevānāṃ yajane saṃprayojayet /
iti śrīsarvajñānottare kriyāpāde sthūlavarṇamantroddhāraprakaraṇam //
mantroddhāraṃ pravakṣyāmi tatvataḥ śṛṇu ṣaṇmukha /
atiguhyaṃ paraṃ sūkṣmaṃ sarvamantramayasya tu

2

mātrakādau sthitā sthitā yā tu sarpavadvadha kuṇḍalā /
sā śaktiḥ paramāsūkṣmā viśvāsa dadātmikā

3

pasaratyūrdhvasaṃnānā preritānāṃtavigrahā /
kariṇīya karaṃ yadvat saṃveṣyorasi saṃsthitā

4

sudīrghā kriyate yātu saṃtānena mahaujasā /
saṃpradāyena sātūrṇamātmānaṃ muñcate śubhā

5

praguktā bhavatīyā tu karaṇīya karaṃyayā /
prakāśayati cātmānaṃ mokṣadvāraṃ parāparam

6

tatvaṅgyā saha gantavyaṃ madhyadeśaṃ vipaścitā /
madhyadeśamanuprāpya tyajet tāṃ cañcalāṃ striyam

7

mūlamatrāṃ viditvā tu śaktermadhyaṃ sudurjayam /
p. २६)
tanmūlaṃ jāyate yena bhodhakassobhidhīyate

8

saṃbhūtiḥ sarvabījānāmuccāravaśavartinī /
dīrghosu nāśiko nādo hyaprameyo hyanaupamaḥ

9

snigdhaprasannagabhīraśaktyuccārastu saṃsmṛtaḥ /
prāsādaṣṣaṣṭhasaṃyuktaḥ punaḥ ṣaṣṭhānta yojitaḥ

10

ardhendubindusaṃyukto mātrātrayavibhūṣitaḥ /
sa śivaḥ śāśvataḥ proktaḥ sarvajñānottarottaraḥ

11

aṣṭhau saṃvidya mantrajñaiḥ tasyoccāraḥ prakīrtitaḥ /
hrasvasvarasamāyogā pañcabrahmāṇi nirdiśet

12

dīrghaiḥ bhinna smṛto hyaṃgaḥ kāraṇātmā mahādyutiḥ /
mūrdhni bindu suṣumnāsyāṃ gāyatrīṃ tāṃ vinirdiśet

13

svarādau trīṇi dirghāṇi tritatvaṃ parikīrtitam /
netratrayaṃ tu tajjñeyaṃ kramaśaḥ saṃprayojayet

14

dakṣiṇe hyātmatatvaṃ tu vidyā tatvamayottare /
lalāṭe śivatatvaṃ tu trīṇi pañcasu vinyaset

15

mukheṣu netravitprājño netraṃ netra krameṇa tu /
vinyasedātmanaḥ pūrvaṃ śivasya ca tathā punaḥ

16

trayodaśāntasaṃbhinnaṃ vidyeśānāṃ prakalpayet /
gaṇeśānāṃ tu gāyatrīṃ tasmin sānnidhyamāgatāḥ

17

hṛdayaṃ lokapālānāṃ vijñeyaṃ sārvakāmikam /
astrapāśupataṃ dīptastra mantraṃ prakalpayet

18

p. २७)
sarve bindusamāyuktā śuddhakundendu saṃprabhām /
viśvakīdviśvavettāro viśvakṛdviśva mūrtayaḥ

19

oṃkāradīpitā mantrā namaskārāntayojitāḥ /
arccate saṃprayoktavyā home svāhāntasaṃyutāḥ

20

na bindurna śikhāmātrāpyastravaśasya ṣaṇmukha /
sa visargāstathā dīptā ghorakarmakarā smṛtāḥ

21

ekatriṃśāntikaṃ varṇaṃ saptamasvarayojitam /
kakārārdhayutaṃ kṛtvā kṣarikāstraṃ prakīrtitam

22

ete mantrāśśikhāssūkṣmāḥ paramāḥ sarvakāmikāḥ /
sarvairebhiḥ sadā kuryācchivīkaraṇamātmanaḥ

23

yadā yadā samācāme mantranyāsaṃ yadā tadā /
kupitakarakāyeṣu mantrimantrārya siddhaye

1

iti śrīsarvajñānottare kriyāpāde prāsādamantroddhāraprakaraṇam //
athātaḥ saṃpravakṣyāmi śivīkaraṇamuttamam /
yatkṛtvā tu naraḥ samyak śivo bhavati nānyathā

2

dehaṃ saṃśodhayet pūrvaṃ dhāraṇābhistu pañcabhiḥ /
śuddhadehastato bhūtvā śivamantrān niyojayet

3

suṣimnāntarvahiḥ śakti vinyased vyomarūpiṇīm /
tasya madhye tu huṃkāraṃ jvalantaṃ pāvakaprabham

4

prāṇāpānasamāyukte tasmin cittaṃ niveśayet /
p. २८)
utchra?ṭāntestra mokṣastu huṃkāreṇa samanvitaḥ

5

granthibhedaṃ kuruṣvevaṃ punaḥ sādhānamārabhet /
sanniruddhe kṛte samyak gūrdhvaṃ vāyuḥ pravartate

6

yodghāta iti vikhyātaḥ svecchayā tu kanīyaḥ * /
pūrakeṇopasaṃhṛtya hṛdayena tu mantravit

7

sāntabījamayaṃ jīvaṃ nyasedhūṃkāramūrdhani /
huṃkārasya śikhāntasya puruṣaṃ bījavigraham

8

dhyātvā tvekākinaṃ sūkṣmaṃ bindubhūtaṃ nirāmayam /
tataḥ saṃyojayed yogī śive paramakāraṇe

9

śivātīte sadāśānte śuddhasphaṭika nirmale /
ekenodghāta mātreṇa ekalakṣassumantritaḥ

10

ekībhāvasamāyuktaḥ praviśecchivamavyayam /
bījavṛtyāśikhelūna tatva vṛtyā tu tatvavit

11

myadīni vijānīyādanilāni viśodhayet /
hṛdā tu pārthivaṃ bījaṃ vāruṇaṃ śirasā saha

12

niyuktaṃ śikhayāgneyaṃ vāyavyaṃ kavacānvitam /
hokāra mantrasaṃyuktaṃ maṇḍaleṣu prayojayet

13

etāstu dhāraṇā jñeya aiṃdrādyā deśikottamaiḥ /
vaindavāstu kalāstāśca nivṛtyādyāḥ prakīrtitāḥ

14

pradhaṃdāraṇa bhedena praṇavetvekadhā sthitāḥ /
p. २९)
jñānatvaitāstu kalāsamyak sthūla sūkṣmavimiśrakāḥ

15

tato dhyānaṃ prakurvīta deha saṃśodhanāya ca /
caturaśraṃ samaṃpītaṃ vajrāṃga vajrāṅgaṃ kaṭhinaṃ gurum

16

lakārāsanamārūḍhaṃ hṛdbījamadhyataḥ sthitam /
udghātaiḥ pañcabhiryuktaṃ vāyubhūta viśodhayet

18

ardhacandraṃ dravaṃ saumyaṃ śuddhakundendu samaprabham /
vāruṇaṃ maṃḍaṃ dhyāyet madhye kamalabhūṣitam //
vakārāsana madhyasthaṃ śirobījamadhomukham /
yuktaṃ caturbhirudghātaiḥ vahnibhūtaṃ viśodhayet

19

viṣānala mahāvega kālapāśavināśanam /
varṣantaṃ tamabhidhyāyet nādamānaṃ suśītalam

20

ḍāḍimī kusuma prakhya madhyaśṛṃgāṭakāṅkitam /
tryayaśramarcassusampannamāgneyaṃ maṇḍalaṃ smaret

21

rakārāsanamārūḍhaṃ śikhākhyaṃ bījamuttamam /
udghātai stribhiḥ saṃyuktaṃ jalabhūtaṃ viśodhayet

22

śodhayantaṃ svakaṃdehaṃ nirdahantamakalmaṣam /
sakṛṣṇaṃ bindubhūtaṃ * * * * * * * *

23

vāyavyamaṇḍalaṃ dhyāyet pādādārabhya cañcalam /
yakārāsan saṃviṣṭaṃ kavacaṃ vāyuvigraham

24

śodhayet pārthivaṃ bhūtaṃ udghāta davaya yojitam /
tataḥ sañcintayed vyomaṃ samalaṃ sarvatomukham

25

p. ३०)
nityaṃ sarvagataṃ śāntaṃ binduśaktivibhūṣitam /
oṃkārāsaṃviṣṭaṃ hakāraṃ nāhasaṃvilam

26

konoghātamātreṇa śūnyabhūtaṃ viśodhayet /
maṇḍalaṃ bījasaṃyuktaṃ dhyānena vividhena ca

27

prāṇāyāmairmataṃ samyak dhāraṇetyabhidhīyate /
yāyeva dhāraṇādhārya jagatsarvaṃ hi tanmayam

28

yadātmakaṃ ca yogīndrāstattatkarmajalaṃ yayuḥ /
evaṃ saṃśuddha dehastvamṛtībhūto vidhānavit

29

tato nirukṣayen mārgaṃ kā nāḍī vahate mama /
yasmin carati pudgalaḥ * * * * * * * *

30

tatrāntardeha vināsamantarya janameva ca /
dehastasya videhasya jākṣibhūtasya karmasu

31

nityoditasya kurvīta sadāsannihitasya tu /
vāmanāsā puṭe yā tu iḍāsā parikīrtitā

32

dakṣiṇe piṅgalā jñeyā suṣumnā madhyata sthitā /
yasminnabhyadhiko vāyussānāḍī sarvakāmadā

33

iḍānāḍyāṃ vahantyāṃ ca ma divasthāna prakalpayet /
piṅgalā nāḍi padmaṃ tu suṣumnā mūrdhni yogavit

34

hṛdayeccā vidhānaṃ tu nābhau bhaumaṃ prakalpayet /
mūrdhnānte śivaṃ dhyāyet varadaṃ sarvatomukham

35

p. ३१)
rātrau saṃpūjayed devaṃ divāhomaṃ ca kārayet /
sandhyāsu ca tato dhyānaṃ divā rātrau japa smṛtam

36

divā tu tāmasaṃ kuryājjapo rātrau tu rājasam /
sandhyāyāṃ sātvikaḥ prokto japaḥ sarvārthasādhakaḥ

37

vispaṣṭastāmasaḥ prokto rājasopāṃśurucyate /
manasā sātvikaṃ vighāt japaṃ japyavidāṃ viduḥ

38

tāmasaṃ krūrakarmāṇāṃ vaśyādiṣu ca rājasam /
sātvikaṃ divyasiddhīnāṃ japaṃ yujyādvicakṣaṇaḥ

39

prāṇapatti nirodhena yo japaḥ kriyate sadā /
sa japaḥ sātvikaḥ prokto bhoga mokṣa phalapradaḥ

40

naṃ tu dvividhaṃ kuryāt sthūlā sūkṣmaṃ sadābudhaḥ /
dhyānena hi parāṃ siddhiṃ prāpnuvanti hi yoginaḥ

41

sthūla mantramayaṃ proktaṃ sarvāvayavasaṃyutam /
dvimārgāvasthitaṃ dhyāyet pūjāgnau homavittamaḥ

42

kevalaṃ śivabījaṃ tu sarvāvayavavarjitam /
na jātirūpaṃ paraṃ śuddhaṃ tatsūkṣmaṃ parikīrtitam

43

dakṣiṇāyanamityuktaṃ niśā somātmikā guha /
ahastu vimalaṃ proktaṃ saurameyottarāyaṇam /
sandhyā tu viṣuvaṃ proktaṃ vuttareṇa * * * * ?

44

uttareṇa vahantasya dakṣiṇāyanamādiśet /
p. ३२)
dakṣiṇenottaraṃ vidyāṃ madhye tu viṣuvaṃ bhavet

45

samībhūte yadā vāyuḥścarate saṃpuṭadvaye /
viṣuvaṃ tu vijānīyāt puṇyamantro bhayātmakam

46

viṣuvaṃ candramāhendrāṃdyā dakṣiṇāyanamāśritāḥ /
iḍākhyāntargatāṃ dhyāyet pitṛyāne śikhiddhvaja

47

brahmāvahnī ravirvāyuruttarāyaṇamāśritāḥ /
piṃgalāntargataṃ dhyāyed devayānaṃ taducyate

48

ananteśaścarudraśca sadāśiva śivau tathā /
suṣumnāntargataṃ dhyāyed viṣuve ca vicakṣaṇaḥ

49

dharmajñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryañca catuṣṭayam /
yogapīṭhaṃ ca padmaṃ ca praṇavena tu vinyaset

50

tatvaṃ vinyaset pūrvaṃ karṇikāyāṃ vicakṣaṇaḥ /
vyāpayanti madhaścordhvaṃ punaḥ śakti niyojayet

51

tataścākarṣayejjīvaṃ śivībhūtaṃ nirāmayam /
pūrakeṇa śikhāntasthaṃ śivabījamayaṃparam

52

sthāpayeta śikhāmadhye jyotīrūpaṃ sunirmalam /
amṛte vā plāvyamānamupariṣṭāt samaṃ tataḥ

53

tato'sya mantravinyāsa sūkṣmadehasya ṣaṇmukha /
yathā bhavati tatvena tacchṛṇuṣva yathākramam

54

śāntau karatalau kṛtvā karaśākhāsu pañcasu /
p. ३३)
īśānādīni brahmāṇi kaniṣṭhādiṣu yojayet

55

tatoṅgāni niyuṃjīta hṛdayādi tato punaḥ /
prāsādaṃ vinyaset pañcadvyāpinaṃ sarvatomukham

56

tataścālabhanaṃ kuryāt pādādārabhya mūrdha * ? /
īśānaṃ pañcadhā mūrdhni vaktraṃvaktra catuṣṭaye

57

dīptatejassitoktānāṃ pañcamaṃ praṇavena tu /
hṛdādyaṃgairaghoraṃ tu guhyavāmaṃ prakalpayet

58

pādādārabhya sarvāṅgaiḥ sadyojātaṃ tu vinyaset /
hṛdi śrīvātadānau ca nābhyāṃ ca jaṭhare tathā

59

pṛṣṭhe hyurasi mantrajño vinyased bahurūpiṇam /
guhye caiva tathāliṅge ūrvorvaijānunostathā

60

jaṃghayośca sphicotkaṭyāṃ pārśve vāmakalā nyaset /
pādayorhastayoścaiva nāsāyāṃ śirasā tathā

61

bāhyeścaiva ca mantrajña sadyojāta kalānyaset /
netraṃ netreṣu vinyasya punaraṃgāni yojayet

62

hṛdayaṃ hṛdayed vinyasya śiraḥ śirasi vinyaset /
śikhāyāṃ tu śikhādyā tu kavacaṃ stanamadhyataḥ

63

astraṃ hastapradeśe tu tatodhyānaṃ samāśrayet /
śivasya yādṛśaṃ rūpaṃ tādṛśaṃ cintayātmani

64

śivamantranyāsamidamātmānaṃ tu sadā kuru /
p. ३४)
prākṛtaṃ bhāvamutsṛjya śivo'hamiti bhāvayet /
yathāntardeha vinyāsastathā bāhyepi ṣaṇmukha

65

bāhyayāgaṃ yathā vakṣye sūkṣmadehāntare tathā /
tathā vai śiṣya dehe tu agnau home tathaiva ca

1

iti śrīsarvajñānottare kriyāpāde paramīkaraṇaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bāhyayāga vidhikramam /
sarvakāmapradaṃ guhyaṃ sarvapāpaharaṃ param

2

alaṃkṛtya svakaṃdehaṃ śivamantraiḥ yathākramam /
śivībhūtaḥ supūtātmā śivasyārcanamārabhet

3

uttarābhimukho bhūtvā'stramāvartayecchuciḥ /
vighnānuccāṭayet sthūlāt tālaśabda trayeṇa tu

4

tarjanyā tarjayet tāṃstu haṃsamaṃtrān vinyaset /
punarāveṣṭayenmantrī tatsthānaṃ kavacena tu

5

tato hyastrāṇi vinyasye diśāsu vidiśāsu ca /
vajraṃ śaktiṃ ca daṇḍaṃ ca khaḍgaṃ pāśaṃ tathāṃkuśam

6

gadātriśūlaṃ cakraṃ ca padmaṃ ceti yathākramam /
aindrī diśaṃ samārabhya yāvadīśānagocaram

7

adhaścakraṃ tu vinyasya padmamūrdhvaṃ niyojayet /
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpaiḥ punarastrāṇi pūjayet

8

tataśśaktimanahṛtya sūkṣmāmṛtarūpiṇīm /
p. ३५)
vyāpayanti hyadhaścordhvamaprameyāṃ manaupamām

9

arghyapātraṃ tatogrāhyaṃ huṃphaṭkāreṇa kṣālayet /
sa bāhyābhyantaraṃ paścāt kavacenāvakuṇṭhayet

10

bindusthānaṃ samāśritya madhye padmaṃ vicintayet /
tritatvaṃ vinyaset tasmin punaḥ śaktiṃ niyojayet

11

āpūrya pañcabhirbrahmaiḥ śivāṅgaiśca śivena ca /
gandhapuṣpasamāyuktaṃ tajjalaṃ mantrasaṃskṛtam

12

āvāhayet paraṃ devaṃ prāsādaṃ paramāmṛtam /
aṅgairaṅgīkṛtaṃ vatsa śuddhasphaṭikanirmalam

13

dravyāṇi prokṣayet tena yajñārthaṃ kalpitāni tu /
aprokṣitaṃ na tā divyaṃ bhaviṣyatvaṃ ca vai śive

14

svamantrairarcanaṃ kuryād devatā nayathoditam /
dharmādi cāstraparyantaṃ śivavarja ṣaḍānana

15

śivasya śivamantraistu homakāle vidhīyate /
saṃpūrṇāhuti dāne ca sarvakarma samarpaṇe

16

dharmajñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca catuṣṭayam /
āgneyaṃ diśamāśritya vidikṣu praṇavena tu

17

brahmasthāne purāśaktiṃ kalpayitvā tu vinyaset /
yogapīṭhaṃ tataḥ paścācchaktinālaṃ ca paṅkajam

18

aṣṭapatraṃ bhavet tat tu caturbhāgāntakarṇikam /
p. ३६)
tribhāgakeparākīrṇaṃ śaktijālavitānitam

19

vāmājyeṣṭhā ca raudrī ca kāli kalā balā tathā /
balapramathanī sarvabhūtadamanī manonmanī

20

ārvapatrāt samārabhya yāvat patraṃ tu śāṃkaram /
hṛdayena tu vinyasya kesareṣu daleṣu ca

21

manonmanīṃ nyasenmadhye śaktiṃ vai kāraṇātmikām /
īśānaṃ karṇikāyāṃ tu śivavyoma prakalpayet

22

śivasya punarīśānyāṃ mūrtimantraṃ prakalpayet /
sitavarṇanibhaṃ dhyātvā pūrvavaktre tu pudgalam

23

yāmyetvaghoranāmānaṃ vāmamuttarato nyaset /
sadyaḥ paścima bhāge tu tatohyāvāhanaṃ bhavet

24

āvāhya sadyamantreṇa vāmadevena sthāpayet /
aghoreṇa tu sānnidhyamarghyaṃ tatpuruṣeṇa tu

25

tatastu sakalaṃ kuryādavyaktaṃ vyaktalakṣaṇam /
varṇarūpaka saṃyuktaṃ punaḥ pūjāṃ prakalpayet

26

īśānaṃ pañcadhā mūrdhni vaktaṃ vaktracatuṣṭaye /
dīptatejassitoktānāṃ pañcamaṃ praṇavena tu

27

hṛdayāṃgairaghoraṃ tu guhyavāmaṃ niyojayet /
pādādārabhya sarvāṅgaiḥ sadyojātaṃ tu vinyaset

28

hṛdi grīvā tathāṃsau ca nābhau ca jaṭharaṃ tathā /
p. ३७)
pṛṣṭhe hyurasi mantrajño vinyased bahurūpakam

29

guhye caiva tathāliṅge ūrubhyāṃ jānunostathā /
jaṃghayośca sphicau kaṭyāṃ pārśve vāmakalā nyaset

30

pādau hastau ca nāsā ca śiraścaiva lajā prabhau /
sadyojāta kalāhyevaṃ tatassarvatra mūrtiṣu

31

netraṃ netreṣu vinyasya tatoṅgāni niyojayet /
hṛdayaṃ hṛdaye nyasya śiraṃ śirasi vinyaset

32

śikhāyāṃ tu śikhāṃ vidyāt kavacaṃ stanamadhyataḥ /
astraṃ hastapradeśe tu punaraṅgāni niyojayet

33

āgneryāṃ hṛdaye nyasya īśānyāṃ tu śiro nyaset /
nair-ṛtyāṃ tu śikhāṃ dadyāt vāyavyāṃ kavacaṃ nyaset

34

astraṃ diśāsu sarvāsu dvitīyā varaṇe sthitaḥ /
pūrvādārabhyamantrajño gāyatrīṃ vidiśāsu ca

35

vidyeśvarāṃstṛtīye tu pūrvādārabhya vinyaset /
ananteśaṃ ca sūkṣmaṃ ca śivaṃ ca punaruttamam

36

ekanetraikarudrau ca trimūrtiṃ cāmṛtadyutim /
śrīkaṇṭhaṃ ca śikhaṇḍīśaṃ yugāntādityasannibhāḥ

37

icchārūpadharāssarve ikṣu mūrti phalapradāḥ /
gaṇeśvarāṃścaturthe tu kauberyāśādiśaḥ kramāt

38

divaṃ caiva tu caṇḍeśaṃ mahākālaṃ ca nandinam /
p. ३८)
gaṇādhyakṣaṃ ca bhṛṅgīśaṃ vṛṣabhaṃ skandameva ca

39

dhyāyet sānnidhyamanudvignapadmarāga samaprabhāt /
pañcame lokapālāstu kramādāvaraṇe budhaḥ

4

vinyasedastramārgeṇa dhmātacāmīkaraprabhān /
indraṃ ca pāvakaṃ caiva yamaṃ nir-ṛtimeva ca

41

jalaṃ vāyu kubereśān viṣṇu brahmāṇameva ca /
vidyeśvara gaṇeśānāmānanaṃ praṇavaṃ viduḥ

42

binduṃ ca lokapālānāṃ visargaṃ cāstrayoniṣu /
vinyasyaivaṃ vidhānena tataḥ saṃpūjayecchivam

43

śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ varadābhayapāṇinam /
saṃśliṣṭa ratnapādāntaṃ śaṅkhacakrāmbujāṅkitam

44

samajaṃghorucaraṇaṃ gūḍhagranthi sirocchrayam /
vistīrṇa kaṭyurasakaṃ pīnavakṣasthalāṃsakam

45

suraktapāṇiśākhāntaṃ dīrghabāhuṃ nakhojvalam /
sthūlabāhu śiroskandhaṃ nimnanābhiṃ kṛśodaram

46

kambugrīvaṃ vibhaktāṅgaṃ saṃpūrṇavadanojvalam /
subhrūlalāṭabimboṣṭha karṇanāsaṃ sumūrdhajam

47

vimalaṃ pañcavaktraṃ ca pañcamūrdhva vibhūṣitam /
tryakṣaṃ daśabhujaṃ śāntaṃ jaṭāmakuṭamaṇḍitam

48

śaśāṃkārdhadharaṃ devaḥ padmapatrāyatekṣaṇam /
p. ३९)
baddhapadmāsanaṃ saumyaṃ kiñcit kuñcitalocanam

49

mantrasiṃhāsanārūḍhaṃ bījyamānaṃ varāṅganaiḥ /
divyagandhānuliptāṅgaṃ divyāmbaramanoharam

50

sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
dhyātvātvevaṃ vidhaṃ mantrī sarvakāmaphalapradam

51

tataḥ snānādikaṃ karmaṃ mantrayuktaṃ samācaret /
snāpayet sadya bījena kavacena vilepayet

52

vastrāṇi mekhalāṃ caiva vāmadevena * * * ? /
īśānena tu puṣpāṇi makuṭaṃ kuṇḍalāni ca

