Samādhirājasūtra · Chapter 35
iti śrīsamādhirāje jñānāvatīparivartaścatustriṃśatitamaḥ || 34 ||
(Vaidya 232)
35 Supuṣpacandraparivartaḥ |
atha khalvāyuṣmānānanda utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat - pṛccheyamahaṃ bhagavantaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ kaṃcideva pradeśaṃ sacenme bhagavānavakāśaṃ kuryāt praṣṭavyapraśnavyākaraṇāya | evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - tena hyānanda svake āsane niṣadya pṛccha tvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ yad yadevākāṅkṣasi, ahaṃ te tasya tasya praśnasya vyākaraṇena cittamārādhayiṣye | evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat - kṛtāvakāśo 'smi bhagavan, kṛtāvakāśo 'smi sugata praśnavyākaraṇāya | atha khalvāyuṣmānānando bhagavataḥ purataḥ āsane niṣadya bhagavantametadavocat - ko nu bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yadiha ekatyā bodhisattvā bodhisattvacārikāṃ caramāṇā hastacchedān pādacchedān karṇacchedānakṣyutpāṭanāni aṅgottamāṅgacchedān nigacchanti pratyaṅgacchedāṃśca? vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti? no ca hīyante?na ca parikṣīyante 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ? evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - sacet tvamānanda jānīyā yāni me duḥkhāni pratyanubhūtāni imāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ samudānayitum, etadapi te ca pratibhāyāt | kiṃ punaryattathāgataṃ paripraṣṭavyaṃ manyathāḥ | tad yathāpi nāma ānanda iha kāścideva puruṣaḥ adhastāt pādatalamupādāya yāvanmūrdhakādādīpto bhavet prajvalitaḥ ekajvālībhūtaḥ, taṃ kaścideva puruṣa upasaṃkramya evaṃ vadet - ehi tvaṃ bhoḥ puruṣa anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍasva ramasva paricārayasveti | tat kiṃ manyase ānanda api tu sa puruṣaḥ anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍeta rameta paricārayeta? ānanda āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavānāha - krīḍetānanda sa puruṣo rameta paricārayeta parikalpamupādāyānirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ | na tveva tathāgatasya pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇasya sattvāṃstribhirupāyairduḥkhitān dṛṣṭvā daridrānnābhūt sukhaṃ
vā saumanasyaṃ vā cittapraharṣo vā | ye ānanda bodhisattvā mahāsattvāḥ pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā akhaṇḍaśīlā bhavanti achidraśīlāḥ akalmāṣaśīlā aśabalaśīlāḥ aparāmṛṣṭaśīlāḥ acalitaśīlāḥ, alulitaśīlā akopyaśīlāḥ, nottānaśīlāḥ,na paradarśanaśīlāḥ na visaṃvādaśīlāḥ, ṛjuśīlāḥ yathāpratijñāśīlāḥ sattvānugrahaśīlāḥ | evaṃrūpeṇa śīlena samanvāgatā bhavanti, te ānanda bodhisattvā mahāsattvā anantāṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā na hastacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na pādacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na karṇanāsācchedena parihāṇiṃ nigacchanti | (Vaidya 233) na netrotpāṭanaśīrṣacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | nāṅgapratyaṅgacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na ca vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti | kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante ||
bhūtapūrvamānanda atīte 'dhvanyasaṃkhyeyakalpairasaṃkhyeyatarairvipulairapramāṇairacintyairatulyairamāpyairaparimāṇairyadāsīt | tena kālena tena samayena ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya navatikalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt | sarvatra ca divase navatikalpakoṭīsahasrāṇi sattvānāmavaivartikatāyāṃ buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya caramikāyāṃ pañcāśati saddharmāntardhānakālasamaye saddharmavipralope vartamāne ime evaṃrūpāḥ sūtrāntā bahujanajugupsitā bahujanavivarjitā bahujanaviruddhā mahājanotsṛṣṭāścābhūvan | mahābhayabhairavakāle vartamāne mahopadrave ativṛṣṭikālasamaye anāvṛṣṭikālasamaye vartamāne vyālakālasamaye vartamāne vidyutkāntārakalpasamaye durbhikṣakālasamaye mithyādṛṣṭikālasamaye asamyagdṛṣṭikālasamaye tīrthikamantraparyeṣṭikālasamaye buddhabodheḥ pralujyamānakālasamaye vartamāne sapta bodhisattvasahasrāṇi