Language

ENहिગુ
Scripture Library

Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Chapter 18

18.1

iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye anumodanāpuṇyanirdeśaparivarto nāma saptadaśamaḥ ||
Saddhp_18: dharmabhāṇakānuśaṃsāparivartaḥ |
atha khalu bhagavān satatasamitābhiyuktaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayāmāsa - yaḥ kaścit kulaputra imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayiṣyati vācayiṣyati vā deśayiṣyati vā likhiṣyati va, sa kulaputro vā kuladuhitā va aṣṭau cakṣurguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa śrotraguṇaśatāni pratilapsyate, aṣṭau ghrāṇaguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa jihvāguṇaśatāni pratilapsyate, aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa manoguṇaśatāni pratilapsyate | tasyaibhirbahubhirguṇaśataiḥ ṣaḍindriyagrāmaḥ pariśuddhaḥ supariśuddho bhaviṣyati | sa evaṃ pariśuddhena cakṣurindriyeṇa prākṛtena māṃsacakṣuṣā mātāpitṛsaṃbhavena trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ sāntarbahiḥ saśailavanaṣaṇḍāmadho yāvadavīcimahānirayamupādāya upari ca yāvat bhavāgraṃ tat sarvaṃ drakṣyati prākṛtena māṃsacakṣuṣā | ye ca tasmin sattvā upapannāḥ, tān sarvān drakṣyati, karmavipākaṃ ca teṣāṃ jñāsyatīti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ya imaṃ sūtra bhāṣeta parṣāsu ca viśāradaḥ /
anolīnaḥ prakāśeyā guṇāṃstasya śṛṇuṣva me

18.2

aṣṭau guṇaśatāastasya cakṣuṣo bhonti sarvaśaḥ /
yenāsya vimalaṃ bhoti śuddhaṃ cakṣuranāvilam

18.3

sa māṃsacakṣuṣā tena mātāpitṛkasaṃbhunā /
paśyate lokadhātvemāṃ saśailavanakānanām

18.4

meruṃ sumeru sarvā ca cakravālā sa paśyati /
ye cānye parvatāḥ khaṇḍāḥ samudrāṃścāpi paśyati

18.5

yāvānavīci heṣṭhena bhavāgraṃ copariṣṭataḥ /
sarvaṃ sa paśyate dhīro māṃsacakṣusya īdṛśam

18.6

na tāva divyacakṣu sya bhoti no cāpi jāyate /
viṣayo māṃsacakṣusya bhavettasyāyamīdṛśaḥ

18.7

punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ pareṣāṃ ca saṃśrāvayamānastairdvādaśabhiḥ śrotraguṇaśataiḥ samanvāgataḥ ye trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau vividhāḥ śabdā niścaranti yāvadavīcirmahānirayo yāvacca bhavāgraṃ sāntarbahiḥ, tadyathā - hastiśabdā vā aśvaśabdā vā uṣṭraśabdā vā gośabdā vā ajaśabdā vā janapadaśabdā vā rathaśabdā vā ruditaśabdā vā śokaśabdā vā bhairavaśabdā vā śaṅkhaśabdā vā ghaṇṭāśabdā vā paṭahaśabdā vā bherīśabdā vā krīḍāśabdā vā gītaśabdā vā nṛtyaśabdā vā tūryaśabdā vā vādyaśabdā vā strīśabdā vā puruṣaśabdā vā dārakaśabdā vā ( Vaidya 211 ) dārikāśabdā vā dharmaśabdā vā adharmaśabdā vā sukhaśabdā vā duḥkhaśabdā vā bālaśabdā vā āryaśabdā vā manojñaśabdā vā amanojñaśabdā vā devaśabdā vā nāgaśabdā vā yakṣaśabdā vā rākṣasaśabdā vā gandharvaśabdā vā asuraśabdā vā garuḍaśabdā vā kinnaraśabdā vā mahoragaśabdā vā manuṣyaśabdā vā amanuṣyaśabdā vā agniśabdā vā vāyuśabdā vā udakaśabdā vā grāmaśabdā vā nagaraśabdā vā bhikṣuśabdā vā śrāvakaśabdā vā pratyekabuddhaśabdā vā bodhisattvaśabdā vā tathāgataśabdā vā, yāvantaḥ kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sāntarbahiḥ śabdā niścaranti, tān śabdāṃstena prākṛtena pariśuddhena śrotrendriyeṇa śṛṇoti | na ca tāvaddivyaṃ śrotramabhinirharati | teṣāṃ teṣāṃ ca sattvānāṃ rutānyavabudhyate, vibhāvayati vibhajati tena ca prākṛtena śrotrendriyeṇa | teṣāṃ teṣāṃ ca sattvānāṃ rutāni śṛṇvatastasya taiḥ sarvaśabdaiḥ śrotrendriyaṃ nābhibhūyate | evaṃrūpaḥ satatasamitābhiyukta tasya bodhisattvasya mahāsattvasya śrotrendriyapratilambho bhavati, na ca tāvaddivyaṃ śrotramabhinirharati ||
idamavocadbhagavān | idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā -
śrotrendriyaṃ tasya viśuddhu bhoti anāvilaṃ prākṛtakaṃ ca tāvat /
vividhān hi yeneha śṛṇoti śabdāniha lokadhātau hi aśeṣato 'yam

18.8

hastīna aśvāna śṛṇoti śabdān rathāna goṇāna ajaiḍakānām /
bherīmṛdaṅgāna sughoṣakānāṃ vīṇāna veṇūnatha vallakīnām

18.9

gītaṃ manojñaṃ madhuraṃ śṛṇoti na cāpi so sajjati tatra dhīraḥ /
manuṣyakoṭīna śṛṇoti śabdān bhāṣanti yaṃ yaṃ ca yahiṃ yahiṃ te

18.10

devāna co nitya śṛṇoti śabdān gītasvaraṃ ca madhuraṃ manojñam /
puruṣāṇa istrīṇa rutāni cāpi tatha dārakāṇāmatha dārikāṇām

18.11

ye parvateṣveva guhānivāsī kalaviṅkakā kokila barhiṇaśca /
pakṣīṇa ye jīvakajīvakā hi teṣāṃ ca valgū śṛṇute hi śabdān

18.12

narakeṣu ye vedana vedayanti sudāruṇāṃścāpi karonti śabdān /
āhāraduḥkhairavapīḍitānāṃ yān preta kurvanti tathaiva śabdān

18.13

asurāśca ye sāgaramadhyavāsino muñcanti ghoṣāṃstatha cānyamanyān /
sarvānihastho sa hi dharmabhāṇakaḥ śṛṇoti śabdānna ca ostarīyati

18.14

tiryāṇa yonīṣu rutāni yāni anyonyasaṃbhāṣaṇatāṃ karonti /
iha sthitastānapi so śṛṇoti vividhāni śabdāni bahūvidhāni

18.15

ye brahmaloke nivasanti devā akaniṣṭha ābhāsvara ye ca devāḥ /
ye cānyamanyasya karonti ghoṣān śṛṇoti tatsarvamaśeṣato 'sau

18.16

svādhyāya kurvantiha ye ca bhikṣavaḥ sugatāniha śāsani pravrajitvā /
parṣāsu ye deśayate ca dharmaṃ teṣāṃ pi śabdaṃ śṛṇute sa nityam

18.17

ye bodhisattvāściha lokadhātau svādhyāya kurvanti paraspareṇa /
saṃgīti dharmeṣu ca ye karonti śṛṇoti śabdān vividhāṃśca teṣām

18.18

bhagavān pi buddho naradamyasārathiḥ parṣāsu dharmaṃ bruvate yamagram /
taṃ cāpi so śṛṇvanti ekakāle yo bodhisattvo imu sūtra dhārayet

