Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Chapter 17
iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye puṇyaparyāyaparivarto nāma ṣoḍaśamaḥ ||
Saddhp_17: anumodanāpuṇyanirdeśaparivartaḥ |
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - yo bhagavan imaṃ dharmaparyāyaṃ deśyamānaṃ śrutvā anumodet kulaputro vā kuladuhitā vā, kiyantaṃ sa bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṃ prasavediti?
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
yo nirvṛte mahāvīre śṛṇuyātsūtramīdṛśam /
śrutvā cābhyanumodeyā kiyantaṃ kuśalaṃ bhavet
atha khalu bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yaḥ kaścidajita kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāya deśyamānaṃ saṃprakāśyamānaṃ śṛṇuyād bhikṣurvā bhikṣuṇī vā upāsako vā upāsikā vā vijñapuruṣo vā kumārako vā, kumārikā vā, śrutvā ca abhyanumodeta, sacettato dharmaśravaṇādutthāya prakrāmet, sa ca vihāragato vā gṛhagato vā araṇyagato vā vīthīgato vā grāmagato vā janapadagato vā tān hetūṃstāni kāraṇāni taṃ dharmaṃ yathāśrutaṃ yathodgṛhītaṃ yathābalamaparasya sattvasyācakṣīta māturvā piturvā jñātervā, saṃmoditasya vā anyasya vā saṃstutasya kasyacit, so 'pi yadi śrutvā anumodeta, anumodya ca punaranyasmai ācakṣīta | so 'pi yadi śrutvānumodeta, anumodya ca so 'pyaparasmai ācakṣīta, so 'pi taṃ śrutvānumodeta | ityanena paryāyeṇa yāvat pañcāśat paraṃparayā | atha khalvajita yo 'sau pañcāśattamaḥ puruṣo bhavet paraṃparāśravānumodakaḥ, tasyāpi tāvadahamajita kulaputrasya vā kuladuhiturvā anumodanāsahagataṃ puṇyābhisaṃskāramabhinirdekṣyāmi | taṃ śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru | bhāṣiṣye 'haṃ te ||
tadyathāpi nāma ajita caturṣu lokadhātuṣvasaṃkhyeyaśatasahasreṣu ye sattvāḥ santaḥ saṃvidyamānāḥ ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ, aṇḍajā vā jarāyujā vā saṃsvedajā vā aupapādukā vā rūpiṇo vā arūpiṇo vā saṃjñino vā asaṃjñino vā naivasaṃjñino vā nāsaṃjñino vā apadā vā dvipadā vā catuṣpadā vā bahupadā vā yāvadeva sattvāḥ sattvadhātau saṃgrahasamavasaraṇaṃ gacchanti | atha kaścideva puruṣaḥ samutpadyeta puṇyakāmo hitakāmastasya sattvakāyasya sarvakāmakrīḍāratiparibhogāniṣṭān kāntān priyān manāpān dadyāt | ekaikasya sattvasya jambudvīpaṃ paripūrṇaṃ dadyāt kāmakrīḍāratiparibhogāya, hiraṇyasuvarṇarūpyamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālānaśvarathagorathahastirathān dadyāt prāsādān kūṭāgārān | anena paryāyeṇa ajita sa puruṣo dānapatirmahādānapatiḥ paripūrṇānyaśītiṃ varṣāṇi dānaṃ dadyāt | atha khalvajita sa puruṣo dānapatirmahādānapatirevaṃ cintayet - ime khalu sattvāḥ sarve mayā krīḍāpitā ramāpitāḥ sukhaṃ jivāpitāḥ | ime ca te bhavantaḥ sattvā balinaḥ palitaśiraso jīrṇavṛddhā mahallakā ( Vaidya 206 ) aśītivarṣikā jātyā | abhyāśībhūtāścaite kālakriyāyāḥ | yannvahametāṃstathāgatapravedite dharmavinaye 'vatārayeyamanuśāsayeyam | atha khalvajita sa puruṣastān sarvasattvān samādāpayet | samādāpayitvā ca tathāgatapravedite dharmavinaye 'vatārayed grāhayet | tasya te sattvāstaṃ ca dharmaṃ śṛṇuyuḥ | śrutvā ca ekakṣaṇena ekamuhūrtena ekalavena sarve srotaāpannāḥ syuḥ, sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'nāgāmiphalaṃ prāpnuyuryāvadarhanto bhaveyuḥ, kṣīṇāsravā dhyāyino mahādhyāyino 'ṣṭavimokṣadhyāyinaḥ | tatkiṃ manyase ajita api nu sa puruṣo dānapatirmahādānapatistatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavedaprameyamasaṃkhyeyam? evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - evametat bhagavan, evametat sugata | anenaiva tāvad bhagavan kāraṇena sa puruṣo dānapatirmahādānapatirbahu puṇyaṃ prasavet, yastāvatāṃ sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ dadyāt | kaḥ punarvādo