grāmanagaranigamarā rājadhānījanapadebhyo nirvāsitāni samantabhadraṃ nāma vanakhaṇḍaṃ tadupaniśritya viharanti sma sārdhaṃ supuṣpacandreṇa dharmabhāṇakena, yasteṣāṃ bhikṣūṇāṃ dhāraṇīdharmapayāya deśayati sma | sa khalu punā rājā supuṣpacandro dharmabhāṇaka eko rahogataḥ pratisaṃlīno divyena cakṣuṣā atikrāntamānuṣeṇa paśyati sma - bahvīrbodhisattvakoṭiravaruptakuśalamūlā anyonyebhyo buddhakṣetrebhyaḥ ihopapannāḥ | sacette labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, na nivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha na labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, vivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakaḥ smṛtaḥ saṃprajānaṃstataḥ samādhervyutthāya yenāsau mahān bodhisattvagaṇastenopasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya taṃ mahāntaṃ bodhisattvagaṇametadavocat
- gamiṣyāmaḥ kulaputrāḥ | grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvebhyo dharmaṃ deśayiṣyāmaḥ | atha khalu sa mahān bodhisattvagaṇaḥ supuṣpacandraṃ dharmabhāṇakametadavocat - nāsmākamabhipretaṃ yadāyuṣmānito vanaṣaṇḍād grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīravataret | tatkasya hetoḥ? bahvayo 'bhimānikā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ| saddharmapratikṣepakālaśca vartate | tamāyuṣmantaṃ jīvitādvayavaropayiṣyanti | āyuṣmāṃścātīva prāsādiko 'bhirūpo darśanīyaḥ prathamayauvanasamanvāgato bhadrake vayasi vartate | sa dhautakāñcanahāṭakacchaviḥ (Vaidya 234) śaṅkhakundenduvarṇayorṇayā pratimaṇḍito 'pi śobhitalalāṭo nīlakuñcitakeśoṇīṣaśca | mā te rājaputrā vā anye vā tatpratimā īrṣyāmātsaryopahacetaso jīvitādvayavaropayiṣyanti | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇametadavocat - sacenme ātmā ārakṣyo bhavet, na mayā atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane ārakṣā kṛtā bhavet | tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣata -
na ātmasaṃjñāya vasitva jātu śakyaṃ ihā śāsani rakṣa kurvaṇā /
mahāvitānā sugatāna bodhiḥ prakāśanā paścimi kāli dāruṇe
yo ātmasaṃjñā prajahitva sarvaśaḥ sattvānimān pudgalavādaniśritān /
rūpāṇi śabdāṃśca rasāṃśca gandhān spraṣṭavyu varjeti sa rakṣi śāsanam
buddhāna koṭīnayutānyupasthihedannena pānena prasannacittaḥ /
chatraiḥ patākābhi dīpakriyābhiḥ kalpāna koṭī yatha gaṅgavālikāḥ
yaścaiva saddharma pralujyamāne nirudhyamāne sugatāna śāsane /
rātriṃdivaṃ eka careyya śiṣyān idaṃ tataḥ puṇyu viśiṣṭu bhoti
ye dāni teṣāṃ puruṣarṣabhāṇāṃ saddharmi lujyanti upekṣi bhāvayī /
na tairjinā satkṛta bhonti kecit na co kṛtaṃ gauravu nāyakeṣu
yuṣme bhotha sukhī svakārthu kuruthā gopāyathā
ātmanaṃ yuṣme bhotha ihāpramatta vinaye maitrīvihārī sadā /
śīlaṃ rakṣatha ujjvalaṃ aśabalaṃ śuddhaṃ śuci nirmalaṃ
yehī rakṣitu śīlu bhoti amalaṃ buddhebhi saṃvarṇitam
(Vaidya 235)
yehī satkṛtu bhonti sarvi sugatā yāvanta pūrve abhūt
tehi trāyitu bhonti sarvajanatā yā bodhisaṃprasthitā /
tehī uddharitāḥ bhavanti narakā sattvā bahū pāpakāḥ
yehī rakṣitu bhonti śīlu amalaṃ buddhaiḥ praśastaṃ purā
dānaṃ detha viśiṣṭa dharmaratanaṃ kṣāntiṃ sadā rakṣathāraṇyaṃ cāśrayathā samādhikuśalā bhāvetha co mārdavam /
mā co vigraha sarvathā vicarathā śiṣṭāṃ śivāṃ cārikāṃ
gacchāmo vayu rājadhāni nagaraṃ sattvāna trāṇārthikāḥ
tasminnotaratī mahāmatidhare sattvāgrasāre ṛṣau
vartentī imi aśrukāḥ sukaruṇaṃ pādehi anye patī /
mā hī otarahī mahāmati vidu prekṣa vane pādapān
mañjugandha manoramān surucirānātmāna trāṇātmakaḥ
te 'pī pūrva vināyakā daśabalāḥ śāntendriyāḥ sūratāḥ
gatvā kānani śailaśṛṅgaśikhare bodhādhigamyāṃ varām /
śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ
teṣāṃ śikṣihi kānane nivasato mā gaccha tvaṃ suvrata
gātraṃ citritu lakṣaṇaiḥ suruciraiḥ keśāśca nīlāstavā
varṇaḥ kāñcanasaṃnibhaprabhakaro obhāsate medinīm /
ūrṇā te bhramukhāntare surucirā śaṅkhanikāśaprabhā
mā te īrṣyu janitva kāyu vikirī rājānurāje tathā
atha khalvānanda supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇaṃ gāthayābhyabhāṣata -
yāvantaḥ parimeṇa āsi sugatāḥ sarvajña kṣīṇāsravāḥ
sarve te 'tha kariṃsu loki tribhave bodhādhigamyāṃ varām /
śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ
teṣāṃ śikṣaya bodhisatva niyutā sattvāna trāṇārthikaḥ
sarve kṛtva pradakṣiṇaṃ ṛṣividuṃ pādāni vanditvanā
ghoraṃ āśvasato svananti karuṇaṃ krandanta ārtasvaram /
anye chinna prapāta medini patī mūrcchitva sālo yathā
no cā te parivarti puṇyanicitaḥ sattvārthakāmo ṛṣiḥ
pātraṃ cīvaru gṛhya prasthitu ṛṣī siṃho yathā kesarī
no cāsyo guṇadoṣa tatra akarī dharmasvabhāve sthitaḥ /
(Vaidya 236)
ghane kānani asmi loki vasataḥ sattvā apāye pati
so 'bhūttaṃ nagaraṃ gamī puravaraṃ sattvānaṃ trāṇārthikaḥ
atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇako grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati sma | tena pūrvāhṇe avataritvā sattvānāṃ navanavati prāṇikoṭyaḥ avaivartiṃkatāyāṃ sthāpitāḥ anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | so 'nupūrveṇa tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | sa tasyāḥ ratnāvatyāḥ rājadhānyāmupasaḥkramitvā anyatarasmin plakṣasālamūle vyahārṣīt | sa tasyā rātryā atyayena tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīḥ prāviśat | praviśya ṣaṭatriḥśatprāṇikoṭīravaivartikatve sthāpayati buddhadharmeṣu | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya āsthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena dvitīye prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya trayoviḥśatiprāṇikoṭīravaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa dvitīyabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyāḥ rātryāmatītāyāḥ trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya navanavatiprāṇikoṭīśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva tṛtīyaḥ rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena caturthe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya navanavatiprāṇiśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati | sa caturdivasabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena pañcame divase ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya rājño 'ntaḥpuraḥ prāviśat | pravisya cāśītiḥ strīsahasrāṇyavaivartikatve 'nuttarāyāḥ samaksaḥbodhau pratiṣṭhāpayati sma | tasmācca nagarāt sarvasattvānavaivartikatāyāḥ sthāpayati buddhadharmeṣu | sa tasyā rātryā atyayena ṣaṣṭhe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya sahasraḥ
rājaputrāṇāmavaivartikatve sthāpayati sma anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāvad bhaktasya kṛtyaḥ karoti sma | sa ṣaṣṭhe bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasya rātryā atyayena saptame purobhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśyādrākṣīcchūradattaḥ rājānamudyānamabhiniṣkramantaḥ suvarṇamayena rathena rūpyamayaiḥ pakṣabhiruragasāracandanamayyā īṣayā vaidūryamayaiścakraiḥ ucchritacchatradhvajasamalaḥkṛtena īṣāpaṭṭāvanaddhena dūṣyapaṭṭasaḥchāditena (Vaidya 237) yatrāṣṭau śatāni kumārīṇāḥ ratnasūtraparigṛhītānām, yāstaḥ rathaḥ vāhayanti abhirūpāḥ prāsādikā darśanīyāḥ paramayā śubhravarṇapuṣkalatayā samanvāgatāḥ pritikārye audvilyakārye bālānāḥ na piṇḍatānām | caturaśītikṣatriyamahāśālakulasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ samanubaddhānyabhūvan | caturaśītibrāhmaṇamahāśālasahasrāṇi caturaśītigṛhapatimahāśālasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato 'nubaddhānyabhūvan | pañca ca duhitṛśatāni ratnamayīśibikābhirūḍhāḥ purato niryānti sma | tāḥ sahadarśanenaiva tasya bhikṣoravaivartikā abhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | aṣṭaḥaḥṭiścāntaḥpurikāśatasahasrāṇi sahadarśanenaiva tasya bhikḥuravaivartikānyabhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | sa ca mahājanakāyo maṇikuṇḍalānyapanīya pādukāścāpanīya ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhikḥustenāñjaliḥ praṇamya namasyamānaḥ sthito 'bhūt | atha khalu tā api kumārthaḥ pūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saḥcoditāḥ samānāstābhyaḥ śibikābhyo 'vataritvā ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhi stenāñjāla praṇamya gāthābhiradhyabhāḥanta -
avabhāsitamadyaivaṃ raviṇeva samantataḥ /
bhikṣuṇā praviśantena janakāyaśca dhiṣṭhitaḥ
rāgadoṣāḥ samucchinnā mohāśca vidhamīkṛtāḥ /