18.19

sarve trisāhasri imasmi kṣetre ye sattva kurvanti bahūṃ pi śabdān /
abhyantareṇāpi ca bāhireṇa avīciparyanta bhavāgramūrdhvam

18.20

sarveṣa sattvāna śṛṇoti śabdān naṃ cāpi kṣetraṃ uparudhyate 'sya /
paṭvindriyo jānati sthānasthānaṃ śrotrendriyaṃ prākṛtakaṃ hi tāvat

18.21

na ca tāva divyasmi karoti yatnaṃ prakṛtya saṃtiṣṭhati śrotrametat /
sūtraṃ hi yo dhārayate viśārado guṇā sya etādṛśakā bhavanti

18.22

punaraparaṃ satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayataḥ prakāśayataḥ svādhyāyato likhato 'ṣṭābhirguṇaśataiḥ samanvāgataṃ ghrāṇendriyaṃ pariśuddhaṃ bhavati | sa tena pariśuddhena ghrāṇendriyeṇa ye trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sāntarbahirvividhagandhāḥ saṃvidyante, tadyathā - pūtigandhā vā manojñagandhā vā nānāprakārāṇāṃ sumanasāṃ gandhāḥ, tadyathā - jātimallikācampakapāṭalagandhāḥ, tān gandhān ghrāyati | jalajānāmapi puṣpāṇāṃ vividhān gandhān ghrāyati, tadyathā - utpalapadmakumudapuṇḍarīkāṇāṃ gandhān ghrāyati | vividhānāṃ puṣpaphalavṛkṣāṇāṃ puṣpaphalagandhān ghrāyati, tadyathā - candanatamālapatratagarāgarusurabhigandhān ghrāyati | nānāvikārāṇi gandhavikṛtiśatasahasrāṇi yānyekasthānasthitaḥ sarvāṇi ghrāyati | sattvānāmapi vividhān gandhān ghrāyati, tadyathā - hastyaśvagaveḍakapaśugandhān ghrāyati | vividhānāṃ ca tiryagyonigatānāṃ prāṇināmātmabhāvagandhān ghrāyati | strīpuruṣātmabhāvagandhān ghrāyati | dārakadārikātmabhāvagandhān ghrāyati | dūrasthānāmapi tṛṇagulmauṣadhivanaspatīnāṃ gandhān ghrāyati | bhūtān gandhān vandati, na ca tairgandhaiḥ saṃhriyate, na saṃmuhyati | sa ihasthita eva devānāmapi gandhān ghrāyati, tadyathā - pārijātakasya kovidārasya māndāravamahāmāndāravamañjūṣakamahāmañjūṣakānāṃ divyānāṃ puṣpāṇāṃ gandhān ghrāyati | divyānāmagarucūrṇacandanacūrṇānāṃ gandhān ghrāyati | divyānāṃ ca nānāvidhānāṃ puṣpavikṛtiśatasahasrāṇāṃ gandhān ghrāyati, nāmāni caiṣāṃ saṃjānīte | devaputrātmabhāvagandhān ghrāyati, tadyathā - śakrasya devānāmindrasya ātmabhāvagandhaṃ ghrāyati | taṃ ca jānīte yadi vā vaijayante prāsāde krīḍantaṃ ramantaṃ paricārayantaṃ yadi vā sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ devānāṃ trāyastriṃśānāṃ dharmaṃ deśayantaṃ yadi vā udyānabhūmau niryāntaṃ krīḍanāya | anyeṣāṃ ca devaputrāṇāṃ ( Vaidya 214 ) pṛthakpṛthagātmabhāvagandhān ghrāyati | devakanyānāmapi devavadhūnāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati | devakumārāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati | devakumārikāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati |
na ca tairgandhaiḥ saṃhriyate | anena paryāyeṇa yāvad bhavāgropapannānāmapi sattvānāmātmabhāvagandhān ghrāyati | brahmakāyikānāmapi devaputrāṇāṃ mahābrahmaṇāmapi cātmabhāvagandhān ghrāyati | anena paryāyeṇa sarvadevanikāyānāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati | śrāvakapratyekabuddhabodhisattvatathāgatātmabhāvagandhān ghrāyati | tathāgatāsanānāmapi gandhān ghrāyati | yasmiṃśca sthāne te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā viharanti, tacca prajānāti | na cāsya tad ghrāṇendiyaṃ taistairvividhairgandhaiḥ pratihanyate, nopahanyate, na saṃpīḍyate | ākāṅkṣamāṇaśca tāṃstān gandhān pareṣāmapi vyākaroti | na cāsya smṛtirupahanyate ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ghrāṇendriyaṃ tasya viśuddha bhoti vividhāṃśca gandhān bahu ghrāyate 'sau /
ye lokadhātau hi imasmi sarve sugandha durgandha bhavanti kecit

