Sādhanadīpikā · Chapter 14

iti śrīmad-ūrdhvāmnāye śrī-rādhikāyāḥ kṛpā-kaṭākṣa-stotraṃ sampūrṇam |
atha saṃmohana-tantroktaṃ trailokya-vikrama-kavacaṃ likhyate-
śrī-pārvaty uvāca-
yad gopitaṃ tvayā pūrvaṃ tantrādau yāmalādiṣu |
trailokya-vikramaṃ nāma rādhā-kavacam adbhutam

tan mahyaṃ brūhi deveśa yady ahaṃ tava vallabhā |
sarva-siddhi-pradaṃ sākṣāt sādhakābhīṣṭa-dāyakam

śrī-mahādeva uvāca-
śṛṇu priye pravakṣyāmi kavacaṃ deva-durlabham |
yac ca kasmaicid ākhyātuṃ gopitaṃ bhuvana-traye

yasya prasādato devi sarva-siddhīśvaro'smy aham |
vāgīśaś ca hayagrīvo devarṣiś caiva nāradaḥ

yasya prasādato viṣṇus trailokya-sthiti-kārakaḥ |
brahmā yasya prasādena trailokyaṃ racayet kṣaṇāt

ahaṃ saṃhāra-sāmarthyaṃ prāptavān nātra saṃśayaḥ |
trailokya-vikramaṃ nāma kavacaṃ mantra-vigraham

tac chṛṇu tvaṃ maheśāni bhakti-śraddhā-samanvitā |
trailokya-vikramasyāsya kavacasya ṛṣir hariḥ

chando'nuṣṭup devatā ca rādhikā vṛṣabhānujā |
śrī-kṛṣṇa-prīti-siddhy-arthaṃ viniyogaḥ prakīrtitaḥ

rādhikā pātu me śīrṣaṃ vṛṣabhānu-sutā śikhām |
bhālaṃ pātu sadā gopī netre govinda-vallabhā

nāsāṃ rakṣatu ghoṣeśī vrajeśī pātu karṇayoḥ |
gaṇḍau pātu rati-krīḍā oṣṭhau rakṣatu gopikā

dantān rakṣatu gāndharvī jihvāṃ rakṣatu bhāminī |
grīvāṃ kīrtisutā pātu mukha-vṛttaṃ haripriyā

bāhū me pātu gopeśī pādau me gopa-sundarī |
dakṣa-pārśvaṃ sadā pātu kuñjeśī rādhikeśvarī

vāma-pārśvaṃ sadā pātu rāsakelivinodinī |
saṅketasthā pātu pṛṣṭhaṃ nābhiṃ vana-vihāriṇī

udaraṃ nava-tāruṇyā vakṣo me vraja-sundarī |
aṃsa-dvayaṃ sadā pātu parakīya-rasa-pradā

kakudaṃ pātu gopālī sarvāṅgaṃ gokuleśvarī |
candrānanā pātu guhyaṃ rādhā sarvāṅga-sundarī

mūlādhāraṃ sadā pātu śrīṃ klīṃ saubhāgya-vardhinī |
aiṃ klīṃ śrī-rādhike svāhā svādhiṣṭhānaṃ sadāvatu

klāṃ klīṃ namo rādhikāyai maṇipūraṃ sadāvatu |
lakṣmī māyā smaro rādhā pātu cittam anāhatam

klāṃ klīṃ kāmakalā rādhā viśuddhaṃ sarvadāvatu |
ājñāṃ rakṣatu rādhā me haṃsaḥ klīṃ vahni-vallabhā

oṃ namo rādhikāyai svāhā sahasrāraṃ sadāvatu |
aṣṭādaśākṣarī rādhā sarva-deśe tu pātu mām

navārṇā pātu mām ūrdhvaṃ daśārṇāvatu saṃsadi |
ekādaśākṣarī pātu dyūte vāda-vivādayoḥ

sarva-kāle sarvadeśe dvādaśārṇā sadāvatu |
pañcākṣarī rādhikeśī vāsare pātu sarvadā

aṣṭākṣarī ca rādhā māṃ rātrau rakṣatu sarvadā |
pūrṇā pañcadaśī rādhā pātu māṃ vraja-maṇḍale

ity evaṃ rādhikāyās te kavadaṃ kīrtitaṃ mayā |
gopanīyaṃ prayatnena sva-yonir iva pārvati

na deyaṃ yasya kasyāpi mahā-siddhi-pradāyakam |
abhaktāyāpi putrāya dattvā mṛtyuṃ labhen naraḥ

nātaḥ parataraṃ divyaṃ kavacaṃ bhuvi vidyate |
paṭhitvā kavacaṃ paścād yugalaṃ pūjayen naraḥ

puṣpāñjaliṃ tato dattvā rādhā-sāyujyam āpnuyāt |
aṣṭottara-śataṃ cāsya puraścaryā prakīrtitā

aṣṭottara-śataṃ japtvā sākṣād devo bhavet svayam |
kṛṣṇa-premāṇam apy āśu durlabhaṃ labhate dhruvam

iti śrī-saṃmohana-tantre śrī-rādhāyās trailokya-vikramaṃ nāma kavacaṃ
sampūrṇam |
śrī-rādhā-govindau jayataḥ
tathā hi-
govinda-sahitāṃ bhūri-hāva-bhāva-parāyaṇām |
yoga-pīṭheśvarīṃ rādhāṃ praṇamāmi nirantaram ||
atha caraṇa-dhyānam-(GLA 11.51)
śaṅkhārdhendu-yavābja-kuñjara-rathaiḥ sīrāṅkuśeṣu-dhvajaiś
cāpa-svastika-matsya-tomara-mukhaiḥ sal-lakṣaṇair aṅkitam |
lākṣā-varmita-māhavopakaraṇair ebhir vijityākhilaṃ
śrī-rādhā-caraṇa-dvayaṃ sukaṭakaṃ sāmrājya-lakṣmyā babhau ||
atha kara-cihnam -(GLA 11.66)
bhṛṅgārāmbhoja-mālā-vyajana-śaśikalā-kuṇḍala-cchatra-yūpaiḥ
śaṅkha-śrī-vṛkṣa-vedyāsana-kusuma-latā-cāmara-svastikādyaiḥ |
saubhāgyāṅkair amībhir yuta-kara-yugalā rādhikā rājate'sau
manye tat-tan-miṣāt sva-priya-paricaraṇasyopacārān bibharti ||
atha mada-hāsyam-(GLA 11.88)
harer guṇālī-vara-kalpa-vallyo
rādhā-hṛdārāmam anu praphullāḥ |
lasanti yā yāḥ kusumāni tāsāṃ
smita-cchalāt kintu bahiḥ skhalanti ||
atha śṛṅgāraḥ-(UN 4.9)
snātā nāsāgra-jāgran-maṇi-rasita-paṭā sūtriṇī baddha-veṇī
sottaṃsā carcitāṅgī kusumita-cikura sragviṇī padma-hastā |
tāmbūlāsyoru-bindu-stavakita-cibukā kajjalākṣī sucitrā
rādhālaktojjvalāṅghriḥ sphuriti tilakinī ṣoḍaśā-kalpinīyam ||
atha ābharaṇam-(UN 4.10)
divyaś cūḍā-maṇīndraḥ puraṭa-viracitāḥ kuṇḍala-dvandva-kāñci-
niṣkāś cakrī-śalākā-yuga-valaya-ghaṭāḥ kaṇṭha-bhūṣormikāś ca |
hārās tārānukāra bhuja-kaṭaka-tulākoṭayo ratna-k ptās
tuṅgā pādāṅgurīya-cchavir iti ravibhir bhūṣaṇair bhāti rādhā ||
anyac ca- (ViM 1.10)
so'yam vasanta-samayaḥ yasmin
purṇaṃ tam iśvaram upoḍha-navānurāgam |
guḍha-grahā rucirayā saha rādhayāsau
raṅgāya saṅgamayitā niśi paurṇamāsi ||
kiṃ ca-(UN 15.4)
pūrva-rāgas tathā mānaḥ prema-vaicittyam ity api |
pravāsaś ceti kathito vipralambhaś catur-vidhaḥ ||
(15.191)-
jātān saṃkṣipta-saṅkīrṇa-sampanna-rddhimato viduḥ ||
tatra saṅkṣiptaḥ (15.192)-
yuvānau yatra saṃkṣiptān sādhvasa-vrīḍitādibhiḥ |
upacārān niṣevete sa saṃkṣipta itīritaḥ ||
atha saṅkīrṇaḥ (15.195)-
yatra saṅkīryamāṇāḥ syur vyalīka-smaraṇādibhiḥ |
upacārāḥ sa saṅkīrṇaḥ kiñcit taptekṣu-peśalaḥ ||
atha sampannaḥ (15.198)-
pravāsāt saṅgate kānte bhogaḥ sampanna īritaḥ |
dvidhā syād āgatiḥ prādurbhāvaś ceti sa saṅgamaḥ ||
atha samṛddhimān (15.206)-
durlabhālokayor yūnoḥ pāratantryād viyuktayoḥ |
upabhogātireko yaḥ kīrtyate sa samṛddhimān ||
yathā-
vande śrī-rādhikādīnāṃ bhāva-kāṣṭhām ahaṃ parām |
vinā viyogaṃ saṃyogaṃ yā tūryam udagād yataḥ ||
tatra śrī-bhāgavate (10.31.15)-
aṭati yad bhavān ahni kānanaṃ
truṭir yugāyate tvām apaśyatām |
kuṭila-kuntalaṃ śrī-mukhaṃ ca te
jaḍa udīkṣitāṃ pakṣma-kṛt dṛśām ||
iti śrīmad-rādhā-govinda-deva-sevādhipati-śrī-haridāsa-gosvāmī-caraṇānujīvi-
śrī-rādhā-kṛṣṇa-dāsodīritā bhakti-sādhana-dīpikāyāṃ ṣaṣṭha-kakṣā |