krodho doṣaśca īrṣyā ca sarvaṃ chinnaṃ tadantaram
na rājaṃ prekṣate kaścinnaṃ caivamanuyātyasau /
yo rājñaḥ śūradattasya parivāraḥ sutādikaḥ
pūrṇamāsyāṃ yathā candro nakṣatraparivāritaḥ /
evaṃ sa śobhate bhikṣū rājaputrapuraskṛtaḥ
svarṇabimbaṃ yathā citraṃ kuśalebhiḥ sucitritam /
puṣpitaḥ sālarājo vā emeva bhikṣu śobhate
śakraśca devendra mahānubhāvaḥ sahasranetrādhipatiḥ puraṃdaraḥ /
sumerumūrdhni tridaśāna īśvaro emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam
brahmeva manye pratiṣṭhitu brahmaloke sunirmito vādhipati devaputraḥ /
suyāmu devo yathariva kāmadhātau emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam
(Vaidya 238)
sūryo vā manye pratapati antarīkṣe sahasraraśmirvidhamiya andhakāram /
obhāsayanto samu diśatā samantād emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam
dānaṃ daditvā suvipula nantakalpān rakṣitva śīlaṃ aśabalu nityakālam /
bhāvetva kṣāntimasadṛśa sarvaloke so lakṣaṇebhiḥ parivṛtu eva śobhī
janayitva vīryaṃ ariyajanapraśastaṃ sevitva dhyānā caturi alīnacittaḥ /
utpādya prajñāṃ nihaniya kleśajālaṃ tenaiṣa bhikṣuḥ pratapati sarvaloke
ye buddhavīrā asadṛśa sattvasārāḥ samatīta śūrā vikiriya dharmaśreṣṭhān /
ye 'nāgate 'dhve tathariva pratyutpanne tenaiṣa putro vaśagānu dharmarājñaḥ
mā te anityaṃ bhavatu kadāci bhikṣo yadrapataivaṃ pratapasi sarvaloke /
saṃpaśya tejo surucira śabdaghoṣo rājāna tejo na tapati suṣṭhu bhūyaḥ
dharmo yathāyaṃ adhigatu ātmanā te buddhānujñāto vicarasi sarvaloke /
emeva sarve vijahita istribhāvaṃ sarve 'pi yāmo yathariva eṣa bhikṣuḥ
te añjalīyo daśanakha kṛtva sarve bhāṣitva gāthāḥ kṣipiṃsu pilandhanāni /
sauvarṇamālā tathapi ca muktahārānavataṃsakāni tathapi ca karṇaniṣkān
rājā vai yatha cakravarti balavān sarvān vipaśyī mahī
putrasaṃjña upasthapeti vicaran dvīpāni catvārime /
(Vaidya 239)
śreṣṭhī kṣatriya brāhmaṇāṃ gṛhapatī ye koṭṭarājā svakā
no teṣāmatireku sneha janayī sarveṣu premaṃ samam
evaṃ śikṣita dhāraṇīvaśagato bhikṣū ayaṃ sūrato
bodhyaṅgā bala indriyān bibhajati mārgaṃ ca aṣṭāṅgikam /
candro vā yatha rātriye pratapati tārāgaṇairmadhyago
sūryaśco yatha maṇḍalaṃ pratapate vairocanastejavān
sarvān buddhānnamasyāmo daśabalān śāntendriyān sūratān
yeṣāṃ varṇanu kaścidutsahi naro kalpāśataiḥ kṣepitum /
kalpā koṭisahasra bhāṣitu bahūn no ced guṇā kṣepituṃ
no co varṇa kṣipeya lokapravare ekasya romasya hi
yeno cakra pravartitaṃ asadṛśaṃ jñānopadaṃ deśitaṃ
nipuṇaṃ dharma prabhāṣitasya virajaṃ no cāsya dṛśyaṃ kvacit /
śramaṇābrāhmaṇadevānāga asuraurmāraiḥ sabrahmādibhir
no śakto guṇaārṇavaḥ prakathituṃ buddhasya sarvajñinaḥ
vandāmo jinavaidyarājamasamaṃ yasyedṛśā aurasāḥ
bhāṣitvā imi gātha sarvi muditā rājñaḥ kumāryastadā /
svarṇaṃ kāñcanacūrṇakāṃśca prakirī cailāni ca prastarī
cūḍānāṃ ca maṇīn sahārarucirā koṭīśatāmūlikā
taṃ bhikṣuṃ abhichādayitva muditā bodhāya saṃprasthitāḥ
atha khalu rājñaḥ śūradattasyaitadabhavat - vipratipannaṃ batedamantaḥpuraṃ janakāyaśca vyutthitaḥ | sa ca jano maṇikuṇḍalānyapanīya ekāṃsaṃ cīvaramāvṛtya dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena sa bhikṣustenāñjaliṃ praṇamya namasyati sma | sa ca rājā śūradattastāvat prāsādiko 'bhūt tāvaddarśanīyo na ca tāvadabhirūpo yāvadabhirūpaḥ sa bhikṣuḥ | sa rājyahetoruttrasto 'bhūt | rūpakāyapariniṣpattiṃ ca tasya bhikṣodṛṣṭvā atīva roṣamakārṣīt | tasya ca bhikṣo rājamārgasthasya rājñaścakṣurbhyāṃ praviṣṭaḥ | tasyaitadabhavat - saṃraktacittenaitena bhikṣuṇā mamāntaḥpuraḥ dṛṣṭam | akṣibhyāṃ cānena saṃketaḥ kṛtaḥ | tasyaitadabhavat - ka idānīmimaṃ bhikṣuṃ jīvitād vyavaropayiṣyatīti | atha rājñaḥ śūradattasyaḥ pṛṣṭhataḥ putrasahasramanubaddhamabhūt | sa tānāmantrayati sma - vyavaropayadhvaṃ kumārā etaṃ bhikṣuṃ jīvitāditi ||
(Vaidya 240)
atha khalu te kumārā rājñaḥ śūradattasya prativahanti sma tasya bhikṣoḥ kṛtaśaḥ | tasyaitadabhavat - putrā api me ājñāṃ na kurvanti | eka evāhaṃ sthāpitaḥ advitīyaḥ | ka idānīmimaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati? atha rājñaḥ śūradattasya nandiko nāma vadhyaghātako 'bhūt caṇḍaḥ sāhasiko raudraḥ | atha rājā śūradattastuṣṭa udagraḥ āttamanāḥ evaṃ cintayāmāsa - ayaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati | atha khalu nandiko vadhyaghātako yena rājā śūradattastenopasaṃkrāmat | atha khalu rājā śūradattastamāha - śakṣyasi tvaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayitum? mahāntaṃ te 'bhicchādaṃ dāsyāmi | nandika āha - suṣṭhu deva, yathājñāpayasi | adyainaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyāmi | tena hi nandika yasyedānīṃ kālaṃ manyase | tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā etaṃ bhikṣorhastapādaṃ chinda | karṇanāsāṃ chinda | anena me saṃraktacittenāntaḥpuraṃ prekṣitam | ato 'sya saṃdaṃśenākṣiṇī utpāṭaya | atha nandikena vadhyaghātakena tasyāmena velāyāṃ tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā bhikṣohastapādāśchinnā akṣiṇī cotpāṭite | tato 'sau mahān janakāyo rudan krandan paridevamānaḥ punarapi ratnāvatīṃ rājadhānīṃ praviṣṭaḥ ||
atha khalu rājā śūradattaḥ saptāhasyātyayādudyānagato na ramate na krīḍati na paricārayati | sa udyānānnivṛttaḥ saptāhasyātyayena ratnāvatīṃ rājadhānīṃ prāviśat | so 'drākṣīttaṃ bhikṣuṃ rājamārge choritaṃ saptāhamṛtakaṃ avivarṇaśarīram | tasyaitadabhūt - yathāyaṃ bhikṣuravivarṇaśarīraḥ, niḥsaṃśayameṣa bhikṣuravaivartiko bhaviṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | pāpaṃ mayā karma kṛtaṃ mahānagarakasaṃvartanīyam | kṣiprameva mayā mahāniraye pratipattavyaṃ bhaviṣyati | tasyaivaṃ cintayataḥ uparyantarīkṣe caturaśītibhirdevaputrasahasrairekarutasvaraghoṣaśabdamudīritam - evametanmahārāja yathā vadasi | avaivartika eṣa bhikṣuranuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau | tasya tḥvad bhūyasyḥ mḥtrayḥ bhayaṃ ca trḥsaṃ ca stambhitatvaṃ ca romaharṣaścotpanno vipratisḥraścḥbhūt | atha rḥjḥ śūradatto duḥkhito durmanḥ vipratisḥrī tasyḥṃ velḥyḥmimḥ gḥthḥ abhḥṣata -
rājyaṃ tyajiṣye tathapi ca rājadhānīṃ hiraṇya suvarṇaṃ tatha maṇimukta ratnān /
ghāteyamātmā svaya śastra gṛhya nihīnakarmāsmiha bālabuddhiḥ
supuṣpacandro 'yamiha bhikṣurāsīd dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhiḥ /
obhāsayanto praviśati rājadhānīṃ nakṣatrarājo yathariva pūrṇamāsyām
(Vaidya 241)
ahaṃ ca hīnaḥ pralulitu kāmabhoge nārīgaṇenā pramuditu niṣkramāmi /
rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ ayaṃ ca etī surabhi sunetra bhikṣuḥ
taṃ dṛṣṭva bhikṣuṃ pramuditu nārisaṃgho sauvarṇamālānavasiri premajātā /
sarve gṛhītvā daśanakhu añjalīyo gāthābhigītaistamabhistaviṃsu bhikṣum
te gītaśabdāḥ praśamita sarvi rājñaḥ sa rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ /
ayaṃ ca etī surabhi sunetro bhikṣurmahānubhāvaḥ sugatavarasya putraḥ
mama caiva cittaṃ parama nihīnu māsīdīrṣyāṃ ca krodhaṃ ca tatra janemi mūḍhaḥ /
muditaṃ viditva suvipula nārisaṃgho ālokya bhikṣuṃ praviśatu rājadhānim
atighorarūpā ahu giri bhāṣi tatra putrasahasraṃ bhaṇami tatkṣaṇasmin /
gatvāna bhikṣuṃ prakuruta khaṇḍakhaṇḍāmeṣo hi mahyaṃ parama amitra ghoraḥ
te kumāra sarve paramasuśīlavanto svahitaiṣicittā abhirata yena bhikṣuḥ /
āṇatti devā na kariya evarūpā śokābhibhūto ahamabhu tasmi kāle
imu bhikṣu dṛṣṭvā parama suśīlavantaṃ maitryā upetaṃ pitaramiva pravṛttam /
sudṛṣṭacitto avasari ghātanārthaṃ patito avīcau ahu paścakāle
yannandiko 'yaṃ iha sthitu rājamārge atiraudrakarmā dukhakaru mānuṣāṇām /
(Vaidya 242)
āṇatti tenā mama kṛta evarūpā mālāguṇo vā ayamiha chinna bhikṣuḥ
samantabhadre vanavari premaṇīye dvijābhikīrṇe kusumitamañjugandhe /
so cāpi anyaḥ suvipula bhikṣusaṃgho mātrā vihīno yathariva ekaputrakaḥ
uttiṣṭha bhikṣo prativasa kānanasmin kṛto te arthaḥ suvipula mānuṣāṇām /
yadrājadhānīmimu tada āgato 'si eṣyanti bhikṣu sukaruṇa krandamānāḥ
puṣpadhvajāni ima kṛta dakṣiṇenā vāmena anye surucira darśanīyāḥ /
prajñapta mārgaḥ sphuṭa kṛta cīvarebhi uttiṣṭha bhikṣo pratibhaṇa dharma śreṣṭham
cirapraviṣṭo tuhu iha rājadhānyāmeṣyanti bhikṣu sukaruṇu krandamānāḥ /
mā antarāyo bhava siya jīvitasya pralopakāle jinavaraśāsanasmin
yathaiva kaścita puruṣa mahānubhāvo dikṣu vidikṣu satatu vighuṣṭaśabdaḥ /
mahāprapātaṃ prapatati vasuṃdharāyāṃ sarvābhibhūya tribhavamimaṃ samantāt
emeva bhikṣuriha patito dharaṇyāṃ surūparūpo bhūṣitu lakṣaṇairvaraiḥ /
adoṣaduṣṭo maya kṛta pāpabuddhinā supuṣpacandro tiṣṭhati khaṇḍakhaṇḍaḥ
bhikṣu iho duḥkhahata sarva eva aprītijātāstathapi ca śalyacittāḥ /
(Vaidya 243)
bheṣyanti kṣipraṃ dṛṣṭvimu dharmabhāṇakaṃ supuṣpacandraṃ hatu patitaṃ pṛthivyām
supuṣpacandro yathariva śailarājo dvātriṃśatībhiḥ kavacitu lakṣaṇebhiḥ /
mālāguṇeva pramadagaṇena gṛhya kṣaṇe vikīrṇaṃ kṛtu khaṇḍakhaṇḍam
kṛtasmi karmaṃ parama sughorarūpam avīci gamiṣye yamaviṣayamanātho /
buddhāna bheṣye parama sudūradūre sa bhikṣuḥ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍam
na putra trāṇa na pi mama jñātisaṃgho no cāsya mānyā na ca bhaṭapādamūlikāḥ /
meṣyanti trāṇaṃ narakagatasya mahyaṃ svayaṃ karitva parama nihīnakarma
ye 'tīta buddhāstathapi ca ye anāgatāstiṣṭhanti ye co daśasu diśāsu kecit /
te sārthavāhā daśabalā niṣkileśāḥ śaraṇaṃ upaimī vajraghana ātmabhāvān
dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ krośaḥ pramuktaḥ sukaruṇa devatābhiḥ /
gatvāna te ārocayi bhikṣusaṃghe supuṣpacandro itu iha rājyadhānyām
yo 'sau vidu paṇḍitu dharmabhāṇako mahānubhāvo diśividiśāsu ghuṣṭaḥ /
so bodhisattvo pratiṣṭhitu dhāraṇīye supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām
yo deti dānaṃ vividhamanantakalpān yo śīla rakṣatyaśabalamasaṃpravedhim /
yo bhāvi kṣāntīmasadṛśa sarvaloke supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām
(Vaidya 244)
yo vīryavantaḥ satatamanantakalpān yo dhyānu dhyāyī caturi alīnacitaḥ /
yaḥ prajña bhāveti kileśaghātakīṃ supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye
yaḥ kāyapremaṃ vijahitva sarvaśo ' napekṣa bhūtvā tatha jīvitāto /
samantabhadrādvanatotaritvā supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye
te rājadhānīṃ praviśitva sūratā ārtasvaraṃ krandiṣu ghorarūpam /
dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ mūrcchitva sarve prapatita te dharaṇyām
rājāna taṃ so avaciṣu bhikṣusaṃgho kimāparāddhaṃ tava deva bhikṣuṇā /
acchidaśīlena susaṃvṛtena yaḥ pūrvajātiṃ smarate acintiyām
eṣo vaśī dhāraṇijñānapārago eṣa prajānātiha śūnya saṃskṛtam /
eṣo 'nimittaṃ jagato nidarśayī praṇidhānasaṃjñāṃ iti sarva varjayī
eṣo muñci manojña ghoṣa ruciraṃ śāntendriyaḥ sūrato
eṣo pūrvanivāsapāramigato lokasya abhyudgataḥ /
eṣo buddha svayaṃbhu jñānavṛṣayo lokasya citrīkṛtaḥ
śuddhā cakṣuṣa prekṣiṣū vitimiro atyarthamaitrīkṛpaḥ
kāmā hīna jaghanya duḥkhajananāḥ svargasya nirnāśakāḥ
kāmān sevatu bhonti śrotravikalāḥ prajñāvihīnā narāḥ /
kāmān sevatu andhu bhoti manujo mātāpita ghātayī
kāmān sevatu śīlavantu vadhayī tasmādvivarjennaro
(Vaidya 245)
kāmān sevatu rāja pārthivavarā varjetva ṛddhimimāṃ
ghorān gacchati karkaśān dukhakarānnarakān bhayānantakān /
pāpaṃ karma karoti īdṛśa viduṃ bhikṣuṃ vadhetī sadā
tasmāt pāpu vivarjitavyu vividhaṃ yo icchi bodhiṃ śivām
rūpāṇi śabdān rasa tatha gandha śreṣṭhān spraṣṭavyadharmān tyajati alīnacittaḥ /
kāyaṃ viditva yathariva māya tucchaṃ cakṣuṃ ca śrotraṃ tathariva ghrāṇa jihvam
dāne śikṣitu śīli apratisamaḥ kṣāntiṃ ca vīryaṃ tathā
dhyānaṃ sevatu prajñapāramigataḥ sattvāna arthakaraḥ /
lokaḥ sarvu sadevakaḥ samanujaḥ prekṣanti maitryā jinaṃ
teno cakṣu mahāndhakāragahane budhyanti bodhiṃ śivām
hastī aśvarathāṃstyajanti muditā aṅgālamañcāṃstathā
śibikāṃ dollikayugyayānavṛṣabhān grāmāṇi rāṣṭrāṇi ca /
nagaraṃ rājya tyajitva svarṇasphaṭikāṃ rūpyaṃ pravālāṃstathā
bhāryāpriyaputradhīrasvaśirāstyajitvā bodhiprasthitāḥ
pūjāṃ co atulāṃ karonti muditāḥ puṣpebhi gandhebhi co
gṛhya cchatradhvajā patāka vividhā saṃgītibhāṇḍāni ca /
no cāpī abhinandiṣu bhavagatiṃ jñātvāna śūnyān bhavān
teno lakṣaṇacitritā daśabalā bhāsanti sarvā diśaḥ
na kāmadhātau na ca rūpadhātāvārūpyadhātau ca na te niviṣṭāḥ /
traidhātukaṃ nābhiniviṣṭadharmā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
no ātmasaṃjñā na ca puna sattvasaṃjñā no jīvasaṃjñā pudgalasaṃjña nāpi /
nityaṃ carantā aśabalu brahmacaryaṃ ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
na bhāvasaṃjñā na ca punarabhāvasaṃjñā na kṣemasaṃjñā na punarakṣemasaṃjñā /
(Vaidya 246)
no saukhyasaṃjñā na punarasaukhyasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
no astisaṃjñā na punarnāstisaṃjñā no istrisaṃjñā na punaḥ puruṣasaṃjñā /
na grāmasaṃjñā na ca nagareṣu saṃjñā no rāṣṭrasaṃjñā na pi nigameṣu saṃjñā
no rāgasaṃjñā na puna virāgasaṃjñā no doṣasaṃjñā na punaradoṣasaṃjñā /
no mohasaṃjñā na punaramohasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
no indriyebhirna puna te balebhirbodhyaṅgadhyāne na ca puna te niviṣṭāḥ /
traidhātuke te pravijahi doṣa sarva ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
no rāgaraktā na ca puna doṣaduṣṭā no mohamūḍhā aśaṭha bhavanti nityam /
dṛṣṭvā ca buddhā daśabala satkaronti no cāpi svargaṃ matidhara prārthayanti
teṣāṃ śrutvā parata viśiṣṭadharmaṃ no bhuya tasmin bhavati kadāci kāṅkṣā /
tailasya pātraṃ yathariva accha śuddhaṃ chedācchedaṃ paramata tebhi jñātam
snehaṃ kurvatu jāyate anunayaḥ so 'pī kileśo mahān
doṣaṃ kurvatu jāyate 'sya pratigho vairaṃ bhayaṃ pāpakam /
dvāvetau vijahitvanā matigharā bodhāya ye prasthitāḥ
te bhontīha nararṣabhā daśabalā loke samabhyudgatāḥ
adhyātmaṃ prajahitva bāhyamapi co dharmasvabhāve sthitāḥ
śīlaskandhu viśodhito aśabalo akhaṇḍa acchidritaḥ /
(Vaidya 247)
no vā teṣu kadāci śīla śabalaṃ no cāpi kalmāṣatā
dvāvetau parivarjiyā matidharā budhyanti bodhiṃ śivām
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ahaṃ sa pūrve caramāṇu cārikāṃ rājā abhūvaṃ tada śūradattaḥ /
ratanāvatī nāma sa rājadhānī udyānabhūmiryatu niṣkramāmi
rathābhirūḍhastada dṛṣṭva bhikṣuṃ samantaprāsādiku darśanīyam /
dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhirobhāsayantaṃ daśa diśatā samantāt
supuṣpacandro diśatā suviśruto hitānukampī karuṇāvihārī /
sattvānukampī nagaraṃ praviṣṭaḥ śirīya tejena ca śobhamānaḥ
ahaṃ ca rūpeṇa tādṛśo 'bhavaṃ mātsaryamutpannu subhairavaṃ me /
kāmeṣu gṛddho grathitaśca rājye mā eṣa rājyānmama cyāvayeta
putrāṇa saṃpūrṇa sahasra mahyaṃ rathānurūḍhā anuyānti pṛṣṭhataḥ /
vicitramukuṭābharaṇā vibhūṣitā yatha devaputrāstridaśendra yānti
duhitṝṇa tasmin śata pañca mahyaṃ maṇipādukārūḍha sudarśanīyāḥ /
ābaddhamukuṭābharaṇā vibhūṣitāste hemajālai rathu te vahanti
strīṇāṃ sahasrāṇi aśīti mahyaṃ prāsādikāḥ sarva sudarśanīyāḥ /
(Vaidya 248)
rathādhirūḍhāḥ samudīkṣya bhikṣuṃ prāsādikaṃ merumivodgataśriyam
dṛṣṭvā ca tāsāṃ pitṛsaṃjña jātā utpāditaṃ citta varāgrabodhaye /
samādayitvā tada brahmacaryaṃ kṣipiṃsu tānābharaṇān manoramān
īrṣyā mamotpanna abhūṣi tatkṣaṇaṃ vyāpādadoṣaśca khilaṃ cā dāruṇam /
aiśvaryamattaśca vadāmi putrān ghāteya bhikṣuṃ sthitu yaḥ purastāt
śrutvātha te mahya kumāra vākyaṃ suduḥkhitā durmanaso abhūvan /
mā eva pravyāhara tāta vācaṃ na ghātayāmo vaya bhikṣumīdṛśam
yadyaṅgamaṅgātu śarīra chidyet kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālukāḥ /
na tveva bhikṣuṃ vaya hiṃsayema tathāhi bodhāya utpannu cittam
śrutvātha rājā tada putravāsyaṃ bhṛtyaṃ bhaṇī roṣitu vadhyaghātakam /
ānetha śīghraṃ imu bhikṣu ghātayī sthitu yaḥ purastāpi antaḥpurasya
athāgamī paści sa vadhyaghātako sa raudracitto va su nandināmā /
asiṃ gṛhītvāna sa tailapāyitaṃ yeno kṛto bhikṣuṇa aṣṭakhaṇḍaḥ
kṛtvā tvakarmeti sughorarūpaṃ niryātu udyānu gatā kṣaṇena /
(Vaidya 249)
na tasya krīḍā na ratī ca jāyate smaritva bhikṣuṃ tada puṣpacandram
sa śīghraśīghraṃ tvaramāṇarūpaḥ tataḥ praviṣṭaḥ svaku rājadhānīm /
rathābhirūḍho gatu taṃ pradeśaṃ yasmin kṛto bhikṣu sa aṣṭakhaṇḍam
aśrauṣi so ghoṣamathāntarīkṣād bahūn devānayutāna krandatām /
kalirāja pāpaṃ subahu tvayā kṛtaṃ cyuto gamiṣyasyasukhaṃ avīcim
śrutvāna rājā marutāna ghoṣaṃ suduḥkhito durmanu trastacittaḥ /
bahū mayā dāruṇa pāpakaṃ kṛtaṃ yeno mayā ghātitu puṣpacandraḥ
yaḥ putru buddhāna nararṣabhāṇāṃ anantajñānīna tathāgatānām /
guptendriyaḥ sūratu śāntamānasaḥ so 'pī mayā ghātitu kāmakāraṇāt
yo dharmu dhāreti tathāgatānāṃ saddharmakośaṃ kṣayi vartamāne /
jñānapradīpaṃ kari sarvaloke kaṣṭaṃ sa me ghātitu kāmakāraṇāt
yo dharma pravyāharatī prajānāṃ gambhīra śāntaṃ nipuṇaṃ sudurdṛśam /
yo bodhimaṇḍasya varasya deśakaḥ so 'yaṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt
yo dharmakośaṃdharu nāyakānāmandhasya lokasya pradīpabhūtaḥ /
(Vaidya 250)
yo dhāraṇī dhārayi sūtrarājaṃ sa kiṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt
asaṃkiliṣṭaḥ suviśuddhajñānī śāntaḥ praśāntaḥ satataṃ samāhitaḥ /
kāmāndhabhūtena mayādya ghātito yenātikaṣṭaṃ nirayaṃ gamiṣye
ye 'tīta buddhāpyatha ye anāgatā ye cāpi tiṣṭhanti narottamā jināḥ /
anantavarṇān guṇasāgaropamān upaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtāñjaliḥ
ghorān gamiṣye nirayāṃścyutasya trātā na tatra pratividyate mama /
karmaṃ hyaniṣṭaṃ hi kṛtaṃ mayādya yad ghātito 'yaṃ maya dharmabhāṇakaḥ
dhik pāpacittaṃ vyasanasya kartṛ dhig rājabhāvaṃ madagarvitānām /
ekaḥ prayāsyāmi vihāya sarvaṃ sāraṃ na me kiṃcidito gṛhītam
viśuddhadharmo gatadoṣamohaḥ priyaṃvadaḥ kāruṇiko jitātmā /
adūṣakaḥ sarvajanaikabandhuḥ kasmāddhato me varapuṣpacandraḥ
hā suvratā kṣāntitapodhanāḍhyā hā rūpadākṣiṇyaguṇairupetā /
hā niṣkuhā śrīghana niṣprapañcā kuha prayāto 'si vihāya mā tvam
adyāvagacchāmi maharṣivākyaṃ kāmā hyanityā vadhakāḥ prajānām /
manojvarā durgatihetavaśca tasmāt prahāsye eta kāmacaryām
(Vaidya 251)
yāsye ghoramahaṃ hyavīcinirayaṃ trāṇaṃ na me vidyate
pāpaṃ karma kṛtaṃ hyaniṣṭamasukhaṃ bhikṣurmayā ghātitaḥ /
muktvā rājya hu brahmacaryaparamaḥ pūjāṃ kariṣye varāṃ
puṣpairgandhavilepanaiḥ suruciraiḥ stūpaṃ kariṣyāmyaham
putrāśco duhitṝḥ striyo gṛhapatī ye cā amātyā mama
śreṣṭhī naigama kṣatriyā bahuvidhāḥ sarveṣa bhāṣāmyaham /
agaruṃ padmaku candanaṃ suruciraṃ gandhāśca ye śobhanāḥ
śīghraṃ kurvatha mañjugarbhaśibikāṃ yadbhikṣu dhmāpīyatu
śrutvā pārthivavākya sarvanagaraṃ gandhāṃ haritvā varāṃ
citikāṃ kṛtva manojñagandha rucirāmāropya bhikṣuṃ tahim /
agaruṃ padmaku candanaṃ satagaraṃ spṛkkāṃ tathā pāṭalāṃ
puṣpairmālyavilepanena ruciraistailena prajvālayī
droṇyāṃ tasya kṛtaṃ śarīramabhavad yā māpitā bhikṣubhis
teṣāṃ stūpu karitva rāja avacī pūjāsya kāmāmyaham /
puṣpaṃ mālya vilepanaṃ ca grahiya cchatrān patākāṃ dhvajāṃs
tasmiṃstūryasahasrakoṭinayutāṃ vādāpayī pārthivaḥ
traikālyaṃ divase vrajī mahipati bhikṣusya stūpaṃ tadā
triṣvapyadhvasu deśayī purīmakaṃ yatkiṃci pāpaṃ kṛtam /
varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ taṃ kṣepayī duṣkṛtaṃ
śīlaṃ paści akhaṇḍa rakṣitu varaṃ śuddhaṃ śucī nirmalam
varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ poṣī tadā poṣadhaṃ
bhinne co tada ātmabhāvi patito ghorāmavīciṃ punaḥ /
kṛtvā nirghṛṇa karma vedayi dukhaṃ kāmaṃnidānaṃ bahu
buddhā koṭisahasra pañcanavatiṃ vīrāgitā ye mayā
varṣā koṭisahasra pañcanavatī andho 'hamāsaṃ tadā
dvāṣaṣṭī pi ca kalpa koṭinayutā netrā mi bhinnā purā /
naikā kalpasahasra koṭinayutāmutpāṭya cakṣurhṛtaṃ
hastā cchinna anantakalpanayutān pādāśca karṇāḥ śirāḥ
mānuṣye sati kalpakoṭinayutānanyāsu vā jātiṣu
duḥkhā vedana vedayāmi ca ciraṃ saṃsāraduḥkhārditaḥ /
kṛtvā pāpaku karma duḥkhanubhavī saṃsāramāṇaściraṃ
tasmāt pāpu na kuryu adhvi tribhave yo bodhimicchecchivām
(Vaidya 252)
deśetva karmaṃ purimaku rājaśreṣṭho nāsau vimucyī purimaku duṣkṛtātaḥ /
kṛtvā ca karmaṃ purimaku ghorarupaṃ sa ca cyavitva gacchennirayamavīci ghoram
hastā vicchinnāstathapi ca pāda karṇa nāsā vicchinnā bahuvidha nantakalpān /
netrā ca mahyaṃ balaśo hṛtā kṣipitvā utkṣipta daṇḍairvicaratu cārikāyām
tyaktvā svakāye śira kara bodhihetoḥ putrāśca dārānnayana tathātmamāṃsam /
hastāṃśca pādān parityaji hṛṣṭacitto no ca kṣapemī purimaku pāpakarma
rājā abhūvaṃ tada ahu śūradatto te putra mahyaṃ carimaka dharmapālāḥ /
padmottaro 'yaṃ āsi supuṣpacandro vasunandi āsīddaśabalu śāntirājaḥ
si nārisaṃgho suvipula kṣatriyāśco gṛhapatī ye balapati ye camātyāḥ /
śreṣṭhī tathaiva naigama kodṛrājā sarve 'pyabhūṣī daśabala niṣkileśāḥ
kumāra evācaritamanantakalpaṃ dṛṣṭvān buddhān dhutaguṇa niṣkileśāḥ /
te te mi duḥkhā tada anubhūtapūrvā carantu śreṣṭhāṃ ima bodhicaryām
yo bodhisattvaḥ pratiṣṭhita dhāraṇīye maitrāvihārī acalitu aprakampī /
(Vaidya 253)
nāsau kadācid vrajati apāyabhūmiṃ pūjetva buddhān dhutaguṇa niṣkileśān
yo icchi buddho kathamiha dharmasvāmī dvātriṃśatībhiḥ kavacitu lakṣaṇebhiḥ /
so śīlarakṣī aśabala apravedhā deśeti dharmaṃ pratiṣṭhitu dhāraṇīye
Original text: Samādhirājasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0