53

keyūramupavītañca kaṭakaṃ hārameva ca /
aghoreṇa pradātavyaṃ dhūpaṃ tatpuruṣeṇa tu

54

netreṇa dāpayed dīpaṃ punarāva(ra)ṇaiḥ kramāt /
gandhapuṣpāṇi dhūpañca dīpaṃ cātra pradāpayet

55

tatastvarghyaṃ prayuñjīta pādyācamanapūrvakam /
nivedyārghyaṃ tu devasya tato mudrāṃ pradarśayet

56

namaskāra dhvajaścaiva kālakarṇi ca siṣṭurā /
coṭikā mudrāḥ tataḥ padmaḥ liṅgañca dravyarūpiṇi

1

siddhitāḥ paramāhyetāśśivīsānnidhyakārakāḥ /
gandhadigdhau karau kṛtvā mudrāṃ samyak prapūjayet

2

p. ४०)
padbhyāṃ pādyaṃ purādadyādāgatasya śivasya ca /
mukheṣvācamanīyañca śirassvarghyaṃ nidhojayet

3

prathamā vāhanetvarghyaṃ pūjānte ca tathāpuram /
visarjane tṛtīyantu devasyārghyaṃ prakalpayet

4

pūrvamūrdhasamārabhya dakṣiṇottara paścime /
madhye caiva tu mantrajñaḥ pañcasvarghyaṃ niyojayet

5

savyaṃ caivāpasavyañcārghyaṃ dadyāt punaḥ punaḥ /
ūrdhvavaktre tu dātavyaṃ samukhaṃ ca parāṅmukham

6

saṃsthitasya ca devasya samukhaṃ parikalpayet /
visarjane tu gāṅgeyaṃ deyamarghyaṃ parāṅmukham

7

evamarghyavidhānaṃ tu tato dravyaṃ nibodha me /
bhakṣyā bhojyānna pānādi lehyaśoṣyānyanekaśaḥ

8

sarvaṃ hṛdayamantreṇa ya * * * dhi coditam /
punarāvaṇairdattyāt naivedyaṃ mantrasaṃskṛtam

9

agniḥ kāryaṃ tataḥ paścāt susamiddhe hutāśane /
śāstradṛṣṭena vidhinā kṛtvā bhūtabaliṃ haret

10

toyabhaktasamāyuktaṃ puṣpadhūpasamanvitam /
dadyādbhūtabaliṃ mantrī sarvapākavimiśritam

11

pāṇipādau tataḥ kṣālyā cāntaḥ punarācamet /
praviśyāyatanaṃ paścāt japaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ

12

praṇipadya prasādyeśaṃ dhyānamāśritya mantravit /
prāṇāyāmaiḥ śikhāṃsthayekaṃcittaḥ sadā japet

13

p. ४१)
baddhapadmāsanomaunī akṣamālā karasthitaḥ /
svastikaṃ vāsanaṃ baddhvā samakāyaśiraḥ sthitaḥ

14

ananyamānaso yogī mantrī tanmayatāṃgataḥ /
acirātsiddhimāpnoti adaitadaitamāśritaḥ

1

iti śrīsarvamantrānottare kriyāpāde arcanāprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi agnikāryavidhikramam /
āśrayaṃ sarvasiddhīnāmihāmutraphalapradam

2

prokṣitvā purāprājñaḥ kuṇḍamastrodakena tu /
tatastvāveṣṭayet paścāt kavacena yathākramam

3

punarullekhanaṃ kuryādastrabījena ṣaṇmukha /
punaracyukṣaṇaṃ paścāt kavacena vidhānavit

4

viṣṭaraṃ kuṇḍamadhye tu praṇaveṇa punarnyaset /
tataḥ śaktiṃ nyaset tasmin taṭitsahasrasannibhām

5

ṛtumatīṃ viśālākṣīṃ satataṃ yonimudrayā /
catuddhvaḥ svarasaṃbhinno vahnibījordhvadīpitaḥ

6

ṣoḍaśāntahato haṃsaśśaktireṣānigadyate /
gandhapuṣpārcitāṃ kṛtvā arghyadhitva vidhānavit

7

śivasantarpaṇārthāya tato vahniṃ prakalpayet /
caturthena vinirmukto hyadhaṣṣaṣṭhaṃ niyojitaḥ

8

sa eva haṃsa saṃjñastu vahni sarvārthasādhakaḥ /
p. ४२)
tāmrapātreśarāve vā vadhitvā hutāśanam

9

astreṇa prokṣayet taṃ tu punarbūja niyojayet /
tatastvā veṣṭayet paścāt kavacena vidhānavit

10

pūjayitvā tridhā kuṇḍe yonimārgeṇa nikṣipet /
sadyojātena mantreṇa hṛdayaṃ tu punarjapet

11

gaṅgāstānaṃ bhavedevaṃ jātavedasi ṣaṇmukha /
śirasābhyarcayitvā tu vāmadevaṃ tato japet

12

kṛtaṃ puṃsavanaṃ evaṃ sīmantonnayanaṃ śṛṇu /
aghoreṇārcayed devaṃ śikhābījaṃ tato japet

13

sīmantakaraṇaṃ vahneḥ kṛtaṃ bhavati śaivakam /
kavacena samabhyarcya japet tatpuruṣaṃ vibhum

14

jātakarma kṛtaṃ hyevaṃ tato nāma vinirdiśet /
īśānenārcayitvāstraṃ ca parivartayet

15

tatosyā śrāvayennāma śivāgnistvaṃ hutāśanaḥ /
janane padmamudrāsya liṅgamudrāgniyojane

16

nirodhe niṣṭhurā proktā bījābhyā sarvakarmasu /
evamagniṃ susaṃskṛtvā mudrāḥ mantraiḥ yathākramam

17

tato homaṃ prakurvīta śāstradṛṣṭena karmaṇā /
hṛdvījenāstareddarbhān paridhayaśca nidhāpayet

18

prāgagrānuttarāgrāṃ ca punardevān prapūjayet /
p. ४३)
brahmāṇaṃ śaṃkharaṃviṣṇumananteśa samanvitam

19

pūrvādārabhya gāyatryā viṣṭarastān tathākramam /
āgnedhiṃdiśamāśrityājya bhāṇḍṃ tu sthāpayet

20

adhiśrayaṃ purā kṛtvā paścādīn plavanādikam /
prādeśamātrakān darbhān praścinnā nakhena tu

21

aṃguṣṭhānāmikairgṛhya ghṛtasyāplavanaṃ kuru /
tataḥ saṃplavanaṃ mantrī saṃmukhaṃ ghṛtamutpalavat

22

sruvaṃ srucaṃ pratāpyāgnau parimṛjya samantataḥ /
saṃspṛśe tu kṛśaussarvamagra madhyāvasānakam

23

sthāpayed dakṣiṇe bhāgerśva kṛjyādīni tathottare /
hṛdayena vidhānajñaḥ sarvakarma samācaret

24

tatobhidhārayed vaktrān brahmabhistvanupūrvaśaḥ /
punaradghāṭanaṃ kuryādastrabījena ṣaṇmukha

25

niṣkṛtiṃ tu śivāstreṇa datvā sarpinnirūpayet /
śive some tathā vyaghnautastridhā parikalpayet

26

tarpayitvā tato vahniṃ datvā pūrṇāhutiṃ kramāt /
tata trāsana vinyāsaṃ prāśuttaṃ parikalpayet

27

pūrvoktena vidhānena gandhapuṣpairanukramāt /
pūjayitvā śivaṃ samyak tato homaṃ samārabhet

28

bahubhavyendhane śuddhe susamiddhe hutāśane /
p. ४४)
vidrume lelihāne ca hunate yassasidhyate

29

arciṣmān paṇḍita śikhassugaṃddhillaghuvikramaḥ /
sniṃdha pradakṣiṇāvarto jātavedastu sidhvitaḥ

30

viṣṇuliṃgī likhed bhūmiṃ śuklaḥ kṛṣṇaḥ prakṣiṇaiḥ /
durgandhaścaiva rūkṣaśca tatra siddhirna vidyate

31

tatraiva homayet tāvacchuddho hutāśanaḥ /
viśuddhe pāvake śuddheranyathā viphalo bhavet

32

tasmādevaṃ viditvā tu viśuddho homayet sadā /
śivādi sarvamantrāṇāmāhutyā parisaṃkhyayā

33

daśaśataṃ sahasraṃ vā ayutaṃ lakṣameva vā /
homaṃ daśaguṇaṃ praddhyā śivasya parikalpayet

34

brahmaśakti śivāṅgānāṃ vidyeśvaragaṇeśvarān /
lokapālāstramukhyānāṃ tasmādeka guṇaḥ smṛtaḥ

35

saṃpūrṇāhutidānaṃ tu prakurvāddhāraṇānvitam /
amṛtaṃ yatparaṃ vatsa sravantaṃ manusmaret

36

padamucchārayenmantraṃ mantrī pūrṇāhutipratim /
idamastvamṛtaṃ bhūyo vauṣaḍantamanusmaret

37

mantrārpita mano bhūtvā mantrālaṃkṛtavigrahaḥ /
homayedeka cittastu mantratanmayatāṃgataḥ

38

* va juhuyānmantrī japed vāpi samāhitaḥ /
p. ४५)
śabde tatve pare tenassa siddhiphalabhāgbhavet

39

praṇamya bhaktyā deveśaṃ stutvācānte kṣamāpayet /
saṃhṛtyaiva tato mantrī japaḥ prajānnivedayet

40

yatkṛtaṃ yacca kuryāḥ tatsarvaṃ sukṛtaṃ tava /
tvaṃ gatirviśvavettā ca nānyonātho hi me śivaḥ

41

visarjayet tato devaṃ punaḥ pūjyā vidhānataḥ /
paścādagniṃ visarjeta kṛtaṃ karma samāhitaḥ

42

visarjitasya devasya gandhapuṣpannivedanam /
nirmālyaṃ tadvijānīyāt varjyaṃ vastravibhūṣaṇam

43

arcayitvā kutaṃ yaścaṇḍeśāya nivedayet /
nirmālyaṃ bhakṣaṇaṃ dānaṃ laṃghanaṃ ca vivarjayet

44

ācamyoddhūlya pūtātmā bhojanaṃ tu samārabhet /
atha pātra vidhānena kṣālayitvā tu bhojanam

45

tathaivāveṣṭanaṃ kṛtvā tatastasminniveśayet /
śivena śivagāyatryā hṛdā caiva vidhānavit

46

hṛdayenāhutiḥ pañca śeṣaṃ kuryācchivārpaṇam /
ācamya tu śucirbhūtvā śivaṃ dhyāyet punarjapet

47

vāsisūjya japasyānte satyaṃ priyahitaḥ kuru /
kiñcit saṃvyavahārārthaṃ prāśutaṃ punarācamet

48

agnikāryaṃ japo yāge yogo dīkṣāḥ ṣaḍānana /
p. ४६)
guhye manorame sthāne suviśuddhe mahītale

1

iti sarvajñānottare kriyāpāde agnikāryaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi mahītala viśodhanam /
tasyāḥ parīkṣya vijñānaṃ parigrahameva ca

2

sugandhāsvādusaṃyuktā śvetā raktā ca piñjarā /
pāṃsunāpyayunādhanyā bhramissarvārthasādhikā

3

prāgudak plavanāṃ snigdhāṃ kṛṣṇāṃ vā śubhadarśanām /
jalatīrasamīpasthāṃ śuddhāṃ bhūmiṃ parīkṣayet

4

yasya varṇāsya yo gandhaḥ śobhanaḥ sa tu vidyate /
keśāsthi kaṃṭakairhīnāṃ gartoṣaravivarjitām

5

trihastodghāta bhūśaryayāṃ sarvadoṣavivarjitām

6

secayedgandhatoyena pañcagavyaśivāmbhasā /
dhautavastraiḥ śucissnātaistataḥ saṃcālayet punaḥ

7

akālamūlakalaśe vastrapūtena vāriṇā /
tataḥ kuṭavapadhītai tu palāśāśvattha mudgaraiḥ

8

darpaṇodarasaṃkāśāṃ kṛtvā bhūmiṃ parigrahet /
pakveṣṭakāmayaṃ vāpi śuddhadārumayaṃ tathā

9

mṛṇmayaṃ vā punākṛtvā viśuddhaṃ yāgamaṇṭapam /
dīrghaṃ dviguṇaṃ kṛtvā vistārādekabhāgikam

10

p. ४७)
dvārāstridīyake bhāge sārdhahastapramāṇataḥ /
maṇḍalasya tu dvau bhāgau bhāgaṃ kuṇḍasya kalpayet

11

vidikṣu krūrakarmāṇi kuryāt kuryāt dikṣu śubhāni ca /
caturaśraṃ prakurvīta sughanaṃ yāgamaṇṭapam

12

vicitraṃ citrakarmāḍhyaṃ prākārapariveṣṭanam /
caturaśraṃ tataḥ. kuṇḍaṃ kuryād vartulameva ca

13

mekhaloparimadhyasthaṃ yoniścaiva prakalpayet /
mekhalāṃ tu samāṃ kuryāt tataḥ śāstravittamam

14

caturaṅgulamutsedhāṃ vijñābjalāṃchanaṃ dṛḍham /
hastapramāṇena atho madhya tathopara

15

trimekhalāsamāyuktaṃ susamaṃ cārudarśanam /
gajoṣṭhavat prakurvīta sūci puṣkarameva ca

16

mekhaloparimadhyastamājjyādhāraṃ manoharam /
tasyopari punaścordhvamujha vā sadārubhirdṛḍham

17

vitānasahitaṃ kuryādadiśraṃ jālakānvitam /
śobhanaṃ tadvijānīyāt sarvakāma phalapradam

18

kṛtvā sunirmalaṃ bhūmiṃ parigṛhya punaryajet /
vardhanyamuṃdī pūrṇāyāmaghorāstrābhi mantritām

19

kṛtveda kiṃ dadheddhīrā matyuccinnāṃ pradakṣiṇām /
tasyā mārgeṇa kalaśamācāryeṇoddhataṃ śanaiḥ

20

p. ४८)
sarvakāsmayeti bhrūmayitvā nidhāpayet /
aiśānyamaṇḍalāṃ te tu vighnaughaśamanaṃ param

21

pūrvapaṅkajavinyastaṃ saptadhānyoparisthitam /
kṣālitaṃ cāstrabījena kavacenāva kaṃṭhitam

22

stritatvopari vinyasta candanāgarudhūpitam /
vastrapūtāmbusaṃpūrṇaṃ pañcaratna samanvitam

23

sarvauṣadhi samāyuktaṃ sarvagandhopaśobhitam /
hemnā kaṇṭhe tathā baddhaṃ sūtrakaṇṭhamathāpi vā

24

cūtapallavasaṃyuktaṃ sitavastrāvakuṃṭhitam /
evaṃ vidhaṃ śivaṃ ramyaṃ śivenādhiṣṭhitaṃ guha

25

yāgasyādau tu saṃpūjya yāgānte snānamācaret /
parigrahe vāstu yāgaṃ punaryāgaṃ gaṇādhipe

26

kṛtvā śivāsanaṃ kuryāt śivasya paramātmanaḥ /
saṃhṛtya homadravyāṇi naivedyāṃ nidhāni ca

27

tatodhivāsayet tāni tataḥ śiṣyānanukramāt /
pañcagavyaṃ caruṃ teṣāṃ dantakāṣṭhaṃ ca mantritam

28

kṣarikā saptavārāṇi hṛdayena samarpayet /
tadā na vidyate siddhiḥ vidhikṣapana tena ca

29

atonyathā śubhā vidyāt dantakāṣṭhaṃ ṣaḍānana /
īśānyādiṣṭakāṣṭhāsu mukhamasya yadā bhavet

30

p. ४९)
dhātu sarvakarmāṇi sādhayet sādhakottamaḥ /
śobhanaṃn tadvijānīyāt sarvakāma phalapradam

1

iti sarvajñānottare kriyāpāde bhūparigrahaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vaiḥ /
pañcagavyavidhānaṃ tu tatvataḥ śṛṇu ṣaṇmukha

2

carusthālyāṃ caroścaiva pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ /
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiḥ kuśodakam

3

pañcagavyamiti proktaṃ mahāpātakanāśanam /
īśānena yajet sarpiḥ kṣīraṃ tatpuruṣeṇa tu

4

aghoreṇa dadhi proktaṃ sadyojātena gomayam /
gomūtraṃ vāmadevena gāyatryā tu kuśodakam

5

āloḍhya hṛdinā sarvaṃ tāmrabhājanasaṃsthitam /
parikalpya trayo bhāgān devasyāgre tathātmanaḥ

6

uddhṛtya śiṣyavatsyāśi śivajaptaṃ svayaṃ pibet /
prakṣālya pūrvavatsthālīṃ tathaivāveṣṭya vinyaset

7

sūtreṇa varmajaptena punakaṇṭho ṣaḍānana /
vinyasya pañcabrahmāṇi punaḥ kṣīreṇa pūrayet

8

śivāgnināpacetaṃ tu varmaṇā ghaṭayecchanaiḥ /
vrīhi śyāmākanīvārānatha vā śālibrakṣalī

9

taṇḍulān prakṣālya nikṣipet paścāt hṛdayena tu cālayet /
hṛdayaṃ ca śiraścaiva śivāṃ gāyatrameva ca

10

p. ५०)
japaṃstatsādhayenmantrī carukaṃ ghṛtasaṃyutam /
yathāssantaṃ bhavedannaṃ tadarthamayārayet

11

avatārya jape śuddhaṃ yāvannirvāṇamicchati /
bhāgatrayaṃ tataḥ kuryāt yathā pūrvamudāhṛtam

12

ātmīyaṃ śiṣyasaṃyuktaṃ kṛtakarmā tu bhakṣayet /
dantairaspṛtya mānaṃ tu pañcāṅgulyātmasaṃsthitam

13

darbhaśaryayāṃ samārūḍhaḥ saha śiṣyairjitendriyaḥ /
janapaddhyānarato maunī prākārāstre sugopitaḥ

14

bandhapāśāsthute śiṣyā dṛṣṭvā svapnāṃti śākṣaye /
kathayanti gurossarve śucirbhūtā samāhitaḥ

15

śubhairabhīpsitāṃ siddhiṃ (a)śubhairduḥkhamāpnuyāt /
tasmād duḥkhapradāṃ dṛṣṭvā na siddhā saṃprayojayet

16

duḥsvapnadarśane mantrī hemmaṣṭhaka sahasrakam /
kṛtvā dīkṣāṃ prakurvītaihikī siddhivarjitām

17

śubhraṃ nadaṃ nadīṃ vāpi samudaṃ paṅkameva vā /
atiṣora mahādurgaṃ tarateyassasiddhati

18

vyādhi mṛtyubhayaṃ vāpi bandhanaṃ vāsanakṣayam /
videśagamanaṃ vāpi bhavet teṣāṃ vilomataḥ

19

gavāśvabhramināśaṃ vā vastrālaṃkāra kuñjarāt /
paśyedyaśśayitaḥ svapne tasya siddhirna vidyate

20

p. ५१)
eteṣāṃ tu purā lābhā diṣṭān kāmān vāpnuyāt /
dṛṣṭvā na svapate yastu yāvadabhyudito raviḥ

21

śuklapakṣaṃ citiṃ vāpi kaṇṭakākīrṇameva vā /
yā śirohata svapnānte tasya siddhirna vidyate

22

tatrasthastu vibudhyeta tasya siddhirvidhīyate /
prāsādaṃ vṛṣabhaṃ nāvaṃ paryaṅgaṃ kuñjaraṃ nagam

23

yodhi rohati svapnānte tasya siddhirvidhīyate /
yeṣāmeka tamādvāpi pyavanaṃ mṛtulakṣaṇam

24

arthanāśo manastāpo hyapi vā bandhanaṃ bhavet /
āsanaṃ śayanaṃ veśma vastraṃ prāvaraṇaṃ tathā

25

jvalantaṃ paśyate svapne tasya siddhirvidhīyate /
surcārnāni ca bhagnāni jvalanāsthamanāni ca

26

dṛṣṭvā na sidhyate svapne hastādhvastaphalāni ca /
cidravāsotha kṛtyañca svakaṃ prākaraṇaṃ tathā

27

jvalantaṃ pāṭikāṃ maladigdhaṃ ca dṛṣṭvā svapnena sidhyate /
suśukyāni ca vastrāṇinicidrāṇi navāni ca

28

sidyayāccayitaḥ svapne tasya siddhirvidhīyate /
agnipraveśaṃ kurute svapnāṃte ṛtumānavaḥ

29

smṛtilopo bhaved vāpi tasya siddhirna vidyate /
śuklaṃ vilepanaṃ mālyamātapatrāsanadhvajam

30

p. ५२)
śaṃkhapadmanidhiṃ caiva labdhvā svapne śridaṃ labhet /
viparītāni caitāni nāmamātrāṇi caiva hi

31

paśyedyaḥ śayitaḥ svapne tasyasiddhirna vidyate /
śuklodanaṃ dadhī vāpi ardhamāṃsa phalāni ca

32

yastu bhuṃktestu svapnānte tasya siddhirna vidyate /
śākaṃ tailaṃ phalaṃ kṛṣṇamadyādyāśaitoniśi

33

na sa siddhiṃ samāpnoti na sukhaṃ na ca sampadaḥ /
aprajaṃ ma madyā vā samudrayagāṃ payasvinīm

34

svapnānte ca * cedyovai tayasa siddhirvidhīyate /
sarvāṇyetāni śuṣkāṇi nāmamātrāṇi caiva hi

35

yastu paśyatu svapnānte tasya siddhirna vidyate /
ākāśagamane svapne agamyāgamanaṃ tathā

36

viṣṭānulepanaṃ caiva dṛṣṭvā siddhimavāpnuyāt /
tailābhyaṅgamayodvāhaṃ putralābhaḥ pravartate

37

geyaṃ lāsyaṃ ca nṛttaṃ ca dṛṣṭvā svapne na sidhyate /
kṣapaṇaṃ cāntyajātiṃ vā vyādhitaṃ raktavāsasam

38

unmattaṃ bhinnanāsaṃ vā dṛṣṭvā svapnenu sidhyate /
ṛkṣoṣṭraṃ vānaraṃ vāpi kharamaśvataraṃ prakim

39

yo'dhi rohati svapnānte tasya siddhirna vidyate /
tailābhyaṅga mathodvāhaṃ putralābha pravartate

40

p. ५३)
geyaṃ vādyaṃ ca nṛttaṃ ca dṛṣṭvā svapne na sidhyate /
kṣapaṇaṃ cāntyajātiṃ vā vyādhitaṃ raktavāsasam

41

unmattaṃ chinnanāsaṃ vā dṛṣṭvā svapne na sidhyate /
ekāṅga vikalasvapne * pikārāṃ malānvitaḥ

42

yasyāgratastutaṃ niṣṭhe tasya siddhirna vidyate /
kṣudhārtaḥ tṛṣitaḥ svapne sthānamucyāṭyate svakān

43

tāṭyate vānarairghorairnasasimavāpnuyāt /
vaṃmme mūtrapurīṣaṃ vā svarṇaṃ rajataṃ tathā

44

dantapaṅktiḥ pated vātha japed vāhunatevapi rāṃdatritayepi vā /
hanti vātha jayed vāpi svapne siddhimavāpnuyāt

45

svapne sopi na sidhyati * * * * * * * * /
kva prasthitosi mūḍhātmā nāsti te tvabhivāṃchitaḥ /
evamukto naraḥ svapne pratyakṣaṃ vā na sidhyati

46

veśyā kanyātha vā rātri brahmaṇi cānumodate /
rājā vipro thā divya tasya siddhirvidhīyate

47

rājānamarthasampannaṃ brāhmaṇā vedapāragāḥ /
striyañca lakṣaṇopetāṃ dṛṣṭvā svapnaḥ prasidhyati

48

śuklāṃvaradharo bhūtvā śuklamālyānulepanā /
yaṃ vigrahaṃti svapnānte tasya siddhirna vidyate

49

raktāmbaradharāṃ nārīṃ raktamālyānulepanām /
yaṃ vigrahati svapnānte supteṣvapi na sidhyati

50

p. ५४)
kucelā vā malagrasthā vyādhitā vikṛtānanā /
tābhirye gṛhītaḥ svapne supneṣvapi na sidhyati

51

evaṃ svapnā mayākhyātā vidhisyasya ṣaḍānana /
kathayanti tathātyantadhyaṃ bhaviṣyaṃ yukta karmaṇaḥ

52

sūtrayitvā purābhūmiṃ maṇḍapenya pramāṇataḥ /
yāgaṃ yathoditaṃ kṛtvā rajanyarajya maṇḍalam

53

śuklāmbaradharo bhūtvā śuklamālyānulepanaḥ /
śuklayajñopavītī ca sūtrapātaṃ samārabhet

54

pūrvāparaudiśau sāddhye vai śaṃkhordhena bhānunā /
puṣyadheyena vā maṃtra citrāsvātyantareṇa vā

55

evaṃ pūrvāparaṃ kṛtvā tatra sūtraṃ prakārayet /
vikalya madhyadeśaṃ tu tatra śaṃkuṃ nidhāpayet

56

śaṃkorubhayataḥ sūtraṃ savikṛtvā prasārayet /
bindudvayaṃ samālikhya matsyamurthāpayet tataḥ

57

śaṃkuvirthaṃ tu tatsūtraṃ madhye matsya dvayasya tu /
khaṭakākarṣitaṃ kṛtvā dakṣiṇottaratāṃ nayet

58

ātrālayetassūtraṃ yevamuttaratā dakṣiṇe /
vidiśāsu tathā nītvā antareṣu tathā nayet

59

madhye bindu sthitaṃ sūtraṃ bhrāmayeccaturaṃgulam /
ālikhya karṇikāṃ tatra dvitīye kesarān likhet

60

p. ५५)
tṛtīye dalasadūni dalāgrāṇi caturthake /
prativāraṇa rekhāṃ tu dadyāt padmasya bāhyataḥ

61

rekhā rekhotara jñātvā dalāgrāṇi tu saṃgrahet /
koṇena vāyudhet koṇaṃ tamasūtreṇa ṣaṇmukha

62

dvātriṃśat ṣoḍaśāṣṭau vā patrāṇyālikhya vinyaset /
tebhyaścaturguṇāneva kesarān parikalpayet

63

aṣṭapatre nyasecchaktiṃ yathā pūrvamudāhṛtaḥ /
bahiraṃgulamutsṛtya padmasūtraṃ prasārayet

64

tasmāt tu ṣoḍaśāṣṭau vā gāyatrīṃ tatra varjayet /
athavā vāhanārūḍhanastra hastā ṣaḍānana

65

pṛthagbāhyāstra vargasya yajet kṛtvārtha vā kṛtim /
yavenāntarita rekhāśataṃ strāṃgula samamitāḥ

66

dadyāṃvaraṇe ramyo śvetapītaruṇāsitāḥ /
karṇikāṃ pītavarṇena caturaṃgu(la)mucchritām

67

kiṃciddhārikaṃ varṇaṃ dadyāt kesarasandhiṣu /
kesarāṃ mūlasaśśuklān kuryān madhye ruṇena tu

68

agraṃ caiva tu śuklena dalān śuklena chādayet /
caturvidhāṃ tato rekhāmabhyudhiṃ nāma saṃhatāḥ

69

vicitrairmiśritairvarṇai racanāḥ parikalpayet /
vāhayet paścimadvāramitarāṇi nirodhayet

70

p. ५६)
padmamānaṃ vivedvāraṃ vidhīnāṃ vistaraṃ tathā /
śobhāścopa śobhāśca kapolāśca kapāṭakāḥ

71

tulyamānā smṛtā hyetā padmārdhena tu kārayet /
padmārdhe nātha vā kuryād dvāraṃ vīthiṃ ṣaḍānana

72

tadartenatarān bhūyaḥ pṛthakprakramaṇena tu /
evaṃ taṃ racitaṃ kṛtvā paramaṃ śivamaṇḍalam

1

iṣṭvā ca vidhivad daivaṃ tato dhyānaṃ viśodhayet /
iti sarvajñānottare kriyāpāde pañcagavyādi dīkṣāṅgaprakaraṇam //
athādhyāsaṃ pravakṣyāmi saṃkṣepānnatu vistarāt /
urvītatvāditaḥ kṛtvā yāvat tatvaṃ nirāmayam

2

urvītatvaṃ tu sauvarṇaṃ sūryāyuta samaprabhaḥ /
kukkuṭāṇḍasamākāraṃ brahmāṇḍametamucyate

3

bhuvanānyaṣṭa ṣaṭ caiva tasyaighābhyantare sthitāḥ /
śatayojanakoṭyaṃstu pramāṇaṃ tasya kittataḥ

4

tasyaivātha sthale rudrā rudrakoṭibhirāvṛtaḥ /
kālāgnirīti vikhyāto raktakṛṣṇograrūpadhṛt

5

nordhvaṃ nirīkṣate devo mābhūdbhasma vidaṃ jagat /
sa eva rudro vijñeyassa śivasya ca kāladhṛt

6

tasyordhvaṃ mahānarakāḥ ghorarūpāḥ sudāruṇāḥ /
jīvaistu nārakaiḥ sārdhaṃ chatyāriṃśatgataṃ kramāt

7

p. ५७)
rauravo mahārauravaḥ kumbhīpākastathaiva ca /
ete mahaddhikāśśodhanīdhāḥ prayatnataḥ

8

sarve śuddhā imaiḥ śuddhaiḥrnarakānātrasaṃśayaḥ /
kūśmāṇḍastu patisteṣāṃ na ca rudraḥ prakīrtitaḥ

9

tasyordhvaṃ saptapātālaṃ kramaśaḥ saṃkhyavasthitāḥ /
svarūpaistribhiḥ saṃkīrṇasthīluhāṭeśvaraḥ prabhuḥ

10

talaṃ ca nitalaṃ caiva vitalaṃ ca tathā param /
sutalaṃ talātalaṃ caiva pātālaṃ ca rasātalam

11

nāgāśca garuḍāścaiva kiṃ puruṣādanujāstathā /
agnirvāyu kuberāśca patayastu pṛthagvidhāḥ

12

bhūlokaṃ ca tathā vidyāt saptadvīpārṇavaiḥ saha /
sacailamasvanodyāna nadīnadasamākulam

13

jambūśākakuśakrauṃca śālamalīdvīpa eva ca /
gomeda puṣkaraṃ caiva saptadvīpāḥ prakīrtitāḥ

14

puṣkaradvīpa madhyasthaṃ paryanto mānaso tamāḥ /
lokapālāḥ sthitāstasmin pṛthivīṃ pālaṃ ni * te

15

kṣārakṣīra dadhissarpi tathā ikṣurasopi ca /
madirodaśca svādūdaḥ samudrāḥ saptakīrtitāḥ

16

garbhodastvaṣṭamo jñeyaḥstasyorvī dvīpamucyate /
āvṛtaṃ tena sarvaṃ tu sopi corvyā samāvṛtaḥ

17

p. ५८)
samudrairāvṛtā dvīpā dvīpaistepi samāvṛtāḥ /
evaṃ dviguṇate vṛddhyā sonyamāvṛtyasaṃsthitāḥ

18

jambūdvīpaṃ tato madhye samantāllakṣamāyataṃ /
nānājanasamākīrṇaṃ nānāsatvasamākulam

19

anekoṣadhi sampannaṃ nānādhātu samanvitam /
sarvadharmāśraya puṇyamapuṇyamakṛtātmanām

20

tasya madhye mahāmeruḥ sthitossau parimaṇḍalam /
praviṣṭa ṣoḍaśādhastāccaturaśśītitraśśitaḥ

21

sa tu sarvatra sauvarṇaḥ kāṃcanadrumasaṃkulaḥ /
siddhavidyādharākīrṇaḥ kinnarāsurasevitaḥ

22

vi * * * * * * bha śailāścatvāraḥ sthitasya
caturdiśam /
ṣṭha * * * * * bdhāḥ medhinītaistu teṣāṃ mūrdhni samo
parāḥ

23

* * * * * rastasya pūrveṇa dakṣiṇe gandhamādanaḥ
/
* * * * * * * ści me naiva supārśvaśca
tathottare

24

* * * * ti phalo jaṃbu * * * * stho
pada eva ca /
* mūrdhni mahaprakṣāścaturṇāṃ cānu pūrvaśaḥ

25

raktodamānasaṃ caiva sitodheśca mahāhradaḥ /
tathāvāna samīpasthā vijñeyā maṃdarādiṣu

26

sadā puṣpaphalopetaṃ pūrvaṃ caitra rathaṃ vanam /
nānāsurabhi gandhāḍhyaṃ nandanaṃ gandhamādane

27

p. ५९)
vividhāmoda babulaṃ vaibhrājaṃ vaipule sthitam /
nirmitāṃstapurādevaiḥ sarāṃsi ca saroruhāḥ

28

sarvagandha vahaṃ ramyaṃ supārśve vivanaṃ tataḥ /
teṣu vṛkṣaṃ latā gulma rūpādyāye sugandhinaḥ

29

nirmitāste purādevaiḥ sarāṃsi ca saroruhāḥ /
sadā sannihitā teṣu vasantakusumāyudham

30

kokilārāvamadhuraiṣṣaṭ padodgītakinnaraiḥ /
nityajyotsnākaraṃ candra ucvātapatibhāskaraḥ

31

varṣanti svecchayā meghā mārutīśca yā /
teṣu devāḥ sagandharvakinnarāpsarasogaṇāḥ

32

siddhavidyādharāścaiva sadā krīḍaṃnibhāvitāḥ /
caturdaśasahasrāṇi yojanāni ṣaḍānana

33

merormūrdhni adhobhāge lokapālāṣṭakaṃ punaḥ /
indrapāvakadharmeśanīrutīvaruṇānilāḥ

34

kuberaśca tatheśāno lokapālāṣṭakaṃ punaḥ /
pūrveṇaindrāmarāvatyāṃ tejopatyāṃ hutāśanaḥ

35

vaivasvatyāṃ yamo rājā kṛṣṇavatyāṃ niśācaraḥ /
śaravatyāṃ jalādhyakṣo gandhavatyāṃ tu mārutaḥ

36

yaśovatyāṃ nidhāneśa īśānastu mahodayaḥ /
aṣṭapuṣyāstu devānāṃ bhogasthānāni ṣaṇmukha

37

p. ६०)
prajyaṃ teṣu ma * mahābhāgānadhikāraṃ ca bāhyaśaḥ /
merormūrdhni sabhā divyā brahmaṇaśca tathātmanaḥ

38

manovatīti vikhyātā mahāmahāmuṃnnisevītara /
tatra gaṅgānadī puṇyā kṛtvā tasyāḥ pradakṣiṇam

39

patitā hi caturdikṣu viṣkaṃ giri * * mūrdhni /
sāvaṃbho nidhisomo'mṛtātmā jyotiṣāṃpatiḥ

40

tasmādihāgatā divyā'nugrahārthaṃ saridvarā /
tasyaiśānyāṃ mahāśrotaṃ jyotiṣkaṃ nāma viśrutam

41

tasya mūrdhni sabhādivyā mahādevasya dhīmataḥ /
rudrakanyessalāvaṇyerdevadānavadurlabhaiḥ

42

āvṛtā sā sabhā divyā rudraiśyāmita vikramaiḥ /
bhuvarlokastu tasyordhvaṃ svarlokastasya mūrdhani

43

uhajanastapassatyamuparyupari saṃsthitāḥ /
brāhmāṇḍabhittimāsṛtya satyalokasya mūrdhani

44

brahmā viṣṇuśca rudraśca sthitā lokāḥ krameṇa tu /
aiśvaryāmṛtasaṃprāptā ekadvitriguṇa kramāt

45

ātmatulya guṇopetaiḥ vṛtā kanyaiśca tatsamaiḥ /
bāhyataścata rudrāstu sthitā deśa diśāsvapi

46

brahmāṇḍasya mahāsena dhārakāstetvaninditāḥ /
divyajñānabalopeta svacchandagatigocarām

47

p. ६१)
śaśāṅkāṃkita mūrdhāno jaṭāmakuṭamaṇḍitāḥ /
* * * samaprakhaiḥ divyayauvanaśobhitaiḥ

48

āvṛtāste samantāt tu rudraiśca baladarpitaiḥ /
ete pramāṃḍā dadho bhāge pūvādidigasṛke

49

anantaḥ pālako vīro viṣāgnirviṣalocanaḥ /
vṛṣo vṛṣadharo vīro grasano baṃddhavāṃmukhaḥ

50

kapālīśo hyajo buddho vajñadeha pramardanaḥ /
vibhūti raghayaśśāstāpinākī tridaśādhipaḥ

51

agnirudro hutāśī ca piṅgalaḥ * dako haraḥ /
jvalano dahano babhru bhasmāntaka kṣayāntakaḥ

52

yāmyo mṛtyuharodhātā vidhātā karta eva ca /
kālo raudraśca vikhyāto dharmādharma patistathā

53

nair-ṛto māraṇohanta krūradraṣṭā bhayānakaḥ /
ūrdhvaśepho virūpākṣo dhūmralohita daṃṣṭravān

54

lohyatī bala * śaivapāśahasto mahābalaḥ /
śvetotha jayabhadraśca dīrghabāhurbalāntakaḥ

55

baṃdavāmukhotha bhīmaśca varuṇo layavāsakāḥ /
kapardī meghasañcārī sarvagaḥ sarvagandhavān

56

vāyuḥ sūkṣmaśca tīkṣṇaśca vegakān śoṇitadyutiḥ /
śśikhaḥ jaṭāmakuṭadhārī ca nānāratnavibhūṣitaḥ

57

p. ६२)
nidhīśo rūpavān dhanyassau dehastathaiva ca /
pragaikṣaṇekāśaścā prakāśaścalalakṣmivān

58

kāmadhṛkla sarvavadyādhipassarvajñassarvageśśivaḥ /
prabhuḥ piṅge kṣaṇe śānau bhūtabālo bali * dhaḥ

59

śaṃbhurvibhurgaṇādhyakṣastrakṣaḥ tridaśavanditaḥ /
saṃvāhaśca vivāhaśca bindubhyo mekṣaṇaśśuciḥ

60

lokeśabalamākramya prabhuśśakti samanvitāḥ /
vicaranti mahādevā lokapālaiḥ prapūjitāḥ

61

ete rudrāsāmākhyātāḥ sūryakoṭi samaprabhāḥ /
kapālamālābharaṇāḥ lokapālastradhāriṇaḥ

62

eṣāmūrdhvaṃ bhavedāpo daśadhā vṛtya saṃsthitāḥ /
kharākhamukharamāvartormisamākulaḥ

63

tatrāste bhagavān devo varuṇo mṛtasaṃbhavaḥ /
śuddhasphaṭikasaṃkāśī ādi guhyāṣṭakāvṛtaḥ

64

oṃkārastasya pūrveṇa āgneyayāḥ śaśibhūṣaṇaḥ /
devadevastu yāmyāyāṃ bhojagandhastu nair-ṛte

65

āṣāḍhameśca vāruṇyāḥ vāyavyāṃ ḍiṃḍireva ca /
bhārabhūmistu saumyāyāmaiśānyāṃ lākulaṃ viduḥ

66

ata ūrdhvaṃ bhavedanyad vāgneryāvaraṇaṃ viduḥ /
subhātāya susaṃkāśa meghastanita nisvanaḥ

67

p. ६३)
tatrāste bhagavānagniriti mahyāṣṭakā pratiḥ /
padmarāga pratīkāśo jvalantastena tejasā

68

haraśca tripuraghnaśca triśūliḥ sūkṣma eva ca /
mahākālaśca sarvāśca īśāno bharavastathā

69

ata ūrdhvaṃ bhavedanyadvāyavyāvaraṇaṃ punaḥ /
nīlajīmūtasaṃkāśo bhinnāñjana samaprabhaḥ

70

tatrāste bhagavān vāyuḥ kṛṣṇavarṇāñjanopamaḥ /
subhagaḥ kāmarūpī ca guhyādguhyāṣṭakāvṛtaḥ

71

pitāmahaṃ pituḥ sthānaṃ svayaṃbhūrugra eva ca /
viśveśaśca mahānādo mahadbhīmastathāṣṭamaḥ

72

ataścordhvaṃ bhaved vyoma bhūtastve saṃpradavitaḥ /
aprameyamanirdeśya mokṣastānamivāparaḥ

73

tatrāste bhagavān devo vyomarūpī maheśvaraḥ /
sūkṣmamūrti mahāścāsau pavitreraṣṭabhirvitaḥ

74

bhāvaścaiva mahāyogī trimūrtī rudra eva ca /
mahābala śivaścaiva sahasrākṣaḥ sthāṇureva ca

75

ato hyūrdhvaṃ bhavet tattvaṃ haṃkārasya ṣaṇmukha /
dīptapāvakavarṇābhaṃ bhīmanādaṃ durāsadam

76

trividhastastrya vijñeyohaṃkāro ghorarūpadhṛt /
pralayāmbudhanirghoṣa sthāṇvaṣṭaka samāvṛtaḥ

77

p. ६४)
kaparda ūrdhvarebhāśca mahānutkaṭa eva ca /
śrīkaṇṭho nīlakaṇṭhaśca mahātejāstathaiva ca

78

mahāliṃgeśca sthūleśaḥ kāraṇājñānuvartinaḥ /
ādiguhyāṣṭakā rudrā atiguhyāṣṭakāstathā

79

guhyādguhyāṣṭakāścaiva pavitrāṣṭaka eva ca /
sthāṇvaṣṭakāśca paśyaite niyogādbhāmivāsinaḥ

80

anugrahāyamokānāṃ liṃgabhūtāḥ pradaṣṭhitāḥ /
teṣāmeva samīpasthaḥ yadyattoyaṃ ṣaḍānana

81

tattīrthaṃ punaraṃ puṇyaṃ tatra snātvā śivaṃ vrajet /
rudrāhete sadā śuddhāḥ kāmarūpāḥ balotkaṭāḥ

82

koṭyāyuta parīvārāḥ sukhaduḥkha phalapradāḥ /
pramadābhiranindyābhirdivya yauvanaśālibhiḥ

83

* tāste samantāt tu kāmavibhramakāribhiḥ /
śuddhasphaṭikasaṃkāśaiḥ ḍāḍimīkusumaprabhaiḥ

84

nīlāṃjana samaprabhaiḥ śyāmavarṇairanaupamaiḥ /
* ṅga rāgasaṃkāśaiḥ kāmarūpairmanoharaiḥ

85

(dīpya)nte nityametaiste pañcatatvādhipāḥ śivāḥ /
* rdhvaṃ tu bhavedanyat budyāvaraṇa saṃjñakam

86

ādityodayasaṃkāśaṃ sandhyārāgasamaprabham /
tasya madhye sthitā buddhiḥ vyāpinī viśvarūpiṇī

87

p. ६५)
aṇimādyaṣṭasaṃyuktā tuṣi śakti samanvitā /
sakhībhissamatulyābhidviraṣṭavayaśālibhiḥ

88

ātāsā mahābhāgā tatprabuddhaiśca yogibhiḥ /
devayonyaṣṭakaṃ tatra paritaḥ suvyavasthitaḥ

89

aprabuddhaṃ ca śuddhaṃ ca tathā sṛṣṭi pravartikaḥ /
paiśācaṃ rākṣasaṃ yākṣaṃ gandharvaṃ candrameva ca

90

saumyaṃ caivātha prājeśaṃ brāhmaṃ caivāṣṭamaḥ smṛtaḥ /
attordhvaṃ tu bhavedanyad guṇāvaraṇasaṃjñakaḥ

91

indranīla mahāratna śuddhasphaṭikarūpakaḥ /
tadvarṇo bhuvanāntasthā brahmāviṣṇumaheśvaraḥ

92

tamorajastathā satva guṇāviṣṭhitavigrahāḥ /
tathā ca vanitāssarva puruṣāstaṃ nivāsinaḥ

93

anyonyabalamākramya guṇeśśāsaṃpravartakaḥ /
aṣṭau yogīśvarāṃdasti tasminnirāmayāḥ

94

nirguṇānirahaṃkārā nityaṃ yogaparāyaṇāḥ /
aktaṃ ca kṛtaścaiva bhairavaṃ brāhmameva ca

95

ataścordhvaṃ bhavedanyadavyaktaṃ tatvamuttamam /
aprataklamavijñeyaṃ nirvāṇapadapasthitaḥ

96

aprameyamanirdeśyaṃ nirguṇaṃ guṇamāli ca /
utpatti sarvatatvānāṃ bhūtānāṃ ca ṣaḍānana

97

p. ६६)
sthitvā tu puruṣaḥ sūkṣmo vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ /
utpādayati satvāni bhavabhūtāni caiva hi

98

tatraiva saṃsthitā rudrā aṣṭāveva mahābalāḥ /
tattatva dharmiṇaḥ sarve sarve cānandavigrahāḥ

99

krodheścāṃḍasaṃvarto jyotipiṃgasuragāḥ /
pañcāntakaikavīrau ca śivedasahitaiśvarāḥ

100

nitambakaṭinistārai pīnonatapayodharaiḥ /
ākṣāmmaddhyadeśānte saṃpūrṇavadanojvalaiḥ

101

sarvalakṣaṇasampannaiḥ sarvābharaṇabhūṣitaiḥ /
sevyanto nityamete tu smarabāṇanipīḍitaiḥ

102

śikhe tena sahitā ete krodheśādaya īśvaraḥ /
atordhvaṃ tu bhavedanyat rāgāvaraṇasaṃjñakam

103

kuṃkumodakasaṃkāśaṃ kusuṃbharajasannibham /
tatrāste bhagavān rāgo japākusumasannibhaḥ

104

* ka sarvatatvānāṃ aprameya sudurjayaḥ /
mī puruṣasaṃkāśai bandhūka kusuma prabhāḥ

105

* namadasadbhāvaiḥ sadāmadanavihvalaiḥ /
* * di gaṇāṃkāra visrasta mṛgalocanaiḥ

106

sevyate sa bhagavān rāgaścānanda rūpadhṛt /
tatraiva puruṣo jñeyastaddharmaguṇaraṃjitaḥ

107

p. ६७)
amṛttau vyāpakocidvyau brahmāṇḍo mūrtamānasau /
tatraiva saṃsthitā rudrā aṣṭau ca śivatulyagāḥ

108

jñānavijñānasampannā vītarāgā nirañjanāḥ /
vāmadevo bhavaścaivodbhavaśca tathā punaḥ

109

ekapiṅge kṣaṇe śānau bhuvaneśā purassarāḥ /
aṃguṣṭhamātrasahitā mahādevāṣṭakāśśivāḥ

110

nirāmaya mahaujaskāstenurāganirodhakāḥ /
atastradhvaṃ bhavedanyad vidyāvaraṇasaṃjñakaḥ

111

indrakopasaṃkāśaṃ kvaviccāmīkaraprabhaḥ /
tasya maddhya sthitā vidyā vyāpinī viśvarūpiṇī

112

viśvagā viśvavetrī sā rahasya padagāminī /
maṇḍalādhāracitrāṃgī dhyānalolāyatekṣaṇā

113

śāstraśaḥ bhāvaniśvāsa voṣadhīkeśasaṃcayā /
bhāvābhāvāvilāsādhyairnityaṃ pramuditendriyaiḥ

114

saṃrambhajanitārambhaiḥ khinamaṣṭa pada kramaiḥ /
utka * * * niśvāsaiḥ payo payo harālasaiḥ

115

ākīrṇaṃ hi puraṃ divyaṃ vidyāvibhavaraṃkitaiḥ /
tatraiva saṃsthitā rudrāstrayodaśa * * * *

116

varebhyo paratā śuddhā vidyā vidhi prakāśikāḥ /
vāmadevaśca bhīmaśca ugraścaiva bhavastathā

117

p. ६८)
sarveśā * neśvarau caivaikavīrāpracaṇḍadhṛk /
īśvarotha umākāntastvajeśonanta eva ca

118

tata eka śivaścaiva sarveṣāmupari sthitaḥ /
atordhvaṃ tu bhavedanyat kalāvaraṇasaṃjñakam

119

śvetā pītārūṇaṃ kṛṣṇaṃ kvaciccāmīkuṃsumā * /
tasya madhye kalājñeyā citravarṇānulepinī

120

citrābharaṇa ratnāḍhyā citramālyābharapriyā /
vijñānagamasaṃpannai rūpayauvanagarvitaiḥ

121

sahāryavikaṭākṣepā tatkālakaraṇocitaiḥ /
manohāri suramyāṅgai madalālasajṛṃbhitaiḥ

122

maṇḍitaṃ tatpuraṃ ramyaṃ kalābhāvānuraṃjitaiḥ /
tatra rudro vibhurvyāpī sarvajño jñānabhāsakaḥ

123

nīlalohitavarṇosau śītendu sadṛśaḥ kvacit /
kalābrahmāṅgasaṃbhūtairmantravigrahadhāribhiḥ

124

āvṛtosausmaṃtā tu nekakoṭyayutaiḥ punaḥ /
yāmyajyeṣṭhaśca rudraśca kālakālavikāraṇaḥ

125

balavikaraṇo devo balapramathanastathā /
damanaḥ sarvabhūtānāṃ manonmana eva ca

126

daśaite sṛṣṭisaṃhāra sthityanugrahakārakāḥ /
ata ūrdhvaṃ bhavedanyat kālasyāvaraṇaṃguha

127

p. ६९)
nīlanīla samākāraṃ nīlāñjana samaprabham /
tasya madhye sthitaḥ kālo raudra sarvāṃjanāntakṛt

128

daṃṣṭrā vikaṭaghorasya piṅgalabhrūśmasutārakaḥ /
atasī puṣpasaṃkāśaiḥ kāntimatpriyadarśibhiḥ

129

aśokapallavākāra pāṇipādāmbujāṃkibhiḥ /
atyartharūpasampadbhiḥ pravālālaśobhibhiḥ

130

saṃsevyate sabhagavān kālaḥ kāmānurāgibhiḥ /
uccuṣmāśśāparaśśaṃḍā mātaṅgā ghorarūpiṇaḥ

131

yāmyo hālāhalaścaiva krodhano baṃdhavā mukhaḥ /
tatassūlagaṇāni * * * ṣadrāstathā pare

132

hulahulāstastathā cānye kālasya viṣaye sthitāḥ /
atordhvaṃ tu bhavedanyanmāyātatvaṃ sudustaram

133

maṇḍavakośavacchidraṃ haritāla samaprabhaḥ /
tasya madhye sthitā devī māyā tu bahurūpiṇī

134

yathā tu mohitaṃ kṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṃgamam /
indranīlasamaprakhya raśmijālāvakuṃṭhitam

135

caladvindu sahasraistu koṭibhistumasāvṛtā /
vāmacārāstrayastatra vāmagāvāmalocanām

136

vāmakāvāmakṛtyaṃ cotpādyante ṣaḍānana /
ḍaṃgavibhramakāriṇyo ḍaṃgasnehānuraṃjitāḥ

137

p. ७०)
ḍaṃbhahāsūtrapātinyo ḍaṃbhavākya manoharāḥ /
tathā ca puruṣā skanda jñeyā māyā śuklasaṃbhavāḥ

138

bahupralāpino mithyā māyācāra parāyaṇā /
athavā sarvatatvānāṃ nirgamaṃ sāmudāvikaḥ

139

trimalaṃ vyāpakaṃ kṣipraṃ procyamānaṃ nibodha me /
yasya tatvasya yattatvaṃ janmanyabhidhikaṃ bhavet

140

tatsvabhāvī bhavet sopi pralayepi tathā guha /
evaṃ hi sarvatatvānāṃ tatvabhāva pradhaścidhā

141

kathitāste samāsena rudrāstasminnibodhame /
gaganeśo hyasādhyaśca tathā hariharāvubhau

142

daśono mahāvīryastrigalo gopatistathā /
atha saṃpuṭassaṃsthāste māyātatvasya ṣaṇmukhā

143

ūrddopi saṃsthitā ye tu tāṃ pravakṣyāmyato śṛṇu /
kṣamuśo brahmaṇohanta vidyeśānastathāparaḥ

144

vidyeśaśca śivaścaiva anantaṣṣaṣṭha ucyate /
amādhinaḥ smṛtāssarve moharāga vivarjitāḥ

145

māyābandhavimoktāraḥ pāśajāla vibhedakāḥ /
athordhvaṃ tu bhavedanyat vidyātatvaṃ ṣaḍānana

146

ḍāḍimī puṣpasaṃkāśaṃ kiñcit pītaṃ sunirmalam /
tatra vidyādhipā jñeyāḥ padmarāga samaprabhāḥ

147

p. ७१)
sudīptā nirmalāssūkṣmā vyāpinī sarvatomukhī /
tasmādviniḥsṛtā mantrā pañcāṅgaṃ kṛtalakṣaṇāḥ

148

vidyāścai tathā jñeyā vidyāmantrāścamiśrakāḥ /
acintyā ipiṇassarve sarve cānandavikramāḥ

149

sarvatragaminaḥ sarve sarve sarvārthasādhakāḥ /
caturvidhāmṛtāssarve pārthivāpyānalānilā

150

sarve samānadharmāṇo śrotṛbhedā pṛthakphalāḥ /
pāṇinācintabhedāttu mantrabhedaiḥ paraḥ śivāḥ

151

saṃsthito'nugrahārthāya sākṣibhūtastu karmaṇāḥ /
sthānaṃ karma ca bhāvañca devatā vyāptimeva ca

152

vartate vīkṣya viśvātmā phalakṣetra vibhaktiṣu /
evaṃ hi mantrabhedastu mantrītītasya ṣaṇmukha

153

adhunābhedabhedantu procyamānaṃ nibodha me /
yāvantaḥ kecanasatvāḥ sarvatatveṣu saṃsthitāḥ

154

tāvantastu smṛtā bheda dehasyasya videhinaḥ /
yādṛgrūpaṃ bhavet teṣāṃ nāmagotrañca ṣaṇmukha

155

tādṛgrūpaṃ śivavidyā teṣu dehe vyavasthitaḥ /
chāyārūpamiva sthūlaiḥ sūkṣmaiḥ sūkṣmataraṃ tu taḥ

156

niṣkale niṣkalātyanta rūpaṃ snimu rūpakam /
prāṇī dharmādi nirmuktassukha duḥkhaphalaṃ guha

157

p. ७२)
dādātyupāhyarūpeṇa tattaddharmānurūpataḥ /
evaṃ vidyā vicāre'smin mantrabheda śivasya tu

158

dehabhedāṃśca vikhyātastatvabhedastathā viduḥ /
vidyordhvaṃ tu bhavedanyad vidyeśāvaraṇaṃ punaḥ

159

dīptapāvakavarṇābhaṃ kiñcit draktaṃ sunirmalam /
aṣṭau vidyeśvarāḥ skanda sthitāstasmin vibhūtitaḥ

160

viṣṇurliṅgāgnisaṃkāśo vidyūmakiraṇojvalāḥ /
tatra madhya mahāsena cakravat parisaṃsthitāḥ

161

te'dhikāraṃ kramāt kuryuḥ śakticakrasamanvitāḥ /
sa rahasya sakalpāni mantra tantrāṇi ṣaṇmukha

162

nigamanti mahātmāno rudrāṇāmamitaujasāḥ /
prāsādāsanaparyaṅgā prākārabhūṣaṇāyudhāḥ

163

sarve mantramayāstheve yatheṣṭā sarvakāmikā /
vidyeśceśvarye racissestu divyāmṛta sukhapradaiḥ

164

kuñcitāgra kacodgārairlalāṭa mṛdupaṭṭakaiḥ /
pinākī dhanurākārai bhrūbhirunnatavakṣabhiḥ

165

ālokarṇa parvataiḥ snigdha netrotpalaiḥ śubhaiḥ /
sampūrṇa śaśisaṃkāśavadanābhoga maṇḍalaiḥ

166

ātāmronnatavimvoṣṭaistuṃganāsāgraśobhibhiḥ /
nātyunnataiḥ samaiḥ snigdhaiḥrviśuddhairdantapaṅktibhiḥ

167

p. ७३)
padmarāgapratīkāśainnīlayaṃ nānandakāribhiḥ /
guptaradhraiḥ samaiḥ karṇairviromaiḥ snigdha komalaiḥ

168

ākaṃbukarṇasīmantairmṛṇālalalitairbhujaiḥ /
āvṛtta saṃhataiḥ pūrṇaiḥ pīnonnatapayodharaiḥ

169

ākṣāṃ madhyadeśāntairgambhīrāvṛttanābhibhiḥ /
trivalītaraṃga bhaṃgodhairomarāśiprakampibhiḥ

170

pulakodbhinnaramyāntairnigūḍhairasthisaṃndhibhiḥ /
aśvatrapatrasadṛśaiḥ guhya deśairmanoramaiḥ

171

kadalī garbhasaṃsparśairurubhiśśubhalakṣaṇaiḥ /
nigūḍhajānugulphabhirnitamba vipulo jvalaiḥ

172

prastajaṃghaissamaiḥ pādaiḥ praśastairlakṣaṇānvitaiḥ /
suraktapāṇi pādāntaiśśaṃkhacakrāmbujāṃkitaiḥ

173

sukliṃtaiṣṭharaṅguli parvestanutuṅganakhojvalaiḥ /
snigdha tvak svadhalparekhābhissarvalakṣaṇasaṃyutaiḥ

174

sevyante tu vidyeśāssadā kadapapiḍitāḥ /
divyagandhānuliptāṃgaiḥ divyābharaṇabhūṣitaiḥ

175

divyāmbaradharaiḥ saimyaiḥ divyamālyoktamāṃgibhiḥ /
rudraiśca vividhākāraiḥ kālānalasamaprabhaiḥ

176

divyajñānabalopetaissṛṣṭisaṃhārakārakaiḥ /
athordhvaṃ tu bhavedanyat sarvaiśvarya mayaṃ śubham

177

sadāśivaṃ paraṃ tatvaḥ śuddhasphaṭika nirmalaḥ /
yogapīṭhaṃ paraṃśuddhaṃ tasmin vidyā mahātmanaḥ

178

p. ७४)
dharmādi caraṇairyuktaṃ madhye kamala bhūṣitam /
cārukesaraparyantaṃ sahasradalavistaram

179

bahiraṣṭabhisaṃyuktaṃ paṅkajairvimalātmakaiḥ /
viśuddha śaktibhiṃnaṃ brahmāṅgairūpaśobhitam

180

vidyeśvaraiśca pīṭhasthaiḥ siddhayogibhirāvṛtam /
tatrāste bhagavān devo sarvatatveśvaroharaḥ

181

sadāśivo vibhurvyāpī mantramūrti madhaḥ paraḥ /
anantakānti sampannaḥ aprameya guṇakramaḥ

182

anantaśakti saṃbhoga anantāsanasaṃsthitaḥ /
vibhajyasasvakaṃ dehamaṣṭadhā parameśvaraḥ

183

anantādi śikhaṃḍyanta sthita śāntena cetasā /
atordhvaṃ baindavaṃ tatvaṃ vimalaṃ sarvatomukham

184

paramaṃ tatvānāmanantaṃ jyotirūpiṇam /
tatra vindu sthitaṃ skanda śuddhasphaṭikanirmalaḥ

185

kadambagolakākāraṃ sphuratkiraṇamālinam /
sakalo niṣkalaścaiva tathā sakalaniṣkalaḥ

186

sūkṣmo bhinnakalaścaiva śivo jñeyastu pañcadhā /
kalai śāntyādibhiryukta sakalaṃ paripaṭhyate

187

niṣkalaḥ kevalo bindu vyāpī sakalaniṣkalaḥ /
jvālinyādibhiḥ saṃyuktaḥ sūkṣmosau parikīrtitaḥ

187

p. ७५)
svaraiḥ ṣoḍaśabhirbhinnairbhinnātmā vindurucyate /
tatosyānantato bheda sarvaśāstreṣu ṣaṇmukha

188

mantreṣu mātṛkāyāñca na vinā bindunā kvacit /
niṣkalastā parāśaktiracintyā sarvatomukhī

189

susūkṣmā nirmalā nityānantānirvāṇadāyinī /
yāvijṛmbhati tatveṣu sarvatatveṣu caiva hi

190

tathā bhūtaṃ jagatsarvamekayānekarūpayā /
asyā ūrdhvaṃ nirālambaṃ nirādhāraṃ nirāmayam

191

acalaṃ vyāpakaṃ śāntaṃ sṛṣṭisaṃhāravarjitam /
prakṛteḥ puruṣasaṃyogāt vidyārāgasya caiva hi

192

kalākālasya saṃyogāt māyātatvanantasya saṃgamāt /
vidyā sadā śivaścaiva bindoḥ śaktisamāgamāt

193

sṛṣṭirutpadyate skanda vinduśaktyāditaḥ kramāt /
pṛthivīmāditaḥ kṛtvā yāvattatvantu vaindavam

194

tatvāttatvaṃ vijānīyāt daddhā pratya * saṃsthitam /
urvī tatvāditaḥ kṛtvā devatāśca ṣaḍānana

195

anyonyāntaritaiśvaryā prabhāvāntaritastathā /
yāni nāmāni tatvānāṃ tāni tatvādhipeṣvapi

196

jñātvaivaṃ yojayenmantrī yasmin nyaḥ prāptumīhate /
brahmāṇḍādūrdhvato ye tu sarvatatveṣvavasthitāḥ

197

jarāmṛtyuvinirmukta dvandvopadravavarjitāḥ /
teṣāṃ hi yā tanā kācit na bhayaṃ vidyate kvacit

198

p. ७६)
varjya sṛṣṭiṃ tu saṃhāraṃ sthitiṃ sarvātmakāṃ guha /
sthitikāle prabhuṃjante yatvaiśvaryaṃ yathoditam

199

saṃhāre nirguṇābhūtvā tatvaiḥ sārdhaṃ viśaṃtite /
sṛṣṭikāle prajāyante sarvatatvaiḥ svakaiḥ kramāt

200

punarapyevameteṣāṃ udayāstamanasthitiḥ /
yo yasminnāśrito nityaṃ tatvatastadvidhānavit

201

tatkālasamayo sopi bhavate tatparāyaṇaḥ /
yathāntarāṇi proktāni prabhāvairya vyāptiṣu

202

tathāntarāṇi vedyāni udayāstamanādiṣu /
nodayāstamanaṃ skanda bhavate śiva vedinaḥ

203

yato hi sarvatatvānāṃ vijñānādantatasthitāḥ /
tatvairebhirnibaṃdhātmā sarvadharmaśca saṃyutaḥ

204

nānyena śakyate māktuḥ varjyadīkṣāḥ śivātmikāḥ

1

// śrī śrī iti śrīmatsarvajñānottare kriyāpāde'dhvaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi aprabuddhasya dehinaḥ /
sarvatatva nibandhasya sarvadharmamayasya tu

2

paśudharma niyuktasyānādi malamuṣiṇaḥ /
śṛṇuvatsaparāṃ dīkṣāṃ śivasāyujyadāṃśubhām

3

yasya yasya hi devasyādi manto yekṣaraḥ /
akārākārasaṃbhinnaṃ vahnibījamanvitaḥ

4

p. ७७)
vāyubījasusaṃyuktaṃ atha ṣaṣṭhaṃ niyojitaḥ /
mūrdhni bindusamāyuktaḥ mantrī sarveṣu kīrtitam

5

tadekamakṣaraṃ bhinnaṃ mātrādvādaśabhiḥ punaḥ /
hrasvabrahma samākhyātā dīrghairaṅgāni nirdiśet

6

tritatvaṃ bindusaṃyuktaṃ trayo netrāḥ prakīrtitāḥ /
sa visarjāssmṛtāḥ hyastrā bindunāda vivarjitāḥ

7

śivoktena vidhānena iṣṭvā devānanu kramāt /
tarpayitvā yathā bhūyastato dīkṣāṃ samārabhet

8

upoṣitāṃ śucīḥ snātānācāntān dhautavāsasaḥ /
dhautapādāstu saṃsiktān riṣyāmantri praveśayet

9

ālabhyaḥ pañcabhiḥ brahmaiḥ śivāṃgaiḥ praṇavena ca /
netraṃ netreṣu vinyasya netrabandhaṃ tu kārayet

10

dukūlapaṭṭavedāṃgaistathā kārpāsajena vā /
sataśena navenātha sitenaślaṣṇavāsasā

11

puṣpāṃjali samāyukta dakṣiṇāmūrtimānayet /
gurossaṃsiktamanasā darbhahastaḥ sumantritaḥ

12

darbhāgrerdakṣiṇājānuṃ spṛśatvai deśikasya tu /
tataścālaṃvanaṃ kṛtvā pāśān saṃhṛtya homayet

13

hṛdayena vidhānajñastathaivāstra dvayena tu /
vargātītaṃ yakāraṃ taṃ prāsādaṃ ca punaḥ kramāt

15

p. ७८)
pūrvāt bījitān kṛtvā dharmādharmeṣu yojayet /
dharme tu saṃstījyoṣṭhā vāmā dharme tatocyate

16

ubhayoḥ saṃsthitā raudrī tatrastho homayedubhau /
tritatvabheditā varṇā śaktitrayamihocyate

17

varṇātīta dharme tu dharmā madhyamameva tu /
dharmādharmau prasādena vyāmiśrau homayet punaḥ

18

athavā tāvubhau skanda dharmādharmau vimiśritau /
homayecchivatatvena sakalena vicakṣaṇaḥ

19

akāraukārasaṃbhinnaṃ haṃsaṃvargāntasaṃsthitam /
makārasahitaṃ devaṃ vahnivāyusamīritam

20

mūrdhni bindusamāyuktamataṣṣaṣṭhaṃ niyojitaḥ /
sakalāṃ sarvabhūtasyaṃ śivatatva prakīrtitam

21

yasmin tatve prabhuryastu śivaṃ tatra prakalpayet /
tanmantraissarva saṃskārastasmiṃstatve samācaret

22

patidharmaiḥ samastaistu paśudharmānnirākuru /
patidharmāṃśca ve dharme ramaskenatāni tu

23

sthāne janmatatheśvaryaṃ tadbhogāpātanaṃ tathā /
adhikāraṃ layaṃ caiva homayet kramaśaḥ punaḥ

24

tatvaṃ saṃyojayet pūrvaṃ kuṇḍamadhye vidhānavit /
svanāma sarvatatvānāṃ mantro grahaṇakarmaṇi

25

p. ७९)
tatva madhye tu gāyatrīṃ svamantra vidhikalpitām /
paśusaṃgṛhya tatvajña tasya garbhe niyojayet

26

nāsāgraṃ niyatasthānaṃ paśorgrahaṇa karmaṇi /
hrasva vī * * * * * tejapiṃḍā kṛtiṃ smaret

27

tāḍayitvāstra bījena hṛdayena samudrayā /
garbhādānaṃ tu sadyena vāsupuṃsavane smṛtam

28

suma * * no saṃjñena puruṣaṃ jātakarmaṇi /
īśānaṃ yojaye nāmni hṛdayañcānna prāśane

29

śirasā tvadhikārañca śikhāyā bhogameva ca /
aiśvarya netrabījena kavacena layaṃ hunet

30

ekaikena daśāhutyā pūrṇāhutya śivena tu /
daśabhiḥ srotasaṃ śuddhiṃ brahmāṅgairanupūrvaśaḥ

31

śivena sarvatatveṣu tatvaśuddhiṃ samācaret /
pāśacchedaṃ tathā dāhaṃ prāyaścittaṃ ca homayet

32

tatvaṃ tatveṣu sandhāya narakāṃśca virodhayet /
* * * * * * * * * * *
huṃ phaṭ kāret

33

viyojya jyeṣṭhayā paścādraudrāccaiva coddharet /
tatve tatve tvidaṃ karma vidhinānena ṣaṇmukha

34

karmabhūmau suvistāraṃ bhūrloke tu samārabhet /
kālāgni rudratatve tu kālāgnitvaṃ viśodhayet

35

p. ८०)
nārake nārakān dharmān bhuktvā kūśmāṃḍatāṃ nayet /
pātāle saptametaṃ tu nyāsaṃ kṛtvā vimocayet

36

athordhvaṃ hāṭakaṃ tatvaṃ bhūloke janayet tataḥ /
sthāvaratvaṃ tu sadyena sārisṛpyamavātmanā

37

pakṣitvaṃ ghorarūpeṇa mṛgatvaṃ puruṣeṇa tu /
paśutvamīśabījena homayedanupūrvaśaḥ

38

ekaidaśabhirmantrīṃ hutvā pūrṇāhutiṃ tataḥ /
sadyena vāmadevena hṛdinā ca vidhānavit

39

śūdratvaṃ homayed dehī vaiśyādīnanupūrvaśaḥ /
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tathā

40

upaniṣkramaṇaṃ nāmānnaprāśanameva ca /
hṛdinā niṣkrama karma cūḍā vai brahmabhiḥ smṛtā

41

athopanayanaṃ kāryaṃ brahmāṅgairdaśabhiḥ kramāt /
mekhalopavītaṃ ca daṇḍaṃ kṛṣṇājinaṃ tapaḥ

42

svādhyāyamagnīkāryañca sandhyopāsanameva ca /
bhikṣābhivādanaṃ maunaṃ brahmacaryaṃ śamodamaḥ

43

gurupasadanaṃ jāpyamanindāmassuhārjavaḥ /
ahiṃsā satyamadrohastyāgaḥ kṣāṃtirapaiśunaḥ

44

dayābhūteṣu lolutvaṃ madivaṃ hrīracāpacalam /
tejaḥ kṣamāśuci śaucamadro * * * * nitā

45

p. ८१)
sarvānanukrameṇaitān gāyatryāṃ daśadhā hunet /
trāyuṣaṃ copākarma godānaṃ ca mahāvratam

46

naiṣṭhikaṃ cāsidhāraṃ ca hunet pāśupatena tu /
tatastā plāvanebhyomaśśivāṃgairabhidhīyate

47

patnīsaṃyojanaṃ kuryāt brahmāṅgaiḥ punareva hi /
kṛtvā darbhamayāṃ patnīṃ momityeva niyojayet

48

ekaikairdaśabhimantrī ekaikenāhutīdaśa /
agniṣṭomotyagniṣṭomo vājapeyokya ṣoḍaśī

49

atirātrāptoryāmaśca somasaṃsthā iti smṛtāḥ /
brahmāṅgaiḥ śivagāyatryā mahāstreṇa śivenava

50

viṃśāhutīrdadyāt ekaikasya viśuddhaye /
pūrṇāhutiṃ tataḥ paścāt sarvasaṃskārakarmasu

51

śivena saṃprayuṃjīta plutenāmṛtavarṣiṇā /
śivena kurute homaṃ yasmin saṃskāra karmaṇi

52

varjā pūrṇāhutīmekāṃ dviguṇaṃ tatsamācaret /
somasaṃsthāvasāne tu sarvamantraiḥ sakṛt sakṛt

53

somavānāhutiṃ dadyād dadhikṣīraṃ ghṛtaṃ madhu /
sahasrakratu madhye tu daśadajñāt paraṃ hunet

54

triṃśattriṃśa tirāhutyā śivena ca vicakṣaṇaḥ /
aśvamedhaṃ tato homedāhutyaṃ pañcaviṃśatiḥ

55

p. ८२)
śivamantreṇa mantrajño * * sthā bhavati dhruvam /
vānaprastha tato hutvā sarvamantraiśca pañcadhā

56

tasmin sarvaparityāgaṃ kṛtvā * * * * yate /
bhikṣutvaṃ homayet tasya sarvamantraiḥ sakṛt sakṛt

57

viśuddhaṃ kalmaṣaṃ bhūyo brahmaloke niyojayet /
sandhānaṃ pūrvavat kṛtvā bhedayitvā tataḥ punaḥ

58

iṣṭvātu pūrvavad devān pūrvokta vidhimārabhet /
brahmatvaṃ vāsu devatvaṃ rudratvaṃ vidhānavit

59

pūrvavatkarmayogena homayet susamāhitaḥ /
kaṭāhaṃ pūrvavadbhitvā dalarudrādigīśvarān

60

pūrvoktena vidhānena yajedbrahmāṇu mūrdhani /
* * * * * * * mejeśaṃ pūrvato nyaset

61

agnirudraṃ svake deśe kālaṃ yāmye niyojayet /
bhayānakaṃ tu nair-ṛtyāṃ vāruṇaṃ tu mahābalam

62

vāruṇyāṃ śoṣaṇanyasya kāmarūpaṃ tatottare /
sarvavidyādhipaṃ rudramaiśānyāṃ tu niyojayet

63

svamantrairarcayetsarvān śivavacchaṃbhumīśvaram /
pūrvoktena vidhānena kṛtvā maṇḍala tarpaṇam

64

tatastu śaṃbhurudratvaṃ janayitvā virodhayet /
śeṣeṣu niṣkṛtiṃ dadyāt viṃśaviṃśāhuti kramāt

65

p. ८३)
viśodhyā pārthivaṃ tatvaṃ varuṇetve niyojayet /
tejo nile tathā * tni ahaṃ krīḍiṣaṇe guṇe

66

prākṛte pauruṣe caiva rāgavidyā kale tathā /
kāle māyāṃ punaśceti vidyāyāmīśvarai tathā

67

sadāśive tathā tatve tathā sakalaniṣkale /
sarvatatvādhipādharmān tatvadharmāstathāparān

68

vidhinānena saṃśodhya kāraṇe conmane nyaset /
athāsarvatatveṣu yajedekaṃ paraṃ śivam

69

tanmantraiḥ sarvasaṃsthārāstatve tatve samācaret /
tasyaiva dakṣiṇāmūrtau kramāt tatvādhipān nyaset

70

taṃ madhye pitu rudrāstāṇyayaiva niyojayet /
pūrvavat sarvakarmāṇi sarvādhvāni samācaret

71

tathaiva conmanībhāvamāhutyante ṣaḍānana /
cavāreva vidhiḥ proktaḥ śarīre śṛṇu sāṃpratam

72

dhenaśudhena śuddhastu bhavatīha na saṃśayaḥ /
pūrvoktena vidhānena dhāraṇābhistu pañcabhiḥ

73

śodhayet sarvatatvāni dehasthāni punarṇamāt /
paśuṃ saṃyojayet pūrvaṃ pūrvoktavidhinā śive

74

sādhikāre śivātīte śuddhasphaṭika nirmale /
karmaṇyeva kṛte tasya śivāśśedo vidhīyate

75

p. ८४)
saptābhirmantritāṃ kṛtvā kṣurikāstreṇa kartarīm /
yojayehīta śikhāsthāne yuktāṃ trimadhureṇa tu

76

śivābījena mantrajño vauṣaḍantena nikṣipet /
śaktisampuṭamadhyasthaṃ kāraṇena niyojayet

77

anamaskaṃ tataḥ paścāt sādhikārādvimocayet /
yamuddiśyakṛtaṃkarma mantradaivatapūrvakaḥ

78

vidhānaśāstradṛṣṭena tat tasya phaladaddhuvam /
yatkṛtaḥ kāmacāreṇa vidhihīnaṃ ṣaḍānana

79

na tena karmaṇā siddhiṃ na sukhaṃ na parāṃ gatim

1

// iti sarvajñānottare kriyāpāde dīkṣāprakaraṇam //
atassaṃkṣepato vakṣye dīkṣāvidhi viniścayam /
cāturvarṇahitārthāya parameśena bhāṣitaḥ

2

saṃhṛtya sarvatatvāni pañcadhā parivartayet /
devatāśca tato bhūyasteṣu mantrān yathākramam

3

pṛthivyāpastathā tejoḥ vāyurākāśameva ca /
etāni pañcatatvāni sarveṣāṃ vyāpakāni tu

4

na vināpañcabhistatvairdeha bandho vidhīyate /
sthūlasūkṣmavibhāgena jñātvaitāni viśodhayet

5

sarvatatvāni śuddhāni viśuddhaiḥ ṣaḍānana /
devaiśca devatāssarve śuddhā smṛtāḥ bhavanti hi

6

p. ८५)
brahmāviṣṇuśca rudraścānanteśa sadāśivau /
pṛthivyādiṣu tatveṣu kramāt tatvādhipāḥ smṛtāḥ

7

teṣāṃ madhyamantrastu vibhiṃtā mantra yā bhavatu /
trayastriṃśatimaṃ śambhoritareṣāsvanāmakam

8

pūrvavidhajanaṃ kṛtvā tathā yoniṃ prakalpayet /
grahaṇaṃ na tathā bhūyaḥ paśusaṃyojanaṃ tathā

9

nivṛtti * samantreṇa sādhayet sādhakottamaḥ /
guhyakena pratiṣṭhāṃ tu vidyāghoreṇa homayet

10

śāntiṃ tat puruṣeṇaiva śāntyatītāṃ śivena tu /
ekaikasya śataṃ jñeyamāhutīnāṃ tu sādhakaiḥ

11

hutaiścaiva tu mucyante paśavojanmabandhanāt /
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tathā

12

janmaniṣkramaṇaṃ nāma annaprāśanameva ca /
adhikāraṃ tathā bhogaṃ layaṃ caiva vidhānavit

13

tataśca srotasaṃ śuddhiṃ tatva saṃśuddhimeva ca /
viyogañca tathoddhāraṃ tatvasandhānameva ca

14

chedaṃ bhedanaṃ dāhametān pūrvavadācaret /
pṛthivyādiṣu tatveṣu tataḥ kuryānniraṃjanam

15

pūrvavad deha saṃśliṣṭān śodhyatatvā śivaṃ nayet /
punarevaṃ pravakṣyāmi guhyādguhyataraṃ param

16

p. ८६)
saṃskārarahitaḥ karmā bhitvā kevala yojanaḥ /
iṣṭvā devaṃ śivaṃ śāntaṃ prāsādamamitaujasaḥ

17

sahasrāhuti homaṃ tu brahmāṅgaiḥ punarācaret /
bhūyopyaṣṭa sahasraṃ tu datvā devasya ṣaṇmukha

18

saṃhṛtya pudgalaṃ paścāt śivāgreva niyojayet /
tataḥ sandhāya tatvāni punarmūlena bhedayet

19

tatastenaiva mārgeṇa bindutatve niyojayet /
amanaskaṃ yathā pūrva vāsatatvaṃ ṣaḍānana

20

kṛtvā tu dehasaṃśliṣṭān punastatvaṃ niyojayet /
pūrvoktena vidhānena yojayitvā paśuṃ śivam

21

tathā caiva śivāścedaṃ kṛtvā kuryādanāmayam /
evaṃ dīkṣā samānā yāgacaṇḍeśvarasya tu

22

kṛtvā pūrvaṃ guroryāgaṃ apare'hani putrakaḥ

23

gururapyātmasaṃśuddhyā vidyādevaṃ vidhānataḥ /
śivādīyovidātmāyaṃ gurupaṃti punarvrajet

24

śāstropadiṣṭamārgeṇa vāruṇyāmīśvarasya tu /
padmasaṃsthānyajanmantrī maṇḍale hṛṣṭamānasān

25

sadāśivamanantaṃ ca vidyārudraṃ sahomayā /
viṣṇunaddeveśaṃ brahmāṇaṃ skandameva ca

26

samayikaṃ putrakaḥ paścāt pūjya śaṃbhuṃ tathā guru /
p. ८७)
gandhapuṣpa savitrādhyairvastrālaṃkāra vāhanaiḥ

27

pūjayitvā vidhānena tathātmānaṃ nivedayet /
evaṃ niveditātmā tu gurupāśairvimucyate

28

adha prabhṛti bhagavanyo videho mamātmakaḥ /
yuṣmadīyo vikalpena śaṃsyavālyaśca te sadā

29

evaṃ guruvaśo bhūtvā santuṣṭo yāvadāyuṣaḥ /
anujñāto yadā tena kuryāt kāryāṇi suvrataḥ

30

agnikāryaṃ japaṃ pūjā dīkṣājñāna vratāni ca /
vṛthā teṣāṃ vijānīyāt gururyeṣāṃ na devatā

31

guruḥ pitā gururmātā gururdevo guruḥ suhṛt /
gurostu na paraṃ kiñcidityāha bhagavān śivaḥ

32

jñānājñānena divyenācodghāṭayati cakṣuṣī /
ajñānatimirākrānte tasmājjñānamayo hi saḥ

33

siddhavidyādharān bhogān sadevāsura mānuṣān /
prāpnuvanti samāyukta guruṇoktena karmaṇā

34

gurupadiṣṭamārgeṇa prāpnuvanti paraṃpadam /
tasmādādau guruḥ proktaḥ paścād devo niraṃjanaḥ

35

dīkṣayā tu paraṃ jñānaṃ nayate śāśvataṃ yataḥ /
tasmānnāstatra boddhavyaḥ gurubhyaḥ parato guha

36

guravastoṣitā yenāhaṃ rudragaṇaiḥ saha /
toṣito nātrasandehastathā devāssavāsavāḥ

37

p. ८८)
avajñānena kruddhena narake patanaṃ dhruvam /
tasmādevaṃ viditvā tu guruṃ naivāvamānayet

38

āsanaṃ śayanaṃ yānaṃ narohedgurusannidhau

39

(nādhyāpanaṃ prakurvīta)
guroṃ nimnāsano bhūtvā sa tiṣṭho tatparāyaṇaḥ /
citrāṃ naivāgrato dhāryaṃ noṣṇaṃṣaṃ na ca pāduke

40

kirīṭādyujvalājvalāṃ tyevaṃ na kuryād gurusannidhau /
nādhyāpanaṃ prakurvīta vyākhyānaṃ śiṣyasaṃgraham

41

guroścaiva samīpastho guruśiṣya prabodhanam /
na śrotavyā gurornindā śāstranindā tathaiva ca

42

devasya deśikānāñca munīnāñca ṣaḍānana /
gurorjyeṣṭhaṃ kaniṣṭhaṃ vā bhrātaraṃ na vyati kramet

43

tathā caivātmano jyeṣṭhān sarvān paśyed guruśiva /
dīkṣābhiṣeka jyeṣṭhena kaniṣṭhasya kadācana

44

tapovidyādhikasyāpi * tavyaṃ nābhipādanam /
sarvato guravo jñeyā ye cānye pūrvadīkṣitāḥ

45

mānyāḥ pūjyāśca te nityaṃ guravonyatra ṣaṇmukha

1

iti śrī sarvajñānottare kriyāpāde kalātatvapañcatatvadīkṣāprakaraṇam //
na prāptopi parāṃ dīkṣāṃ gurubhuktopi yatnataḥ /
kālenānta sthito yasya tasya mokṣāḥ kathaṃ bhavet

2

kiṃ pradā tasya saṃkleśo mokṣamuddiśya yaḥ kṛtaḥ /
p. ८९)
kiṃ kiṃcid vidyate karma tasya dharmokṣa sādhanam

3

gurubhaktāya śāntāya satyācārāya suvrata /
mṛtasyāpi varaṃ skanda dīkṣākarma vidhīyate

4

* * * * * * * vidhisaṃkṣepavistaram /
api kalpamati kuryād ekaścitta samāhitaḥ

5

tatvāni devatā bījaṃ kalikaiḥ karavīrakaiḥ /
uccārya vinyasen mantrī darbhai putnīśake kṛte

6

snāpayitvāstra bījena pañcagavya śivāmbujā /
saṃsthāpya dakṣiṇe pārśve tasya nāma hṛdi nyaset

7

athavā vyomasaṃsthāne gomayena ṣaḍānana /
sammantrya pañcagavyena kṛtvā tasmin niyojayet

8

śaktitrayatyenettāsu dharmādharma ca ṣaṇmukha /
tadevālambhanaṃ kṛtvā tasmāt saṃhṛtya homayet

9

tatastu mūrdhni āgavya yāvat pādatalāntakaḥ /
vinyaset sarvatatvāni tatvairdevā na tu kramāt

10

bindu tatve nyasen mūrdhni tatra bindu niyojayet /
śāntīṃ ca niṣkale sthāne dhyātvā sarvānidho mukhāt

11

mūrdhnitho khaṇḍikordhvaṃ tu nyased devaṃ sadāśivam /
tatrāstathasya saṃlīna vinyasecchaktimaṇḍalam

12

jihvāyāṃ vaktra madhye tu tatra vidyāṃ ca yojayet /
aṣṭau vidyeśvarān mantrī grīvāyāṃ bāhu saṃdhiṣu

13

p. ९०)
māyāṃ vai yāmapārśve tu nyaset kālaṃ tu dakṣiṇe /
kalāmurasisaṃsthāpya hṛdaye nīlalohitam

14

tatrāparam punarvidyāṃ tatraiva puruṣaḥ smṛtaḥ /
rāgopi rañjakastasya vidya prabodha lakṣmaṇaiḥ

15

avyaktamudare dhyātvā nābhau sūkṣmāṇi vinyaset /
śabda sparśaṃ ca rūpañca rasogandhaśca pañcamaḥ

16

pṛṣṭhavaṃśe guṇaṃ nyasya tatraiva puruṣatrayam /
nābhi meḍhrāntare buddhi mahaṅkṛtiśca sandhiṣu

17

yonyaṃ vyomeśvaraṃ devaṃ vyoma madhye niyojayet /
tatraiva yojayed vāyuṃ guhyādguhyāṣṭakāvṛtam

18

yonabhyantarataḥ skanda vittasthāne hutāśanam /
tasyādho vāruṇaṃ tatvaṃ yāvadhā jānumaṇḍalaḥ

19

tasyābhyantare lokān yāvadāmuśla kīlakau /
lokādau vinyased devān brahma viṣṇu maheśvarān

20

gulphāya po * * praṃte tu kiñcidabhyantare guha /
cintayet saptapātāla narakāṃstu tala sthitau

21

pādāṅguṣṭhe tu deveśaṃ kālādhipatimīśvaram /
sthāpayitvā vidhānena punarabhyarcayet kramāt

22

saṃcitya sahitā nyadhva mūrdhni ārabhya mantravit /
pādādārabhya tān sarva aṃsau saṃsthāpya śodhayet

23

p. ९१)
yāgaṃ yathocitaṃ kṛtvā tatve yoni manu kramāt /
kalpayitvā yathā pūrvaṃ paśuṃ saṃhṛtya yojayet

24

garbhādhānāditaḥ kṛtvā sarvakarmāṇi pūrvavat /
tatvātu sarvatatveṣu tathā saṃyojayecchive

25

kṣīrājyadadhisaṃmiśrāaṃ sūcyagre saṃvyavasthitām /
kṛtvāgnau homayet paścāt tāṃ tu puttalakāṃ budhaḥ

26

athavā punarapyevaṃ sthūlasūkṣmavibhedataḥ /
vyomānilānalāmbhorvīḥ pañcatatvāni yojayet

27

teṣāmantargatānyaset sarva tatvāt ṣaḍānana /
kalābhirvyāpitāstāṃśca śānti śṛṇyādibhiḥ kramāt

28

kalayā śṛnyayā lauptamākāśaṃ baindavaṃ param /
vyāpta sadāśivaṃ tatvaṃ śāntayā vāyurūpayā

29

tasyāyo yā padaṃ vyaktaṃ vidyāyā tejarūpayā /
avyaktādyāvadaṃbhoṃtaṃ vyāpta caiva pratiṣṭhayā

30

sa cāhyābhyantaraṃ paścāt brahmāṇḍaṃ tu prattaya /
vyāpitaṃ saharudraiśca dhmātacākerā bhayam

31

yadeva śranyayā vyāptaṃ tacchūnyamiti cocyate /
vāyavyayāgato vāyustejasteja sadyāprataḥ

32

āpo vāruṇayā prokto urvī pārthivayā vṛtā /
yadantaraṃ yathā vyāptaṃ tasya nāmnā tu tatsmṛtaḥ

33

p. ९२)
bahirevaṃ sthitā vyāpti śarīre śrāsu tatvataḥ /
śodhanān kramaṃ caiṣāṃ paśumāśritya saṃsthitaḥ

34

saṃcintya pūrvavadrūpaṃ tathā nāḍīrvicintayet /
śaktitrayaṃ nyaset tāvaddharmādharmau ca ṣaṇmukha

35

tanmātraiḥ pañcabhiryuktaṃ guṇaiśca tribhirāvṛtaḥ /
manobuddhirahaṃkārairavyaktena hṛdi pudgalaḥ

36

bhruvo karṇāntarādūrdhvaṃ śratyeśranye kalānyaset /
tasyādho hṛdayādūrdhvaṃ manile śāntimeva ca

37

hṛdayādrāva meḍhrāntaṃ vidyāṃ tejasi yojayet /
meḍhrādho yāvajānvantaṃ pratiṣṭhā varuṇā nyaset

38

tasyādhaḥ pārthivaṃ tatvaṃ yāvat pādatalāntikam /
nivṛttiṃ yojayet tatra dhyātvā pūrvavadarcayet

39

vidyeśvaraṃ yaṃ bījaṃ kalāśrutyāṃ prakalpayet /
kavacādi śivāaṃgāni punaśśatyākāḥ kramāt

40

urvīvārṇabījābhyāṃ tejasā nilakhātmabhiḥ /
saṃyuktāste smṛtāstatvā yomādhyākṣmāvasānikāḥ

41

hrasvādau ye stvarāpañca napuṃsakavivarjitāḥ /
tanmātrasthe tu vijñeyā gandhādyādeśikottamaiḥ

42

ahaṃkāraśca saṃjñaṃ tu ambudhīnīti saṃjñakam /
makārastu manaḥ proktaḥ * tamaḥ parikīrtitaḥ

43

p. ९३)
rakāraṃ tu rajo viddhi saṃsatvaṃ tu nigadyate /
yakāraṃ prakṛtiṃ skanda parikalpyaviśodhayet

44

pṛthivyādīni tatvāni nivṛttyādi viśodhayet /
gandhādi pañcasūkṣmāni sadyādibhiranu kramāt

45

tritatvena tu hotavyamahaṃkārādikaṃ kramāt /
praṇavena vidhānajño homadhīta guṇatrayam

46

tatve tatve tu tatvajñaḥ pañca sūkṣmāṇi śodhayet /
guṇatrayaṃ tathā vyaktaṃ manobuddhimahaṃkṛtaḥ

47

ekaikasyāhutiśattaṃ dadyācchuddhena sarpiṣā /
tilairvāghṛtasaṃmiśraistaṇḍulai rājya saṃyutaiḥ

48

śrīphalairbilvapatrairvā puspairvā'rdhāñjikaiḥ śubhaiḥ /
homayeta tatodiṣṭaṃ taistu pūrṇāhutiṃ tathā

51

pūrvavat srota śuddhistu tatva saṃśuddhinaiva ca /
kramāt saṃdhāya tatvāni tayā hitvā śivaṃ nayet

50

evaṃ dīkṣā mṛtasyoktā jīvatopi hi ṣaṇmukha /
samayādibha nirmuktā sukha bandhād vimucyate

51

sṛṣṭisaṃhāranyāyena pṛthagata dhvani kalpanā /
dīkṣā saṃhārataḥ kāryāranayoravisaṃmatā

52

vipannasyākhilaṃ karmā hanyekasmin samāpyate /
ācāro'yaṃ sthitaṃ skanda sidhyartham jīvitasya tu

1

iti sarvajñānottare kriyāpāde mṛtakadīkṣāprakaraṇam //
atha paraṃ pravakṣyāmi samayācāra laṃghane /
yathā viśuddhayate dehī vipannopa ṣaḍānana

2

mṛdambhunā tu saṃśoddhyāstra japtena mantravit /
ālipyāmalakaiḥ pūtaiḥ sthāpayitvā śivāṃbhasā

3

bhasmasnānaṃ vilomena kṛtvā tu pariyāpayet /
gandhapuṣpairalaṃkṛtya udaka pāda niveśayet

4

raktagandhaistathā puṣpairajaivastropavītakaiḥ /
saṃ cādyavastrasaṃyuktajastrajāpibhirutkṣipet

5

nītvā tu śāṃkari dīkṣāṃ śucisthāne nidhāpayet /
ni-ṛti plavanaṃ tatra śivakṣetraṃ prakalpayet

6

caturhastāyataṃ nimna dvihasta samavistaram /
astra japtaistu tatkīlairvidikṣu kīlito bahiḥ

7

vilomaṃ raktasūtreṇa kavacākhyena veṣṭayet /
pītena rajasāvatraṃ tasya madhye samālikhet

8

tryaśramañca samāyuktaḥ śṛṃgāṭakaṃ tathopari /
raktena rajasā taṃ tu sarvadhānyamayena vā

9

pūrvoktena vidhānena tatra vahniṃ prakalpayet /
astreṇa prastarāṃ darbhān pyutkrameṇa tu devatāḥ

10

paryukṣaṇaṃ tathā kuryādarcinābhyukṣaṇaṃ tathā /
srucaṃ sruvaṃ ca homānte śavasthoparivinyaset

11

p. ९५)
pūrvavacchodayedājyamabhirvārya vilomataḥ /
tathaivodghāṭanaṃ kuryāt niṣṇatiṃ ca ṣaḍānana

12

tarpayitvā tathā vahniṃ datvā pūrṇāhutiṃ tataḥ /
aiśvaryādi vilomena mantra siṃhāsanaṃ nyaset

13

sandhyādi mantra vinyāsaṃ datvā deheṣvake guha /
śive śivāsane caiva tathā homaṃ samācaret

14

pūjayitvāya tathā nyāyaṃ gandhapuṣpaiḥ pavitrakaiḥ /
arghyapādyādibhiścaiva yathāśaktyā vicakṣaṇaiḥ

15

tataḥ saṃcintayennāḍīḥ divyarūpā manoramāḥ /
tataściti * nettatra candanāgarudādibhiḥ

16

yathāvāsaṃ bhavet tasya kucavastroktaraṃ gṛha /
punarabhyukṣya tu pretaṃ mātra bījena ṣaṇmukha

17

citi madhye niyuṃjīta vastraṃ caṃ na ghṛtaplutaḥ /
tataḥ saṃcintayennāḍīṃ tasya dehe vicakṣaṇaḥ

18

svasaṃjñāṃ hṛdi saṃsthāpya taṃ madhye pudgalaṃ nyaghe /
tataḥ saṃdhāya tatvāni pādādārabhya mantravit

19

hitvā tu tāṃ tathā bhūdhaḥ paśuṃ saṃyojayecchive /
tatra saṃdīpayed bahiṃ tamastāda pradakṣiṇaḥ

20

astrabījena mantrajña āgneyīdhyāraṇaṃ smaret /
avicchinnāṃ tathā rāma ghoyastrābhimantritāḥ

21

p. ९६)
bhrāmayitvāstrabījena jaladhārāṃ nidhāpayet /
tatojalaṃ prajed vidvān snātvā datvodakaṃ śuciḥ

22

yāgaṃ yathoditaṃ kṛtvā nivedyeśaṃ kṣamāpayet /
evaṃ vimucyate dehī samayādi vilaṃghane

1

ajñānājjñānato vāpi kṛtau tvaṃ teṣṭhi karmaṇi /
iti śrīsarvajñānottare antyeṣṭiprakaraṇam //
evaṃ dīkṣā tvayā khyātā mṛtānāmapi śaṃkara /
tathaivācāra rahitāmantyeṣṭiḥ pāśaśodhinī

2

naiṣṭhikānāṃ samākhyāhi brahmacaryo jitātmanāḥ /
jñānacaryānvitasyāpi kālākasya gatirbhavet

3

jñānācaryā dvitau bauddhau buddhi tatvamavāpnuyāt /
tāmasaṃ jinabhaktānāṃ prāpnuvanti * * * *

4

ye bhavantya jitātmānasteṣāṃ muktistu dīkṣayā /
caivatāni paśyanti muktisthānāni ṣaṇmukha

5

muktisthānaṃ bhavedekaṃ vimalaṃ sarvato mukham /
acalaṃ bāsakaṃ śāntaṃ liṅgāśraya vivarjitaḥ

6

tasmin niyojanmantrī śodhya tatva krameṇa tu /
yo casminnāśrito liṅgī tamādau pūjayet tataḥ

7

tarpayitvā tathā samyak prāyaścittaṃ viśodhayet /
pañcarātraṃ trirātraṃ vā kṣapayitvā ṣaḍānana

8

paścādaṣṭa sahasraṃ tu astra bījena homayet /
p. ९७)
bhūyopyaṣṭasahasraṃ tu mūlamantreṇa homayet

9

bhūtvā dīkṣāparākāryā saṃsārṇava tāriṇī /
naiṣṭhiko dīkṣitastvena nityamapyabhicārataḥ

10

śivaśāstraparonityaṃ śivahomarataḥ śuciḥ /
śivārcana śivadhyāyī śivajāpi sadā bhavet

11

a * la kāṃkṣiṇa skanda nānugrahaṃ kariṣyati /
dvāvevāśramiṇau śaive gṛhastha brahmacāriṇau

12

lokānugrahakartārau parivrāṭ tāpasau na hi /
evaṃ kāryādhikāroyaṃ yāvat saṃkrāmato nyataḥ

13

saṃkrāmitādhikārastu karmaśanyā samācaret /
gṛhastha brahmacāritvaṃ saṃjñāmātraṃ tu kevalam

14

pāramārthikameteṣāṃ nāśramo nāśramakriyā /
yadarthaṃ kṛta karmāṇo niyuktau parame pade

15

tadarthaṃ nāśramaḥ proktaḥ śivaśāstra samāśritaḥ /
pūrvasandhyā japaṃ homaṃ yacca karma kramāgataḥ

16

sthityarthamācaret kiñcit satataṃ mantra tatparaḥ /
yasmin varṇo sthito dīkṣāṃ prāpto dehī śivātmikām

17

tatraiva saṃsthito nityaṃ śivadharmaṃ prakalpayet /
yaduktaṃ śivaśāstre'smin nyuktaṃ karmaṣaḍānana

18

tadavaśyaṃ tu kartavyaṃ tadvilaṃkhya vilaṃghanam /
p. ९८)
ājñeyaṃ kāraṇā jñeyā novikalpyā kadācana

19

siddhe yaṃ sādhanaṃ nāsti dūṣaṇaṃ na ca vidyate /
na puṃ hi ya*(?)rṣakaṃ vākyaṃ daivikaṃ riṣistathā

20

na devaiḥ brāhmaṇo vākyaṃ vaiṣṇavaṃ padmajanmanā /
na śaivaṃ viṣṇunā vākyaṃ bādhyate tu kadācana

21

yo bhi bādhati mūḍhātmā saṃ naṣṭo mūḍhacetanaḥ /
uttarottara vaiśiṣṭyaṃ sarveṣāṃ parikīrtitam

22

vākyānāṃ vākyavit prājñaistathā guhyaṃ hitaiṣibhiḥ /
* varṇāśramācāra prāyaścittāśca laukikāḥ

23

sambandhādaśadharmāśca prasiddhāṃ nā vicārayet /
garbhādhānāditaḥ kṛtvā yāvadud bāhameva vā

24

tāvaṃ tu vaiṣṭikaṃ karma paścād vai vetyananyabhāt /
na mukhya pravatyā ca skanda lokaṃ dharmān samācaret

25

na cānya śāstreddiṣṭāṃ na cānyaṃ devatāṃ smaret /
viśuddha bhāvanā yukta śivaika gata mānasaḥ

26

viśuddha māpnuyāt stānamacintya sarvaga mṛva /
śabalaṃ karmasandeha dyatkṛtaṃ kṛtakodbhavam

27

neha mantraphalaṃ tasya naikānte sukhadaṃ bhavet /
yamevecchati saṃprāpta śuddhakarma samāśrayet

28

tatkarma paratāṃ nityaṃ sukhī ta * davā svyataḥ /
p. ९९)
śāstrasyaivā virodhena śuddha karmājitendriyaḥ

29

anenaiva svadehena sidhyate nātra saṃśayaḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāśśūdrāśuddhastu sādhakāḥ

30

suvarṇādānu pūrveṇācāryāśca ṣaḍānana /
śraddhadhānāna sūyāśca karmajñāḥ karma tatparāḥ

31

anuraktābhiṣaktāśca te tvānugrahakāḥ smṛtāḥ /
kṛṣṇavarṇamṛgo yasmin carate tu ṣaḍānana

32

taddeśaṃ yājñikaṃ vidyāt yaśca viprairadhiṣṭhitaḥ /
yatra viprāssadācārā yatayaśca tapodhanāḥ

33

saṃnidevāstathā vedāḥ puṇyadehāṃ tamādiśet /
taddeśa kulasaṃbhūtā ācāryāśśāstrasaṃmitāḥ

34

śivaśāstraṃ parāṃ nityaṃ śivārcāgniparāyaṇāḥ /
āpādamastakaṃ yāvat bhasmasnānaṃ dvijasya tu

35

nābherūrdhva hrapasyoktaṃ māratnena tu bhasmanā /
vaiśyasya paṭṭikā proktā śūdrasya tu tripuṃḍrakaḥ

36

bhasmanā brahma japtena yathāsthāneṣvanukramāt /
brāhmaṇasya jaṭāślaṣṇāḥ kanakāḥ parikīrtitāḥ

37

sthūlāstadviguṇo jñeyā kṣatriyasya tu vyantarāḥ /
vaiśyasyaikā śikhā sthāne tathā śūdrasya kīrtitāḥ

38

hrasva ślakṣṇānusaṃyuktāssaṃyatasya jitendriyaḥ /
p. १००)
yajñopavīta sūtraṃ tu vipre pañcasaraṃ mṛtam

39

trisaraṃ kṣatriyasyoktaḥ vaiśyasya dvisaraṃ smṛtaḥ /
śūdrasyaika saraṃ jñeyaṃ nityamavyabhicāriṇaḥ

1

arcāyāmagnikārye vā sandhyā kāle ca nānyathā /
iti śrīsarvajñānottare liṅgoddhārādiprakaraṇam //
abhiṣeka vidhānaṃ tu saṃpravakṣyāmyataḥ param /
hitāya deśikaṃ drāṇāḥ yathā śambhu mukhāccyutaḥ

2

pūrvokte bhūtale śuddhe gomayenopalepi te /
sarvaśobhābhiramye tu sarva gandha vibhūṣite

3

sutithau vāra nakṣatre muhūrte karaṇānvite /
śubhagrahodaye lagne śakune maṃgalairyute

4

satyavrata caraṃ dāntaṃ tyāgayuktaṃ dayānvitam /
prasannavadanaṃ dakṣaṃ gurubhaktaṃ dṛḍhavratam

5

śaucācārasusaṃpannaṃ yogayuktaṃ jitendriyam /
śivabhaktaṃ sadāśāntaṃ śiṣyaṃ tantrasya pāragaḥ

6

yāgammutvā yathoddiṣṭaṃ dīkṣā nivṛtya mantravit /
tatobhiṣecayet taṃ tu yuktāyukta vicārakaḥ

7

vīṇāveṇu mṛdaṃ gādyaiḥ kāhalaiḥ paṭahādibhiḥ /
śaṃkhatūryaninādaiśca nṛttageya samanvitaiḥ

8

sarvamaṃgalasaṃyuktamabhiṣekaṃ samārabhet /
p. १०१)
yāgadakṣiṇapūrveṇa paścime vottareṇa ca

9

yatodvāraṃ nābhi paścāt taṇḍulaṃ parikalpayet /
dvātriṃśadāṃgula vistāramucchrāyaṃ tāvadevabhiḥ

10

cataraśraṃ samaṃ śuddhaṃ madhye kamala bhūṣitam /
pūrvavat pīṭhavinyāsaṃ tasmin saṃsthāpya pūjayet

11

śuddhapadmāsitaṃ snātaṃ mantrālaṃkṛta vigraham /
tataḥ kumbhānyathā pūrvaṃ pūrvādārabhya kalpayet

12

śivakumbhavidhānena mantradevata saṃyutam /
aṣṭau vidyeśvarān mantrī aṣṭabhiḥ saṃniyojayet

13

catuṣvaṃgānyathāsthānaṃ pañca brahmāṇi pañcasu /
astrajaptaṃ kurusvaikaṃ śivajaptaṃ tathā paraḥ

14

gāyatryā camanārthaṃ tu vanyāṃ pari kalpayet /
śatamaṣṭottaraṃ japtvā śivākhyamabhimantrayet

15

prathamaṃ cāstra bījena snāpayitvā vidhānavit /
vidyeśvaraistataḥ paścādanantādyairyathā kramāt

6

brahmabhiścānupūrveṇa punaraṅgānyanukramāt /
abhiṣekaṃ śivenaiva paścāt kurvīta ṣaṇmukhaḥ

17

tato gandhaiśca puṣpaiśca vastrālaṃkārapādukaiḥ /
brahmasūtra pavitrādyaiḥ rbhūvya paṭṭaṃ nivedayet

18

pūjayitvā vidhānena śivavantaṃ tu deśikaḥ /
p. १०२)
śiva samīpaṃ samāśrityādhikāraṃ samarpayet

19

guruṇāyo'dhikārastu gamavatsasamarpitaḥ /
adya prabhṛti yogīndra sodhikāro mayā tvayi

20

anugrāhyāstathā śiṣyāśśāstradṛṣṭena karmaṇā /
śrotavyaṃ śivaśāstraṃ ca śrāvaṇīyaṃ tadarthinām

21

saṃvatsaroṣite śiṣye dīkṣāṃ nirvartayedbudhaḥ /
sāyake mantra dīkṣāṃ tu yasmin tatve bhiṣicyate

22

itareṣvāhutīṃ datvā śivahastaṃ prakalpayet /
samayā mṛpayet paścāt brahmāṅgāni tathaiva ca

23

na niṃdyā tu kāraṇaṃ devaṃ tacchāstraṃ ca śivodbhavaḥ /
deśikaṃ putrakaṃ caiva gurorvākyaṃ na laṃghayet

24

sutikāyāṃ na saṃsparśaṃ chāyā caturalaṃghanāt /
yatnena varṇayet prājño deva jagdhaṃ ca saunikam

25

ityetā samayāstantraiḥ samāsāt parikīrtitāḥ /
pālānāṃ tu śivaṃ yānti sannirodhaṃ tato nyathā

26

piṇḍa mantrāsthatastrāvyāvatsarātmā śivaśivastathā /
samayajñeṣvidaṃ jñānamatha ūrdhvaṃ na dāpayet

27

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ strī śūdrādi napuṃsakāḥ /
dīkṣākāle tvamīmāṃsyā jñānadāne vicārayet

28

tricatuḥpañcabhiḥ vipra kṣatriye nava saptabhiḥ /
p. १०३)
aṣṭabhirdaśabhirvaiśye śūdre viṃśatyā dāpayet

29

uttamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ śivaśāstrātmakaṃ guha /
guhyādguhyataraṃ guhyaṃ bhavitavyaṃ prayatnataḥ

30

nā śiṣyāya pradātavyaṃ nābhaktāya na nāstike /
na guru dveṣiṇe caiva kanyaśāstraratāya ca

31

yasya deve parābhaktiḥ nityaṃ gurau ṣaṇmukha /
nānyaśāstre yathā bhaktirjñānaṃ tasminna sa yojayet

32

na jalpa śivaśāstreṇa prakurvīta kadācana /
na voraṇaṃ kuryāt daśad dejanasaṃ * * * *

33

vivikte nirjane ramye pūjyavidyādhipaṃ gurum /
jitendriyaḥ śuciḥ snātaḥ śivajñānaṃ tu śrāvayet

34

śrotavyaṃ ca tathā bhūtaistacchaktaistā parāyaṇaiḥ /
ādāvante ca saṃyojya guruṃ saṃbhāva bhāvitaiḥ

35

paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ caturdaśyaṣṭameṣu ca /
nādhyāpayecchivajñānaṃ grahaṇāya na sandhiṣu

36

saviśeṣa japaṃ pūjā vrata homaṃ samācaret /
dānopavāsaniyamāt sarveṣve teṣu ṣaṇmukha

37

kṛtaghnā nāstikāḥ krūrāḥ nissatyāḥ kalaha priyāḥ /
māyāśāṭhya samopetā bhūmaṃte tantra hāriṇaḥ

38

pṛcchanti madhurairvākyai śeṣamutvādya vā punaḥ /
p. १०४)
teṣāṃ na viśvaseddharmān yadīcchecchāntimātmanaḥ

39

evaṃ kāryadhikāro hi yāvat saṃkramitonyataḥ /
saṅkrāmitādhikārastu karmasanyāsamācaret

40

sādhakasyābhiṣekastu evaṃ vatsa vidhīyate /
ācārya sādhakaścaiva dvāvetau tulyamaṅgalau

41

samāpta vidyo kartavyo gurussādhaka eva ca /
sakāma sāyako jñeyā niṣṭhā me deśikaḥ smṛtaḥ

42

eka eva kriyākāro bhāvabheda pradhaktayoḥ /
solpaṃ homaṃ japadhyānaṃ kurute deśikassadā

1

karmaniṣṭhā pratiṣṭho hi satataṃ sādhakottamaḥ /
iti śrīsarvajñānottare kriyāpāde abhiṣekaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi snānaṃ vitrānusārataḥ /
pañcabhiḥ kalaśairvāpi pūrvokta vidhikalpitaiḥ

2

aṣṭo vidyeśvarān mantrī ekasmin viniyojayet /
dvitīye pañca brahmāṇi tṛtīyaṃga catuṣṭayam

3

astu yuktaṃ caturthaṃ tu śivakumbhañca ca pañcakam /
abhimantrya yathā nyāsaṃ pūrvavat snānamācaret

4

caturbhirvāyathākumbhairabhiṣekaṃ samācaret /
vidyeśvarādyayā pūrvaṃ brahmāṅgāni ca mantravit

5

ekasmin kalaśe yojyamastrayuktaṃ tṛtīyakaḥ /
p. १०५)
caturthaṃ śivakumbhaṃ tu abhiṣiñceta pūrvavat

6

athavā dvau punaḥ kumbhau abhiṣekāya kalpayet /
ekasmin sarvamantrāṃśca śivakumbhaṃ tṛtīyakaḥ

7

brahmapatrapuṭairvāpi śaṃka śuktyāthavā punaḥ /
abhiṣekaṃ prakurvīta tato'nujñāpayet punaḥ

8

puṣpairvā manasā vāpi vācā vāpi praśasyathā /
ananujñātamantrastu na kuryānmātrikāṃ vidhim

9

stuvaṃ srucākṣasūtrañca saṃgrahet tat tataḥ kramāt /
trikālamarcanaṃ japaṃ homaṃ samācaret

1

iti sarvajñānottare kriyāpāde saṃkṣiptābhiṣekaprakaraṇam //
sruvasyāvakṣasūtrasya vidhānaṃ śṛṇu tatvataḥ /
japasya siddhi dravyāṇi pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ

2

sruvaṃ hasta pramāṇaṃ tu ādhāroṅguṣṭha parvataḥ /
bāhu mātraṃ srucaṃ jñeyā puṣkaraṃ saṃni sannibhaḥ

3

pālāśāśvattha bilvaṃ tu vaikaṃkataṃ tu vā punaḥ /
kṣālayitvāstrabījena dhāraṇābhirviśodhayet

4

tataśca pañcagavyena punargandhodakena tu /
tritatvaṃ śaktibījaṃ tu yojayedubhayorapi

5

gandhapuṣpairalaṃkṛtya dhūpaṃ dadyād vidhānavit /
saptarātraṃ sthitiṃ kṛtvā paścāddhomo niyojayet

6

p. १०६)
putradīpa phalaṃ vṛkṣo madho gatvā viśodhayet /
khasasyaṃ gomayaṃ grāhyaṃ punastatro vilepayet

7

siktvātu pūrvavanmantrī astragandha śivāṃbunā /
śivī kṛtvā tu taṃ vṛkṣaṃ śivavat prati pūjayet

8

purastādagnikāryaṃ tu śāstra dṛṣṭena karmaṇā /
kṛtvā bhūta baliṃ datvā paścādakṣāṇi saṃharet

9

madhye śākhā samudbhutairmantramāvartayecchivaḥ /
pūrvaśākhodbhavaskanda jape tatpuruṣaṃ bilam

10

aghoravāmadevau vā sadyojātāṅgameva vā /
ye yathāvasthitā mantrāstaistutān parikalpayet

11

vāyavyānala māhendu varuṇāvātha miśrakāḥ /
tebhisvastrotajairakṣai sarve sidhyantya saṃśayaḥ

12

kaṃnyākartitu sūtreṇa triguṇaṃ triguṇe na tu /
akṣamālā prakurvīta śuddhe nāstrodakena tu

13

śatamaṣṭottaraṃ vāpi catuḥpañcāśadeva vā /
saptaviṃśati vā mantrī akṣamālā śubhāsmṛtā

14

śaktinyāsaṃ purākṛtvā tasmin sūtre nidhāpayet /
vedhayedastrabījena protayeddhṛdayena tu

15

anyonya saṃsthitaṃ kṛtvā mukhaṃ teṣāṃ susaṃhṛtān /
nirujāṃti praṇān śuddhān na bhinnāmala varjitān

16

p. १०७)
tataḥ śivāmbhasā kṣālyaṃ punargandhairvibhūṣayet /
svastrote vinyasecchaktiṃ vīrapatrastathopari

17

mūyūracandrakaiśchādya paścādakṣāṇi yojayet /
vīrapatrasya tathā caiva paścādālabhanaṃ kuru

18

svamantraṃ pūjayet tatra gandhapuṣpairanukramāt /
śivībhūtaṃ tu tatsūtraṃ saṃpuṭitvā dine dine

19

tatassamudgake mantrī māṃtrālabdhe nidhāpayet /
sauvarṇe rājate caiva tāmrasiddhorthakepi vā

20

grahaṇaṃ mokṣaṇaṃ caiva sthāpanaṃ ca vidhānavit /
hṛdaye tu kartavyamarcanaṃ ca vilepanam

21

ataḥ saṃkṣepato vakṣye bhūyokṣasya vidhiṃ param /
āhṛtya nipuṇānakṣān astrajaptena bhasmanā

22

saṃśodhyavāri yuktena dhāraṇā nipuṇaḥ kramāt /
tatastu pañcagavyena punargandhodakena tu

23

tataḥ śivāmbhasā kṣālya punargandhairvibhūṣayet /
yāgaṃ kṛtvā yathoddiṣṭaṃ pūrvokta mekhalaṃ yathā

24

tatastu prāṇasaṃghātamākṛṣya hṛdi maṇḍale /
tritatve madhyago bhūtvā japaṃ kuryāt samāhitaḥ

25

tritatva madhyago bhūtvā japaṃ kuryāt samāhitaḥ /
tribhistu culakairnityaṃ yāvat saṃkhyā prapūryate

26

p. १०८)
tāvatat gandhatoyena śivasya japamarpayet /
japaṃ kṛtvodisaṃkṛtvā punarīśaṃ prasādhayet

27

tamākṛṣya tathaivaiha vratamantraiḥ samācaret

1

iti śrīsarvajñānottare kriyāpāde japādiprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vratānāṃ vratamuttamam /
śivavratamitikhyātaṃ sarvadā surapūjitam

12

viśuddhaṃ pāṇḍaraṃ janma śuklavāsonulepanam /
śuklayajñopavītī ca jaṭāmakuṭa maṇḍitaḥ

13

sarvābharaṇasaṃpanna śuklamālā vibhūṣitaiḥ /
carubhūt brahmacaryasya śivāgni gurupūjitaḥ

14

mantramūrti śivasyaiva yathāpūrva prakīrtitam /
tathā vai sādhakaiṃdrāṇā vratajñeyaṃ tathātmakam

15

śuklakaupīna vāsaṃ vā uṣṇīṣākṣaka maṇḍalum /
śivālaye vasannityaṃ bhikṣābhakṣo jitendriyaḥ

16

śivadhyānarato maunī śivāgni gurupūjakaḥ /
saṃvatsare vyatikrānte śivatulyo bhavediti

1

iti sarvajñānottare kriyāpāde śivavrataprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi lakṣmaṇaṃ tu śivālaye /
sthāpanaṃ caiva liṃgasya yasmin sarva pratiṣṭhitaḥ

2

brahmādyā devatāssarve liṅgamāśritya saṃsthitāḥ /
p. १०९)
tasmād vai sthāpayelliṅgaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā

3

triṇyāṃ vidyāvrato yogī gurudevāgni pūjakaḥ /
ācāryastatva viddhīmān viśiṣṭakulajaḥ śuciḥ

4

sarvalakṣaṇahīnopi śivaśāstrārtha vidguha /
sthāpakassa paraprokta śivavicchāstra saṃmataḥ

5

sarvalakṣaṇasaṃpanna saṃmyat śāstraṃ na vindati /
na yogī na vratasnāto nā cāvācārya ucyate

6

na śaṭho nāstikaḥ krūra piśuno na ca matsarī /
kuṣīku * sakhīṃ vyaṅgaṃ kṣayarogī jalodarī

7

kāṇaḥ kekarapiṅgākṣaḥ kapālakutaśekharaḥ /
sarvadoṣāśrayaṃ vatsa tārkikaṃ tu vivarjayet

8

bhojakā devajagdhāśca devavratadharāṃśca ye /
vināgni naiṣṭhikāścaiva sthāpaneṣu vivarjayet

9

sthāna śuddhātmaśuddhī ca dravyaśuddhiṃ tathaiva ca /
mantrasya liṅgaśuddhiṃ ca viditvā gamakṛt

10

śivā bhavāstratoyena sthānamabhyukṣayet tataḥ /
māhendra vāruṇaṃ vāpi punaḥ kṣetraṃ prakalpayet

11

diśāṃ bandhaṃ tataḥ kuryāt yathāpūrvamudāhṛtam /
sthāna śuddhirbhavedevaṃ dehaśuddhiḥ pracoditā

12

mantraśuddhirmanoṃthathe mantrī mantra vicakṣaṇaḥ /
p. २१०)
malādhyaiśvarya jñālāni mantrāṇāṃ kīrtitāni tu

13

teṣāṃ prabodhinī śakti śivājñānaṃ na mantratā /
mantraśuddhirbhavedevaṃ samāsāt parikīrtitaḥ

14

dravyaśuddhistu dravyāṇāṃ prokṣitānāṃ śivāmbhasā /
liṅgaśuddhiṃ punarvakṣyā vibhātāṃ cārcanasya ca

15

lakṣaṇaṃ caiva liṅgasya yena sānnidhyatāṃ vrajet /
liṅgāddhastaśataṃ kṣetramācārye sthāpitasya tu

16

svāyaṃbhūte sahasraṃ syādriṣṭhibhistu sadarthakam /
bhūmi saṃśodhanaṃ kṛtvā kṣetrasya jananaṃ kuru

17

janite tu śivakṣetre paścād vai bhūparigrahaḥ /
śilānyāsaṃ tataḥ paścāt sūtrayitvā vidhānavit

18

hemaratnādibhirbījairbhūṣayitvā nidhāpayet /
puṇyāha jaya śabdaiśca śaṃkhavādyakanisvanaiḥ

19

bāhurmaṃgala nirghoṣaiḥ pūjya viṣṇuvināyakān /
diśābaliṃ tato dadyāt pūjayitvā digīśvarān

20

ācāryaḥ śilpibhiḥ sārdhaṃ liṃgaṃ kuryāt salakṣaṇam /
sthapatiśca yathoddiṣṭaṃ prāsādaṃ śāstrasammatam

21

prāsādādvā bhavelliṅgaṃ liṅgāt prāsāda eva vā /
yadeva sūtritaṃ pūrvaṃ tena sūtreṇa coditam

22

astrayāgaṃ punaḥ kṛtvā astrairastraṃ niyojayet /
snāpayitvāstratoyena gandha puṣpairniyojayet

23

p. १११)
dhūpaṃ datvā vidhānena rātrimekāṃ nidhāpayet /
vastraśayayāṃ samārūḍhaṃ kuṭhāraṃ ṭaṅkamudgaram

24

ghṛtena madhunābhyajya mukhā teṣāṃ punaḥ kramāt /
astraṃ tu japato dhyāne praveśe hṛdayaṃ japet

25

saṃprāpyodita śailaṃ tu tatra yāgaṃ punaḥ kramāt /
kṛtvā bhūtabaliṃ datvā hṛdayaṃ parivartayet

26

tasya pādāṃśśilāṃ gṛhya vivartāṃ saumyadarśanam /
vivarṇāmanavadyāṃstu viśuddhāṃ sunidarśanām

27

astrābhimantritaṃ kṛtvā sadyenā labhanaṃ kuru /
te naivābhyarcanaṃ bhūyastatra karma samācaret

28

atho bhāge kurvīta * * * * * tātmakaḥ /
pūrvamūttaramīśānaṃ mastakaṃ parikalpayet

29

vṛkṣasya pūrvataṃ pūrvaṃ prāsāde pūrvate mukhe /
yato vāpi bhavedvāraṃ tatravaṃtraṃ tu kalpayet

30

svasthānasyaṃtu pūrveṇa prāsādaṃ paścimāmukham /
dakṣiṇena tathā kuryāt paścime pūrvato mukham

31

uttareṇa tathā bhūya pūrvaṃ paścime * va vā /
dvāraṃ tu madhyataḥ sthāpya bhūmibhāgavaśād bhavet

32

nottarābhimukhāṃ devāṃ na kuryād dakṣiṇa mukhāt /
vidiśāsu ca vaktrāṇi na kuryāt tu kadācana

33

p. ११२)
anyathā sthāpyamānānāṃ daivānāṃ śikhi saṃbhava /
durbhikṣaṃ vigraho rājā vupasargo bhayāni ca

34

ucchrāyāṃ dena kurvīta vistāraṃ guṇabahiḥ /
caturaśrayāvartulāṃ vā pradaṃgo purānvitam

36

prākārābhyantareṣṭau tu pārśve vinyasya mantrarā * /
prāsādāni mukhān kuryān na garbhataistu vedhayet // ३५ /
indra pāvaka dharmeśa niṛ-ṛti varuṇā tilāt /
kuberaṃ ca tathaiśānaṃ sthāpayet teṣu devatā

37

dvāre deśe bahiḥ sthāpyau durgāvighnavināyakau /
sthāpyaunandimahākālau śivasya puratastathā

38

śivaliṃgaṃ tato madhye jyeṣṭhamadhyamakanyasam /
saṃpūrṇodara pārśvaṃ tu pṛṣṭhamunnatamastakam

39

avakrāpaśrayaṃ hīnā śramavakra * * sthitam /
padmārthacaṃdra cakrāka śrīvatsa svastikāṅkitam

40

ekahastadvihastaṃ vā trihastaṃ vāpi kanyasaḥ /
caturhastaṃ pañcahastaṃ ṣaḍ hastaṃ madhyama * *

41

saptāṣṭa navahastaṃ vā uttamaṃ parikīrtitam /
śvetaraktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇa viprāditaḥ kramāt

42

guru snigdhaṃ sugandhaṃ ca susvaraṃ tejasānvitaḥ /
vyāmiśramapi ta gṛhyaṃ caturṇāmamaviśobhataḥ

43

p. ११३)
sarvaśalya vinirmuktaṃ sarvatoṣa vivarjitam /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ śivaliṅganidhāpayet

44

aṃgulya dvaṃgulaṃ vāpi kuryāt tu caturaṃgulam /
aṣṭāṅgula vitastiṃ vā maṇiratna mayaṃ śubhaḥ

45

satatāṃ ratna liṅgānāṃ prāsādo na vidhīyate /
prāsāde vā gṛhe ramye yatheṣṭhaṃ saṃprapūjayet

46

yadātmakaṃ balerliṅgaṃ vedīkāryā tadātyakā /
liṅgavedyāsamujñeyaṃ vediliṅga samāsmṛtaḥ

47

sauvarṇarājatā vāpi tāmrāvā vimalā bhavet /
abhāve ratnavedīnāṃ ratnaliṅgeṣu kīrtitā

48

vedyāḥ pūrvāparaṃ jñātvā tathāvottara lakṣaṇaṃ /
madhye praveśayedyalliṅgaṃ dvau bhāgau bāhyataḥ smṛtau

49

bhāgadvayaṃ bhaved dṛśyaṃ tṛtīyaṃ saṃpraveśayet /
vihitaṃ ratnaliṃgānāṃ suṣire homa bhe * te

50

teṣā. hi lakṣaṇa madhye uttare prayatnataḥ /
bhāgatrayaṃ samaṃ kṛtvā tata ūrddhvaṃ parityajet

51

tatra sarvatra samaṃ śreṣṭha suptaktonnata mastakam /
sarvadoṣavinirmuktaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam

52

caturaśramatho bhāgamaṣṭāśraṃ madhyata sthitam /
vṛttaṃ caiva tamūrdhvaṃ tu prakūrvīta ṣaḍānana

53

p. ११४)
suviśuddhasya liṅgasya kukkuṭāṇḍamayasya ca /
yava madhyaṃ tataḥ kuryāccaturaśramataḥ punaḥ

54

paripūrṇātaraṃ madhye ata ūrdhvakṛtaṃ bhavet /
aṣṭāśraṃ vā prakūrvīta suptatārākāra madhyakam

55

samāśraṃ nivraṇaṃ śuddhaṃ tejaskaṃ cārudarśanaḥ /
mṛdaṃga kāmataṃ jeyaṃ mṛdaṃgākāra * stikaḥ

56

sthāpitaṃ ca vane vāpi sthitaṃ vā viṣamaṃ yadi /
maṇiratnamayaṃ liṅgaṃ punaḥ saṃsthāpya pūjayet

57

ūttaraplavanāṃ vediṃ darpaṇodara sannibhaḥ /
mekhalāṃ dvādaśāṃgena praṇālaṃ cārdha bhāgikaḥ

58

pramāṇa lakṣaṇaṃ caiva maṇiratnamayeṣu ca /
sthāpanaṃ cārcanaṃ proktamitareṇa vidhiṃ śṛṇu

59

atha garbhagraṃ puraskanda liṅgasya triguṇaṃ kuru /
madhyamāṃse śasya sadvedīṃ bhaktirvedī samāsmṛtāḥ

60

tat pramāṇaṃ bhavedvāraṃ vistareṇa vidhānavit /
ucchrāya dviguṇaṃ kuryā susamīkanyasasya tu

61

ṣaṣṭhaṃ bhāgamathastyajya dvāramadhyamakaṃ nyaset /
kalpayīta yathoddiṣṭaṃ madhyamasthādhunā śṛṇu

62

dva tri bhāge tu saṃtyajyādho bhāgasya ṣaṇmukha /
ūrdhvabhāge prakurvīta dvāraṃ vai madhya saṃmitu

63

p. ११५)
bhāgamekaṃ parityajya dvayorbhāgaḥ prakalpayet /
tadbhāgaṃ pūrayedbhūmau śeṣaṃ liṅga krameṇa tu

64

adho vediṃ sthirāṃ kṛtvā nirvāṇāṃ susamanvitā /
suśliṣṭāmiṣṭakaiścchādyaṃ yāvat kṣetra samā * *

65

tatasūttara vedyāṃ ca pīṭhasya racanāṃ kuru /
vidhinā śāstradṛṣṭena sarvakarmāṇi caivabhi

66

liṃgādve tathā garbho bhaktiścaiva ṣaḍānana /
prāsādaṃ ca tathā tattaliṅgamānena kārayet

67

talliṃgaṃ maṃjarīyayāstri * * * * * * * * /
śukanāsā mahāsena śikharaṃ caiva laiṃgitam

68

tallaiṃgikaṃ punaḥ sūtraṃ garbhādubhayato nyaset /
digaśramuśrayārdhena śukanāsasya maṇḍapam

69

garbhasyo bhayato liṅgamekaikaṃ saṃpraveśayet /
dvauliṅgādagrataḥ kuryācchukanāsasya ṣaṇmukha

70

valabhicchāṃdakaṃ vāpi gajasiṃhākṛtiṃ tathā /
haṃsakṛtyātiṃ vāpi śukanāsaṃ samaṃ kuru

71

dvau liṃgāvardhaliṃgañca garbhaṃ vai madhyamasya tu /
dvau liṅgāvuttamasyoktau trīṇiliṅgānikaṃ nyaset

72

athavā sarvaliṃgānāṃ yo bhāgo dvārakarmaṇi /
gṛhītvā tena bhāgena prāsādaṃ parivartayet

73

p. ११६)
sūtreṇa sumitaṃ kṛtvā liṅgaṃ bhāgatrayaṃ kuru /
caturaśramadhobhāgamaṣṭha bhūmadhyama sthitaḥ

74

vṛddhatṛtīyakaṃ bhāgaṃ kiñcidunnatamastakam /
ata ūrdhvaṃ madhyamañca samabhāgaṃ praśasyate

75

pīṭhaliṅgasamāproktaṃ pūjābhāgadvayena vā /
anyathā rucitā liṃgāt garbhāntaṃ navadhā kuru

76

madhyapīṭhaṃ padānyaṣṭau svāṃśamātrādi * * * /
sarveṣāmeva bhāgānāṃ pariṇāhastu kīrtitaḥ

77

brahmādyastu trayobhāgaṃ vṛttaṃ ṣoḍaśasaṃyutam /
evaṃ kuṃḍitaṃ kṣetraṃ pariṇāhastu kīrtitaḥ

78

mastakaṃ yasya liṃgasya yenāṃśena tu vṛttayet /
tatra bhāgaṃ punastasyā yāme parikalpayet

79

brahmavedyāṃ nyased bhāga dvitīye pīṭhikā sthitāḥ /
arcā bhāgaṃ tṛtīyāntu kartavyaṃ lakṣaṇānvitam

80

ūrdhvaṃ tṛtīyake bhāgaṃ tyajya lakṣaṇa muddharet /
sūtrayitvā suvarṇena talliṅgākṛti mut jiret

81

aṣṭāśrāmmadhyataścordhvaṃ bāhubhiḥ samalaṃkṛtam /
utkīrya madhunājyena paścātamupalepayet

82

dvistre kāntarite sūtre tasya madhye punarnayet /
madhyamāṃgulimānena taśśubhaṃ lakṣaṇaṃ smṛtaḥ

83

atha lakṣaṇa yathāliṅgaṃ hīṇa lakṣaṇameva vā /
ati dīrgha kṛśaṃ hrasvaṃ nāthaśrayaṃ tyatra devatāḥ

84

p. ११७)
tasmāt sarva prayatnena procare lakṣaṇaṃ śubham /
ślakṣṇaṃ meva saṃcinnaṃ supramāṇaṃ sudarśanaḥ

85

sarvadoṣavinirmuktāḥ vediṃ kuryāt sa lakṣaṇaḥ /
yathāliṃgaṃ tathā caiṣā sthāpanīyā prayatnataḥ

86

dīrghamāyuḥ kṣayāt kuryād vedyāṃ hrasvaṃ tathā dhanaḥ /
tasmāddhrasva taraṃ liṅgaṃ nāti dīrghañca kārayet

87

maddhayā hāreṇa * * saṃyatena jitātmanā /
ācāryeṇa ca śāntena satataṃ mantrajāpinā

88

liṅgaṃ vedī vṛṣaścaiva niṣpannādī yadā havet /
go yuktārathamārūḍhamānayīta tadā śuciḥ

89

gandhapuṣpairalaṃkṛtya dhūpaṃ datvā vidhānavit /
puraḥpradakṣiṇī kṛtya nānāghoṣaiḥ praveśayet

90

nītvā cāyatanaṃ divyaṃ īśānīṃ diśamāśritaḥ /
mṛduśayayāsanaṃ rūḍhamekarātraṃ nidhāpayet

91

tatrādi vyāsanaṃ kuryādācāryaḥ susamāhitaḥ /
homaṃ kṛtvā vidhānoktaṃ japed brahmādi saṃhitāḥ

92

tato mūrti dhārānaṣṭau sakalīkṛta vigrahān /
japadhyānaratāṃ chāntān ardharātre praveśayet

93

uttiṣṭhaṃtteti vipendra kalaśānvāri pūritān /
mantra dravya samāyuktān saṃpādayatha me parān

94

p. ११८)
tato liṃgaṃ samutthāpyāstra japtena vāriṇā /
snāpayed vastra pūtena śītenāṣṭottareṇa vā

95

dhāraṇābhiśca saṃśodhya liṃgaṃ vediṃ tathā vṛṣam /
saṃsnāpya vāruṇairmantrairbhūṣayitvā praveśayet

96

caturaśrarāśilāṃ kṛtvā trayaṃgulādhāra mekhalāḥ /
caturaśreṇa liṅgasya samasūtreṇa sūtritām

97

sudṛḍhāṃ nistṛṇāṃ śuddhāṃ dvādaśāṃkulamucchritām /
sahomā nihitāṃ śliṣṭāṃ susthirāṃ samasūtritām

98

saṃprokṣyā yatanaṃ mantrī mantra pūtena vāriṇā /
brahmamadhye śilāṃ nyasya vidhānoktaṃ tataḥ kuru

99

sauvarṇāṃ tādṛśīṃ kṛtvā kurmaṃ pṛṣṭhe nidhāpayet /
yā tava sarva bījāni ratnāni ca punaḥ kramāt

100

tataḥ śilāṃ pratiṣṭhāpya tasyā madhye yathā vidhi /
tatra śaktiṃ nyased vidvān aṃkurāṃkurasannibhām

101

haritālaṃ tu pūrveṇāgneyayāṃ tu manaḥśilām /
yānyādhāmaṃ janaṃ dadyānnair-ṛtyaṃ hemamākṣikam

102

vimalakaṃ tu vāruṇyāṃ vāyavyāṃ parataṃ nyaset /
kāsīsamuttare dadyādīśānyāṃ rocanāṃ nyaset

103

gairikāvā vidhātavyā brahmasthāne vicakṣaṇaiḥ /
pavitrā sarvamaṅgalyā jñeyāḥ puṣṭhikarāḥ smṛtāḥ

104

p. ११९)
vrīhīṃśca garbha ṣaṣṭhiṃścaindrā diśi niyojayet /
māṣāṃścaiva kulutthāṃścāgneyayāṃ diśi yojayet

105

mudgāṃśca caṇakāṃścaiva yāmyāyāṃ tu niyojayet /
tilān kṛṣṇātalāṃścaiva nair-ṛtyāṃ diśi yojayet

106

godhūmāṃśca yavāṃścaiva vāruṇyāṃ diśi yojayet /
priyaṃgavaśca śyāmākān saumyāyāṃ diśi yojayet

107

aiśānyāṃ sarvadhānyāni dadyāt puṣṭikarāṇi tu /
dhātavaḥ sarvabījāni brahmasthāne niyojayet

108

bhūyopi pūrvato vrīhi niṣpāvaṃ dakṣinena tu /
paścimena yavān dadyāt uttareṇa priyaṃgavaḥ

109

bījagāḍhaṃ na kurvīta maṃgalārthaṃ niyojayet /
viparītāni bījāni yadāliṅgasya pādayet

110

tato doṣā nivartante vyādhayaśca bhayāni ca /
aindrāṃ tu pādayed vajraṃ sūryakāntaṃ tu va * taḥ

111

indranīlaṃ tu yāmyāyāṃ vaiḍūryānnair-ṛte diśi /
śaṃkhaścaiva tu vāruṇyāṃ vāyavyāṃ puṣparāgakam

112

maratakaṃ tu kauveryāṃmainyo mauktikaṃ nyaset /
brahmasthāne brahmamaṇī vāsukeramṛtaṃ maṇim

113

lotākṣoyata sādhyānāṃ viśvebhyaḥ pulako maṇiḥ /
saumye śānayormadhye candrakantu pradāpayet

114

p. १२०)
alābhāt sarva dhātūnāṃ haritālaṃ tu dāpayet /
alābhāt sarvabījānāṃ dhavabījaṃ pradāpayet

115

alābhātsarva ratnānāṃ vajramekaṃ tu dāpayet /
alābhāt sarva lohānāṃ svarṇamekaṃ tu dāpayet

116

yathāsthāneṣu tairvatairvidhi prāpnoti duṣkalam /
kiñcicca puṣpadhūpāṇi yavabhūte niyojayet

117

dhūpaṃ datvā punaścaiva paścālliṃgantu sthāpayet /
madhyāvalaṃbanaṃ kṛtvā tena sūtreṇa tatvavit

118

niśśabda niyataṃ śāntaṃ sthitaliṅgaṃ sa cālayet /
namaḥ sarvātmakāyeti likhādhaḥ vāyasena tu

119

pītavarṇāmato bhāge caturaśre pitāmaham /
atasī puṣpa saṃkāśaṃ madhye tu puruṣottamam

120

vṛttabhāge nyasedrudraṃ śuddhakundendu samaprabham /
tatraiva devatāssarvā arcā bhāga samāśritāḥ

121

yadādyamaiśvaraṃ tejaḥ sarvadevamayaṃ ca tat /
piṇḍa bhūtaṃ ca tatvānāṃ tatojño liṅgamucyate

122

imāṃ bhūtaṃ vijānīyāt śuddha kāñcana samaprabham /
gaṇamātāṃbikāṃ puṇyā dhātrī yogīśvarī purā

123

dharmādi caraṇaṃ nyasya tataḥ pīṭhaṃ niyojayet /
praṇavena vidhānajño arcānyat pūrva coditam

124

p. १२१)
praṇavaṃ sarvadevatyaṃ vijñeyaṃ paramātyataḥ /
sañcintya devatā rūpaṃ yadvikalpatti tadbhavet

125

aindra vāruṇa kauberyerāsvanyasyāṃ diśi ṣaṇmukha /
sthāpitacca pate liṅgaṃ tacchāntiṃ tatra kārayet

126

sā eva devatā yājñya pañcāṅgakṛta lakṣaṇāḥ /
homaṃ kuryāt tu tatraiva dadyād go mithunaṃ tataḥ

127

tatastu devadeveśaṃ śivaṃ paramakāraṇam /
pūrvoktena vidhānena liṅgegnau saṃprapūjayet

128

pūjāṃ gṛhṇāni liṅgastho vahnistho vā parā hutim /
ācārya mūrtimāsthāya śivo jñānaṃ prayacchati

129

ācāryasyāpi mantrasya śivajñāna śivasya ca /
nānātvaṃ naiva kurvīti vidyāvidyeśvarādayaḥ

130

śivajñāna samāyukta ācāryo mantra vigrahī /
sarvamūrti dharo nityaṃ śivamantraṃ prapūjayet

131

astraṃ caiva tu pīṭhasyāt lokeśāsanmūlamāśritān /
gaṇeśān liṅgamadhyasyāt pūjayīta yathā kramam

132

vidyeśvarāntadūrdhvantu cakravatparisaṃsthitān /
ūrdhvādhaśśakti saṃlīnāt pūjayitvā vidhānavit

133

śaktisthaṃ brahmabhiryuktaṃ śivāṅgaiḥ paripāritam /
śivaṃ viśveśvaraṃ devaṃ liṅgamūrdhvaṃ nipūjayet

134

liṃgaṃ prakṣālya śāstreṇa śivāstraṃ yatprakīrtitam /
p. १२२)
rudrarupadha vighnā tena protsāritāstute

135

pīṭhaṃ prakṣālya paścāt tu vardhanyādudakena tu /
pāśupatena cāstreṇa uṣārūpadharāhatāḥ

136

evaṃ protsāraṇaṃ kṛtvā vighnānāṃ vividhaṃ budhaḥ /
tatordhvānaṃ prakurvīta śivasya paramātmanaḥ

137

arcayitvā vidhānena yathā pūjāṃ visarjayet /
abhyarcya pañcabhirbrahmaiścaṇḍeśāya nivedayet

138

dhuni caṇḍeśvarāyeti huṃ phaṭ svāhetyanukramāt /
kareṇa dakṣiṇe naiva nirmālyaṃ satataṃ budhaḥ

139

vāṃ mahāstena mantrajña srujaṃ gṛhya vicakṣaṇaḥ /
naśranya mastakaṃ liṅgaṃ kṛtvā tiṣṭhet sādhakaḥ

140

na cāsya bhrūma yaddhastādupariṣṭhān kadācana /
tarjanyā tarjayed vighnān sānnidhyaṃ liṅgamudrayā

141

nirodhe niṣṭhurā kuryāt snānakāle vicakṣaṇaḥ /
saṃprakṣālya karau mantrī spṛṣṭvā liṃgaṃ punaḥ punaḥ

1

saktotha kṣālayedgātraṃ snānamūrdhvaṃ samācaret /
iti śrīsarvajñānottare pratiṣṭhāprakaraṇam //
gandhe kṣīṇe yathā liṅge vartumānaṃ tu kārayet /
cālayitvā tu tatsthānāt pṛṣṭhadeśe nidhāpayet

2

śaile nilayeśchailaṃ dākhe dākhaṃ tathā /
p. १२३)
mṛṇmaye mṛṇmayaṃ caiva ratne ratnaṃ niyojayet

3

suvarṇena tu saṃdhāya ghṛtena madhunā saha /
pūrvoktena vidhānena prayatnena tu sthāpayet

4

evaṃ tu tena dhattena vidhijño vidhi sattamaḥ /
rakṣo bhūta pīśācāśca āśrayaṃ nivigarhitam

5

atyuccaṃ vā pramāṇasthaṃ viṣamasthāṃ samaṃ kuru /
nimustaṃ bodhna taṃ kuryād vārārthaṃ na vyatikramet

6

na caiva vedhanaṃ kuryāradeśasya ṣaṇmukha /
yāmyāṃ vā paścimāṃ vāpi sūtramekaṃ parityajet

7

atha bāhyāt krame sūtramīśānaṃ sārvadvārikam /
śāstroktaṃ vidhimutsṛjya bhaktiyuktopi mānavaḥ

8

susthitaṃ duḥsthitaṃ vāpi śivaliṅgaṃ na cālayet /
śāstropadiṣṭamārgeṇa ghṛ * nāhutibhiḥ kramāt

8

śatena sthāpayelliṅgaṃ sahasreṇa tu cālayet /
duddharedvāpi pūrva * * * sūtreṇa mantravit

10

atrāmbu pañcagavyena dhāraṇābhirviśodhayet /
dadhi kṣīra ghṛtaiḥ snāpya tatoliṃgaṃ virukṣayet

11

yavagodhumajaiścūrṇaiḥ kaṣāgnairgandhayojitaiḥ /
tvak bhiśca vividhairmaddhaiḥ kṣīravṛkṣasamudbhavaiḥ

12

ābhiḥ kṣīrakuśāgraiśca maddhya kṣata tilessaha /
yavaiḥ siddhārthakaiḥryuktaṃ paścādarghyaṃ pradāpayet

13

tato gandhaiśca puṣpaiśca dhūpavastravibhūṣaṇaiḥ /
bhakṣya bhojyānna pānādi dyaiścintayedbindumīśvaram

14

p. १२४)
yadyad dravyaṃ niṣedhaṃ syāt tanmayaṃ tatra cintayet /
śaktiyuktaṃ paraṃ deva mayā bhṛtaṃ ṣaḍānana

15

yo dyo vāsau sadā deva sarvadaḥ sarva kāmikaḥ /
sarvajñaḥ sarvagaśśānto mūkto mūkto nirāmayaḥ

16

yuktāni śaktimantreṇa sarvadravyāṇi ṣaṇmukha /
meddhyāni tu bhaṃtihatasmāt sarvatra yojayet

17

śirasthāne tu devasyācāryo homamācaret /
śivasya śivamantreṇa sahasra parisaṃkhyayā

18

brahmabhiśca śivāṃgaiśca yathāsthāneṣvanukramāt /
tasyārthena bahiḥ paścāt mūrti homaṃ samācaret

19

vidyeśvara gaṇairmantrairlokapālaistathaiva ca /
yathāsthāneṣu pañcāṅgaiḥ mūrti homa paraḥ smṛtaḥ

20

athavā sarvamantrāṇāṃ yathā pūrvamudāhṛtam /
śivasya śivayāge tu tathāgnau tarpayet sadā

21

pṛthak pṛthak padā skanda vyā * * * sya devatāḥ /
tathā pañcāṃ saṃyuktāḥ svamantravidhi kalpitāḥ

22

athābhyarca maheśānaṃ liṅgegnau sthaṃḍilepi vā /
tadeka mantramantrāstu dhyeyā sarvāṃga yutāḥ

23

evamiṣṭvā yathānyāyaṃ tato dadyād diśā balim /
iṣṭvā caṇḍeśvaraṃ devā guruṃ ca saṃprapūjayet

24

p. १२५)
gandha puṣpa pavitrādyairvastrālaṃkāra vāhanaiḥ /
grāmakheṭa pure vāpi yathā vibhavavistaraiḥ

25

vittaśāṭhyaṃ na kurvīta mahāpuṇya jigīrṣayā /
sarvān kāmānavāpnoti yathoktena tu karmaṇā

26

sarvayajñatapodāna sarvatīrtheṣu yatphalam /
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ sthāpya liṃgaṃ labhennaraḥ

27

yo liṅgaṃ sthāpayedevaṃ vidhi pūrvaṃ sadakṣiṇaḥ /
sarvāgamoditaṃ puṇyaṃ koṭi koṭi guṇaṃ labhet

28

pistṛjaṃ mātṛjaṃ vāpi yatavodgahate stridhām /
kulaikaviṃśamuttārya tato gachatu parāṃ gatim

29

ajñātvā vidhivacchāstraṃ kurute yastu lobhataḥ /
kartārañca tathātmānaṃ ihāmutra vināśayet

30

tasmāt sarva prayatnena vidhivat kārayed budhaḥ /
kartākārayitā caiva tato yāti parāṃ gatim

1

iti śrīsarvajñānottare jīrṇoddhāraprakaraṇam //
cālaya māneṣu liṅgeṣu vidhireṣu prakīrtitā /
acaleṣu samākhyāhi tatvataḥ pratimāsu ca

2

atatvajñe cala liṃgaṃ sthāpitaṃ tu * dā bhavet /
sthapatyā vā yavānyena tasya kālo(?) vidhiḥ smṛtaḥ

3

sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kartuṃ vā śaila mṛṇmayam /
p. १२६)
sa pīṭhaṃ nirmitaṃ liṃgaṃ dhadhanyadacalaṃ bhavet

4

astrāmbu pañcagavyena dhāraṇādibhirviśodhayet /
sthāpayet sarva bījaistu plutairbindu vibhūṣaṇaiḥ

5

dhyānena devatā pīṭhaṃ yātu bījaṃ saratnakam /
pūrvoktena vidhānena praṇavena tu sā smaret

6

indraśca pāvakaścaiva yama ni-ṛ-ṛti eva ca /
jalavāyu kubereśa brahmānandāśca devatāḥ

7

pṛthivyādīni gandhāntaṃ brahmavedyāṃ prakalpayet /
dhārikā mūrdhni vedyā tu dharmādi caraṇānnyaset

8

tāni caiva nibaṃdhāni guṇairanyonya vartibhiḥ /
catastro gātrakāṃ kṛtvā rāgādya varaṇādiṣu

9

athordhva candane bhūyo māyā vidye prakalpayet /
vā tvā liṅgaṃ tu tanmadhye śivāntaṃ vātha cintayet

10

viśuddhi raśmi nirbhāsaṃ sūryakoṭi samaprabham /
ādhāraṃ sarvadevānāṃ bhaktimukti phalapradam

11

tasya mūrdhni sitaṃ padmaṃ tallinaṃ cāru kārṇikam

12

cārukesaraparyantaṃ aṣṭapatraṃ manoramam /
liṅgamevaṃ sadā kalpya tataḥ saṃsthāpayecchivam

13

pūrvoktena vidhānena pūjayecca yathā kramam /
svāhā svadhā vaṣaṭkāraiḥ vaṣaṭ kāreṇa caiva hi

14

p. १२७)
abhyarcya saṃprayuṃjīta netra vaktrāṇi caiva hi /
abhyarcya saṃprayuṃjīta dhūpaṃ bhakṣyādibhiḥ kramāt

15

agnisthasyāvi devasya gandhapuṣpapavitrakaiḥ /
vastreṣu cārghya pātreṣu namaskāropi dhīyate

16

sarvaliṃge svayaṃ skanda vidhiruktaḥ samāsataḥ /
prayatnena tu kartavyaḥ pratimāsu nibodhame

17

pratimāṃ lakṣaṇopetāṃ vicitra lepyāṃ tathetarām /
yādṛśaṃ devatārūpaṃ tādṛgrūpaṃ tu kārayet

18

astrāmbu pañcagavyādyaiḥ snānaṃ pūrvavadācaret /
tathā ca bhūta saṃśuddhiṃ dhāraṇābhiḥ samācaret

19

saumyena devatā sthāpya prathamena ṣaḍānana /
tatoṅgāni niyuṃjīta netra vaktrāṇi caiva hi

20

saṃcintya devatā rūpaṃ śuddhāva * va lakṣaṇam /
prasanna vadanaṃ saumyaṃ sarvālaṃkāra bhūṣitam

21

hṛdā tu gandhapuṣpāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca /
dhūpopahāra dravyāṇi dīpāni svakīyena niyojayet

22

home ratneṣu rapyeṣu tāmraśailamayeṣu ca /
dākheṣu ca sarveṣu sadā snānaṃ vidhīyate

23

citra lepyeṣu vaidyānāṃ tasyānanteṣu kārayet /
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ sarvajñānena saṃsmaret

24

p. २२८)
kevalaṃ mantra vinyāsa mutna puṣpairniraṃbubhiḥ /
kṛtvā dhūpaṃ prayuṃjīta naivedyaṃ copa kalpayet

25

gandhapuṣpaistathā dhūpaistadgṛhaṃ parivāsayet /
vastra śobhāṃ punā kṛtvā citravarṇairvarāmbaraiḥ

26

toraṇaiśca dhvajaiśchatraiḥ patākaiścāru dakṣaṇaiḥ /
racanābhiranekābhi racitvā devatā nyaset

27

tato homaṃ prakūrvita purastāt saṃyatendriyaḥ /
sthāpitā devatā yā tu tasyā mantraistu pūrvavat

28

sthāpane sarvadevānāṃ purastāddhomamācaret /
satataṃ agni kāryeṣu agāraṃ pṛthag bhavet

1

pratidevaṃ pratiṣṭhāyāṃ * * * * * * * * /
iti sarvajñānottare pratimādiprakaraṇaṃ //
punarevaṃ pravakṣyāmi japasya vidhinirṇayam /
yathā ca vindate kālamāpyāyana visarjanam

2

japād daśāṃśato home japānte daśalākṣikaḥ /
koṭiḥ kalpeditā vatsa uttamā siddhi sādhane

3

madhyasya tu pañcāsyat kanyase pañcaviṃśatiḥ /
sarvāṇi kṣudra karmāṇi tasyārthena tu kārayet

4

dīrghakaṃṭakino vṛkṣā niṃbatindu vibhītakāḥ /
śraśakra śleṣmātakāścaiva vijñeyā krūrakarmaṇi

5

p. १२९)
dvividhāgrā sphuṭitā vakrā vakracchedā samiddhayaḥ /
viṣā prakaṭikairlākṣāḥ prayojyāḥ krūrakarmaṇi

6

uktābhyastvanyathā skanda kṣīravṛkṣa samudbhavāḥ /
śānti karmaṇi vijñeyāstyaktvā vā brahmavṛkṣajā

7

latā pallavamadhyasthā granthi hīnāḥ samatvacaḥ /
nīrujā nirvraṇāśśānta krūreṣvetā vilomikāḥ

8

viṣamāśrāssadā kuṃḍa vijñeyāḥ krūra karmasu /
samāśrāḥ śāntike karṣai pauṣṭike ca ṣaḍānana

9

sā bhāgyamartha saṃsiddhiṃ nitya homāt pravartate /
japena pāpa saṃśuddhiṃ jñānadhyānāt pramucyate

10

viśiṣṭajana saṃpādo narendrajana vandanam /
ātmotkarṣabalaṃ caiva yadi syāt sidhyate dhruvam

11

divyāntarikṣa bhaumāni siddhi liṃgāni paśyati /
athavābhyantare vācaṃ śrutvā bhūṣyāṇi saṃharet

12

puṣpalohādi lohāni rasaṃ coparasāni ca /
upavītāṃ janādīni aritāla manaḥśilām

13

arivargāhataṃ lohaṃ ghṛtamadhvāni vedhayet /
prahirase pañcagavyetītaḥ kuryādvarāyudham

14

rasaṃ coparasaṃ caiva pīta sūrmyeṇa śodhayet /
homāntarādi śulpānāṃ śodhanaṃ pūrvacoditam

15

p. १३०)
yadyasya śodhanaṃ dravya mūlatantraiḥ prakīrtitam /
rasatantre tathā bhūyastattannaiva viśodhayet

16

akṣa sūtra vidhānena dravyālabhana mālabhet /
kathitaṃ tu purāvatsa strividha dravya sādhanam

17

uttamaṃ madhyamaṃ caiva kanyasaṃ ca yathā kramam /
sātvikaṃ rājasaṃ caiva tāmasaṃ ceti tatsmṛtam

8

jvalantaṃ sātvikaṃ vidyāt sadhūmaṃ rājasaṃ smṛtam /
soṣṇaṃ vai tāmasaṃ vidyāt * dadravya vicakṣaṇaḥ

19

uttiṣṭhaṃ jvalamānena sadhūmena surāṃganā /
soṣmāṇo dṛśyatāṃ yāti iti to trividhā gatiḥ

20

bījamantraṃ tadā dhyānamātmānañca vidhānavit /
bindumadhyagataṃ kuryācchaktyādhiṣṭhita vigraham

21

raso rasāyanaṃ rogo gaṇikāṃ jana pāduke /
eva muktanibidhyante haritāla manaḥśile

22

bindu nāda mayo yo yotragīyadā bhavati ṣaṇmukha /
tadāśu sarva kāryāṇi saṃsāyayati nānyathā

23

sitaśāntitarojñeyaḥ pītaḥ pauṣṭika karmaṇi /
śikhyavanmāraṇe proktā vyāyavyoccāṭane smṛtaḥ

24

aiṃdrakopaka saṃkāśo vaśīkaraṇa karmaṇi /
vidveṣaṇe prayuṃjīta dhūmavarṇo nilātmakaḥ

25

p. १३१)
indrāyudha samākāraṃ tathaivā karṣaṇe manam /
sarvā varṇātmako binduḥ sarva karma karaḥ smṛtaḥ

26

bhruvormadhyagataṃ caiva ṣaṭcchadanena yo /
śuddhasphaṭika saṃkāśaṃ paśyate karaṇena tu

27

niśvāso śvāsa yogena dehināṃ deha saṃsthitaḥ /
udito bhāskaro bhūtvā somaścai * kalātmakaḥ

28

sa eva kālo nādyanto yasmin sarvaṃ pratiṣṭhitam /
viśate ca punastasmin tasmāccaiva pravartate

29

dakṣiṇe prāṇavṛttistu * tyumākhyāti dehinām /
uttareṇa tathaiveha * ya ca punarīśvaram

30

trairabdika maho * * * bhyāṃ jñeyā dvirābdikam /
abhire * tathā * * he * nāhāya pāḍikam

31

a * rdhva * * * * mau yadā carati bhāskaraḥ /
tadā horātrikaṃ mṛtyuṃ punarākhyāhi dehinām

32

mṛtyumevaṃ vidhaṃ dṛṣṭvā yadi jīvitu micchati /
tadā'sau saumya nāthasthaṃ tameva paricintayet

33

śuddhakundendu varṇābhāṃ śaṅkhagokṣīra saprabham /
amṛtīrūpamātmānaṃ tanmadhye tanmayaṃ guha

34

atha cāvarṇa pūrvaṃ vā'mṛtā parikīrtitāḥ /
tāmeva dhārayennityaṃ na mṛtyu vaśago bhavet

35

p. १३२)
dūrvāṃ trimadhuraktāṃ vā amṛtādvyaṃgulā tathā /
juhudhā trimadhuraktāṃ vā plutena vidyate

36

atha nirveda māyāni jīvite vasthire cale /
kālātmakaṃ tadā devaṃ mṛtyurūpaṃ vicintayet

37

vahninā mūrti saṃbhinnaṃ suṣumnā madhya saṃsthitam /
jvalajjvalana saṃkāśaṃ dīptateja śikhārcitam

38

utkṛṣya mūrdhni śabdena prāṇāstatsamatāṃ nayet /
kālā ju * samādhāya manasā niścalendriyaḥ

39

niṣpadya spandanau samyak sarvadvārāṇi caiva hi /
santāḍyā vāyuvegena kṣurikāstreṇa mūrdhani

40

a * śa bhāvanāyukto bindunāda mayaṃ smaret /
evaṃ vimucyate prāṇaiḥ tasminneva prakī * te

41

bindunādodbhavaṃ sarvaṃ sthūla sūkṣma * * * * /
tasmādbindumupāsīta śaktisnarasa * * *

42

yathā tu citta sampannaścarubhastha taṃ bhavet /
vittahīnaṃ cared bhikṣāṃ kaṇapatvāṃ na kīmatha

1

iti sarvajñānottare siddhisādhakādiprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bhikṣā caryā vidhikramam /
bhojanaṃ śayanaṃ śaucamāyāmañca japāśrayam

2

hṛdinā grahaṇaṃ kuryāt pātrasya satataṃ budhaḥ /
p. १३३)
kṣālayitvāstra bījena kavacena tu veṣṭayet

3

īśānaṃ cintayan madhye gāyatrāstraṃ ca mantravit /
astraṃ tu japato nityaṃ bhikṣāmāvayecchuciḥ

4

astra daṇḍe tu vinyasya chatre gāyatrimeva tu /
tato bhikṣāmaṭennityaṃ patitā śastavarjitām

5

āgatya tatpunaḥ pātraṃ śuddhi sthāne nidhāpayet /
saṃgṛhya mūrtikāṃ bhūyo jaṃghā śaucaṃ tu kārayet

6

ācamyoddhulya pūtātmā punarabhyukṣayeccarum /
śodhayitvā vidhānena devāgnyātmani kalpayet

5

atha prāṇāhutiṃ datvā śivahomaṃ punaḥ kramāt /
snigdhamalpaṃ ca bhuñjīta bhaviṣya śītalaṃ niśi

8

ācamya bahiḥ niṣkrānto bhakṣayedaṃ tathā vanaḥ /
uddhūlya punarācamya * yīta vidhinā tataḥ

9

trihastotkhāta bhūśayaye śuci śuddhe mahītale /
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo punarā kṛtvā japālayam

10

vitānadhvaja saṃyuktaṃ patākai rūpa śobhitam /
rudrāvatāra kriḍādyaiścitra karma vibhūṣitam

11

navaikādaśa hastaṃ vā saptahastamathāpi vā /
prāguta kalpakanaṃ kuryācchayanaṃ ca sadā budhaḥ

12

pañcaraṃgita sūtreṇa varmālabdho * mantravit /
dvāra deśādārabhya veṣṭayet triguṇena tu

13

p. १३४)
ratnimātrāṃ sthitaḥ kīlā naṣṭau digdevatānvitān /
aṃgān svasthān vinyasthān pūjayitvā yathā kramāt

14

caturaḥ kalaśān pūrṇān vidiśāsu niveśayet /
śivasthāne yajed rudraṃ pa * dhyānena vā guha

15

dīptatejonila prakhyaṃ daṃṣṭrotkaṭabhayānakam /
śastrodyatakaraṃ ghoraṃ sarvavighna vināśanam

16

tataḥ śaktiṃ nyased bhūmau vidyāṃ tatroparinyaset /
svaracakraṃ tato dadyād varṇāni ca yathākramam

17

pūrvavanmantra dehastu prākārāstraiḥ sugopitam /
śayītamanasā yogī śivaṃ paśyet samaṃ tataḥ

18

tameva japato nityaṃ dhyānamāśritya mantravit /
ardharātre tu savane tathaiva samupāsayet

19

śayanaṃ ca tathā bhūya prabudhasya tathā japaḥ /
gatiṃ devasya vijñāya japadhyānādikaṃ kramāt

20

praharārdhe tatotthāya dhyātvā devaṃ pinākinam /
manasā vartayet taṃ tu praṇavaṃ bindu varjitam

12

nirgatya śayanaṃ sthānāt āvaśyakaraṇaṃ kuru /
bahiraṃgo pavītī ca dṛṣṭidūta padakramī

22

divaivoda mukhastiṣthe chātro vai dakṣiṇamukhaḥ /
ardharātre tu nair-ṛtye dve sandhye tu yathā divā

23

p. १३५)
kāṣṭhitṛṇopalaṃ loṣṭhaṃ vāṃta dhyānaṃ ṣaḍānana /
tato malaṃ prakurvīta vastrataścāvakuṃṭhitaḥ

24

na nadīṣu kuryānna bhasmani na gomaye /
na gulme śādvale praśmeśānopa vaneṣu ca

25

kāṣṭhena dāvā rāmṛśya pāyuṃ loṣṭhena vā guha /
grahītaśigno bhūtvā tu mṛttikā haraṇaṃ kuru

26

bālukoṣara saṃvarjya vṛkṣa mūla jalāye * /
valmīka mṛttikāṃ caiva tathā vai grāmayānikām

27

viśuddhaṃ mṛttikāṃ gṛhya jayatīre nidhāpayet /
tataḥ śaucaṃ prakurvīta mṛttikāṃ gṛhya vāriṇām

28

liṅge trīṇi gude sapta daśaika kare smṛtaḥ /
ubhayoḥ saptatātapya mṛttikā śuddhimicchatā

29

ekaikamantare trīṇi eva śaucaṃ kṛtaṃ bhavet /
danta kāṣṭhaṃ tato mantrī bhakṣayedabhimantritam

30

ācamya vidhinotthāya punaruddhulayet kramāt /
paścādyojaṃ dhyānaṃ yāvadabhyudito radhiḥ

31

tataḥ snānaṃ prakurvīta sakṛt vitatavāriṇi /
athordhvaṃ bhasmanā snānaṃ sarvakāma samṛddhaye

1

lepa gandha vināśāya vāruṇaṃ parikīrtitam /
iti śrīsarvajñānottare bhikṣācaryādiprakaraṇam //
p. १३६)
athātaḥ saṃpravakṣyāmi vāruṇaṃ snānamuttamam /
sāvanaṃ paramaṃ skanda lepa gandha vināśanam

2

pāṇipādau puraḥkṣālya mṛttikāṃ gṛhya vāruṇī /
upaspṛśya śucirbhūtvā śivaṃ dhyāyet sa nirmalam

3

astreṇa prokṣaṇaṃ kuryāt mṛttikā haraṇaṃ kuru /
manayitāstra bījena hṛdayena tu saṃharet

4

jalatīre nidhāyai tat kṣālayitvā jalāśrayam /
astreṇa kṣālayet pūrvaṃ sthāpayeddhṛdayena tu

5

te naivābhyukṣaṇaṃ bhūyastato bhāgatrayaṃ punaḥ /
pūrvadakṣiṇe naiva tathā caivottareṇa tu

6

astra japtaṃ bhavet pūrvaṃ brahma japtaṃ tu dakṣiṇaṃ /
uttaraṃ śiva japtaṃ tu prakurvīta pṛthak pṛthak

7

astra japtaṃ kṣiped dikṣu daśasvapi yathākramam /
nārācāstra prayogeṇa toya madhye punaḥ kṣipet

8

āgneyī dhāraṇā dhyātvā punaramṛtaṃ vicintayet /
śivajaptena bhāgena tatobhyāvartayejjale

1

śivatīrthaṃ bhavedevaṃ vidhinānena ṣaṇmukha /
atra grantha pātaḥ //
p. १३७)
sarvajñānottarapādam
jaṃghe pāde tathā haste prakṣālya tu punaḥ punaḥ /
kaṃthayitvā tataḥ snāyāt śivatīrthasya madhyataḥ

2

cakravatyupacāreṇa sugandhāmalakādibhiḥ /
brahmāṅgaiḥ śiva gāyatryā mahāstreṇa śivena ca

3

abhiṣekaṃ prakurvīta sandhyopāsanameva ca /
saṃhṛtyasarvamantrāṇi ninādena vidhānavit

4

ākṛṣyoditamārgeṇa sthāpayīta hṛdisvake /
tata āyatanaṃ gacchet puṣpahasto vicakṣaṇaḥ

5

yadā tu rogādinā vāruṇa snāna śaktastadā prakṣālya /
pāṇi pādau tu bhasmasnānaṃ samācaret

6

iti śrīsarvajñānottare vāruṇasnānaprakaraṇam //
bhasmasnānaṃ pravakṣyāmi saṃkṣepānna tu vistarāt /
sarvajñā * ttomaṃ puṇyaṃ sarvapāpaharaṃ param

7

kha saṃsthaṃ gomayaṃ gṛhya sthāne vā patitaṃ śubhe /
adhaḥ parisantyajya pañcagavyena mardayet

8

vivikte nirjane ramye sarvopadrava varjite /
prakṣavalmīka nirmukte pravāte pariśoṣayet

9

śuṣkaṃ saṃharet prājñaḥ astrabījena prokṣayet /
śivāgniṃ janayitvā tu nirdahet tena vahninā

10

atha saṃkṣepataḥ skanda āraṇya gomayaṃ punaḥ /
pañcagavyena saṃyuktaṃ vidhānena tu nirdahet

11

p. १३८)
tasyāpya saṃbhavebhasma lepa gandha vivarjitam /
śuci sthānāśritaṃ śuddhaṃ tadapyevaṃ punardahet

12

saṃhṛtya hṛdi mantreṇa nave bhāṇḍe nidhāpayet /
astraṃ tu japato mantrī sarvavighnavināśanam

3

astrābhimantritaṃ kṛtvā malasnānaṃ samācaret /
vidhisnānaṃ tataḥ paścāt mūrdhna ārabhya mantravit

14

brahmabhistvanupūrveṇa bahiraṃgairanukramāt /
abhiṣekaṃ śive naiva paścāt kūrvita ṣaṇmukha

15

uddhūlya vidhivat prājñaḥ kaupīnā parivartaye * /
prakṣālya tu mṛdā pādau karau ca punarācamet

16

tritatva parijaptaṃ tu triḥ piben mantravijjalam /
parimṛjyānmukhaṃ śaktyā trivāraṃ tu yathākramam

17

praṇavena tato vidvān śikhānetrādikaṃ spṛśet /
ācamya vidhinā bhūyaḥ pitṛdevāśca tarpayet

18

sarva mantraiḥ sadā saṃdhyāṃ vandayitvā vicakṣaṇaḥ /
tato dhyānaṃ prakurvita japañca trividhaṃ punaḥ

19

japet ṣaṭka trayaṃ puṇyaṃ nityaṃ manovākkāya karmabhiḥ /
kālye ca madhyame caiva prāsādādi krameṇa tu

20

sarveṣu vā śivaṃ dhyātvā nityaṃ japadhyāneṣu vā smaret /
prāṇavṛtti nirodhena naiva pāpamavāpnuyāt

21

p. १३९)
saṃhitāṃ vā smaren nityaṃ triṣu kāleṣu mantavit /
śatamaṣṭottaramakṣaissarva pāpa viśuddhaye

22

sarva vighna vināśārthaṃ pāśajālasya caiva hi /
astrāṇi ghorūpāṇi satataṃ parivartayet

23

evaṃ mantramayo bhūtvā sarva mantrāṃstu yojayet /
saṃsāyayedrudrānmantrānyogi yogātmakān guṇān

24

* snāyo yadā mantrī mantrasādhanamārabhet /
* hā yo yogī siddhiṃ kamaṇḍalu dharassadā

25

śrīsarvajñānottare bhasmasnānaprakaraṇam //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kamaṇḍaludharassadā

26

asahāyasya yogīndra sakhā ye va kamaṇḍalum /
prajvalyamagniṃ ghoreṇāstreṇa ca vidhānavit

27

prātarutthāya taṃ nityaṃ dehe deva kamaṇḍalum /
tāmramyena saṃśodhya tathāstrodaka bhasmanā

28

raupya hemau tu saṃśoddhya lepa gandha malānvitau /
tatastvā pūrayet paścād vastrapūtena vāriṇā

29

pādyamācamanaṃ śaucamācaret satataṃ kramāt /
na kiñcit saṃspṛśet tāvad yāvacchuṣkau karāvubhau

30

suśuṣka pāṇi pūtātmā vyatikāryaṃ yathoditam /
nānyena sevitaṃ vastraṃ na śayayā na kamaṇḍalum

31

na bhasmanā kalāvatyaṃ saṃseveta kadācana /
ātma śayayātma vastraṃ ca jāyāpatyaṃ kamaṇḍalum

p. १४०)
ātmanaḥ śuciretāni pareṣāmaśucirbhavet /
śrīsarvajñānottare kamaṇḍaluprakaraṇaṃ //
iti sarvajñānottarapādaḥ samāptaḥ //
srotaḥ

Original text: sarvajñānottaram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc