Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Chapter 11
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dharmabhāṇakaparivarto nāma daśamaḥ ||
Saddhp_11: stūpasaṃdarśanaparivartaḥ |
atha khalu bhagavataḥ purastāttataḥ pṛthivīpradeśāt parṣanmadhyāt saptaratnamayaḥ stūpo 'bhyudgataḥ pañcayojanaśatānyuccaistvena tadanurūpeṇa ca pariṇāhena | abhyudgamya vaihāyasamantarīkṣe samavātiṣṭhaccitro darśanīyaḥ pañcabhiḥ puṣpagrahaṇīyavedikāsahasraiḥ svabhyalaṃkṛto bahutoraṇasahasraiḥ pratimaṇḍitaḥ patākāvaijayantīsahasrābhiḥ pralambito ratnadāmasahasrābhiḥ pralambitaḥ paṭṭaghaṇṭāsahasraiḥ pralambitaḥ tamālapatracandanagandhaṃ pramuñcamānaḥ | tena ca gandhena sarvāvatīyaṃ lokadhātuḥ saṃmūrcchitābhūt | chatrāvalī cāsya yāvaccāturmahārājakāyikadevabhavanāni samucchritābhūt saptaratnamayī, tadyathā - suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya musāragalvasyāśmagarbhasya lohitamukteḥ karketanasya | tasmiṃśca stūpe trāyastriṃśatkāyikā devaputrā divyairmāndāravamahāmāndāravaiḥ puṣpaistaṃ ratnastūpamavakiranti adhyavakiranti abhiprakiranti | tasmācca ratnastūpādevaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | evametat bhagavan, evametat sugata ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ dṛṣṭvā vaihāyasamantarīkṣe sthitaṃ saṃjātaharṣāḥ prītiprāmodyaprasādaprāptāḥ tasyāṃ velāyāmutthāya āsanebhyo 'ñjaliṃ pragṛhyāvasthitāḥ ||
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpratibhāno nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ kautūhalaprāptaṃ viditvā bhagavantametadavocat - ko bhagavan hetuḥ, kaḥ pratyayaḥ, asyaivaṃrūpasya mahāratnastūpasya loke prādurbhāvāya? ko vā bhagavan asmānmahāratnastūpādevaṃrūpaṃ śabdaṃ niścārayati? evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - asmin mahāpratibhāna mahāratnastūpe tathāgatasyātmabhāvastiṣṭhati ekaghanaḥ | tasyaiṣa stūpaḥ | sa eṣa śabdaṃ niścārayati | asti mahāpratibhāna adhastāyāṃ diśi asaṃkhyeyāni lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya ratnaviśuddhā nāma lokadhātuḥ | tasyāṃ prabhūtaratno nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'bhūt | tasyaitadbhagavataḥ purvapraṇidhānamabhūt - ahaṃ khalu pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇo na tāvanniryāto 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvanmayāyaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo bodhisattvāvavādo na śruto 'bhūt | yadā tu mayā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śrutaḥ, tadā paścādahaṃ pariniṣpanno 'bhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tena khalu punarmahāpratibhāna bhagavatā prabhūtaratnena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena parinirvāṇakālasamaye sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ purastādevamārocitam - mama khalu bhikṣavaḥ parinirvṛtasya asya tathāgatātmabhāvavigrahasya eko mahāratnastūpaḥ kartavyaḥ | śeṣāḥ punaḥ stūpā mamoddiśya kartavyāḥ | tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaitadadhiṣṭhānamabhūt - ayaṃ mama stūpo daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu yeṣu buddhakṣetreṣvayaṃ ( Vaidya 150 ) saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ saṃprakāśyeta, teṣu teṣvayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samabhyudgacchet | taistairbuddhairbhagavadbhirasmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bhāṣyamāṇe parṣanmaṇḍalasyopari vaihāyasaṃ tiṣṭhet | teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇānāmayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ sādhukāraṃ dadyāt | tadayaṃ mahāpratibhāna tasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpaḥ | asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau asmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye mayā bhāṣyamāṇe 'smāt parṣanmaṇḍalamadhyādabhyudgamya uparyantarīkṣe vaihāyasaṃ sthitvā sādhukāraṃ dadāti sma ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - paśyāma vayaṃ bhagavan etaṃ tathāgatavigrahaṃ bhagavato 'nubhāvena | evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya praṇidhānaṃ gurukamabhūt | etadasya praṇidhānam - yadā khalvanyeṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavanta imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣeyuḥ, tadāyaṃ mamātmabhāvavigrahastūpo 'sya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāya gacchet tathāgatānāmantikam | yadā punaste buddhā bhagavanto mamātmabhāvavigrahamuddhāṭya darśayitukāmā bhaveyuścatasṛṇāṃ parṣadām, atha taistathāgatairdaśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu ya ātmabhāvanirmitāstathāgatavigrahā anyānyanāmadheyāḥ, teṣu teṣu buddhakṣetreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tān sarvān saṃnipātya tairātmabhāvanirmitaistathāgatavigrahaiḥ sārdhaṃ paścādayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samuddhāṭya upadarśayitavyaścatasṛṇāṃ parṣadām | tanmayāpi mahāpratibhāna bahavastathāgatavigrahā nirmitāḥ, ye daśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu lokadhātusahasreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti | te sarve khalvihānayitavyā bhaviṣyanti ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - tānapi tāvad bhagavaṃstathāgatātmabhāvāṃstathāgatanirmitān sarvān vandāmahai ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmūrṇākośādraśmiṃ prāmuñcat, yayā raśmyā samanantarapramuktayā pūrvasyāṃ diśi pañcāśatsu gaṅgānadīvālukāsameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavanto viharanti sma, te sarve saṃdṛśyante sma | tāni ca buddhakṣetrāṇi sphaṭikamayāni saṃdṛśyante sma, ratnavṛkṣaiśca citrāṇi saṃdṛśyante sma, dūṣyapaṭṭadāmasamalaṃkṛtāni bahubodhisattvaśatasahasraparipūrṇāni vitānavitatāni saptaratnahemajālapraticchannāni | teṣu teṣu buddhā bhagavanto madhureṇa valgunā svareṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānāḥ saṃdṛśyante sma | bodhisattvaśatasahasraiśca paripūrṇāni tāni buddhakṣetrāṇi saṃdṛśyante sma | evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimottarāyāṃ diśi | evamuttarāyāṃ diśi | evamuttarapūrvasyāṃ diśi | evamadhastāyāṃ diśi | evamūrdhvāyāṃ diśi | evaṃ samantāddaśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi bahūni gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bahuṣu gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavantastiṣṭhanti, te sarve saṃdṛśyante sma ||
atha khalu te daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ svān svān bodhisattvagaṇānāmantrayanti sma - gantavyaṃ khalu punaḥ kulaputrā bhaviṣyati asmābhiḥ sahāṃ lokadhātum, bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikam, prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpavandanāya | atha khalu te buddhā bhagavantaḥ svaiḥ svairupasthāyakaiḥ sārdhamātmadvitīyā ātmatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | iti hi tasmin samaye iyaṃ sarvāvatī lokadhātū ratnavṛkṣapratimaṇḍitābhūd vaiḍūryamayī saptaratnahemajālasaṃchannā mahāratnagandhadhūpanadhūpitā māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇā kiṅkiṇījālālaṃkṛtā suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhā apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānī apagatakālaparvatā apagatamucilindamahāmucilindaparvatā apagatacakravālamahācakravālaparvatā apagatasumeruparvatā apagatatadanyamahāparvatā apagatamahāsamudrā apagatanadīmahānadīparisaṃsthitābhūt, apagatedavamanuṣyāsurakāyā apagatanirayatiryagyoniyamalokā | iti hi tasmin samaye ye 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau ṣaḍgatyupapannāḥ sattvāḥ, te sarve 'nyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptā abhūvan, sthāpayitvā ye tasyāṃ parṣadi saṃnipatitā abhūvan | atha khalu te buddhā bhagavanta upasthāyakadvitīyā upasthāyakatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | āgatāgatāśca te tathāgatā ratnavṛkṣamūle siṃhāsanamupaniśritya viharanti sma | ekaikaśca ratnavṛkṣaḥ pañcayojanaśatānyuccaistvenābhūt anupūrvaśākhāpatrapalāśapariṇāhaḥ puṣpaphalapratimaṇḍitaḥ | ekaikasmiṃśca ratnavṛkṣamūle siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt pañcayojanaśatānyuccaistvena mahāratnapratimaṇḍitam | tasminnekaikastathāgataḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇo 'bhūt | anena paryāyeṇa sarvasyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvaratnavṛkṣamūleṣu tathāgatāḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇā abhūvan ||
tena khalu punaḥ samayena iyaṃ trisāhasramahāsāhasrī lokadhātustathāgataparipūrṇābhūt | na tāvad bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyātmabhāvanirmitā ekasmādapi digbhāgāt sarva āgatā abhūvan | atha khalu punarbhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ tathāgatavigrahāṇāmāgatāgatānāmavakāśaṃ nirmimīte sma | samantādaṣṭabhyo digbhyo viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālasaṃchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni | sarvāṇi ca tāni viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyapagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni | tāni ca sarvāṇi bahubuddhakṣetrāṇi ekameva buddhakṣetramekameva pṛthivīpradeśaṃ parisaṃsthāpayāmāsa samaṃ ramaṇīyaṃ saptaratnamayaiśca ( Vaidya 152 ) vṛkṣaiścitritam | teṣāṃ ca ratnavṛkṣāṇāṃ pañcayojanaśatānyārohapariṇāho 'nupūrvaśākhāpatrapuṣpaphalopetaḥ | sarvasmiṃśca ratnavṛkṣamūle pañcayojanaśatānyārohapariṇāhaṃ divyaratnamayaṃ vicitraṃ darśanīyaṃ siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt | teṣu ratnavṛkṣamūleṣvāgatāgatāstathāgatāḥ siṃhāsaneṣu paryaṅkaṃ baddhvā niṣīdante sma | anena paryāyeṇa punaraparāṇi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyekaikasyāṃ diśi śākyamunistathāgataḥ pariśodhayati sma teṣāṃ tathāgatānāmāgatānāmavakāśārtham | tānyapi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyaikaikasyāṃ diśi apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni |
te ca sarvasattvā anyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptāḥ | tānyapi buddhakṣetrāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālapraticchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni ratnavṛkṣopaśobhitāni | sarve ca te ratnavṛkṣāḥ pañcayojanaśatapramāṇāḥ | pañcayojanapramāṇāni ca siṃhāsanānyabhinirmitāni | tataste tathāgatā niṣīdante sma pṛthak pṛthak siṃhāsaneṣu ratnavṛkṣamūleṣu paryaṅkaṃ baddhvā ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavatā śākyamuninā ye nirmitāstathāgatāḥ pūrvasyāṃ diśi sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma gaṅgānadīvālukopameṣu buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasreṣu, te sarve samāgatā daśabhyo digbhyaḥ | te cāgatā aṣṭāsu dikṣu niṣaṇṇā abhūvan | tena khalu punaḥ samayenaikaikasyāṃ diśi triṃśallokadhātukoṭīśatasahasrāṇyaṣṭabhyo digbhyaḥ samantāttaistathāgatairākrāntā abhūvan | atha khalu te tathāgatāḥ sveṣu sveṣu siṃhāsaneṣūpaviṣṭāḥ svān svānupasthāyakān saṃpreṣayanti sma bhagavataḥ śākyamunerantikam | ratnapuṣpapuṭān datvā evaṃ vadanti sma - gacchata yūyaṃ gṛdhrakūṭaṃ parvatam | gatvā ca punastasmiṃstaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ vanditvā asmadvacanādalpābādhatāṃ mandaglānatāṃ ca balaṃ ca sparśavihāratāṃ ca paripṛcchadhvaṃ sārdhaṃ bodhisattvagaṇena śrāvakagaṇena | anena ca ratnarāśinā abhyavakiradhvam, evaṃ ca vadadhvam - dadāti khalu punarbhagavāṃstathāgataśchandamasya mahāratnastūpasya samuddhāṭane | evaṃ te tathāgatāḥ sarve svān svānupasthāyakān saṃpreṣayāmāsuḥ ||
atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ svānnirmitānaśeṣataḥ samāgatān viditvā, pṛthakpṛthak siṃhāsaneṣu niṣaṇṇāṃśca viditvā, tāṃścopasthāyakāṃsteṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmāgatān viditvā, chandaṃ ca taistathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairārocitaṃ viditvā, tasyāṃ velāyāṃ svakāddharmāsanādutthāya vaihāyasamantarīkṣe 'tiṣṭhat | tāśca sarvāścatasraḥ pariṣadaḥ utthāyāsanebhyo 'ñjalīḥ parigṛhya bhagavato mukhamullokayantyastasthuḥ | atha khalu bhagavāṃstaṃ ( Vaidya 153 ) mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭayati sma | samuddhāṭya ca dve bhittī pravisārayati sma | tadyathāpi nāma mahānagaradvāreṣu mahākapāṭasaṃpuṭāvargalavimuktau pravisāryete, evameva bhagavāṃstaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭya apāvṛṇoti sma | samanantaravivṛtasya khalu punastasya mahāratnastūpasya, atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhāsanopaviṣṭaḥ paryaṅkaṃ baddvā pariśuṣkagātraḥ saṃghaṭitakāyo yathā samādhisamāpannastathā saṃdṛśyate sma | evaṃ ca vācamabhāṣata - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | sādhu khalu punastvaṃ bhagavan śākyamune yastvamimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ parṣanmadhye bhāṣase | asyaivāhaṃ bhagavan saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāyehāgataḥ ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bahukalpakoṭīnayutaśatasahasraparinirvṛtaṃ tathā bhāṣamāṇaṃ dṛṣṭvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā abhūvan | tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddha taṃ ca bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ divyamānuṣyakai ratnarāśibhirabhyavakiranti sma | atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tasminneva siṃhāsane 'rdhāsanamadāsīt, tasyaiva mahāratnastūpābhyantare, evaṃ ca vadati - ihaiva bhagavān śākyamunistathāgato niṣīdatu | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasminnardhāsane niṣasāda tenaiva tathāgatena sārdham | ubhau ca tau tathāgatau tasya mahāratnastūpasya madhye siṃhāsanopaviṣṭau vaihāyasamantarīkṣasthau saṃdṛśyete ||
atha khalu tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāmetadabhavat - dūrasthā vayamābhyāṃ tathāgatābhyām | yannūnaṃ vayamapi tathāgatānubhāvena vaihāyasamabhyudgacchema iti | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya tasyāṃ velāyāmṛddhibalena tāścatasraḥ parṣado vaihāyasamuparyantarīkṣe pratiṣṭhāpayati sma | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ tāścatasraḥ parṣada āmantrayate sma - ko bhikṣavo yuṣmākamutsahate tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum? ayaṃ sa kālaḥ, ayaṃ sa samayaḥ | saṃmukhībhūtastathāgataḥ | parinirvāyitukābho bhikṣavastathāgata imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamupanikṣipya ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ayamāgato nirvṛtako maharṣī ratanāmayaṃ stūpa praviśya nāyakaḥ /
śravaṇārtha dharmasya imasya bhikṣavaḥ ko dharmahetorna janeta vīryam
bahukalpakoṭīparinirvṛto 'pi so nāma adyāpi śṛṇoti dharmam /
tahiṃ tahiṃ gacchati dharmahetoḥ sudurlabho dharma yamevarūpaḥ