(7)
saptama-kakṣā
atha-
śrī-rādhā-prāṇa-bandhoś caraṇa-kamalayoḥ keśa-śeṣādy-agamyā
yā sādhyā prema-sevā vraja-carita-parair gāḍha-laulyaika-labhyā |
yad-vāñchayā śrīr lalanācarat tapo vihāya kāmān suciraṃ dhṛta-vratā ity ādeḥ śrī-
kṛṣṇa-līlāyāṃ śrī-rādhāyā anugatve śrīmad-rādhā-govinda-caraṇa-sevanaṃ
sarvotkṛṣṭam | tat tu madhura-rasaṃ vinā na sambhavati | tato madhura-rasasya
śreṣṭhatvam | yathā bhakti-rasāmṛta-sindhau (2.5.38)-
yathottaram asau svāda-viśeṣollāsamayy api |
ratir vāsanayā svādvī bhāsate kāpi kasyacit ||
śrīmad-ujjvala-nīlamaṇau (1.2) ca-
mukhya-raseṣu purā yaḥ saṃkṣepeṇodito rahasyatvāt |
pṛthag eva bhakti-rasa-rāṭ sa vistareṇocyate madhuraḥ ||
iti hetor gaura-līlāyām api tathaiva śrī-rādhā-gadādharasyaivānugatye śrī-gaura-
govindasya bhajanaṃ sarvotkṛṣṭam |
nanu śrī-gadādharasya rādhātve śrī-gaurasya govindatve kiṃ pramāṇam iti cet
tatrāha-yathā svayaṃ bhagavataḥ śrī-kṛṣṇasya para-brahmatvaṃ, gūḍhaṃ paraṃ
brahma manuṣya-liṅgam ity ādeḥ, tato'pi gūḍhataraṃ śacīnandanasya, tato
gūḍhatamaṃ preyasīnām | parama-śaktitvaṃ pārṣadānāṃ, tathā śrī-śacīnandanasya
śrī-kṛṣṇatve ārṣa-pramāṇāni bahūni santi | yathā-kṛṣṇa-varṇaṃ tviṣākṛṣṇaṃ
sāṅgopāṅgāstra-pārṣadam, śrī-bhāgavate saptama-skandhe (7.9.78)-
itthaṃ nṛ-tiryag-ṛṣi-deva-jhaṣāvatārair
lokān vibhāvayasi haṃsi jagat pratīpān |
dharmaṃ mahā-puruṣa pāsi yugānuvṛttaṃ
channaḥ kalau yad abhavas tri-yugo'tha sa tvam ||
kalau prathama-sandhāyāṃ lakṣmīkānto bhaviṣyati | tathā, suvarṇa-varṇa-hemāṅgo
varāṅgaś candanāṅgadī | tathā, sannyāsa-kṛc chamaḥ śānto niṣṭhā-śānti-
parāyaṇaḥ iti tu saṅkṣepato likhitam | viśeṣatas tu smaraṇa-maṅgala-daśa-ślokī-
bhāṣye vivṛtam asti ity ādīni |
preyasīnāṃ parama-śaktitvam atīva-gūḍhatvāt muninā tatra tatra noktaṃ āptaiḥ
khalu svāntaraṅgān prati tad-dvārātidhanyān prati kṛpayā prakaṭitam eva | tad
yathā prākṛta-saṃskṛteṣu ca | tatra śrī-karṇapūra-gosvāmino śrī-gaura-gaṇoddeśe
(147)-
śrī rādhā prema-rūpā yā purā vṛndāvaneśvarī |
sā śrī-gadādharo gaura-vallabhaḥ paṇḍitākhyakaḥ ||
tasyaiva tasyaiva śrī-caitanya-candrodaya-nāṭake (3.44)-
iyam eva lalitaiva rādhikālī
na khalu gadādhara eṣa bhūsurendraḥ |
harir ayam athavā svayaiva śaktyā
tritayam abhūt sva-sakhī ca rādhikā ca ||
tatraiva gaṇoddeśe (152)-
dhruvānanda-brahmacārī lalitety apare jaguḥ |
sva-prakāśa-vibhedena samīcīnaṃ mataṃ tu tat ||
athavā bhagavān gauraḥ svecchayāgātri-rūpatām |
ataḥ śrī-rādhikā-rūpaḥ śrī-gadādhara-paṇḍitaḥ ||
śrī-caitanya-caritāmṛte (1.1.41)-
gadādhara paṇḍitādi prabhura nija śakti |
tāṅ sabāra caraṇe mora sahasra praṇati ||
punas tatraiva (1.12.90)-
paṇḍita gosāñira gaṇa bhāgavata dhanya |
prāṇa-vallabha yāṅra śrī-ka-caitanya || ity ādi |
yad uktaṃ (1.10.15)-
teṅho lakṣmī-rūpā tāṅra sama keho nāñi ||
tat tu mūla-lakṣmy-abhiprāyeṇa, yathā bṛhad-gautamīye-
devī kṛṣṇa-mayī proktā rādhikā para-devatā |
sarva-lakṣmī-mayī sarva-kāntiḥ saṃmohinī parā || iti |
śrī-brahma-saṃhitāyām ca-
śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ parama-puruṣaḥ kalpa-taravo
drumā bhūmiś cintāmaṇi-gaṇa-mayī toyam amṛtam |