yaduttariarhattve pratiṣṭhāpayet ||
evamukte bhagavānajitaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - ārocayāmi te ajita, prativedayāmi | yaśca sa dānapatirmahādānapatiḥ puruṣaścaturṣu lokadhātuṣvasaṃkhyeyaśatasahasreṣu sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānaiḥ paripūrya arhattve pratiṣṭhāpya puṇyaṃ prasavet, yaśca pañcāśattamaḥ puruṣaḥ paraṃparāśravānugataḥ śravaṇena ito dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi śrutvā anumodeta | yaccaitasya puruṣasyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu, yacca tasya puruṣasya dānapatermahādānapaterdānasahagatamarhattvaṃ pratiṣṭhāpanāsahagatapuṇyakriyāvastu, idameva tato bahutaram | yo 'yaṃ puruṣaḥ pañcāśattamaḥ, tataḥ puruṣaparaṃparāta ito dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi śrutvā anumodet | asya anumodanāsahagatasya ajita puṇyābhisaṃskārasya kuśalamūlābhisaṃskārasya anumodanāsahagatasya agrataḥasau paurviko dānasahagataśca arhattvapratiṣṭhāpanāsahagataśca puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīmapi kalāṃ nopayāti, sahasratamīmapi śatasahasratamīmapi koṭītamīmapi koṭīśatatamīmapi koṭīsahasratamīmapi koṭīśatasahasratamīmapi koṭīniyutaśatasahasratamīmapi kalāṃ nopayāti | saṃkhyāmapi kalāmapi gaṇanāmapi upamāmapi upaniḥadamapi na kḥamate | evamaprameyamasaṃkhyeyamajita so 'pi tāvat pañcāśattamaḥ paraṃparāśravaṇe puruḥa ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi ekapadamapi anumodya ca puṇyaṃ prasavati | kaḥ punarvādo 'jita yo 'yaṃ mama saṃmukhamimaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇuyāt, śrutvā cābhyanumodet, aprameyataramasaṃkhyayetaraṃ tasyāhamajita taṃ puṇyābhisaṃskāraṃ vadāmi ||
yaḥ khalu punarajita asya dharmaparyāyasya śravāṇārthaṃ kulaputro vā kuladuhitā vā svagṛhānniṣkramya vihāraṃ gacchet | sa ca gattvā tasminnimaṃ dharmaparyāyaṃ muhūrtakamapi śṛṇuyāt sthito vā niṣaṇṇo vā | sa sattvastanmātreṇa puṇyābhisaṃskāreṇa kṛtenopacitena jātivinivṛtto dvitīye samucchraye dvitīye ātmabhāvapratilambhe gorathānāṃ lābhī bhaviṣyati, aśvarathānāṃ hastirathānāṃ śibikānāṃ goyanānāmṛṣabhayānānāṃ divyānāṃ ca vimānānāṃ lābhī bhaviṣyati | sacet punastatra dharmaśravaṇe muhūrtamātramapi niṣadya idaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇuyāt, ( Vaidya 207 ) paraṃ vā niṣādayet, āsanasaṃvibhāgaṃ vā kuryādaparasya sattvasya, tena sa puṇyābhisaṃskāreṇa lābhī bhaviṣyati śakrāsanānāṃ brahmāsanānāṃ cakravartisaṃhāsanānām | sacet punarajita kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā aparaṃ puruṣamevaṃ vadet - āgaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa | saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ śṛṇuṣva | sa ca puruṣastasya tāṃ protsāhanāmāgamya yadi muhūrtamātramapi śṛṇuyāt, sa sattvastena protsāhena kuśalamūlenābhisaṃskṛtena dhāraṇīpratilabdhairbodhisattvaiḥ sārdhaṃ samavadhānaṃ pratilabhate | ajaḍaśca bhavati, tīkṣṇendriyaḥ prajñāvān | na tasya jātiśatasahasrairapi pūti mukhaṃ bhavati na durgandhi | nāpyasya jihvārogo bhavati, na mukharogo bhavati | na ca śyāmadanto bhavati, na viṣamadanto bhavati, na pītadanto bhavati, na duḥsaṃsthitadanto na khaṇḍadanto na patitadanto na vakradanto na lamboṣṭho bhavati, nābhyantaroṣṭho na prasāritoṣṭho na khaṇḍoṣṭho na vaṅkoṣṭho na kṛṣṇoṣṭho na bībhatsoṣṭho bhavati | na cipīṭanāso bhavati, na vakranāso bhavati | na dīrghamukho bhavati, na vaṅkamukho bhavati, na kṛṣṇamukho bhavati, nāpriyadarśanamukhaḥ | api tu khalvajita sūkṣmasujātajihvādantoṣṭho bhavati āyatanāsaḥ | praṇītamukhamaṇḍalaḥ subhrūḥ suparinikṣiptalalāṭo bhavati | suparipūrṇapuruṣavyañjanapratilābhī ca bhavati | tathāgataṃ ca avavādānuśāsakaṃ pratilabhate | kṣipraṃ ca buddhairbhagavadbhiḥ saha samavadhānaṃ pratilabhate | paśya ajita ekasattvamapi nāma utsāhayitvā iyat puṇyaṃ prasavati | kaḥ punarvādo yaḥ satkṛtya śṛṇuyāt, satkṛtya vācayet, satkṛtya
deśayet, satkṛtya prakāśayediti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
pañcāśimo yaśca paraṃparāyāṃ sūtrasyimasyo śṛṇutekagāthām /
anumodayitvā ca prasannacittaḥ śṛṇuṣva puṇyaṃ bhavi yattakaṃ tat
sa caiva puruṣo bhavi dānadātā sattvān koṭīnayuteṣu nityam /
ye pūrvamaupamyakṛtā mayā vai tān sarvi tarpeya aśīti varṣān
so dṛṣṭva teṣāṃ ca jarāmupasthitāṃ valī ca khaṇḍaṃ ca śiraśca pāṇḍaram /
hāhādhimucyanti hi sarvasattvā yannūna dharmeṇa hu ovadeyam
so teṣa dharmaṃ vadatīha paścānnirvāṇabhūmiṃ ca prakāśayeta /
sarve bhavāḥ phenamarīcikalpā nirvidyathā sarvabhaveṣu kṣipram
te sarvasattvāśca śruṇitva dharmaṃ tasyaiva dātuḥ puruṣasya antikāt /
arhantabhūtā bhavi ekakāle kṣīṇāsravā antimadehadhāriṇaḥ
puṇyaṃ tato bahutaru tasya hi syat paraṃparātaḥ śruṇi ekagāthām /
anumodi vā yattaku tasya puṇyaṃ kala puṇyaskandhaḥ purimo na bhoti
evaṃ bahu tasya bhaveta puṇyaṃ anantakaṃ yasya pramāṇu nāsti /
gāthāṃ pi śrutvaika paraṃparāya kiṃ vā punaḥ saṃmukha yo śruṇeyā
yaścaikasattvaṃ pi vadeya tatra protsāhaye gaccha śṛṇuṣva dharmam /
sudurlabhaṃ sutramidaṃ hi bhoti kalpāna koṭīnayutairanekaiḥ
sa cāpi protsāhitu tena sattvaḥ śruṇeya sūtrema muhūrtakaṃ pi /
tasyāpi dharmasya phalaṃ śṛṇohi mukharoga tasya na kadāci bhoti
jihvāpi tasya na kadāci duḥkhati na tasya dantā patitā bhavanti /
śyāmātha pītā viṣamā ca jātu bībhatsitoṣṭho na ca jātu bhoti
kuṭilaṃ ca śuṣkaṃ ca na jātu dīrghaṃ mukhaṃ na cipiṭaṃ sya kadāci bhoti /
susaṃsthitā nāsa tathā lalāṭaṃ dantā ca oṣṭho mukhamaṇḍalaṃ ca
priyadarśano bhoti sadā narāṇāṃ pūrtiṃ ca vakraṃ na kadāci bhoti /
yathotpalasyeha sadā sugandhiḥ pravāyate tasya mukhasya gandhaḥ
gṛhādvihāraṃ hi vrajitva dhīro gaccheta sūtraṃ śravaṇāya etat /
gatvā ca so tatra śṛṇe muhūrtaṃ prasannacittasya phalaṃ śṛṇotha
sugauru tasyo bhavatetmabhāvaḥ pariyāti co aśvarathehi dhīraḥ /
hastīrathāṃśco abhiruhya uccān ratanehi citrānanucaṃkrameyā
vibhūṣitāṃ so śibikāṃ labheta narairanekairiha vāhyamānām /
gatvāpi dharmaṃ śravaṇāya tasya phalaṃ śubhaṃ bhoti ca evarūpam
niṣadya cāsau pariṣāya tatra śuklena karmeṇa kṛtena tena /
śakrāsanānāṃ bhavate sa lābhī brahmāsanānāṃ ca nṛpāsanānām
Original text: Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga : The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 6) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0