praṇidhānametasya vināyakasya niṣevitaṃ pūrvabhave yadāsīt /
parinirvṛto 'pī imu sarvalokaṃ paryeṣatī sarvadaśaddiśāsu
ime ca sarve mama ātmabhāvāḥ sahasrakoṭyo yatha gaṅgavālikāḥ /
te dharmakṛtyasya kṛtena āgatāḥ parinirvṛtaṃ ca imu draṣṭu nātham
choritva kṣetrāṇi svakasvakāni tatha śrāvakāntara marutaśca sarvān /
saddharmasaṃrakṣaṇahetu sarve kathaṃ ciraṃ tiṣṭhiya dharmanetrī
eteṣu buddhāna niṣīdanārthaṃ bahulokadhātūna sahasrakoṭyaḥ /
saṃkrāmitā me tatha sarvasattvā ṛddhībalena pariśodhitāśca
etādṛśī utsukatā iyaṃ me kathaṃ prakāśediya dharmanetrī /
ime ca buddhā sthita aprameyā drumāṇa mūle yatha padmarāśiḥ
drumamūlakoṭīya analpakāyo siṃhāsanasthehi vināyakehi /
śobhanti tiṣṭhanti ca nityakālaṃ hutāśaneneva yathāndhakāram
gandho manojño daśasū diśāsu pravāyate lokavināyakānām /
yenā ime mūrcchita sarvasattvā vāte pravāte iha nityakālam
mayi nirvṛte yo etaṃ dharmaparyāyu dhārayet /
kṣipraṃ vyāharatāṃ vācaṃ lokanāthāna saṃmukham
parinirvṛto hi saṃbuddhaḥ prabhūtaratano muniḥ /
siṃhanādaṃ śruṇe tasya vyavasāyaṃ karoti yaḥ
ahaṃ dvitīyo bahavo ime ca ye koṭiyo āgata nāyakānām /
vyavasāya śroṣyāmi jinasya putrāt yo utsaheddharmamimaṃ prakāśitum
ahaṃ ca tena bhavi pūjitaḥ sadā prabhūtaratnaśca jinaḥ svayaṃbhūḥ /
yo gacchate diśavidiśāsu nityaṃ śravaṇāya dharmaṃ imamevarūpam
ime ca ye āgata lokanāthā vicitritā yairiya śobhitā bhūḥ /
teṣāṃ pi pūjā vipula analpakā kṛtā bhavetsūtraprakāśanena
ahaṃ ca dṛṣṭo iha āsanasmin bhagavāṃśca yo 'yaṃ sthitu stūpamadhye /
ime ca anye bahulokanāthā ye āgatāḥ kṣetraśatairanekaiḥ
cintetha kulaputrāho sarvasatvānukampayā /
suduṣkaramidaṃ sthānamutsahanti vināyakāḥ
bahusūtrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ /
tāni kaścitprakāśeta na tadbhavati duṣkaram
sumeruṃ yaśca hastena adhyālambitva muṣṭinā /
kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram
yaśca imāṃ trisāhasrīṃ pādāṅguṣṭhena kampayet /
kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram
bhavāgre yaśca tiṣṭhitvā dharmaṃ bhāṣennaro iha /
anyasūtrasahasrāṇi na tadbhavati duṣkaram
nirvṛtasmiṃstu lokendre paścātkāle sudāruṇe /
ya idaṃ dhārayet sūtraṃ bhāṣedvā tatsuduṣkaram
ākāśadhātuṃ yaḥ sarvāmekamuṣṭiṃ tu nikṣipet /
prakṣipitvā ca gaccheta na tadbhavati duṣkaram
yastu īdṛśakaṃ sūtraṃ nirvṛtasmiṃstadā mayi /
paścātkāle likheccāpi idaṃ bhavati duṣkaram
pṛthivīdhātuṃ ca yaḥ sarvaṃ nakhāgre saṃpraveśayet /
prakṣipitvā ca gaccheta brahmalokaṃ pi āruhet
na duṣkaraṃ hi so kuryānna ca vīryasya tattakam /
taṃ duṣkaraṃ karitvāna sarvalokasyihāgrataḥ
ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama /
paścātkāle idaṃ sūtraṃ vadeyā yo muhūrtakam
na duṣkaramidaṃ loke kalpadāhasmi yo naraḥ /
madhye gacchedadahyantastṛṇabhāraṃ vaheta ca
ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama /
dhārayitvā idaṃ sūtramekasattvaṃ pi śrāvayet
dharmaskandhasahasrāṇi caturaśīti dhārayet /
sopadeśān yathāproktān deśayet prāṇikoṭinām
na hyetaṃ duṣkaraṃ bhoti tasmin kālasmi bhikṣuṇām /
vinayecchrāvakān mahyaṃ pañcābhijñāsu sthāpayet
tasyedaṃ duṣkarataraṃ idaṃ sūtraṃ ca dhārayet /
śraddadhedadhimucyedvā bhāṣedvāpi punaḥ punaḥ
koṭīsahasrān bahavaḥ arhattve yo 'pi sthāpayet /
ṣaḍabhijñān mahābhāgān yathā gaṅgāya vālikāḥ
ato bahutaraṃ karma karoti sa narottamaḥ /
nirvṛtasya hi yo mahyaṃ sūtraṃ dhārayate varam
lokadhātusahasreṣu bahu me dharma bhāṣitāḥ /
adyāpi cāhaṃ bhāṣāmi buddhajñānasya kāraṇāt
idaṃ tu sarvasūtreṣu sūtramagraṃ pravucyate /
dhāreti yo idaṃ sūtraṃ sa dhāre jinavigraham
bhāṣadhvaṃ kulaputrāho saṃmukhaṃ vastathāgataḥ /
ya utsahati vaḥ kaścit paścātkālasmi dhāraṇam
mahatpriyaṃ kṛtaṃ bhoti lokanāthāna sarvaśaḥ /
durādhāramidaṃ sutraṃ dhārayedyo muhūrtakam