18.23

jātīya gandho atha mallikāyā tamālapatrasya ca candanasya /
tagarasya gandho agarusya cāpi vividhāna puṣpāṇa phalāna cāpi

18.24

sattvāna gandhān pi tathaiva jānati narāṇa nārīṇa ca dūrataḥ sthitaḥ /
kumārakāṇāṃ ca kumārikāṇāṃ gandhena so jānati teṣa sthānam

18.25

rājñāṃ pi so jānati cakravartināṃ balacakravartīnatha maṇḍalīnām /
kumārakāmātya tathaiva teṣāṃ gandhena cāntaḥpura sarva jānati

18.26

paribhogaratnāni bahūvidhāni kupyāni bhūmau nihitāni yāni /
strīratnabhūtāni bhavanti yāpi gandhena so jānati bodhisattvaḥ

18.27

teṣāṃ ca yā ābharaṇā bhavanti kāyasmi āmukta vicitrarūpā /
vastraṃ ca mālyaṃ ca vilepanaṃ ca gandhena so jānati bodhisattvaḥ

18.28

sthitāṃ niṣaṇṇāṃ śayitāṃ tathaiva krīḍāratiṃ ṛddhibalaṃ ca sarvam /
so jānatī ghrāṇabalena dhīro yo dhārayet sūtramidaṃ variṣṭham

18.29

sugandhatailāna tathaiva gandhān nānāvidhān puṣpaphalāna gandhān /
sakṛtasthito jānati ghrāyate ca amukasmi deśasmi imasmi gandhān

18.30

ye parvatānāṃ vivarāntareṣu bahu candanā puṣpita tatra santi /
ye cāpi tasminnivasanti sattvāḥ sarveṣa gandhena vidurvijānati

18.31

ye cakravālasya bhavanti pārśve ye sāgarasyo nivasanti madhye /
pṛthivīya ye madhyi vasanti sattvāḥ sarvān sa gandhena vidurvijānati

18.32

surāṃśca jānāti tathāsurāṃśca asurāṇa kanyāśca vijānate 'sau /
asurāṇa krīḍāśca ratiṃ ca jānati ghrāṇasya tasyedṛśakaṃ balaṃ hi

18.33

aṭavīṣu ye keci catuṣpadāsti siṃhāśca vyāghrāstatha hastināgāḥ /
mahiṣā gavā ye gavayaśca tatra ghrāṇena so jānati teṣa vāsam

18.34

striyaśca yā gurviṇikā bhavanti kumārakāṃ vāpi kumārikāṃ vā /
dhārenti kukṣau hi kilāntakāyā gandhena so jānati yaṃ tahiṃ syāt

18.35

āpannasattvāṃ pi vijānate 'sau vināśadharmāṃ pi vijānate 'sau /
iyaṃ pi nārī vyapanītaduḥkhā prasaviṣyate puṇyamayaṃ kumāram