kathā gānaṃ nāṭyam iti |
lakṣmī-sahasra-śata-sambhrama-sevyamānaṃ iti |
tatraiva-
śrī-vāsudeva-rati-keli-kathā-sametam etaṃ karoti iti |
sandarbhe ca (kṛṣṇa-sandarbhe 189)-śrī-vṛndāvane śrī-rādhikāyām eva svayaṃ-
lakṣmītvam iti |
śrī-jagannātha-vallabha-nāṭake śrī-rāmānanda-rāya-caraṇaiḥ (1.20)-yato
gopāṅganā-śatādhara-madhu-pāna-nirbhara-keli-klamālasāpaghanaḥ kvacit
prauḍha-vadhūs tatnopadhānīya-maṇḍita-hṛdaya-paryaṅka-śāyī pītāmbaro
nārāyaṇaḥ smāritaḥ | ity ādi |
evaṃ śrī-vidagdha-mādhave (4.52)-sundari ! nāham kevalaṃ tavādhīnaḥ | kintu
mama daśāvatārāś ca | ity ādi | evaṃ śrī-govinda-līlāmṛte ca (18.10)-
guṇa-maṇi-khanir udyat-prema-sampat-sudhābdhis
tribhuvana-vara-sādhvī-vṛnda-vandyehita-śrīḥ |
bhuvana-mahita-vṛndāraṇya-rājādhi-rājñī
vilasati kila sā śrī-rādhikeha svayaṃ śrīḥ ||
saundarya-lakṣmīr ihakādhya lakṣmīḥ
saṅgīta-lakṣmīś ca harer mude'sti ||
sva-niyama-daśake (10) śrī-dāsa-gosvāmibhiś ca-
sphural-lakṣmī-vraja-vijayi-lakṣmī-bhara-lasad-
vapuḥ-śrī-gāndharvā-smara-nikara-dīvyad-giri-bhṛtoḥ |
vidhāsye kuñjādau vividha-varivasyāḥ sarabhasaṃ
rahaḥ śrī-rūpākhya-priyatama-janasyaiva caramaḥ ||
śrī-svarūpa-gosvāmi-kaḍacāyām-
avani-sura-varaḥ śrī-paṇḍitākhyo yatīndraḥ
sa khalu bhavati rādhā śrīla-gaurāvatāre |
narahari-sarakārasyāpi dāmodarasya
prabhu-nija-dayitānāṃ tac ca sāraṃ mataṃ me || ity ādi |
śrī-sārvabhauma-bhaṭṭācāryaiḥ śata-nāma-stotre (14)-
gadādhara-prāṇanātha ārtihā śaraṇa-pradaḥ | ity ādi |
śrī-sarakāra-ṭhakkureṇa bhajanāmṛte-iha mataṃ me, yathā kali-yuga-
pāvanāvatāra-karuṇāmaya-śrī-śrī-caitanya-candraḥ vrajarājakumāras tatahiva
niḥsīma-śuddha-praṇaya-sāra-ghanībhūta-mahābhāva-svarūpa-rasamaya-parama-
dayitaḥ śrī-gadādhara eva rādhā |
vaiṣṇavābhidhāne (4) ca-
gadādhara-prāṇanāthaṃ lakṣmī-viṣṇu-priyā-patim iti |
śrī-madhu-paṇḍita-gosvāminokta-paramānanda-gosvāmi-pādānām aṣṭake ca-
gopīnātha-padābje bhramati mano yasya bhramara-rūpatayā |
taṃ karuṇāmṛta-jaladhiṃ paramānandaṃ prabhuṃ vande ||
śrī-paramānanda-gosvāmi-pādair yathā-
kalinda-naga-nandinī-taṭa-nikuñja-puñjeṣu yas
tatāna vṛṣabhānujākṛtir analpa-līlā-rasam |
nipīya vraja-maṅgalo'yam iha gaura-rūpo'bhavat
sa me diśatu bhāvukaṃ prabhu-gadādharaḥ śrī-guruḥ ||
śrī-caitanya-carita-kāvye (6.12-14)-
śrīmān gadādhara-mahāmatir atyudāra-
śrīlaḥ svabhāva-madhuro bahu-śānta-mūrtiḥ |
ucce samīpa-śayitaḥ prabhuṇā rajanyāṃ
nirmālyam etad urasi prasāryam ebhyaḥ ||
itthaṃ sa yad yad adadāt pramadena yasmai
yasmai janāya tad idaṃ sa gadādharo'pi |
prātar dadau satatam ullasitāya tasmai
tasmai mahāprabhu-vimukta-mahā-prasādam ||
saṅgrathya mālaya-nicayaṃ paricarya yatnāt
sad-gandha-sāra-ghanasāra-varādi-paṅkam |
aṅgeṣu tasya parito jayati sma nityaṃ
sotkaṇṭham atra sa gadādhara-paṇḍitāgrataḥ ||
tatra hi (5.55)-
śrīvāsas tad anu gadādharaṃ babhāṣe
bhaṭṭādyaṃ sakalam amutra nīyatāṃ tat |
ity uktaḥ sa ca sakalaṃ nināya tatra
premārdro niravadhi vismṛtātma-ceṣṭaḥ ||
tatra hi (5.128-9)-
sa tu gadādhara-paṇḍita-sattamaḥ
satatam asya samīpa-susaṅgataḥ |
anudinaṃ bhajate nija-jīvata-priya-

tamaṃ tam atispṛhayā yutam ||
niśi tadīya-samīpa-gataḥ sthiraḥ
śayanam utsuka eva karoti saḥ |
viharaṇāmṛtam asya nirantaraṃ
sad-upabhuktam anena nirantaram ||
tatra hi (11.22-24)-
nivṛtte'smin tais taiḥ kalita-lalanā-bhūmika-rucir
gadādhṛk-saṃjño'sau dhṛta-valaya-śaṅkhojjvala-karaḥ |
praviṣṭo gāyadbhir laghu laghu mṛdaṅge mukharite
tathā tālair mānair naṭana-kalayā tatra vibhavau ||
tadā nṛtyaty asmin dhṛta-madhura-veśojjvala-rucau
mṛdaṅgālī-bhaṅgīśata-madhura-saṅgīta-kalayā |
janair bhūyo bhūyaḥ sukha-jaladhi-magnair vinimiṣaiḥ
samantād āsede jaḍima-jaḍimāṅgaiḥ kim amṛtam ||
vṛṣabhānu-sutā rādhā śyāmasundara-vallabhā
kalau gadādharaḥ khyāto mādhavānanda-nandanaḥ |
mādhavasya gṛhe jāto mādhavasya kuhū-tithau
śrī-rādhādbhuta-rūpeṇa paṇḍitaḥ śrī-gadādharaḥ ||
atha śrī-vāsudeva-ghoṣa-ṭhakkuraḥ-
akhila brahma-para veda upara, nā jāne pāṣaṇḍī mati-bhorā ||
nitya nityānanda caitanya govinda paṇḍita gadādhara rādhe |
caitanya yugala-rūpa kevala rasera kūpa avatāra sadā-śiva sādhe ||
antare nava-ghana bāhire gaura-tanu yugala-rūpa parakāśe |
kahe vāsudeva ghoṣa yugala-bhajana-rase janame janame rahu āśe ||
gaurāṅga vihara-i parama ānande
nityānanda kari saṅge gaṅgā-pulina-raṅge hari hari bole nija-vṛnde |
kāṅcā kāñcana-maṇi gorā-rūpa tāhe jini ḍagamagi-prema-taraṅga |
o nava kusuma-dāma gale dole anupāma helana narahari aṅga ||
bhāve bharala tanu pulaka kadamba janu garaha-i yaichana siṃhe |
priya gadādhara dhariyā se bāma kara nija-guṇa-gāna govinde ||
aruṇa-nayana-koṇe īṣat hāsiyā khene royata kibā abhilāṣa |
soṅari se saba khelā śrī-vṛndāvana-rasa-līlā ki bolaba vāsudeva ghoṣe ||
atha vāsaka-sajjā-rasaḥ (356)-
aruṇa-nayane dhārā bahe | aruṇita māla māthe gora rahe ||
ki bhāva paḍiyāche mane | bhūmi gaḍi paḍe kṣaṇe kṣaṇe ||
kamala pallava bichāiyā | rahe gorā dheyāna kariyā ||
vāsaka-sajjāra bhāva kari | virale basiyā ekeśvarī ||
vāsudeva ghoṣa tā dekhiyā | bole kichu caraṇe dhariyā ||
atha dāna-līlā (gaurapada)-
ājura gorā-cāṅdera ki bhāva paḍila |
nadīyāra bāṭe gorā dāna sirajila ||
ki rasera dāna cāhe gorā dvija-maṇi |
beta diyā āguliyā rākhaye taruṇī ||
dāna deha bali ghane ghane ḍāke |
nagara-nāgarī yata paḍila vipāke ||
kṛṣṇa-avatāra āmi sādhiyāchi dāna |
se bhāva paḍila mane vāsudeva gāna ||
atha jala-krīḍā (2649)-
jala-krīḍā gorācāṅdera manete paḍila |
saṅge laiyā pariṣada jalete nāmbila ||
gorā-aṅge keho keho jala pheli māre |
gaurāṅga pheliyā jala māre gadādhare ||
jala-krīḍā kare gorā haraṣita mane |
hulāhuli tulātuli kari jane jane ||
gaurāṅga cāṅdera līlā kahana nā yāya |
vāsudeva ghoṣa ai gorā-guṇa gāya ||
atha pāśā-khelā (2671)-
pāśā-khelā gorācāṅdera mane ta paḍila |
pāśā laiyā gorā khelā sirajila ||
priya gadādhara saṅge gorā khele pāśā sāri |
khelite lāgila pāśā hāri jini kari ||
duyācāri bali dāna phele gadādhara |
pañca tina baliyā ḍāke gaurāṅga-sundara ||
dui jane magana bhela nava pāśā rase |
jaya jaya diyā gāya vāsudeva ghoṣe ||
atha candanam (gaurapada)-
aguru candana lepiyā gorā gāya |
priya pāriṣada gaṇa gorā guṇa gāya ||
āni salila keha dhari nija kare |
manera mānase ḍhāle gorāra upare ||
cāṅda jiniyā mukha adhika kari sāje |
mālatī-phulera mālā gorā-aṅge sāje ||
aruṇa vasana sāje nānā ābharaṇe |
vāsudeva gorā-rūpa kare nirīkṣaṇe ||
atha phula-līlā (1525)-
phula-vana gorā cāṅda dekhiyā nayane |
phulera samara gorāra paḍi gela mane ||
priya gadādhara saṅge āra nityānanda |
phulera samare gorāra ha-ila ānanda ||
gadādhara saṅge pahuṃ karaye vilāsa |
vāsudeva kahe rasa karala prakāśa ||
atha holikā-khelā -
sahacara mili phāgu māre gorā gāya |
candana picakā bhari keho keho dhāya ||
nānā yantra sumeli kariyā śrīnivāsa |
gadādhara ādi saṅge karaye vilāsa ||
hari buli bhuja tuli nāce haridāsa |
vāsudeva ghoṣe rasa karila prakāśa ||
āre more dvija-maṇi
rādhā rādhā bali gaurā loṭāya dharaṇī ||
rādhā nāma jape gorā parama-yatane |
sulalita dhārā bahe aruṇa nayane |
kṣaṇe kṣaṇe gorā cāṅda bhūme gaḍi yāya |
rādhikāra vadana heri kṣeṇe muruchāya ||
pulaka pūrala tanu gadagada bola |
kahe vāsu gorā mora baḍa utarola ||
gaurāṅga viraha jvara hiyā chaṭa phaṭa kare
jīvane nā bāṅdhaye thehā |
nā heriyā cāṅda mukha vidarite cāhe buka
kemana karite cāhe nehā ||
prāṇera hari hari kaha more jīvana upāya |
e dukhe dukhita ye e dukha jānaye se
āra āmi nivediba kāya ||
gaurāṅga mukhera hāsi sudhā khase rāśi rāśi
tāhā āmi nā pāi dekhite |
yata chila bandhu gaṇa sabhe bhela nikaruṇa
āmi jīye ki sukha khāite ||
gadādhara ādi kari nā dekhiyā prāṇe mari
ma-ila ma-ilu madhumatī nā dekhiyā |
ye more karita dayā se gela niṭhura hañā
vāsu kene nā gela mariyā ||
yathā svayaṃ bhagavān śrī-vrajendra-nandanaḥ svasya kāya-vyūha-prakāśa-vilāsa-
parāvastha-prābhava-vaibhava-rūpaiḥ śrī-baladeva-śrī-mathurā-dvārakā-goloka-
paravyoma-nātha-nṛsiṃha-raghunāthādibhiḥ svāvatārāvalībhis tat tat pārṣadaiś ca
śrīman-nityānandādvaita-śrīvāsaṃ kṛtvā kalau śrī-kṛṣṇa-caitanya-mahāprabhuḥ
san kṛpayā prakaṭo'bhūt | tathā tena rasika-maṇḍala-śekhareṇa svasya mahā-śakti-
hlādinī-sāra-rūpā sarva-lakṣmī svarūpā-śrī-vṛṣabhānu-nandinī śrīmatī rādhaiva
śrī-gopī-gaṇa-mahiṣī-gaṇa-lakṣmī-gaṇaiḥ svaysa kāya-vyūha-prakāśa-rūpaiḥ
sahitā śrī-gadādhara-paṇḍita-rūpeṇāvatāritābhūt | prabhutvāt tasyaiva |
śaktiś ca aghaṭana-ghaṭanā-paṭīyasī yogamāyā vaibhavena yadā yad icchāṃ karoti
tat kim api durghaṭaṃ na bhavati avatīrya saṅkīrtanānandāveśena tat tat pūrva-
bhāvaṃ sva-sva-vilāsa-śakti-pārṣadaṃ prati darśitavān | etat tu śrī-karṇapūra-śrī-
vṛndāvana-dāsa-śrī-vāsudeva-śrī-narahari-ṭhakkurādi-śrī-rūpa-sanātana-śrī-
kṛṣṇadāsa-śrī-kavirāja-śrī-locanadāsa-prabhṛtibhiḥ sva-sva-granthe likhitvā
sthāpitam asti | tasmāt sarveṣāṃ śrī-kṛṣṇa-caitanya-pārṣadānāṃ mate śrī-
gadādhara-paṇḍita eva śrī-vṛṣabhānu-nandinī śrī-rādhā | kiṃ bahu-vicāritena |
kiṃ ca, adyāpi śrī-vṛndāvane upāsanā-prāpti-sthāne śrīmad-rādhā-govinda-śrī-
rādhā-madana-gopāla-sevādhikārī śrī-rūpa-sanātanānugatye rādhā-gadādhara-
caritram eva dṛśyate | śrī-caitanya-bhāgavate śrī-ṭhakkura-vṛndāvana-varṇane
madhya-khaṇḍe (18.101-119)-
prathama prahare ei kautuka viśeṣa |

dvitīya prahare gadādhara paraveśa ||
suprabhā tāhāna sakhī kari nija-saṅge |
brahmānanda tāṅhāra baḍāi buḍī raṅge ||
hāte laḍi kāṅkhe ḍāli neta paridhāna |
brahmānanda ye hena baḍāi vidyamāna ||
ḍāki bole haridāsa ke saba tomarā |
brahmānanda bole yāi mathurā āmarā ||
śrīnivāsa bole tui kāhāra banitā |
brahmānanda bole kene jijñā vāratā ||
śrīnivāsa bole jānibāre nā juyāya |
haya bali brahmānanda mastaka ḍhulāya ||
gaṅgādāsa bole āji kothāya rahibā |
brahmānanda bole sthānakhāni tumi dibā ||
gaṅgādāsa bole tumi jijñāsile baḍa |
jijñāsāra kāja nāhi jhāṭa tumi naḍa ||
advaita bolaye eta vicāra ki kāja |
mātṛ-samā para-nārī kene deha lāja ||
nṛtya gīte pīta baḍa āmāra ṭhākura |
ethāya nācaha dhana pāibe pracura ||
advaitera vākya śuni parama hariṣe |
gadādhara nṛtya kare prema parakāśe ||
rasāveśe gadādhara nāce manohara |
samaya-ucita gīta gāya anucara ||
gadādhara nṛtya dekhi āche kona jana |
vihvala haiyā nāhi karaye krandana ||
prema-nadī bahe gadādharera nayane |
pṛthivī ha-iyā sikta dhanya hena māne ||
gadādhara hailā yena gaṅgā mūrtimatī |
satya satya gadādhara kṛṣṇera prakṛti ||
āpane caitanya baliyāchena bāra bāra |
gadādhara mora vaikuṇṭhera parivāra ||
ye gāya ye dekhe sabhe bhāsilena prema |
caitanya prasāde keho bāhya nāhi jāne ||
hari hari boli kāṅde saba vaiṣṇava maṇḍala |
sarva-gaṇa la-iyā govinda kolāhala ||
caudike śuniye kṛṣṇa-premera krandana |
gopikāra veśe nāca mādhava-nandana ||
tathā hi-
eka dina tāmbūla la-iyā gadādhara |
santoṣa āilā prabhu prabhura gocara ||
gadādhare dekhi prabhu karena jijñāsā |
kothā kṛṣṇa āchena śyāmala pīta-vāsā ||
se ārti dekhite sarva hṛdaya vidare |
ke ki balibeka prabhu bādha nāhi sphure ||
saṃbhrame bolena gadādhara mahāśaya |
niravadhi āchena kṛṣṇa tomāra hṛdaya ||
hṛdaye āchena kṛṣṇa vacana śuniyā |
āpana hṛdaya prabhu cire naka diyā ||
āste vyaste gadādhara prabhu-hasta dhare |
ārti dekhi gadādhara mane ta vicāre ||
ei āsibena kṛṣṇa sthira hao khāni |
gadādhara bole āi dekhaye āpani ||
baḍa tuṣṭa hailā āi gadādhara prati |
emata śiśura buddhi nāhi āra kati ||
muñi bhaye nāhi pāro sammukha ha-ite |
śiśu ha-i kemane prabodhilā bhāla mate ||
āi bole bāpa tumi sarvadā thākibā |
chāḍiyā uhāra saṅga kothāha nā yābā ||
tathā hi madhya-khaṇḍe -
prabhu bole kon jana gṛhera bhitara |
brahmacārī bolena tomāra gadādhara ||
heṅṭa māthā kari kāṅdena gadādhara |
dekhiyā santoṣe prabhu bole viśvambhara ||
prabhu bole gadādhara tomarā sukṛti |
śiśu haite kṛṣṇete ha-ilā dṛḍha-mati ||
āmāra se hena janma gela vṛthā rase |
nā pāila amūlya nidhi dīna-hīna doṣe ||
tathā hi madhya-khaṇḍe -
ei saba adbhuta sei navadvīpe haye |
tathāpi o bhakta ba-i anya nā jānaye ||
madhya-khaṇḍera parama adbhuta saba kathā |
mṛta-dehe tattva-jñāna kahilena kathā ||
hena matae navadvīpe śrī-gaurasundara |
biharaye saṅkīrtana sukhe nirantara ||
prema-rase prabhura saṃsāra nāhi sphure |
anyera ki dāya viṣṇu pūjite nā pāre ||
snāna kari baise prabhu śrī-viṣṇu pūjite |
prema jale sakala śrī-aṅga vastra tite ||
bāhira ha-iyā prabhu se vastra chāḍiyā |
puna anya vastra pari viṣṇu pūje giyā ||
puna premānanda jale tite se vasana |
puna bāhirāi aṅga kari prakṣālana ||
ei mata vastra parivarta kare mātra |
preme viṣṇu pūjite nā pāre tila mātra ||
śeṣe gadādhara prati balilena vākya |
tumi viṣṇu pūja mora nāhika saubhāgya ||
ei mata vaikuṇṭha nāyaka bhakti-rase |
bihara-i navadvīpa rātrite divase ||
tathā hi-
nityānanda-svarūpa sabhāre kari kole |
siñcilā sabhāra aṅga nayanera jale ||
tabe jagannātha dekhi harṣe sarva-gaṇe |
ānande calilā gadādhara daraśane ||
nityānanda- gadādhare ye prīti antare |
ihā kahibāre śakti īśvare se dhare ||
gadādhara-bhavane mohana gopīnātha |
āchena ye hena nanda-kumāra sākṣāt |
āpane caitanya tāṅre kariyāchena kole |
atibaḍa pāṣaṇḍī se vigraha dekhi bhule ||
dekhi śrī-muralī mukha aṅgera bhaṅgimā |
nityānanda ānanda-aśrura nāhi sīmā ||
nityānanda vijaya jāniyā gadādhara |
bhāgavata-pāṭha chāḍi āilā satvara ||
duṅhe mātra dekhi doṅhāra śrī-vadana |
galā dhari lāligena karite krandana ||
anyonya duṅhu prabhu karena namaskāra |
anyonya duḥhe bole mahimā doṅhāra ||
duṅhu bole āji haila locana nirmala |
duṅhu bole janma āji āmāra saphala ||
bāhya jñāna nāhi duṅhu prabhura śarīre |
duṅhu prabhu bhāse nija ānanda sāgare ||
hena se haila prema-bhaktira prakāśa |
dekhi caturdike paḍi kāṅde sarva-dāsa ||
ki adbhuta prīti nityānanda-gadādhare |
ekera apriya āre sambhāṣā nā kare ||
gadādhara devera saṅkalpa ei rūpa |
nityānanda nindakera nā dekhena mukha ||
nityānanda svarūpere prīti yāra nāi |
dekhā jo nā dena tāre paṇḍita gosāñi ||
tabe dui prabhu sthira ha-i eka-sthāne |
basilena caitanya-maṅgala-saṅkīrtane ||
atha śeṣa-khaṇḍe-
hena mate sindhu-tīre śrī-gaurasundara |
sarva-rātri nṛtya kare ati manohara ||
niravadhi gadādhara thākena saṃhati |
prabhu gadādharera biccheda nāhi kati ||
ki bhojane ki śayane kibā paryaṭane |
gadādhara prabhure sevena anukṣaṇe ||
gadādhara sammukhe paḍena bhāgavata |
śuni haya prabhu prema-rase mahā-matta ||
gadādhara vākye mātra prabhu sukhī haya |
bhrame gadādhara saṅge vaiṣṇava ālaya ||
tathā hi -
ei mata prabhu priya gadādhara saṅge |
tān mukhe bhāgavata kathā śune raṅge ||
gadādhara paḍena svamukhe bhāgavata |
prahlāda-carita āra dhruvera carita ||
śatāvṛtti kariyā śunena sāvahita |
para-kārya prabhura nāhika kadācit ||
bhāgavata-pāṭha gadādharera viṣaya |
dāmodara-svarūpera kīrtana sadāya ||
ekeśvara śrī-dāmodara-svarūpa gāya |
vihvala hañā nāce vaikuṇṭhera rāya ||
aśru kampa hāsya mūrcchā pulaka huṅkāra |
yata kichu āche prema-bhaktira vikāra ||
mūrtimanta sabhe thāke īśvarera sthāne |
nāceta caitanya-candra ihāṃ sabha-sane ||
dāmodara svarūpera ucca saṅkīrtane |
śunile nā thāke bāhya nāce sei kṣaṇe ||
tathā hi -
ye nā māne bhāgavata se yavana sama |
tāra śāstā āche prabhu janme janme yama ||
tathā hi tatraiva -
sei rātri tathāha thāki tabe āra dine |
gṛhe āilena prabhu lakṣmī devī sane ||
śrī-lakṣmī sahite prabhu caḍhiyā dolāya |
nadīyāra loka saba dekhibāre dhāya ||
gandha-mālā alaṅkāra mukuṭe candana |

kajjale ujjvala doṅhe lakṣmī nārāyaṇa ||
tathā hi tatraiva -
kāśīnātha dekhi rāja-paṇḍita āpane |
basite āsana āni dilena sambhrame ||
parama-gaurave vidhi kari yathocita |
ki kārye āile jijñāsilena paṇḍita ||
kāśīnātha bolena āchaye kichu kathā |
citte laya yadi tabe karaha sarvathā ||
viśvambhara paṇḍitere tomāra duhitā |
dāna kara sambandha ucita sarvathā ||
tomāra kanyāra yogya sei divya pati |
tāhāne ucita patnī ei mahāsatī ||
yena kṛṣṇa rukmiṇīye anyonya ucita |
sei mata viṣṇu-priyā nimāi paṇḍita ||
śuni vipra patnī ādi āpta-varga sahe |
lāgila karite yukti ke budhi ki kahe ||
sabhe bulilena āra ki kārya vicāre |
sarvathā e karma giyā karaha satvare ||
tathā tatraiva-
bhojana kariyā sukha-rātri sumaṅgale |
lakṣmī-kṛṣṇa ekatra rahilā kutūhale ||
sanātana paṇḍitera goṣṭhīra sahite |
ye sukha pāilā tāhā ke pāre barṇite ||
nagna-jita janaka bhīṣmaka jāmbūvanta |
pūrve yena tāṅrā ha-ilā bhāgyavanta ||
sei bhāgya goṣṭhīra sahita sanātana |
pāilena pūrva-viṣṇu-sevāra kāraṇa ||
tathā hi tatraiva -
nṛtya-gīta vādya puṣpa varṣite varṣite |
parama ānande āilena sarva pathe ||
tabe śubha kṣaṇe prabhu sakala maṅgale |
putra vadhū gṛhe ānilena harṣa ha-iyā ||
gṛhe āsi basilena lakṣmī nārāyaṇa |
jaya jaya mahā-dhvani ha-ila takhana ||
atha śrī-caitanya-caritāmṛte ca-
bhagavānera bhakta yata śrīvāsa pradhāna
tāṅ'-sabhāra pāda-padme sahasra praṇāma
advaita ācārya prabhura aṃśa-avatāra
tāṅra pāda-padme koṭi praṇati āmāra
nityānanda-rāya prabhura svarūpa-prakāśa
tāṅra pāda-padma vando yāṅra muñi dāsa
gadādhara-paṇḍitādi prabhura nija-śakti
tāṅ'-sabāra caraṇe mora sahasra praṇati
śrī-kṛṣṇa-caitanya prabhu svayaṃ-bhagavān
tāṅhāra padāravinde ananta praṇāma
tathā hi tatraiva -
pañca-tattvātmakaṃ kṛṣṇaṃ
bhakta-rūpa-svarūpakam
bhaktāvatāraṃ bhaktākhyaṃ
namāmi bhakta-śaktikam
tathā hi tatraiva -
antaraṅgā bahiraṅgā taṭasthā kahi yāre |
antaraṅgā svarūpa-śakti sabāra upare ||
śrī-gadādhara-paṇḍita gosāñi śakti-avatāra |
antaraṅga-svarūpa śakti gaṇana yāṅhāra ||
tathā hi ādikhaṇḍe dvādaśa-paricchede-
śrī-gadādhara paṇḍita śākhāte mahottama
tāṅra upaśākhā kichu kari ye gaṇana
paṇḍitera gaṇa saba bhāgavata dhanya
prāṇa-vallabha sabāra śrī-kṛṣṇa-caitanya
ei tina skandhera kailuṅ śākhāra gaṇana
yāṅ-sabā-smaraṇe bhava-bandha-vimocana
yāṅ-sabā-smaraṇe pāi caitanya-caraṇa
yāṅ-sabā-smaraṇe haya vāñchita pūraṇa
ataeva tāṅ-sabāra vandiye caraṇa
caitanya-mālīra kahi līlā-anukrama
tathā hi madhya-khaṇḍe -
caṇḍī-dāsa vidyāpati rāyera nāṭaka gīti
karṇāmṛta śrī gīta govinda
mahāprabhu rātri dine svarūpa-rāmānandera sane
nāce gāya parama ānanda
purī gosāñira vātsalya mukhya rāmānandera śuddha sakhya
govindādyera śuddha dāsya rase
gadādhara jagadānanda svarūpera mukhya rasānanda
ei cāri bhāve prabhu vaśa
ataḥ śrī-bhagavat-kṛṣṇa-caitanya-devasyāntaraṅga-śakti-varga-mukhyatamaḥ śrī-
gadādhara-paṇḍitaḥ | ataḥ śrī-nīlācale sva-sevādhi-kāritvena śrī-bhāgavata-kathā-
kathanādhikāritvena ca tena sa ca nirūpitaḥ | evaṃ gauḍa-deśa-mukhya-pradeśa-sva-
prakaṭa-sthala-navadvīpe tayā sarva-dhāma-pravara-śrī-vṛndāvane'pi | iti tu śrī-
caitanya-bhāgavate śrī-caitanya-caritāmṛtādau prasiddhaṃ vartate | tatra śrī-
caitanya-bhāgavate śrī-navadvīpa-līlāyāṃ śrīmahāprabhor ājñā -
śeṣe gadādhara prati bulilena vākya |
tumi viṣṇu pūja mora nāhika se bhāgya ||
tathā cātra nīlācale-
bhāgavata-pāṭha gadādharera viṣaya |
dāmodara svarūpera kīrtana sadāya ||
tatra ca śrī-vṛndāvane śrī-śrī-sevādhikāras tu pūrvaṃ likhito'sti | tathā hi ṣoḍaśa-
paricchede śrī-vṛndāvana-gamane (CC 2.16.130-144)-
gadādhara-paṇḍita yabe saṅgete calilā
kṣetra-sannyāsa nā chāḍiha prabhu niṣedhilā
paṇḍita kahe yāhāṅ tumi sei nīlācala
kṣetra-sannyāsa mora yāuka rasātala
prabhu kahe iṅhā kara gopīnātha sevana
paṇḍita kahe koṭi-sevā tvat-pāda-darśana
prabhu kahe sevā chāḍibe āmāya lāge doṣa
iṅhā rahi sevā kara āmāra santoṣaṛ
paṇḍita kahe saba doṣa āmāra upara
tomā-saṅge nā yāiba yāiba ekeśvara
āike dekhite yāiba nā yāiba tomā lāgi
pratijā-sevā-tyāga-doṣa tāra āmi bhāgīṛ
eta bali paṇḍita-gosāi pṛthak calilā
kaṭaka āsi prabhu tāṅre saṅge ānāilā
paṇḍitera gaurāṅga-prema bujhana nā yāya
pratijā śrī-kṛṣṇa-sevā chāḍila tṛṇa-prāya
tāṅhāra caritre prabhu antare santoṣa
tāṅhāra hāte dhari kahe kari praṇaya-roṣa
pratijā sevā chāḍibe e tomāra uddeśa
se siddha ha-ila chāḍi āilā dūra deśa
āmāra saṅge rahite cāha vācha nija-sukha
tomāra dui dharma yāya āmāra haya duḥkha
mora sukha cāha yadi nīlācale cala
āmāra śapatha yadi āra kichu bala
eta bali mahāprabhu naukāte caḍilā
mūrcchita hañā paṇḍita tathāi paḍilā
paṇḍite laā yāite sārvabhaume ājā dilā
bhaṭṭācārya kahe uṭha aiche prabhura līlā
tumi jāna kṛṣṇa nija-pratijā chāḍilā
bhakta kṛpā-vaśe bhīṣmera pratijā rākhilā
tathā hi sva-nigamam apahāya mat-pratijñāmṛtam adhikartum (BhP 1.9.37) ity ādi
| tathā hi saptama-paricchede (CC 3.7.148-173)-
vallabha-bhaṭṭera haya vātsalya-upāsana
bāla-gopāla-mantre teṅho karena sevana
paṇḍitera sane tāra mana phirigela
kiśora-gopāla-upāsanāya mana dila
paṇḍitera ṭhāñi cāhe mantrādi śikhite
paṇḍita kahe ei karma nahe āmā haite
āmi paratantra āmāra prabhu gauracandra
tāṅra ājñā vinā āmi nā ha-i svatantra'
tumi ye āmāra ṭhāñi kara āgamana
tāhātei prabhu more dena olāhanaṛ
ei-mata bhaṭṭera katheka dina gela
śeṣe yadi prabhu tāre suprasanna haila
nimantraṇera dine paṇḍite bolāilā
svarūpa jagadānanda govinde pāṭhāilā
pathe paṇḍitere svarūpa kahena vacana
parīkṣite prabhu tomāre kailā upekṣaṇa
tumi kene āsitāṅre nā dilā olāhana
bhīta-prāya hañā kāṅhe karilā sahana
paṇḍita kahena prabhu svatantra sarvajña-śiromaṇi
tāṅra sane'haṭhakari bhāla nāhi māni
yei kahe sei sahi nija-śire dhari
āpane karibena kṛpā guṇa-doṣa vicāri
eta balipaṇḍita prabhura sthāne āilā
rodana kariyā prabhura caraṇe paḍilā
īṣat hāsiyā prabhu kailā āliṅgana
sabāre śunāñā kahena madhura vacana
ṛāmi cālāiluṅ tomā tumi nā calilā
krodhe kichu nā kahilā sakala sahilā
āmāra bhaṅgīte tomāra mana nā calilā
sudṛḍha sarala-bhāve āmāre kinilāṛ
paṇḍitera bhāva-mudrā kahana nā yāya
gadādhara-prāṇa-nāthanāma haila yāya
paṇḍite prabhura prasāda kahana nā yāya

gadāira gaurāṅgabaliyāṅre loke gāya
caitanya-prabhura līlā ke bujhite pāre
eka-līlāya vahe gaṅgāra śata śata dhāre
paṇḍitera saujanya brahmaṇyatā-guṇa
dṛḍha prema-mudrā loke karilā khyāpana
abhimāna-paṅka dhuñā bhaṭṭere śodhilā
sei-dvārā āra saba loke śikhāilā
antare anugraha bāhye upekṣāra prāya
bāhyārtha yei laya sei nāśa yāya
nigūḍha caitanya-līlā bujhite kā'ra śakti
sei bujhe gauracandre yāṅra dṛḍha bhakti
dināntare paṇḍita kaila prabhura nimantraṇa
prabhu tāhāṅ bhikṣā kaila lañā nija-gaṇa
tāhāṅi vallabha-bhaṭṭa prabhura ājñā laila
paṇḍita-ṭhāñi pūrva-prārthita saba siddhi haila
ei takahiluṅ vallabha-bhaṭṭera milana
yāhāra śravaṇe pāya gaura-prema-dhana
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa
śrī-caitanya-maṅgale madhya-khaṇḍe- rāga-baroḍī (dhulā-khelā-jāta)
āra aparūpa kathā śuna gorā-guṇa-gāthā
loke vede agocara vāṇī
aveśera veśe kara bhakti-yoga paracāre
karuṇā vigraha guṇa-maṇi
śuna kathā mana diyā āna kathā pāsariyā
aparūpa kahibāra belā
nija jana saṅge kari śrī-viśvambhara hari
śrī candraśekhara bāḍi gelā
kathā parasaṅge kathā gopikāra guṇa-gāthā
kahite se gadagada bhāṣa
aruṇa varuṇa bhela du-nayane bhare jala
sei rasāveśera vilāsa
kamalā yāhāra pada sevā kare avirata
hena pahuṅ bhāve gopikāre
parasaṅge haya bhorā hena bhakti kaila tārā
kathā mātre se āveśa dhare
tabe viśvambhara hari gopikāra veśa dhari
śrī candraśekharācārya ghare
nācaye ānande bhorā śrīnivāsa hena belā
nārada āveśe bhela tāre
prabhure praṇāma kare vinaya vacane bole
dāsa kari jāniha āmāre
e bola boliyā vāṇī tabe sei mahā-muni
gadādhara paṇḍitere bole
śunaha gopikā tumi ye kichu kahiye āmi
āpanā marama kichu jāna
apūrva kahiye āmi jagate durlabha tumi
tora kathā śuna sāvadhāne
āmi to sabhāra kathā kahi śuna guṇa-gāthā
gokule janmila jane jane
chāḍi nija pati suta sevā kara avirata
abhimata pāñā vṛndāvane
aichana karili bhakti keho nā jānaye yukti
parama nigūḍha tina loke
brahmā maheśvara kibā lakhimī ananta-devā
tatodhika parasāda toke
prahlāda nārada śuka sanātana sa-sanaka
keho nā jānaye bhakti-leśa
trailokya lakhimī pati tore māge pirīti
aṅge baraye vara-veśa
lakhimī jāhāra dāsī tora prema prati āśī
hṛdaye dharaye anurāga
sakala bhuvana pati bhulāili pirīti
dhani dhani bhāva to svabhāva
torā se jānili tattva prabhura marma mahattva
priīte bāṅdhili bhāla-mate
uddhava akrūra ādi saba tora pada sādhi
anugraha nā chāḍiha cite
eteka kahila vāṇī śrīnivāsa dvijamaṇi
śuni ānandita saba jana
sakala vaiṣṇava mili kari kare kolākuli
dekhi viśvambharera caraṇa
āchaye ānande bhorā preme garagara tārā
hena bele āilā haridāsa
daṇḍa eka kari kare sammukhe dāṇḍāyā bole
guṇa gāya parama ullāsa
hari guṇa kīrtana kara bhāi anukṣaṇa
ihā buli aṭṭa aṭṭa hāse
hari guṇa gāne bhorā du-nayane bahe dhārā
ānande phiraye cāri diśe
śuni haridāsa vāṇī sakala vaiṣṇava maṇi
amṛta siñcila yena gāya
haraṣite nāce gāya mājhe kari gorā rāya
kāṅdiyā dharaye rāṅgā pāya
tabe sarva-guṇa-dhāma advaita ācārya nāma
āilā sarva vaiṣṇavera rājā
rūpe ālo kari mahī sammukhe dāṅḍāiyā rahi
prabhu aṃśe janma mahā-tejā
hari hari bali ḍāke camaka paḍila loke
ānande nācaye prema-bhare
pulakita saba gāya āpāda mastaka yāya
prema-vāri du-nayane jhare
viśvambhara caraṇe neharaye ghane ghane
huhuṅkāra māre mālasāṭa
sakala vaiṣṇava mili premera pasarā ḍāli
pasārila aparūpa hāṭa
gaura-pada-
holi khelata gaura kiśora
rasavatī nārī gadādhara kora
sveda-bindu mukhe pulaka śarīra
bhāva bhare galatahi locana nīra
vraja rasa gāota narahari saṅge
mukunda murāri vāsu nācata raṅge
kṣaṇe kṣaṇe muruccha-i paṇḍita kora
hera-ite sahacarī sukhe bhela bhora
nikuñja mandire pahuṅ karala bithāra
bhūme paḍi kahe kāṅhā muralī hāmāra
kāṅhā govardhana āra yamunāra kula
nikuñja mādhavī yuthī mālatīka phula
śivānanda kahe pahuṅ śuni rasa vāṇī
yāṅhā pahuṅ gadādhara tāṅhā rasa khāni
atha ṭhakkura-vṛndāvanasya-
gaurāṅga nāce āpanāra sukhe
yāṅhāra anubhava se se jānaye
kahane nā yāya śata mukhe
gaurāṅga aṅge śobhe kanayā kadamba
aichana pulaka ābhā
ānande bhulala ṭhākura nityānanda
dkehiyā bhāiyāra śobhā
ke jāne kemana o cāṅda vadana
niśi diśi parakāśe
vāme rahala paṇḍita gadādhara
ḍāhine narahari dāse
hena avatāre ye jana vañcita
tāre kṛpā karu nāthe
śrī-kṛṣṇa caitanya ṭhākura nityānanda
guṇa gāna vṛndāvana dāse
priya gadādhara saṅge kari kautuke kaupīna pari
veda nigūḍha avatāra
ha-ila ākāśa vāṇī avatāra śiromaṇi
tribhuvane deya jaya jayakāra
prakāśila ṣaḍ-bhuja dekhila pratāparudra
o rase vañcita sārvabhaume
saṅge nityānanda rāya vṛndāvana dāsa gāya
muñi se vañcita gora-preme
tathā narottama-ṭhakkura-kṛta-prārthanāyām-
dhana mora nityānanda pati mora goracandra
deva mora yugala kiśora
advaita ācārya bala gadādhara mora kula
narahari vilāa ye mora
parama kāruṇya dhāma nitya japa harināma
śrī-guru vaiṣṇava kari dhyāna
śrī-vaiṣṇava pada-dhuli tāhe mora snāna keli
tarapaṇa tāṅ sabhāra nāma
hena anumāni mane bhakti rasa āsvādane
madhyastha purāṇa bhāgavata
vaiṣṇavera ucchiṣṭa tāhe mora ha-u nīṣṭhā
kuṭumbitā tā sabhāra sātha
vṛndāvane ca-utarā tāṅhā yāṅu nitya tvarā
mane rahuṅ sevā abhilāṣa
muñi atihīna-jana mora ei nivedana
kahe dīna narottama dāsa
atha śrī-govinda-kavirājasya phāguyā-vasanta-ākhyāne (1465)-
nīlācale kanakācala gorā govinda phāgu-raṅge bhela bhorā
deva kumārī nārī gaṇa saṅga pulaka kadamba karambita aṅga
phāguyā khelata gaura tanu prema sudhā sindhu murati janu
phāgu aruṇa tanu aruṇahi cīra aruṇa nayāne bahe aruṇahiṅ nīra
kaṇṭhahiṅ lolata aruṇita māla aruṇa bhakata saba gāoye rasāla
kata kata bhāva vitharala aṅga nayana ḍhulāota prema taraṅga
heri gadādhara lahu lahu hāsa so nāhi samujhala govinda dāsa
atha vraje yaḥ svayaṃ bhagavataḥ śrī-nanda-nandanasya kāyavyūhya [?] śrī-
balarāmaḥ, yaś ca jagat-kartā mahā-viṣṇuḥ, sarve śrī-prabhoḥ saṅginaḥ śrī-
nityānandādvaitādi-rūpeṇa jātā vartante | tatra pramāṇaṃ śrī-vṛndāvana-
dāsādīnāṃ śrī-caitanya-bhāgavate śrī-caitanya-caritāmṛte ca prasiddham | tatra
śrī-caitanya-bhāgavate-
ei mata nityānanda bālaka jīvana
vihvala karite lāgilena śiśu gaṇa
māse keo śiśu gaṇa nā kare āhāra

dekhite lokera citte lāge camatkāra
ha-ilena vihvala sakala bhakta vṛnda
sabhāra rakṣaka ha-ilena nityānanda
putra prāya kari prabhu sabhāre dhariyā
karāyena bhojana āpane hasta diyā
kāreo vā bāṅdhiyā rākhena nija pāśe
mārena bāṅdhena mahā aṭṭa aṭṭa hāse
eka dina gadādhara dāsera mandire
āilena tāṅra prīti karibāra tare
gopī bhāve gadādhara dāsa mahāśaya
ha-iyāchena vihvala parānanda maya
mastake kariyā gaṅgā jalera kalasa
niravadhi ḍākena ki kinibe go rasa
śrī-bāla gopālera mūrti tāna devālaya
sarva gaṇe hari dhvani viśāla karaya
huṅkāra kariyā nityānanda malla rāya
karite lāgilā nṛtya gopāla līlāya
dāna khaṇḍa gāyena mādhavānanda ghoṣa
śuni avadhūta siṃha parama santoṣa
bhāgyavanta mādhavera hena divya dhvani
śunite āviṣṭa hana avadhūta maṇi
sukṛti śrī gadādhara dāsa kari saṅge
dāna khaṇḍa nṛtya prabhu kare nija raṅge
gopī bhāve bāhya nāhi gadādhara dāse
niravadhi āpanāre gopī hena vāse
dāna khaṇḍa līlā śuni nityānanda rāya
ye nṛtya karena tāhā varṇana nā yāya
prema bhakti vikārera yata āche nāma
sarva prakāśiyā nṛtya kare anupāma
vidyutera prāya nṛtya gatira bhaṅgimā
kibā se adbhuta bhuja cālana mahimā
kibā se nayana bhaṅgī ki sundara hāsa
kibā se adbhuta saba kemana vilāsa
eke eke kari dui caraṇa sundara
ki se jāḍe jāḍe lampha dena manohara
ye dike cāhena nityānanda prema rase
sei dike kṛṣṇa rase strī puruṣa bhāse
hena se karen kṛpā dṛṣṭi atiśaya
parānande deha smṛti kāro nā thākaya
ye bhakti vāñchaye yogīndrādi muni gaṇe
nityānanda prasāde tāhā bhuñje jane jane
hasti sama jala nā khāila tina dina
calite nā pāre deha haya ati kṣīṇa
eka māsa eka śiśu nā kare āhāra
tathāpi siṃhera prāya sarva vyavahāra
hena śakti prakāśe śrī-nityānanda rāya
tathāpi nā bujhe keho caitanya māyāya
ei mata katho dina premānanda rase
gadādhara dāsera mandire prabhu baise
tathā hi śrī-caitanya-caritāmṛte (1.1.7)-
saṅkarṣaṇaḥ kāraṇa-toya-śāyī
garbhoda-śāyī ca payobdhi-śāyī |
śeṣaś ca yasyāṃśa-kalāḥ sa nityā-
nandākhya-rāmaḥ śaraṇaṃ mamāstu ||
sei vīrabhadra-gosāñira la-inu śaraṇa
yāṅhāra prasāde haya abhīṣṭa-pūraṇa
śrī-rāmadāsa āra gadādhara dāsa
caitanya-gosāñira bhakta rahe tāṅra pāśa
nityānande ājñā dila yabe gauḍe yāite
mahāprabhu ei dui dilā tāṅra sāthe
ataeva dui-gaṇe duṅhāra gaṇana
mādhava-vāsudeva ghoṣerao ei vivaraṇa
gadādhara dāsa gopībhāve pūrṇānanda
yāṅra ghare dānakeli kaila nityānanda
tathā hi tatraiva -
mahā-viṣṇur jagat-kartā māyayā yaḥ sṛjaty adaḥ |
tasyāvatāra evāyam advaitācārya īśvaraḥ ||
tatraiva -
acyutānanda baḍa śākhā ācārya-nandana
ājanma sevilā teṅho caitanya-caraṇa
yei yei bhakta-gaṇa la-ila acyutānandera mata
sei ācāryera gaṇa mahā-bhāgavata
sei sei ācāryera kṛpāra bhājana
anāyāse pāila sei caitanya caraṇa
evaṃ śrī-caitanya-bhāgavate śeṣa-khaṇḍe (3.4.xx)
kṣaṇeke acyutānanda advaita kumāra
prabhura caraṇe āsi haila namaskāra
prema-jale dhuilena tāṅra kalevara
acyutere prabhu nā dhāḍena vakṣa haite
acyuto praviṣṭa hailā caitanya dehete
acyutere dekhi dekhi sarva-bhakta-gaṇa
preme sabhe lāgilena karite krandana
caitanyera yata priya pāriṣada-gaṇa
nityānanda svarūpera prāṇera samāna
gadādhara paṇḍitera śiṣyete pradhāna
ihāṅre se bali yogya advaita nandana
yena pitā yena putra ucita milana
kiṃ ca yathā vraje pañca-vidha-sakhī-varga-mukhyābhiḥ śrī-lalitā-viśākhādyābhiḥ
sihitayā śrī-rādhayā saha sukham āsvādyate, tathā śrī-gaura-govinda-devaḥ śrī-
svarūpa-śrī-rāmānanda-rāya-śrī-narahari-sarakāra-prabhṛtibhiḥ saha tat sukham
āsvādyate | tat tu śrī-caitanya-caritāmṛtādau prasiddham eva | tataḥ keṣāṃcit
pārṣadānāṃ pūrva-nāmāni yathā-śrutābhiprāyeṇa prakāśyate | tad yathā-
prāṇa-preṣṭha-sakhī-madhye yā viśākhā purā vraje |
sādya svarūpa-gosvāmī śrī-caitanya-priyo varaḥ ||
yathā śrī-gaura-gaṇoddeśe (160)-
kalām aśikṣayad rādhāṃ yā viśākhā vraje purā |
sādya svarūpa-gosvāmī tat-tad-bhāva-vilāsavān ||
tatraiva (120, 122)-
priya-narma-sakhā kaścid arjuno yaḥ purā vraje |
idānīṃ samabhūd rāmānanda-rāyaḥ prabhoḥ priyaḥ ||
lalitety āhur eke yat tad eke nānumanyante |
tatraiva (177)-
purā madhumatī prāṇa-sakhī vṛndāvane sthitā |
adhunā narahary-ākhyaḥ sarakāraḥ prabhoḥ priyaḥ ||
yathā śrī-rūpa-kṛta-padyam-
śrī-vṛndāvana-vāsinī rasavatī rādhā-ghana-śyāmayoḥ |
rāsollāsa-rasātmikā madhumatī siddhānugā yā purā ||
so'yaṃ śrī-sarakāra-ṭhakkura iha pramārtithaḥ premadaḥ |
premānanda-mahodadhir vijayate śrīkhaṇḍa-bhūkhaṇḍake ||
yathā śrī-karṇapūra-kṛta-padyam-
śrī-caitanya-mahāprabhor atikṛpā-mādhvīka-sad-bhājanaṃ
sāndra-prema-paramparāa-kavalitaṃ vāci praphullaṃ mudā |
śrīkhaṇḍe racita-sthitiṃ niravadhi śrīkhaṇḍa-carcārcitaṃ
vande śrī-madhumaty-upādhi-valitaṃ kaṃcin mahā-premajam ||
gadādhara-prāṇa-tulyo naraharis tasya so'dyataḥ |
ubhayoḥ prāṇanāthaḥ śrī-kṛṣṇa-caitanya īśvaraḥ ||
idam eva rahasyam-
premāmṛtamaya-stotraiḥ paṇḍitaḥ śrī-gadādharaḥ |
svarūpa-guṇam utkīrtya vraja-rāja-sutasya hi ||
patre vilihya tad dhīmān prabhoḥ pārśvam upāgataḥ |
lajjā-bhaya-yutaṃ taṃ tu jñātvā sarvajña-śekharaḥ ||
tad-dhastāt patram ānīya stavarājaṃ vilokya saḥ |
āśvāsa-yuktayā vāṇyā paṇḍitaṃ cāvadat prabhuḥ ||
tvayi kṛto mayā pūrvaṃ śakteḥ saṃcāra eva yat |
stavarājas tato'yaṃ te mukha-dvārā prakāśitaḥ ||
ity uktvā śrī-stavasyānte sva-nāmāpy alikhat prabhuḥ || iti |
[śrī-raghunandana-ṭhakkurasya-
gopīnāṃ kuca-kuṅkumena nicitaṃ vāsaḥ kim asyāruṇaṃ
nindat-kāñcana-kānti-rāsa-rasikāśleṣeṇa gauraṃ vapuḥ |
tāsāṃ gāḍha-karābhibandhana-vaśāl lomodgamo dṛśyate
āścaryaṃ sakhi paśya lampaṭa-guroḥ sannyāsa-veṣaṃ kṣitau ||
tathā hi vāyu-purāṇe-
purā yoṣid-gaṇaḥ sarva idānīṃ puruṣo'bhavat |
iti yasmāt kalau viṣṇus tad-arthe puruṣaṃ gataḥ ||]
iti śrīmad-rādhā-govinda-deva-sevādhipati-śrī-haridāsa-gosvāmī-caraṇānujīvi-
śrī-rādhā-kṛṣṇa-dāsodīritā bhakti-sādhana-dīpikā-saptama-kakṣā sampūrṇa |