saṃvarṇitaśca so bhoti lokanāthehi sarvadā /
śūraḥ śauṭīryavāṃścāpi kṣiprābhijñaśca bodhaye
dhurāvāhaśca so bhoti lokanāthāna aurasaḥ /
dāntabhūmimanuprāptaḥ sūtraṃ dhāreti yo idam
cakṣubhūtaśca so bhoti loke sāmaramānuṣe /
idaṃ sutraṃ prakāśitvā nirvṛte naranāyake
vandanīyaśca so bhoti sarvasattvāna paṇḍitaḥ /
paścime kāli yo bhāṣet sūtramekaṃ muhūrtakam
atha khalu bhagavān kṛtsnaṃ bodhisattvagaṇaṃ sasurāsuraṃ ca lokamāmantraya etadavocat - bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani ahamaprameyāsaṃkhyeyān kalpān saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ paryeṣitavānakhinno 'viśrāntaḥ | pūrvaṃ ca ahamanekān kalpānanekāni kalpaśatasahasrāṇi rājābhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau kṛtapraṇidhānaḥ | na ca me cittavyāvṛttirabhūt | ṣaṇṇāṃ ca pāramitānāṃ paripūryā udyukto 'bhūvamaprameyadānapradaḥ suvarṇamaṇimuktāvaidūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatāśmagarbham usāragalvalohitamuktāgrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānībhāryāputraduhitṛdāsīdāsakarmakarapauruṣeyahastyaśvarathaṃ yāvadātmaśarīraparityāgī karacaraṇaśirottamāṅgapratyaṅgajīvitadātā | na ca me kadācidāgrahacittamutpannam | tena ca samayena ayaṃ loko dīrghāyurabhat | anekavarṣaśatasahasrajīvitena ca ahaṃ kālena dharmārthaṃ rājyaṃ kāritavān, na viṣayārtham | so 'haṃ jyeṣṭhaṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya caturdiśaṃ jyeṣṭhadharmagaveṣaṇāya udyukto 'bhūvam | evaṃ ghaṇṭayā ghoṣāpayitavān - yo me jyeṣṭhaṃ dharmamanupradāsyati, arthaṃ cākhyāsyati, tasyāhaṃ dāso bhūyāsam | tena ca kālena ṛṣirabhūt | sa māmetadavocat - asti mahārāja saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma sutraṃ jyeṣṭhadharmanirdeśakam | tadyadi dāsyamabhyupagacchasi, tataste 'haṃ taṃ dharmaṃ śrāvayiṣyāmi | so 'haṃ śrutvā tasyarṣervacanaṃ hṛṣṭastuṣṭa udagra āttamanāḥ prītisaumanasyajāto yena sa ṛṣistenopeyivān | upetyāvocat - yatte dāsena karma karaṇīyaṃ tatkaromi | so 'haṃ tasyarṣerdāsabhāvamabhyupetya tṛṇakāṣṭhapānīyakandamūlaphalādīni preṣyakarmāṇi kṛtavān, yāvad dvārādhyakṣo 'pyahamāsam | divasaṃ caivaṃvidhaṃ karma kṛtvā rātrau śayānasya mañcake pādān dhārayāmi | na ca me kāyaklamo na cetasi klamo 'bhūt | evaṃ ca me kurvataḥ paripūrṇaṃ varṣāsahasraṃ gatam ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmetamevārthaṃ paridyotayannimā gāthā abhāṣata -
kalpānatītān samanusmarāmi yadāhamāsaṃ dhārmiko dharmarājā /
rājyaṃ came dharmahetoḥ kṛtaṃ tanna ca kāmahetorjyeṣṭhadharmahetoḥ
caturdiśaṃ me kṛta ghoṣaṇo 'yaṃ dharmaṃ vadedyastasya dāsyaṃ vrajeyam /
āsīdṛṣistena kālena dhīmān sūtrasya saddharmanāmnaḥ pravaktāḥ
sa māmavocadyadi te dharmakāṅkṣā upehi dāsyaṃ dharmamataḥ pravakṣye /
tuṣṭaścāhaṃ vacanaṃ taṃ niśāmya karmākaroddāsayogyaṃ tadā yam
na kāyacittaklamatho spṛśenmāṃ saddharmahetordāsamāgatasya /
praṇidhistadā me bhavi sattvahetornātmānamuddiśya na kāmahetoḥ
sa rāja āsīttadā abdhavīryo ananyakarmāṇi daśaddiśāsu /
paripūrṇa kalpāna sahasrakhinno yāvatsūtraṃ labdhavān dharmanāmam
tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājābhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam | tatkasya hetoḥ? ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājābhūvam | syātkhalu punarbhikṣavo 'nyaḥ sa tena kālena tena samayenarṣirabhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam | ayameva sa tena kālena tena samayena devadatto bhikṣurṛṣirabhut | devadatto hi bhikṣavo mama kalyāṇamitram | devadattameva cāgamya mayā ṣaṭū pāramitāḥ paripūritāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā | dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni aśītyanuvyañjanāni suvarṇavarṇacchavitā daśa balāni catvāri vaiśāradyāni catvāri saṃgrahavastūni aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā maharddhibalatā daśadiksattvanistāraṇatā, sarvametaddevadattamāgasya | ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi - eṣa devadatto bhikṣuranāgate 'dhvani aprameyaiḥ kalpairasaṃkhyeyairdevarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho ( Vaidya 159 ) bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca bhagavān devasopānāyāṃ lokadhātau | devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya viṃśatyantarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | vistareṇa ca dharmaṃ deśayiṣyati | gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvāḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti | aneke ca sattvāḥ pratyekabodhau cittamutpādayiṣyanti | gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayiṣyanti, avaivartikakṣāntipratilabdhāśca bhaviṣyanti | devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya parinirvṛtasya viṃśatyantarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | na ca śarīraṃ dhātubhedena bhetsyate | ekaghanaṃ cāsya śarīraṃ bhaviṣyati saptaratnastūpaṃ praviṣṭam | sa ca stūpaḥ ṣaṣṭiyojanaśatānyuccaistvena bhaviṣyati, catvāriṃśadyojanānyāyāmena | sarve ca tatra devamanuṣyāḥ pūjāṃ kariṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhirgāthābhiḥ | tena cābhiṣṭoṣyanti | ye ca taṃ stūpaṃ pradakṣiṇaṃ kariṣyanti praṇāmaṃ vā, teṣāṃ kecidagraphalamarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti kecit pratyekabodhimanuprāpsyante acintyācāścāprameyā devamanuṣyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittānyutpādya avinivartanīyā bhaviṣyanti ||
atha khalu bhagavān punareva bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - yaḥ kaścit bhikṣavo 'nāgate 'dhvani kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraparivartaṃ śroṣyati, śrutvā ca na kāṅkṣiṣyati na vicikitsiṣyati, viśuddhacittaścādhimokṣyate, tena tisṛṇāṃ durgatīnāṃ dvāraṃ pithitaṃ bhaviṣyati ḥ narakatiryagyoniyamalokopapattiṣu na patiṣyati | daśadigbuddhakṣetropapannaścedameva sūtraṃ janmani janmani śroṣyati | devamanuṣyalokopapannasya cāsya viśiṣṭasthānaprāptirbhaviṣyati | yasmiṃśca buddhakṣetra upapatsyate, tasminnaupapāduke saptaratnamaye padme upapatsyate tathāgatasya saṃmukham ||
atha khalu tasyāṃ velāyāmadhastāddiśaḥ prabhūtaratnasya tathāgatasya buddhakṣetrādāgataḥ prajñākūṭo nāma bodhisattvaḥ | sa taṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatametadavocat - gacchāmo bhagavan svakaṃ buddhakṣetram | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgataḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvanmadīyena bodhisattvena mañjuśriyā kumārabhūtena sārdhaṃ kaṃcideva dharmaviniścayaṃ kṛtvā paścāt svakaṃ buddhakṣetraṃ gamiṣyasi | atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sahasrapatre padme śakaṭacakrapramāṇamātre niṣaṇṇo 'nekabodhisattvaparivṛtaḥ puraskṛtaḥ samudramadhyāt sāgaranāgarājabhavanādabhyudgamya upari vaihāyasaṃ khagapathena gṛdhrakūṭe parvate bhagavato 'ntikamupasaṃkrāntaḥ | atha mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ padmādavatīrya bhagavataḥ śākyamuneḥ prabhūtaratnasya ca tathāgatasya pādau śirasābhivanditvā yena prajñākūṭo bodhisattvastenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya prajñākūṭena bodhisattvena sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāmupasaṃgṛhya ekānte nyaṣīdat | atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - samudramadhyagatena tvayā mañjuśrīḥ kiyān sattvadhāturvinītaḥ? mañjuśrīrāha - anekānyaprameyāṇyasaṃkhyeyāni sattvāni vinītāni | tāvadaprameyāṇyasaṃkhyeyāni yāvadvācā na śakyaṃ vijñāpayituṃ cittena vā cintayitum ( Vaidya 160 ) | muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvat pūrvanimittaṃ drakṣyasi | samanantarabhāṣitā ceyaṃ mañjuśriyā kumārabhūtena vāk, tasyāṃ velāyāmanekāni padmasahasrāṇi samudramadhyādabhyudgatāni upari vaihāyasam | teṣu ca padmeṣvanekāni bodhisattvasahasrāṇi saṃniṣaṇṇāni | atha te bodhisattvāstenaiva khagapathena yena gṛdhrakūṭaḥ parvatastenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya tataścopari vaihāyasaṃ sthitāḥ saṃdṛśyante sma | sarve ca te mañjuśriyā kumārabhūtena vinītā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tatra ye bodhisattvā mahāyānasaṃprasthitāḥ pūrvamabhūvan, te mahāyānaguṇān ṣaṭ pāramitāḥ saṃvarṇayanti | ye śrāvakapūrvā bodhisattvāste śrāvakayānameva saṃvarṇayanti | sarve ca te sarvadharmān śūnyāniti
saṃjānanti sma, mahāyānagūṇāṃśca | atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - sarvo 'yaṃ kulaputra mayā samudramadhyagatena sattvavinayaḥ kṛtaḥ | sa cāyaṃ saṃdṛśyate | atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ gāthābhigītena paripṛcchati -
mahābhadra prajñayā sūranāman asaṃkhyeyā ye vinītāstvayādya /
sattvā amī kasya cāyaṃ prabhāvastadbūhi pṛṣṭo naradeva tvametat
kaṃ vā dharmaṃ deśitavānasi tvaṃ kiṃ vā sūtraṃ bodhimārgopadeśam /
yacchrutvāmī bodhaye jātacittāḥ sarvajñatve niścitaṃ labdhagādhāḥ
mañjuśrīrāha - samudramadhye saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ bhāṣitavān, na cānyat | prajñākūṭa āha - idaṃ sūtraṃ gambhīraṃ sūkṣmaṃ durdṛśam, na cānena sutreṇa kiṃcidanyat sūtraṃ samamasti | asti kaścit sattvo ya idaṃ sūtraratnaṃ satkuryādavaboddhumanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum? mañjuśrīrāha - asti kulaputra sāgarasya nāgarājño duhitā aṣṭavarṣā jātyā mahāprajñā tīkṣṇendriyā jñānapūrvaṃgamena kāyavāṅmanaskarmaṇā samanvāgatā sarvatathāgatabhāṣitavyañjanārthodgrahaṇe dhāraṇīpratilabdhā sarvadharmasattvasamādhānasamādhisahasraikakṣaṇapratilābhinī | bodhicittāvinivartinī vistīrṇapraṇidhānā sarvasattveṣvātmapremānugatā guṇotpādane ca samarthā | na ca tebhyaḥ parihīyate | smitamukhī paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā maitracittā karuṇāṃ ca vācaṃ bhāṣate | sā samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhuṃ samarthāṃ | prajñākūṭo bodhisattva āha - dṛṣṭo mayā bhagavān śākyamunistathāgato bodhāya ghaṭamāno bodhisattvabhūto 'nekāni puṇyāni kṛtavān | anekāni ca kalpasahasrāṇi na kadācid vīryaṃ sraṃsitavān | trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau nāsti kaścidantaśaḥ sarṣapamātro 'pi pṛthivīpradeśaḥ yatrānena śarīraṃ na nikṣiptaṃ sattvahitahetoḥ | paścād bodhimabhisaṃbuddha | ka evaṃ śraddadhyāt, yadanayā śakyaṃ muhūrtena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum?( Vaidya 161 )
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitā agrataḥ sthitā saṃdṛśyate sma | sā bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'sthāt |
tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
puṇyaṃ puṇyaṃ gabhīraṃ ca diśaḥ sphurati sarvaśaḥ /
sūkṣmaṃ śarīraṃ dvātriṃśallakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam
anuvyajanayuktaṃ ca sarvasattvanamaskṛtam /
sarvasattvābhigamyaṃ ca antarāpaṇavadyathā
yathecchayā me saṃbodhiḥ sākṣī me 'tra tathāgataḥ /
vistīrṇaṃ deśayiṣyāmi dharmaṃ duḥkhapramocanam
Original text: Saddharmapuṇḍarīkasūtra · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga : The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 6) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0