18.36

puruṣāṇa abhiprāyu bahuṃ vijānate abhiprāyagandhaṃ ca tathaiva ghrāyate /
raktāna duṣṭāna tathaiva mrakṣiṇāṃ upaśāntacittāna ca gandha ghrāyate

18.37

pṛthivīya ye cāpi nidhāna santi ghanaṃ hiraṇyaṃ ca suvarṇarūpyam /
mañjūṣa lohī ca tathā supūrṇā gandhena so ghrāyati bodhisattvaḥ

18.38

hārārdhahārān maṇimuktikāśca anarghaprāptā vividhā ca ratnā /
gandhena so jānati tāni sarvā anarghanāmaṃ dyutisaṃsthitaṃ ca

18.39

upariṃ ca deveṣu tathaiva puṣpā mandāravāṃścaiva mañjūṣakāṃśca /
yā pārijātasya ca santi puṣpā iha sthito ghrāyati tā sa dhīraḥ

18.40

vimāna ye yādṛśakāśca yasya udāra hīnāstatha madhyamāśca /
vicitrarūpāśca bhavanti yatra iha sthito ghrāṇabalena ghrāyati

18.41

udyānabhūmiṃ ca tathā prajānate sudharma devāsani vaijayante /
prāsādaśreṣṭhe ca tathā vijānate ye co ramante tahi devaputrāḥ

18.42

iha sthito ghrāyati gandhu teṣāṃ gandhena so jānati devaputrān /
yo yatra karmā kurute sthito vā śete vā gacchati yatra vāpi

18.43

yā devakanyā bahupuṣpamaṇḍitā āmuktamālyābharaṇā alaṃkṛtāḥ /
ramanti gacchanti ca yatra yatra gandhena so jānati bodhisattvaḥ

18.44

yāvadbhavāgrādupariṃ ca devā brahmā mahābrahma vimānacāriṇaḥ /
tāṃścāpi gandhena tahiṃ prajānate sthitāṃśca dhyāne atha vyutthitān vā

18.45

ābhāsvarān jānati devaputrān cyutopapannāṃśca apūrvakāṃśca /
ghrāṇendriyaṃ īdṛśa tasya bhoti yo bodhisattvo imu sūtra dhārayet

18.46

ya keci bhikṣū sugatasya śāsane abhiyuktarūpā sthita cakrameṣu /
uddeśasvādhyāyaratāśca bhikṣavo sarvān hi so jānati bodhisattvaḥ

18.47

ye śrāvakā bhonti jinasya putrā viharanti kecit sada vṛkṣamūle /
gandhena sarvān vidu jānate tān amutra bhikṣū amuko sthito ti

18.48

ye bodhisattvāḥ smṛtimanta dhyāyino uddeśasvādhyāyaratāśca ye sadā /
parṣāsu dharmaṃ ca prakāśayanti gandhena tān jānati bodhisattvaḥ

18.49

yasyāṃ diśāyāṃ sugato mahāmunirdharmaṃ prakāśeti hitānukampakaḥ /
puraskṛtaḥ śrāvakasaṃghamadhye gandhena so jānati lokanātham

18.50

ye cāpi sattvā sya śṛṇoti dharmaṃ śrutvā ca ye prītamanā bhavanti /
iha sthito jānati bodhisattvo jinasya parṣāmapui tatra sarvām

18.51

etādṛśaṃ ghrāṇabalaṃ sya bhoti na ca tāva divyaṃ bhavate sya ghrāṇam /
pūrvaṃgamaṃ tasya tu eta bhoti divyasya ghrāṇasya anāsravasya

