Rig Veda · Chapter 10.090

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sa bhūmiṁ viśvato vṛtvāty atiṣṭhad daśāṅgulam ||

puruṣa evedaṁ sarvaṁ yad bhūtaṁ yac ca bhavyam |
utāmṛtatvasyeśāno yad annenātirohati ||

etāvān asya mahimāto jyāyām̐ś ca pūruṣaḥ |
pādo 'sya viśvā bhūtāni tripād asyāmṛtaṁ divi ||

tripād ūrdhva ud ait puruṣaḥ pādo 'syehābhavat punaḥ |
tato viṣvaṅ vy akrāmat sāśanānaśane abhi ||

tasmād virāḻ ajāyata virājo adhi pūruṣaḥ |
sa jāto aty aricyata paścād bhūmim atho puraḥ ||

yat puruṣeṇa haviṣā devā yajñam atanvata |
vasanto asyāsīd ājyaṁ grīṣma idhmaḥ śarad dhaviḥ ||

taṁ yajñam barhiṣi praukṣan puruṣaṁ jātam agrataḥ |
tena devā ayajanta sādhyā ṛṣayaś ca ye ||

tasmād yajñāt sarvahutaḥ sambhṛtam pṛṣadājyam |
paśūn tām̐ś cakre vāyavyān āraṇyān grāmyāś ca ye ||

tasmād yajñāt sarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire |
chandāṁsi jajñire tasmād yajus tasmād ajāyata ||

tasmād aśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ |
gāvo ha jajñire tasmāt tasmāj jātā ajāvayaḥ ||

yat puruṣaṁ vy adadhuḥ katidhā vy akalpayan |
mukhaṁ kim asya kau bāhū kā ūrū pādā ucyete ||

brāhmaṇo 'sya mukham āsīd bāhū rājanyaḥ kṛtaḥ |
ūrū tad asya yad vaiśyaḥ padbhyāṁ śūdro ajāyata ||

candramā manaso jātaś cakṣoḥ sūryo ajāyata |
mukhād indraś cāgniś ca prāṇād vāyur ajāyata ||

nābhyā āsīd antarikṣaṁ śīrṣṇo dyauḥ sam avartata |
padbhyām bhūmir diśaḥ śrotrāt tathā lokām̐ akalpayan ||

saptāsyāsan paridhayas triḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ |
devā yad yajñaṁ tanvānā abadhnan puruṣam paśum ||

yajñena yajñam ayajanta devās tāni dharmāṇi prathamāny āsan |
te ha nākam mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ ||