Sangita Ratnakara · Chapter 1

saṅgītaratnākaraḥ
pariśiṣṭam

ṣaḍjagrāmasamutpannāḥ ṣaḍjakaiśikamadhyamāḥ
śuddhasādhāritaḥ ṣaḍjagrāmo grāme tu madhyamaḥ

pañcamo madhyamagrāmaḥ ṣāḍavaḥ śuddhakaiśikaḥ
śuddhāḥ sapteti bhinnāḥ syuḥ pañca kaiśikamadhyamaḥ

bhinnaṣaḍjaśca ṣaḍjākhye madhyame tānakaiśikau
bhinnapañcama ityete gauḍakaiśikamadhyamaḥ

gauḍapañcamakaḥ ṣaḍje madhyame gauḍakaiśikaḥ
iti gauḍāstrayaḥ ṣaḍje ṭakkavesaraṣāḍavau

sasauvīrīmadhyame tu boṭṭamālavakaiśikau
mālavaḥ pañcamānto'tha dvigrāmaṣṭakkakaiśikaḥ

hindolo'ṣṭau vesarāste sapta sādhāraṇastataḥ
ṣaḍje syādrūpasādhāraḥ śako bhammāṇapañcamaḥ

madhyame nartagāndhārapañcamau ṣāḍjakaiśikaḥ
dvigrāmaḥ kakubhastriṃśadgrāmarāgā amī matāḥ

aṣṭoparāgāstilakaḥ śakādiṣṭakkasaindhavaḥ
kokilā pañcamo revaguptaḥ pañcamaṣāḍavaḥ
bhāvanāpañcamo nāgagāndhāro nāgapañcamaḥ

śrīrāganaṭṭau baṅgālo bhāsamadhyamaṣāḍavau
raktahaṃsaḥ kohlahāsaḥ prasavo bhairavadhvaniḥ

megharāgaḥ somarāgakāmodau cābhrapañcamaḥ
syātāṃ kandarpadeśākhyau kakubhāntaśca kaiśikaḥ
naṭṭanārāyaṇaśceti rāgā viṃśatirīritāḥ

sauvīraḥ kakubhaṣṭakkaḥ pañcamo bhinnapañcamaḥ

ṭakkakaiśikahindolaboṭṭabhālavakaiśikāḥ
gāndhārapañcamo bhinnaṣaḍjo vesaraṣāḍavaḥ

mālavaḥ pañcamāntaśca tānaḥ pañcamaṣāḍavaḥ
bhāṣāṇāṃ janakāḥ pañcadaśaite yāṣṭikoditāḥ

bhāṣāścatasraḥ sovīre sauvīrī vegamadhyamā
sādhāritā ca gāndhārī kakubhe bhinnapañcamī

kāmbojī madhyamagrāmā ragantī madhurī tathā
śakamiśreti ṣaṭtisro vibhāṣā bhogavardhanī

ābhīrikā madhukarī tathaikāntarabhāṣikā
śālavāhanikā ṭakke travaṇā travaṇodbhavā

vairañjī madhyamagrāmadehā mālavavesarī
chevāṭī saindhavī kolāhalā pañcamalakṣitā
saurāṣṭrī pañcamī vegarañjī gāndhārapañcamī

mālavī tānavalitā lalitā ravicandrikā

tānā vāherikā dohyā vesarītyekaviṃśatiḥ
bhāṣāḥ syuratha devāravardhanyāndhrī ca gurjarī

bhāvanīti vibhāṣāḥ syuścatasraḥ pañcame punaḥ
kaiśikī trāvaṇī tānodbhavā''bhīrī ca gurjarī

saindhavī dākṣiṇātyā''ndhrī māṅgalī bhāvanī daśa
iti bhāṣā vibhāṣe dve bhammāṇyandhālike tataḥ

catasraḥ pañcame bhinne bhāṣā dhaivatabhūṣitā
śuddhā bhinnā ca vārāṭī viśāletyatha kauśalī

vibhāṣā mālavābhinnavalite ṭakkakaiśike
bhāṣe dve drāviḍītyekā vibhāṣā preṅkhake nava

bhāṣāḥ syurvesarī cūtamañjarī ṣaḍjamadhyamā
madhurī bhinnapaurālī gauḍī mālavavesarī
chevāṭī piñjarītyekā boṭṭe bhāṣā tu māṅgalī

vāṅgālī māṅgalī harṣapurī mālavavesarī

khañjinī gurjarī gauḍī paurālī cārdhavesarī
śuddhā mālavarūpā ca saindhavyābhīriketyamūḥ

bhāṣāstrayodaśa jñeyā vijñairmālavakaiśike
vibhāṣe dve tu kāmbojī tadvaddevāravardhanī

gāndhārapañcame bhāṣā gāndhārī bhinnaṣaḍjakā
gāndhāravallī kacchellī svaravallī niṣādinī

travaṇā madhyamā śuddhā dākṣiṇātyā pulindikā
tumburā ṣaḍjabhāṣā ca kālindī lalitā tataḥ

śrīkaṇṭhikā ca bāṅgālī gāndhārī saindhavītyamūḥ
bhāṣāḥ saptadaśa jñeyāścatasrastu vibhāṣikāḥ
paurālī mālavā kālindyapi devāravardhanī

vesare ṣāḍave bhāṣe dve bāhyā bāhyaṣāḍavā

vibhāṣe pārvatī śrīkaṭhyatha mālavapañcame
bhāṣāstisro vedavatī bhāvinī ca vibhāvinī

tāne tānodbhavā bhāṣā bhāṣā pañcamaṣāḍave
potā bhāṣāṃ śakāmeke revagupte vidurviduḥ

vibhāṣāpallavī bhāsavalitā kiraṇāvalī
śaṅkādyāvalitetyetāstisrastvantarabhāṣikāḥ

catasro'nuktajanakā bṛhadveśyāmimāḥ smṛtāḥ
evaṃ ṣaṇṇavatirbhāṣā vibhāṣā viṃśatiḥ smṛtāḥ
catasro'ntarabhāṣāḥ syuḥ śārṅgadevasya saṃmatāḥ

bhāṣā mukhyā svarākhyā ca deśākhyā coparāgajā

caturvidhā mataṅgoktā mukhyā'nanyopajīvinī
svaradeśākhyayā khyātā svarākhyā deśajā kramāt

anyoparāgajā tābhyo yāṣṭikenoditāḥ punaḥ
saṃkīrṇadeśajā mūlā chāyāmātretināmabhiḥ

śuddhā''bhirī ragantī ca tridhā mālavavesarī
mukhyā ṣaḍiti śeṣāstu sujñātāḥ sphuṭalakṣaṇāḥ
nāmasāmyaṃ tu kāsāṃcidbhinnānānapi lakṣmataḥ

atha rāgāṅgabhāṣāṅgakriyāṅgopāṅganirṇayam
keṣāṃcinmatamāśritya kurute ṣoḍhalātmajaḥ

rañjanādrāgatā bhāṣārāgāṅgāderapīṣyate
deśīrāgatayā proktaṃ rāgāṅgādicatuṣṭayam

prasiddhā grāmarāgādyāḥ keciddeśītyapīritāḥ
tatra pūrvaprasiddhānāmuddeśaḥ kriyate'dhunā

śaṃkarābharaṇo ghaṇṭārava āhaṃsadīpakau
rītiḥ pūrṇāṭikā lāṭī pallavīti babhāṣire

rāgāṅgānyaṣṭa gāmbhīrī vauhāṭī khaśikotpalī
gollī nādāntarī nīlotpalī chāyā taraṅgiṇī

gāndhāragatikārañjāvityekādaśa menire
bhāṣāṅgānyatha bhāvakrīsvabhāvakrīśivakriyaḥ

marukakrītrinetrakrīkumudakrīdanukriyaḥ
ojakrīndrakriyo nāgakṛtirdhanyakṛtistathā

vipāyakrīḥ kriyāṅgāṇi dvādaśeti jagurbudhāḥ
trīṇyupāṅgāni pūrṇāṭo devālaśca guruñjikā

catustriṃśadime rāgāḥ prākprasiddhāḥ prakīrtitāḥ
athādhunā prasiddhānāmuddeśaḥ pratipādyate

madhyamādirmālavaśrīstroḍī baṅgālabhairavau
varāṭī gurjarī gauḍakolāhalavasantakāḥ
dhānyāsīdeśideśākhyā rāgāṅgāṇi trayodaśa

ḍaumbavanyāsāvarī velāvalī prathamamañjarī

āḍikā modikā nāgadhvaniḥ śuddhavarāṭikā
naṭṭā karṇāṭabaṅgālau bhāṣāṅgāṇi navābruvan

kriyāṅgatritayaṃ rāyakṛtirgauḍakṛtistathā
devakrīrityathopāṅgasaptaviṃśatirucyate

kauntalī drāviḍī saindhavyatha sthānavarāṭikā
hatasvaravarāṭī ca syātpratāpavarāṭikā

varāṭyaḥ ṣaḍiti cchāyā turuṣkādye tu toḍike
mahārāṣṭrī ca saurāṣṭrī dakṣiṇā drāviḍītyamūḥ

uktāścatasro gurjaryo bhuñchikā stambhatīrthikā
chāyāpratāpopapade belābalyau ca bhairavī