Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 6

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe pañcamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 6
mārkaṇḍeya uvāca:
punaryugānte samprāpte tṛtīye nṛpasattama /
dādaśārkavapurbhūtvā bhagavānnīlalohitaḥ

saptadvīpasamudrāntāṃ saśailavanakānanām /
nirdagdhāṃ tu mahīṃ kṛtsnāṃ kālo bhūtvā maheśvaraḥ

tato mahāghano bhūtvā plāvayāmāsa vāriṇā /
kṛṣṇaṃ kṛṣṇavapus tvenāṃ vidyuccandrāyudhāṅkitām

plāvayitvā jagatsarvaṃ tasminnekārṇavīkṛte /
suṣvāpa vimale toye jagatsaṃkṣipya māyayā

tato 'haṃ bhramamāstu tamobhūte mahārṇave /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu vāyubhūte maheśvare

oṃkṛtvā devadeveśaṃ yenedaṃ gahanīkṛtam /
dhyāyamānastato devaṃ rājendra vimale jale

tasminmahārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame /
mayūraṃ svarṇapatrāḍhyam apaśyaṃsahasā jale /
vicitracandrakopetaṃ nīlakaṃṭhaṃ sulocanam

tato mayūraḥ sa mahārṇavānte vikṣobhayitvā hi mahāsveṇa /
cacāra devastriśikhī śikhaṇḍī trailokyagoptā sa mahānubhāvaḥ

śivaśca raudreṇa mayūrarūpiṇā vikṣobhyamāṇe salile 'pi tasmin /
saha bhramantīṃ ca mahārṇavānte sarinmahaughāṃ sumahāndadarśa

sa tāṃ mahādevamayūrarūpo dṛṣṭvā bhramantīṃ sahasormijālaiḥ /
kā tvaṃ śubhe śāśvatadehabhūtā kṣayaṃ na yātāsi mahākṣayānte

devāsuragaṇe naṣṭe saritsaramahārṇave /
kā tvaṃ bhramasi padmākṣi kva gatāsi ca na kṣayam

narmadovāca:
tava prasādāddeveśa mṛtyurmama na vidyate /
sṛja deva punarviśvaṃ śarvarī kṣayamāgatā

evamukto mahādevo vyadhunotpakṣapañjaram /
tāvatpañjaramadhyānte tasya pakṣādviniḥsṛtāḥ

tāvanto devadaityendrāḥ pakṣābhyāṃ tasya jajñire /
teṣāṃ madhye punaḥ sā tu narmadā bhramate sarit

tataścānyo mahāśailo dṛśyate bharatarṣabha /
tribhiḥ kūṭaiḥ suvistīrṇaiḥ śṛṅgavāniva govṛṣaḥ

trikūṭastu iti khyātaḥ sarvaratnairvibhūṣitaḥ /
tatastasmāttrikūṭācca plāvayantī mahīṃ yayau

trikūṭī tena vikhyātā pitḥṇāṃ trāyaṇī parā /
dvitīyācca tato gaṅgā vistīrṇā dharaṇītale

tṛtīyaṃ ca tataḥ śṛṅgaṃ saptadhā khaṇḍaśo gatam /
jambūdvīpe tu saṃjātāḥ sapta te kulaparvatāḥ

candranakṣatrasahitā grahagrāmanadīnadāḥ /
aṇḍajaṃ svedajaṃ jātamudbhijjaṃ ca jarāyujam

evaṃ jagadidaṃ sarvaṃ mayūrādabhavatpurā /
samastaṃ naraśārdūla mahādevasamudbhavam

tato nadīḥ samudrāṃśca saṃvibhajya pṛthakpṛthak /
narmadāmāha deveśo gaccha tvaṃ dakṣiṇāṃ diśam

evaṃ sā dakṣiṇā gaṃgā mahāpātakanāśinī /
uttare jāhnavī deśe puṇyā tvaṃ dakṣiṇe śubhā

yathā gaṃgā mahāpuṇyā mama mastakasaṃbhavā /
tadviśiṣṭā mahābhāge tvaṃ caiveti na saṃśayaḥ

tvayā saha bhaviṣyāmi ekenāṃśena suvrate /
mahāpātakayuktānām auṣadhaṃ tvaṃ bhaviṣyasi

evamuktā tu devena mahāpātakanāśinī /
dakṣiṇaṃ digvibhāgaṃ tu sā jagāmāśu vikramā

ṛkṣaśailendramāsādya candramauler anugrahāt /
vāryaughaiḥ prasthitā yasmānmahādevapraṇoditā

mahatā cāpi vegena yasmād eṣā samucchritā /
mahatī tena sā proktā mahādevānmahīpate

tapatastasya devasya śūlāgrādbindavo 'patan /
tenaiṣā śoṇasaṃjñā tu daśa sapta ca tāḥ smṛtāḥ

sarveṣāṃ narmadā puṇyā rudradehādviniḥsṛtā /
sarvābhyaśca saridbhyaś ca varadānānmahātmanaḥ

śaṃkarānuprahād devī mahāpātakanāśinī /
yasmān mahārṇave ghore dṛśyate mahatī ca sā

suvyaktāṅgī mahākāyā mahatī tena sā smṛtā /
tasmād vikṣobhyamāṇā hi diggajairambudopamaiḥ

kaluṣatvaṃ nayatyeva rasena surasā tathā /
kṛpāṃ karoti sā yasmāllokānāmabhayapradā

saṃsārārṇavamagnānāṃ tena caiṣā kṛpā smṛtā /
purā kṛtayuge puṇye divyamandārabhūṣitā

kalpavṛkṣasamākīrṇā rohītakasamākulā /
vahatyeṣā ca mandena tena mandākinī smṛtā

bhittvā mahārṇavaṃ kṣipraṃ yasmāllokamihāgatā /
pūjyā suraiśca siddhaiśca tasmādeṣā mahārṇavā

vicitrotpalasaṃghātair ṛkṣadvipasamākulā

bhittvā śailaṃ ca vipulaṃ prayātyevaṃ mahārṇavam /
bhrāmayantī diśaḥ sarvā raveṇa mahatā purā

plāvayantī virājantī tena revā iti smṛtā /
bhāryāputrasuduḥkhāḍhyānnarāñchāpaiḥ samāvṛtān

vipāpānkurute yasmādvipāpā tena sā smṛtā /
viṇmūtranicayāṃ ghorāṃ pāṃśuśoṇitakardamām

pāśairnityaṃ tu sambādhāṃ yasmānmocayate bhṛśam /
vipāśeti ca sā proktā saṃsārārṇavatāriṇī

narmadā vimalāmbhā ca vimalenduśubhānanā /
tamobhūte mahāghore yasmādeṣā mahāprabhā

vimalā tena sā proktā vidvadbhirnṛpasattama /
karair indukaraprakhyaiḥ sūryaraśmisamaprabhā

kṣarantī modate viśvaṃ karabhā tena cocyate /
yasmād rañjayate lokāndarśanādeva bhārata

rañjanād rañjanā proktā dhātvarthe rājasattama /
tṛṇavīrudhagulmādyās tiryañcaḥ pakṣiṇastathā /
tānudbhūtānnayetsvargaṃ tenoktā vāyuvāhinī

evaṃ yo vetti nāmāni nirgamaṃ ca viśeṣataḥ /
sa yāti pāpavirmukto rudralokaṃ na saṃśayaḥ