Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 8
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye kūrmakalpasamudbhavo nāma saptamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 8
mārkaṇḍeya uvāca:
naṣṭe loke punaścānye salilena samāvṛte /
mahārṇavasya madhyastho bāhubhyāmataraṃ jalam
divye varṣaśate pūrṇe śrānto 'haṃ nṛpasattama /
dhyātuṃ samārabhaṃ devaṃ mahadarṇavatāraṇam
dhyāyamānastataḥ kāle apaśyaṃ pakṣiṇaṃ param /
hārakundendusaṃkāśaṃ bakaṃ gokṣīrapāṇḍuram
tato 'haṃ vismayāviṣṭastaṃ bakaṃ samudīkṣya vai /
asmin mahārṇave ghore kuto 'yaṃ pakṣisaṃbhavaḥ
taranbāhubhiraśrāntastaṃ bakaṃ pratyabhāṣiṣi /
pākṣarūpaṃ samāsthāya kastvamekārṇavīkṛte
bhramase divyayogātmanmohayanniva māṃ prabho /
etatkathaya me sarvaṃ yo 'si so 'si namo 'stu te
so 'bravīnmāṃ mahādevo brahmāhaṃ viṣṇureva ca /
jagatsarvaṃ mayā vatsa saṃhṛtaṃ kiṃ na budhyase
tava mātā pitāhaṃ vai viśvasya ca mahāmune /
kāruṇyaṃ mama saṃjātaṃ dṛṣṭvā magnaṃ mahārṇave
pakṣirūpaṃ samāsthāya ato 'trāhaṃ samāgataḥ /
kim arthamāturo bhūtvā bhramasītthaṃ mahārṇave
śīghraṃ praviśa matpakṣau yena viśramase dvija /
evamuktastatastena devenāhaṃ nareśvara
tato 'haṃ tasya pakṣānte pralīnastu bhramañjale /
kāle yugasāhasrānte aśrānto 'rṇavamadhyagaḥ
tataḥ śṛṇomi sahasā dikṣu sarvāsu suvrata /
kiṃcinnūpurasaṃmiśram adbhutaṃ śabdamuttamam
tadārṇavajalaṃ sarvaṃ saṃkṣiptaṃ sahasābhavat /
kimetaditi saṃcintya diśaḥ samavalokayam
daśa kanyāstato dikṣu āgatāśca mahārṇave /
vastrālaṃkārasahitā digbhyo nūpurabhūṣitāḥ
kāciccandrasamābhāsā kācidādityasaprabhā /
kācidaṃjanapuñjābhā kācidraktotpalaprabhā
nānārūpadharā saumyā nānābharaṇabhūṣitā /
arghyapādyādibhirmālyairbakamabhyarcya suvratāḥ
tatastaṃ parvatākāraṃ guhyaṃ pakṣiṇamavyayam /
praviveśa mahāghoraṃ parvato hyarṇavaṃ svarāṭ
yojanānāṃ sahasrāṇi tāvantyeva śatāni ca /
triṃśadyojanasāhasraṃ yāvadbhūmaṇḍalaṃ tviti
tato bhūmaṇḍalaṃ divyaṃ pañcaratnasamākulam /
divyasphaṭikasopānaṃ rukmastaṃbhamanoramam
yojanānāṃ sahasraṃ tu vistarāddviguṇāyatam /
vāpīkūpasamākīrṇaṃ prāsādāṭṭālakāvṛtam
kalpavṛkṣasamākīrṇaṃ dhvajaṣaṣṭivibhūṣitam /
tasminpuravare ramye nānāratnopaśobhitam
tathānyacca puraṃ ramyaṃ patākojjvalavedikam /
śatayojanavistīrṇaṃ tāvaddviguṇamāyatam
puramadhye tatastasminnadī paramaśobhanā /
mahatī puṇyasalilā nānāratnaśilā tathā
tasyāstīre mayā dṛṣṭaṃ taḍitsūryasamaprabham /
indranīlamahānīlaiścitaṃ ratnaiḥ samantataḥ
kvacidvahnisamākāraṃ kvacidindrāyudhaprabham /
kvaciddhūmraṃ kvacitpītaṃ kvacidraktaṃ kvacitsitam
nānāvarṇaiḥ samāyuktaṃ liṅgamadbhutadarśanam /
brahmaviṣṇvindrasādhyaiśca samantātparivāritam
nandīśvaragaṇādhyakṣaiścendrādityaiśca tadvṛtam /
paśyāmi liṅgamīśānaṃ mahāliṅgaṃ tameva ca
parivārya tatastaṃ tu prasuptāndevadānavān /
nimīlitākṣānpaśyāmi divyābharaṇabhūṣitān
tatastāḥ padmapatrākṣyo nāryaḥ paramasaṃmatāḥ /
nadyāstasyā jale snātvā divyapuṣpairmanoramaiḥ
dattvārghapādyaṃ vidhivalliṃgasya saha pakṣiṇā /
arcayantīrvarārohā daśa tāḥ pramadottamāḥ
tatastvabhyarcya talliṅgaṃ tasminneva purottame /
sarvā adarśanaṃ jagmurvidyuto 'bhragaṇeṣviva
na cāsau pakṣirāṭ tasminna striyo na ca devatāḥ /
tadevaikaṃ sthitaṃ liṅgamarcayanvismayānvitaḥ
tato'haṃ duḥkhamūḍhātmā rudramāyeti cintayan /
tataḥ kanyāḥ samuttīrya divyāṃbaravibhūṣaṇāḥ
bhāsayantyo jagatsarvaṃ vidyuto 'bhragaṇāniva /
padmairhiraṇmayairdivyairarcayitvā śubhānanāḥ
viviśustajjalaṃ kṣipraṃ samaṃtād varabhūṣaṇāḥ /
tasminpuravare cānye tāmevāhaṃ punaḥpunaḥ
paśyāmi hyamarāṃ kanyām arcayantīṃ maheśvaram /
tato 'haṃ tāṃ varārohāmapṛcchaṃ kamalekṣaṇām
kā tvamasminpure devi vasase śivamarcatī /
tāścāgatāḥ striyaḥ sarvāḥ kva gatāste gaṇeśvarāḥ
namo 'stu te mahābhāge brūhi puṇye maheśvari /
tava prasādādvijñātumetadicchāmi suvrate /
dayāṃ kṛtvā mahādevi kathayasva mamānaghe
śryuvāca:
vismṛtāhaṃ kathaṃ vipra dṛṣṭvā kalpe purātane /
mā te 'bhūtsmṛtivibhraṃśaḥ sā cāhaṃ kalpavāhinī
narmadā nāma vikhyātā rudradehād viniḥsṛtā /
yāstāḥ kanyāstvayā dṛṣṭā hyarcayantyo maheśvaram
yābhistviha samānītaḥ pakṣirājasamanvitāḥ /
diśastā viddhi sarveśāḥ sarvāstvaṃ munisattama
tiryakpakṣisvarūpeṇa mahāyogī maheśvaraḥ /
ebhiḥ śivapurādvipra ānītaḥ sa maheśvaraḥ
saiṣa devo mahādevo liṅgamūrtirvyavasthitaḥ /
arcyate brahmaviṣṇvindraiḥ surāsurajagadguruḥ
layamāyāti yasmāddhi jagatsarvaṃ carācaram /
tena liṅgamiti proktaṃ purāṇajñair maharṣibhiḥ
tena devagaṇāḥ sarve saṃkṣiptā māyayā purā /
pralīnāścaiva lokeśa na dṛśyante hi sāṃpratam
punardṛśyā bhaviṣyanti sṛjamānāḥ svayaṃbhuvā /
sāhaṃ liṅgārcanaparā narmadā nāma nāmataḥ
kālaṃ yugasahasrasya rudrasya paricārikā /
asya prasādādamarastathā tvaṃ dvijapuṃgava
satyārjavadayāyuktaḥ siddho 'si tvaṃ śivārcanāt /
evamuktvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata
tāḥ striyaḥ sa ca deveśo bakarūpo maheśvaraḥ /
tasyāstadvacanaṃ śrutvā avatīrya mahānadīm
snātvā samarcaya tvaṃ hi vidhinā mantrapūrvakam /
tato 'haṃ sahasā tasmāt samuttīrya jalāśayāt
na ca paśyāmi talliṅgaṃ na ca tāṃ nimnagāṃ nṛpa /
tadaiva lokāḥ saṃjātāḥ kṣitiścaiva sakānanā
ṛkṣacandrārkavitataṃ tadeva ca nabhastalam /
yathāpūrvam adṛṣṭaṃ tu tathaiva ca punaḥ kṛtam /
nato'haṃ manasā devamapūjayaṃ maheśvaram
evaṃ bake purā kalpe mayā dṛṣṭeyam avyayā /
narmadā martyalokasya mahāpātakanāśinī
tasmāddharmaparair vipraiḥ kṣatraśūdraviśādibhiḥ /
sadā sevyā mahābhāgā dharmavṛddhyarthakāribhiḥ
ye 'pi bhaktayā sakṛttoye narmadāyā maheśvaram /
snātvā te sarvaṃ pāpaṃ nāśayantyasaṃśayam
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0