Sāṃkhyaparibhāṣā · Chapter 3
atha bhūmikā / vikṣeptā viṣayapadārthe ratiḥ / gatāyātā saṃśayātmikā / sulīnatā prītirūpā turīyā /
atha buddhayaḥ / guruḥ śāstrādiyuktyā bodhayati tathāpi śūnyaṃ kambalapeśīvat / sā adhikaprakāśo na bhavati kharparacchidravat / anekayuktyā vistārayati bhagnaveṇuvat jale tailavat / tatrādau vairāgyam / tatra pramāṇaṃ śrutiḥ- na vā 're sarvasya kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavati iti /
bṛhadāraṇyake 'tyāgenaikena amṛtatvamānaśuḥ'; / tatrādau śabalatyāgaḥ //
viṣṭhāmūtraṃ ca durgandhi kṛmyagāraṃ ca naśvaram /
tatsaukhyamānino mūḍhā ahaṃmametigarvitāḥ
kasya mātā pitā kasya kasya bhrātā sahodaraḥ /
kasya strī kasya putrastu narāṇāṃ karmabandhanam
jāyāpatyagṛjakṣetrasvajanadraviṇādiṣu /
udāsīnasamaṃ paśyetsarvaṃ vyarthamivātmani
strīṇāṃ strīsaṅgināṃ saṅgaṃ tyaktvā dūrata ātmavān /
kṣamī vivikta āsīnaścintayenmāmatandritaḥ
kāyāraṇyasamāviṣṭo manavyāghro mahābalī /
bhakṣate sakalāṃllokāndevānuragamānavān
jñānakhaḍgaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā vairāgyaṃ bhūmiśodhanam /
durlabho yasya saṃgrāmo ko 'sau śūraśca ātmavān
atha śuddhatyāgaḥ /
granthamabhyasya medhāvī jñānavijñānatatparaḥ /
palālamiva dhānyārthī tyajedgranthamaśeṣataḥ
padamicchasi brahmatvaṃ tadā vijñānataḥ śṛṇu /
sarvārtheṣu ca vairāgyaṃ sarvabhūteṣu cātmatā
muktimicchasi cettvantu viṣayānviṣavattyaja /
kṣamārjavadayātoṣasatyaṃ pīyūṣavadbhaja
manasā dhyāyate yogī kṛpaṇastu dhanaṃ yathā /
manasā yena pītvā ca tena jitvā jagattrayam
vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ /
nirmamo nirahaṅkāraḥ sa śāntimadhigacchati
akiñcanaśca dāntaśca śāntaśca samamānasaḥ /
sa liṅgānāśramaṃ tyaktvā caredavidhigocaraḥ
dehe ca śṛṇu taṃ tāta guptaprakaṭalakṣaṇam /
daśaguptakaraṃ mokṣadvādaśaṃ sahajasthitiḥ
nirapekṣaṃ muniṃ śāntaṃ nirvairaṃ samadarśanam /
anuvrajyāmahaṃ nityaṃ pūyayedaṅghrireṇubhiḥ
kadā śambho bhaviṣyāmi karmanirmūlanakṣamaḥ /
ekākī nispṛhaḥ śānto pāṇipātro digambaraḥ
sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja /
ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ
nirālambapadaṃ prāpya citte tatra layaṃ gate /
nivartante kriyāḥ sarvāḥ sa yogī nirguṇaḥ paraḥ
viṣayendriyakāraṇamākarṣacittavibhramaḥ /
yathā bahusapatnīnāṃ luṭhanti patimekataḥ
sādhu sādhu śṛṇu svārthamasthiyantrācca dūrataḥ /
asya bhāgakṛtā loke mamatvaṃ śvānavatkṛtam
śṛṇu tāta dvayaṃ tyājyamāśā bhedastathaiva ca /
āśayā dīnatāṃ kṛtvā bhedaśca bhedavardhanam
rodanahāsyakā '; 'nena piśācasthitimāśrayet /
asya saṅgaṃ sadā tyajya bhava cinmātra sarvadā
chāyākāryaṃ yathā nāsti tathaivāyaṃ hi dehakaḥ /
tattvaṃ gṛharasaṃ tyajya paramāṃ sthitimāśraya
goṣpadaṃ pṛthivī meruḥ sthāṇurākāśamudrikā /
tṛṇaṃ tribhuvanaṃ rāma vairāgyālaṃkṛtā kṛtiḥ /
manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye
Original text: Sāṃkhyaparibhāṣā · Edition: Vindhyesvari Prasada Dvivedin in: Sāṃkhyasaṃgrahaḥ (Chowkhamba Sanskrit Series, 50, pp. 197-224) · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0