18.52

punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayamāṇo deśayamānaḥ prakāśayamāno likhamānastairdvādaśabhirjihvāguṇaśataiḥ samanvāgataṃ jihvendriyaṃ pratilapsyate | sa tathārūpeṇa jihvendriyeṇa yān yān rasānāsvādayati, yān yān rasān jihvendriye upanikṣepsati, sarve te divyaṃ mahārasaṃ mokṣyante | tathā ca āsvādayiṣyati yathā na kaṃcid rasamamanaāpamāsvādayiṣyati | ye 'pi amanaāpā rasāste 'pi tasya jihvendriye samupanikṣiptāḥ divyaṃ rasaṃ mokṣyante | yaṃ ca dharmaṃ vyāhariṣyati parṣanmadhyagataḥ, tena tasya te sattvāḥ prīṇitendriyā bhaviṣyanti tuṣṭāḥ paramatuṣṭāḥ prāmodyajātāḥ | madhuraścāsya valgumanojñasvaro gambhīro niścariṣyati hṛdayaṃgamaḥ premaṇīyaḥ | tenāsya te sattvāstuṣṭā udagracittā bhaviṣyanti | yeṣāṃ ca dharmaṃ deśayiṣyati, te cāsya madhuranirghoṣaṃ śrutvā valgumanojñaṃ devā apyupasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravanāya ca | devaputrā api devakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | śakrā api brahmāṇo 'pi brahmakāyikā api devaputrā upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | nāgā nāgakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | asurā asurakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | garūḍā garūḍakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | kinnarāḥ kinnarakanyā api, mahoragā mahoragakanyā api, yakṣā yakṣakanyā api, piśācāḥ piśācakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca | te cāsya satkāraṃ kariṣyanti, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyanti | bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā api darśanakāmā bhaviṣyanti | rājāno 'pi rājaputrā api rājāmātyā api rājamahāmātrā api darśanakāmā bhaviṣyanti | balacakravartino 'pi rājānaḥ, cakravartino 'pi saptaratnasamanvāgatāḥ sakumārāḥ sāmātyāḥ sāntaḥpuraparivārā darśanakāmā bhaviṣyanti
satkārārthinaḥ | tāvanmadhuraṃ sa dharmabhāṇako dharmaṃ bhāṣiṣyate yathābhūtaṃ yathoktaṃ tathāgatena | anye 'pi brāhmaṇagṛhapatayo naigamajānapadāstasya dharmabhāṇakasya ( Vaidya 219 ) satatasamitaṃ samanubaddhā bhaviṣyanti yāvadāyuṣparyavasānam | tathāgataśrāvakā api asya darśanakāmā bhaviṣyanti | pratyekabuddhā apyasya darśanakāmā bhaviṣyanti | buddhā apyasya bhagavanto darśanakāmā bhaviṣyanti | yasyāṃ ca diśi sa kulaputro vā kuladuhitā vā vihariṣyati, tasyāṃ diśi tathāgatābhimukhaṃ dharmaṃ deśayiṣyati, buddhadharmāṇāṃ ca bhājanabhūto bhaviṣyati | evaṃ manojñastasya gambhīro dharmaśabdo niścariṣyati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
jihvendriyaṃ tasya viśiṣṭu bhoti na jātu hīnaṃ rasa svādayeta /
nikṣiptamātrāśca bhavanti divyā rasena divyena samanvitāśca

18.53

valgusvarāṃ madhura prabhāṣate girāṃ śravaṇīyamiṣṭāṃ ca manoramāṃ ca /
parṣāya madhyasmi ha premaṇīyaṃ gambhīraghoṣaṃ ca sadā prabhāṣate

18.54

yaścāpi dharmaṃ śṛṇute 'sya bhāṣato dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ /
prāmodya tatrāpi janeti so 'graṃ pūjāṃ ca tasya kurute 'prameyām

18.55

devā pi nāgāsuraguhyakāśca draṣṭuṃ tamicchanti ca nityakālam /
śṛṇvanti dharmaṃ ca sagauravāśca ime guṇāstasya bhavanti sarve

18.56

ākāṅkṣamāṇaśca ima lokadhātuṃ svareṇa sarvāmabhivijñapeyā /
snigdhaḥ svaro 'sya madhuraśca bhoti gambhīra valguśca supremaṇīyaḥ

18.57

rājāna ye kṣitipati cakravartinaḥ pūjārthikāstasyupasaṃkramanti /
saputradārā kariyāṇa añjaliṃ śṛṇvanti dharmasya ca nityakālam

18.58

yakṣāṇa co bhoti sadā puraskṛto nāgāna gandharvagaṇāna caiva /
piśācakānāṃ ca piśācikānāṃ susatkṛto mānitu pūjitaśca

18.59

brahmāpi tasya vaśavarti bhoti maheśvaro īśvara devaputraḥ /
śakrastathānye 'pi ca devaputrā bahudevakanyāścupasaṃkramanti

18.60

buddhāśca ye lokahitānukampakāḥ saśrāvakāstasya niśāmya ghoṣam /
karonti rakṣāṃ mukhadarśanāya tuṣṭāśca bhonti bruvato 'sya dharmam

18.61

punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa bodhisattvo mahāsattva imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayamāṇo vā vācayamāno vā prakāśayamāno vā deśayamāno vā likhamāno vā aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyati | tasya kāyaḥ śuddhaḥ pariśuddho vaiḍūryapariśuddhacchavivarṇo bhaviṣyati, priyadarśanaḥ sattvānām | sa tasminnātmabhāve pariśuddhe sarvaṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātuṃ drakṣyati | ye ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāścyavanti upapadyante ca, hīnāḥ praṇītāśca, suvarṇā durvarṇāḥ, sugatau durgatau, ye ca cakravālamahācakravāleṣu merusumeruṣu ca parvatarājeṣu sattvāḥ prativasanti, ye ca adhastādavīcyāmūrdhvaṃ ca yāvad bhavāgraṃ sattvāḥ prativasanti, tān sarvān sva ātmabhāve drakṣyati | ye cāpi kecidasmiṃstrisāhasramahāsāhasre lokadhātrau śrāvakā vā pratyekabuddhā vā bodhisattvā vā tathāgatā vā prativasanti, yaṃ ca te tathāgatā dharmaṃ deśayanti, ye ca sattvāstāṃstathāgatān paryupāsante, sarveṣāṃ teṣāṃ sattvānāmātmabhāvapratilambhān sva ātmabhāve drakṣyati | tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ pariśuddhatvādātmabhāvasyeti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
pariśuddha tasyo bhavatetmabhāvo yathāpi vaiḍūryamayo viśuddhaḥ /
sattvāna nityaṃ priyadarśanaśca yaḥ sūtra dhāreti idaṃ udāram

18.62

ādarśapṛṣṭhe yatha vimbu paśyet loko 'sya kāye ayu dṛśyate tathā /
svayaṃbhu so paśyati nānyi sattvāḥ pariśuddhi kāyasmi ima evarūpā

18.63

ye lokadhātau hi ihāsti sattvā manuṣya devāsura guhyakā vā /
narakeṣu preteṣu tiraścayoniṣu pratibimbu saṃdṛśyati tatra kāye

18.64

vimāna devāna bhavāgra yāvacchailaṃ pi co parvatacakravālam /
himavān sumeruśca mahāṃśca meruḥ kāyasmi dṛśyantimi sarvathaiva

18.65

buddhān pi so paśyati ātmabhāve saśrāvakān buddhasutāṃstathānyān /
ye bodhisattvā viharanti caikakā gaṇe ca ye dharma prakāśayanti

18.66

etādṛśī kāyaviśuddhi tasya yahi dṛśyate sarviya lokadhātuḥ /
na ca tāva so divya na prāpuṇoti prakṛtīya kāyasyiyamīdṛśī bhavet

18.67

punaraparaṃ satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya tathāgate parinirvṛte imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayato deśayataḥ saṃprakāśayato likhato vācayatastairdvādaśabhirmanaskāraguṇaśataiḥ samanvāgataṃ manaindriyaṃ pariśuddhaṃ bhaviṣyati | sa tena pariśuddhena manaindriyeṇa yadyekagāthāmapyantaśaḥ śroṣyati, tasya bahvarthamājñāsyati | sa tāvamabudhya tannidānaṃ māsamapi dharmaṃ deśayiṣyati, caturmāsamapi saṃvatsaramapi dharmaṃ deśayiṣyati | yaṃ ca dharmaṃ bhāṣiṣyati, so 'sya smṛto na sa saṃpramoṣaṃ yāsyati | ye kecillaukikā lokavyavahārā bhāṣyāṇi vā mantrā vā, sarvāṃstān dharmanayena saṃsyandayiṣyati | yāvantaśca kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ sattvāḥ saṃsaranti, sarveṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ cittacaritavispanditāni jñāsyati | iñjitamanyitaprapañcitāni jñāsyati praviciniṣyati | apratilabdhe ca tāvadāryajñāne evaṃrūpaṃ cāsya manaindriyaṃ pariśuddhaṃ bhaviṣyati || yāṃ yāṃ ca dharmaniruktimanuvicintya dharmaṃ deśayiṣyati, sarvaṃ tad bhūtaṃ deśayiṣyati | sarvaṃ tattathāgatabhāṣitaṃ sarvaṃ pūrvajinasūtraparyāyanirdiṣṭaṃ bhāṣati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
manaindriyaṃ tasya viśuddha bhoti prabhāsvaraṃ śuddhamanāvilaṃ ca /
so tena dharmān vividhān prajānati hīnānathotkṛṣṭa tathaiva madhyamān

18.68

ekāmapi gātha śruṇitva dhīro artha bahuṃ jānati tasya tatra /
samitaṃ ca bhūtaṃ ca sadā prabhāṣate māsān pi catvāri tathāpi varṣam

18.69

ye cāpi sattvā iha lokadhātau abhyantare bāhiri ye vasanti /
devā manuṣyāsuraguhyakāśca nāgāśca ye cāpi tiraścayoniṣu

18.70

ṣaṭsu gatīṣu nivasanti sattvā vicintitaṃ teṣa bhaveta yaṃ ca /
ekakṣaṇe sarvi vidurvijānate dhāretva sūtraṃ ima ānuśaṃsāḥ

18.71

yaṃ cāpi buddhaḥ śatapuṇyalakṣaṇo dharmaṃ prakāśedida sarvaloke /
tasyāpi śabdaṃ śṛṇute viśuddhaṃ yaṃ cāpi so bhāṣati gṛhyate tat

18.72

bahūn vicinteti ca agradharmān bahūṃśca so bhāṣati nityakālam /
na cāsya saṃmoha kadāci bhoti dhāretva sūtraṃ imi ānuśaṃsāḥ

18.73

saṃdhiṃ visaṃdhiṃ ca vijānate 'sau sarveṣu dharmeṣu vilakṣaṇāni /
prajānate artha niruktayaśca yathā ca taṃ jānati bhāṣate tathā

18.74

yaṃ bhāṣitaṃ bhotiha dīrgharātraṃ pūrvehi lokācariyehi sūtram /
taṃ dharma so bhāṣati nityakālaṃ asaṃtrasanto pariṣāya madhye

18.75

manaindriyaṃ īdṛśamasya bhoti dhāretva sūtraṃ imu vācayitvā /
na ca tāva asaṅgaṃ labhate ha jñānaṃ pūrvaṃgamaṃ tasya imaṃ tu bhoti

18.76

ācāryabhūmau hi sthitaśca bhoti sarveṣa sattvāna katheya dharmam /
niruktikoṭīkuśalaśca bhoti imu dhārayanto sugatasya sutram

Original text: Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga : The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 6) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc