Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 26

26.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye nīlagaṅgāyāḥ saṅgamamāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 26
yudhiṣṭhira uvāca:
jāleśvare 'pi yatproktaṃ tvayā pūrvaṃ dvijottama /
tatkathaṃ tu bhavetpuṇyam ṛṣisiddhaniṣevitam

26.2

śrīmārkaṇḍeya uvāca:
jāleśvarāt paraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
tasyotpattiṃ kathayataḥ śṛṇu tvaṃ pāṇḍunandana

26.3

purā ṛṣigaṇāḥ sarve sendrāścaiva marudgaṇāḥ /
tāpitā asuraiḥ sarvaiḥ kṣayaṃ nītā hyanekaśaḥ

26.4

bāṇāsuraprabhṛtibhirjambhaśumbhapurogamaiḥ /
vadhyamānā hyanekaiśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ

26.5

vimānaiḥ parvatākārair hayaiścaiva gajopamaiḥ /
syandanairnagarākāraiḥ siṃhaśārdūlayojitaiḥ

26.6

kacchapairmakaraiścānye jagmuranye padātayaḥ /
prāpya te paramaṃ sthānamaśakyaṃ yadadhārmikaiḥ

26.7

dṛṣṭvā padmodbhavaṃ devaṃ sarvalokasya śaṅkaram /
te sarve tatra gatvā tu stutiṃ cakruḥ samāhitāḥ

26.8

devā ūcuḥ /
jayāmeya jayābheda jaya sambhūtikāraka /
padmayone suraśreṣṭha tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ

26.9

tacchrutvā tu vaco devo devānāṃ bhāvitātmanām /
meghagambhīrayā vācā pratyuvāca pitāmahaḥ

26.10

kiṃ vo hyāgamanaṃ devāḥ sarveṣāṃ ca vivarṇatā /
kenāvamānitāḥ sarve śīghraṃ kathayatāmarāḥ

26.11

devā ūcuḥ /
bāṇo nāma mahāvīryo dānavo baladarpitaḥ /
tenāsmākaṃ hṛtaṃ sarvaṃ dhanaratnairviyojitāḥ

26.12

devānāṃ vacanaṃ śrutvā brahmā lokapitāmahaḥ /
cintayāmāsa deveśastasya nāśāya yā kriyā

26.13

avadhyo dānavaḥ pāpaḥ sarveṣāṃ vai divaukasām /
muktvā tu śaṅkaraṃ devaṃ na mayā na ca viṣṇunā

26.14

tatraiva sarve gacchāmo yatra devo maheśvaraḥ /
sa gatiścaiva sarveṣāṃ vidyate 'nyo na kaścana

26.15

evamuktvā suraiḥ sarvairbrahmā vedavidāṃvaraḥ /
brāhmaṇaiḥ saha vidvadbhirato yatra maheśvaraḥ

26.16

stutibhiśca supuṣṭābhistuṣṭāva parameśvaram

26.17

devā ūcuḥ /
jaya tvaṃ devadeveśa jayomārdhaśarīradhṛk /
vṛṣāsana mahābāho śaśāṅkakṛtabhūṣaṇa

26.18

namaḥ śūlāgrahastāya namaḥ khaṭvāṅgadhāriṇe /
jaya bhūtapate deva dakṣayajñavināśana

26.19

pañcākṣara namo deva pañcabhūtātmavigraha /
pañcavaktramayeśāna vedaistvaṃ tu pragīyase

26.20

sṛṣṭipālanasaṃhārāṃstvaṃ sadā kuruṣe namaḥ /
aṣṭamūrte smarahara smara satyaṃ yathā stutaḥ

26.21

pañcātmikā tanurdeva brāhmaṇaiste pragīyate /
sadyo vāme tathāghore īśo tatpuruṣe tathā

26.22

hemajāle suvistīrṇe haṃsavatkūjase hara /
evaṃ stuto munigaṇairbrahmādyaiśca surāsuraiḥ

26.23

prahṛṣṭaḥ sumanā bhūtvā surasaṅghānuvāca ha

26.24

īśvara uvāca:
svāgataṃ devaviprāṇāṃ suprabhātādya śarvarī /
kiṃ kurmo vadata kṣipraṃ ko 'nyaḥ sevyaḥ surāsuraiḥ

26.25

kiṃ duḥkhaṃ ko nu santāpaḥ kuto vo bhayamāgatam /
kathayadhvaṃ mahābhāgāḥ kāraṇaṃ yanmanogatam

26.26

evamuktāstu rudreṇa pratyavocansurarṣabhāḥ /
svānsvāndehāndarśayanto lajjamānā adhomukhāḥ

26.27

asti ghoro mahāvīryo dānavo baladarpitaḥ /
bāṇo nāmeti vikhyāto yasya tattripuraṃ mahat

26.28

tena vai sutapastaptaṃ daśavarṣaśatāni hi /
tasya tuṣṭo 'bhavadbrahmā niyamena damena ca

26.29

purāṇi tānyabhedyāni dadau kāmagamāni vai /
āyasaṃ rājataṃ caiva sauvarṇaṃ ca tathāparam

26.30

tripuraṃ brahmaṇā sṛṣṭaṃ bhramattatkāmagāmi ca /
tasyaiva tu balotkṛṣṭāstripure dānavāḥ sthitāḥ

26.31

trailokyaṃ sakalaṃ deva pīḍayanti mahāsurāḥ /
daṇḍapāśāsiśastrāṇi avikāre vikurvate /
tripuraṃ dānavairjuṣṭaṃ bhramattaccakrasaṃnibham

26.32

kvaciddṛśyamadṛśyaṃ vā mṛgatṛṣṇaiva lakṣyate

26.33

yasminpatati taddivyaṃ dṛptasya tripuraṃ mahat /
na tatra brāhmaṇā devā gāvo naiva tu jantavaḥ

26.34

na tatra dṛśyate kiṃcitpatedyatra puratrayam /
nadyo grāmāśca deśāśca bahavo bhasmasātkṛtāḥ

26.35

suvarṇaṃ rajataṃ caiva maṇimauktikameva ca /
strīratnaṃ śobhanaṃ yacca tatsarvaṃ karṣate balāt

26.36

na śastreṇa na cāstreṇa na divā niśi vā hara /
śakyate devasaṅghaiśca nihantuṃ sa kathaṃcana

26.37

taddahasva mahādeva tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ /
evaṃ prasādaṃ deveśa sarveṣāṃ kartumarhasi

26.38

yena devāśca gandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ /
parāṃ dhṛtiṃ samāyānti tatprabho kartumarhasi

26.39

īśvara uvāca:
etatsarvaṃ kariṣyāmi mā viṣādaṃ gamiṣyatha /
acireṇaiva kālena kuryāṃ yuṣmatsukhāvaham

26.40

āśvāsayitvā tāndevānsarvānindrapurogamān /
cintayāmāsa deveśastripurasya vadhaṃ prati

26.41

kathaṃ kena prakāreṇa hantavyaṃ tripuraṃ mayā /
tamekaṃ nāradaṃ muktvā nānyopāyo vidhīyate

26.42

evaṃ saṃstabhya cātmānaṃ tato dhyātaḥ sa nāradaḥ /
tatkṣaṇādeva samprāpto vāyubhūto mahātapāḥ

26.43

kamaṇḍaludharo devastridaṇḍī jñānakovidaḥ /
yogapaṭṭākṣasūtreṇa chatreṇaiva virājitaḥ

26.44

jaṭājūṭābaddhaśirā jvalanārkasamaprabhaḥ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya daṇḍavatpatito bhuvi

26.45

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā nārado bhagavānmuniḥ /
stotreṇa mahatā śarvaḥ stuto bhaktyā mahāmanāḥ

26.46

nārada uvāca:
jaya śambho virūpākṣa jaya deva trilocana /
jaya śaṅkara īśāna rudreśvara namo 'stu te

26.47

tvaṃ patistvaṃ jagatkartā tvameva layakṛdvibho /
tvameva jagatāṃ nātho duṣṭātakaniṣūdanaḥ

26.48

tvaṃ naḥ pāhi sureśāna trayīmūrte sanātana /
bhavamūrte bhavāre tvaṃ bhajatāmabhayo bhava

26.49

bhavabhāvavināśārthaṃ bhava tvāṃ śaraṇaṃ bhaje /
kimarthaṃ cintito deva ājñā me dīyatāṃ prabho

26.50

kasya saṃkṣobhaye cittaṃ ko vādya patatu kṣitau /
kamadya kalahenāhaṃ yojaye jayatāṃvara

26.51

nāradasya vacaḥ śrutvā devadevo maheśvaraḥ /
utphullanayano bhūtvā idaṃ vacanam abravīt

26.52

svāgataṃ te muniśreṣṭha sadaiva kalahapriya /
vīṇāvādanatattvajña brahmaputra sanātana

26.53

gaccha nārada śīghraṃ tvaṃ yatra tattripuraṃ mahat /
bāṇasya dānavendrasya sarvalokabhayāvaham

26.54

bhartāro devatātulyāḥ striyastatrāpsaraḥsamāḥ /
tāsāṃ vai tejasā caiva bhramate tripuraṃ mahat

26.55

na śakyate kathaṃ bhettuṃ sarvopāyairdvijottama /
gatvā tvaṃ mohaya kṣipraṃ pṛthagdharmairanekadhā

26.56

nārada uvāca:
tava vākyena deveśa bhedayāmi purottamam /
abhedyaṃ bahudhopāyairyattu devaiḥ savāsavaiḥ

26.57

evamuktvā gato bhūpa śatayojanamāyatam /
bāṇasya tatpuraśreṣṭham ṛddhivṛddhisamāyutam

26.58

kṛtakautukasambādhaṃ nānādhātuvicitritam /
anekaharmyasaṃchannam anekāyatanojjvalam

26.59

dvāratoraṇasaṃyuktaṃ kapāṭārgalabhūṣitam /
bahuyantrasamopetaṃ prākāraparikhojjvalam

26.60

vāpīkṛpataḍāgaiśca devatāyatanairyutam /
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ padminīkhaṇḍamaṇḍitam

26.61

anekavanaśobhāḍhyaṃ nānāvihagamaṇḍitam /
evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya puramuttamam

26.62

tasya madhye mahākāyaṃ saptakakṣaṃ suśobhitam /
bāṇasya bhavanaṃ divyaṃ sarvaṃ kāñcanabhūṣitam

26.63

mauktikādāmaśobhāḍhyaṃ vajravaiḍūryabhūṣitam /
rukmapaṭṭatalākīrṇaṃ ratnabhūmyā suśobhitam

26.64

mattamātaṅganiḥśvāsaiḥ syandanaiḥ saṃkulīkṛtam /
hayaheṣitaśabdaiśca nārīṇāṃ nūpurasvanaiḥ

26.65

khaḍgatomarahastaiśca vajrāṅkuśaśarāyudhaiḥ /
rakṣitaṃ ghorarūpaiśca dānavairbaladarpitaiḥ

26.66

evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya bhavanottamam /
kailāsaśikharaprakhyaṃ mahendrabhavanopamam

26.67

nārado gagane śīghramagamatpurasaṃmukhaḥ /
dvāradeśaṃ samāsādya kṣattāraṃ vākyamabravīt

26.68

bhobhoḥ kṣattarmahābuddhe rājakāryaviśārada /
śīghraṃ bāṇāya cācakṣva nārado dvāri tiṣṭhati

26.69

sa vandayitvā caraṇau nāradasya tvarānvitaḥ /
sabhāmadhyagataṃ bāṇaṃ vijñaptum upacakrame

26.70

vepamānāṅgayaṣṭistu kareṇāpihitānanaḥ /
śṛṇvatāṃ sarvayodhānāmidaṃ vacanamabravīt

26.71

vandito devagandharvairyakṣakinnaradānavaiḥ /
kalipriyo durārādhyo nārado dvāri tiṣṭhati

26.72

dvārapālasya tadvākyaṃ śrutvā bāṇastvarānvitaḥ /
dvāḥsthamāha mahādaityaḥ savismayamidaṃ tadā

26.73

bāṇa uvāca:
brahmaputraṃ satejaskaṃ duḥsahaṃ duratikramam /
praveśaya mahābhāgaṃ kimarthaṃ vārito bahiḥ

26.74

śrutvā prabhorvacastasya prāveśayadudīritam /
gatvā vegena mahatā nāradaṃ gṛhamāgatam

26.75

dṛṣṭvā devarṣim āyāntaṃ nāradaṃ surapūjitam /
sāhasotthāya saṃhṛṣṭo vavande caraṇau muneḥ

26.76

dadau cāsanamarghyaṃ ca pādyaṃ pūjāṃ yathāvidhi /
nyavedayacca tadrājyamātmānaṃ bāndhavaiḥ saha

26.77

papraccha kuśalaṃ cāpi muniṃ bāṇāsuraḥ svayam

26.78

nārada uvāca:
sādhu sādhu mahābāho danorvaṃśavivarddhana /
ko 'nyastribhuvane ślāghyas tvāṃ muktvā danupuṃgava

26.79

pūjito'haṃ danuśreṣṭha dhanaratnaiḥ suśobhanaiḥ /
rājyena cātmanā vāpi hyevaṃ kaḥ pūjayetparaḥ

26.80

na me kāryaṃ hi bhogena bhuṅkṣva rājyamanāmayam /
tvaddarśanotsukaḥ prāpto dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram

26.81

bhramate tripuraṃ loke strīsatītvānmayā śrutam /
tāndraṣṭukāmaḥ samprāptastvaddārāndānaveśvara

26.82

manyase yadi me śīghraṃ darśayasva ca māciram /
nāradasya vacaḥ śrutvā kañcukiṃ samudīkṣya vai

26.83

antaḥpuracaraṃ vṛddhaṃ daṇḍapāṇiṃ guṇānvitam /
uvāca rājā hṛṣṭātmā śabdenāpūrayandiśaḥ

26.84

nāradāya mahādevīṃ darśayasveha kañcukin /
antaḥpuracaraiḥ sarvaiḥ sametām aviśaṅkitaḥ

26.85

nāthasyājñāṃ puraskṛtya gṛhītvā nāradaṃ kare /
praviśyākathayaddevyai nārado 'yaṃ samāgataḥ

26.86

dṛṣṭvā devī muniśreṣṭhaṃ kṛtvā pādābhivandanam /
āsanaṃ kāñcanaṃ śubhram arghyapādyādikaṃ dadau

26.87

tasyai sa bhagavāṃstuṣṭo hyāśīrvādamadātparam /
nānyā devi triloke 'pi tvatsamā dṛśyate 'ṅganā

26.88

pativratā śubhācārā satyaśaucasamanvitā /
yasyāḥ prabhāvāttripuraṃ bhramate cakravatsadā

26.89

tacchrutvā vacanaṃ devī nāradasya sudānvitam /
paryapṛcchadṛṣiṃ bhaktyā dharmaṃ dharmabhṛtāṃvarā

26.90

rājñyuvāca:
bhagavanmānuṣe loke devāstuṣyanti kairvrataiḥ /
kāni dānāni dīyante yeṣāṃ ca syānmahatphalam

26.91

upavāsāśca ye kecitstrīdharme kathitā budhaiḥ /
yaiḥ kṛtaiḥ svargamāyānti sukṛtinyaḥ striyo yathā

26.92

yat tat sarvaṃ mahābhāga kathayasva yathātatham /
śrotumicchāmyahaṃ sarvaṃ kathayasvāviśaṅkitaḥ

26.93

nārada uvāca:
sādhu sādhu mahābhāge praśno 'yaṃ veditastvayā /
yaṃ śrutvā sarvanārīṇāṃ dharmavṛddhistu jāyate

26.94

upavāsaiśca dānaiśca patiputrau vaśānugau /
bāndhavaiḥ pūjyate nityaṃ yaiḥ kṛtaiḥ kathayāmi te

26.95

durbhagā subhagā yaistu subhagā durbhagā bhavet /
putriṇī putrarahitā hyaputrā putriṇī tathā

26.96

bhartāraṃ labhate kanyā tathānyā bhartṛvarjitā /
kṛtākṛtaiśca jāyante tannibodhasva sundari

26.97

tiladhenuṃ suvarṇaṃ ca rūpyaṃ gā vāsasī tathā /
pānīyaṃ bhūmidānaṃ ca gandhadhūpānulepanam

26.98

pādukopānahau chatraṃ puṇyāni vyañjanāni ca /
pādābhyaṅgaṃ śiro'bhyaṅgaṃ snānaṃ śayyāsanāni ca

26.99

etāni ye prayacchanti nopasarpanti te yamam /
madhu māṣaṃ payaḥ sarpirlavaṇaṃ guḍamauṣadham

26.100

pānīyaṃ bhūmidānaṃ ca śālīnikṣurasāṃstathā /
āraktavāsasī ślakṣṇe dampatyorlalitādine

26.101

saubhāgyaṃ jāyate caiva iha loke paratra ca /
brāhmaṇe vṛttasampanne surūpe ca guṇānvite

26.102

tithau yasyāmidaṃ deyaṃ tatte rājñi vadāmyaham /
pratipatsu ca yā nārī pūrvāhṇe ca śucivratā

26.103

indhanaṃ brāhmaṇe dadyātprīyatāṃ me hutāśanaḥ /
tasyā janmāni ṣaṭtriṃśadaṅgapratyaṅgasandhiṣu

26.104

na rajo naiva santāpo jāyate rājavallabhe /
dvitīyāyāṃ tu yā nārī navanītamudānvitā

26.105

dadāti dvijamukhyāya sukumāratanurbhavet /
lavaṇaṃ vipravaryāya tṛtīyāyāṃ prayacchati

26.106

gaurī me prīyatāṃ devī tasyāḥ puṇyaphalaṃ śṛṇu /
kaumārikā patiṃ prāpya tena sārddhamumā yathā

26.107

krīḍatyavidhavā cāpi labhate sā mahadyaśaḥ /
naktaṃ kṛtvā caturthyāṃ vai dadyādviprāya modakān

26.108

prīyatāṃ mama deveśo gaṇanātho vināyakaḥ /
tasyāstena phalenāśu sarvakarmasu bhāmini

26.109

vighnaṃ na jāyate kvāpi evamāha pitāmahaḥ /
pañcamīṃ tu tataḥ prāpya brāhmaṇe tiladā tu yā

26.110

sā bhavedrūpasampannā yathā caiva tilottamā /
ṣaṣṭhyāṃ tu yā madhūkasya phaladā tu bhavetsadā

26.111

uddiśya cāgnijaṃ devaṃ brāhmaṇe vedapārage /
tasyāḥ putro yathā skando devasaṅgheṣu cottamaḥ

26.112

utpadyate mahārājaḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ /
saptamyāṃ yā dvijaśreṣṭhaṃ suvarṇena prapūjayet

26.113

uddiśya jagato nāthaṃ devadevaṃ divākaram /
tasya puṇyaphalaṃ yadvai kathitaṃ dvijasattamaiḥ

26.114

tatte rājñi pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ sati /
dadrūcitrakakuṣṭhāni maṇḍalāni vicarcikā

26.115

na bhavantīha cāṅgeṣu pūrvakarmārjitānyapi /
kṛṣṇāṃ dhenuṃ tathāṣṭamyāṃ yā prayacchati bhāminī

26.116

brāhmaṇe vṛttasampanne prīyatāṃ me maheśvaraḥ /
tasyā janmārjitaṃ pāpaṃ naśyate vibhavānvitā

26.117

jāyate nātra sandeho yasmāddānamanuttamam /
gandhadhūpaṃ tu yā nārī bhaktyā viprāya dāpayet

26.118

kātyāyanīṃ samuddiśya navamyāṃ śṛṇu yatphalam /
tasyā bhrātā pitā putraḥ patirvā raṇamuttamam

26.119

prāpyate naiva sīdanti tena dānena rakṣitāḥ /
ikṣudaṇḍarasaṃ devi daśamyāṃ yā prayacchati

26.120

lokapālānsamuddiśya brāhmaṇe vyaṅgavarjite /
tena dānena sā nityaṃ sarvalokasya vallabhā

26.121

jāyate nātra sandeha ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt /
ekādaśyāmupoṣyātha dvādaśyāmudakapradā

26.122

nārāyaṇaṃ samuddiśya brāhmaṇe viṣṇutatpare /
sā sadā sparśasambhāṣairdrāvayedbhāvayejjanam

26.123

yasmāddānaṃ maharloke hyanantam udake bhavet /
pādābhyaṅgaṃ śiro'bhyaṅgaṃ kāmamuddiśya vai dvije

26.124

dadāti ca trayodaśyāṃ bhaktyā paramayāṅganā /
yasyāṃ yasyāṃ mṛtā jāyed bhūyo yonyāṃ tu janmani

26.125

tasyāṃ tasyāṃ tu sā bharturna viyujyeta karhicit /
tathāpyevaṃ caturdaśyāṃ dadyāt pātramupānahau

26.126

brahmaṇe dharmamuddiśya tasyā lokā hyanāmayāḥ /
evaṃ ca pakṣapakṣānte śrāddhe tarped dvijottamān

26.127

avyucchinnā sadā rājñi santatir jāyate bhuvi /
evaṃ te tithimāhātmyaṃ dānayogena bhāṣitam

26.128

tathā vanaspatīnāṃ tu ārādhanavidhiṃ śṛṇu /
jambūṃ nimbataruṃ caiva tindukaṃ madhukaṃ tathā

26.129

āmraṃ cāmalakaṃ caiva śālmaliṃ vaṭapippalau /
śamībilvāmalīvṛkṣaṃ kadalīṃ pāṭalīṃ tathā

26.130

anyānpuṇyatamānvṛkṣānupetya svargamāpnuyāt

26.131

nārada uvāca:
caitre māse tu yā nārī kuryādvratamanuttamam /
tasya vratasya cānyāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

26.132

śrutena yena subhage durbhagatvaṃ na paśyati /
yathā himaṃ raviṃ prāpya vilayaṃ yāti bhūtale

26.133

tathā duḥkhaṃ ca daurbhāgyaṃ vratādasmādvilīyate /
madhukākhyāṃ tu lalitāmārādhayati yena vai

26.134

vidhiṃ taṃ śṛṇu subhage kathyamānaṃ sukhāvaham /
caitre śuklatṛtīyāyāṃ susnātā śuddhamānasā

26.135

pratimāṃ madhuvṛkṣasya śāṅkarīm umayā saha /
kārayitvā dvijavaraiḥ pratiṣṭhāpya yathāvidhi

26.136

sugandhikusumairdhūpaistathā karpūrakuṅkumaiḥ /
pūjayed vidhinā devaṃ mantrayuktena bhāminī

26.137

pādau namaḥ śivāyeti meḍhre vai manmathāya ca /
kālodarāyet yudaraṃ nīlakaṃṭhāya kaṇṭhakam

26.138

śiraḥ sarvātmane pūjya umāṃ paścātprapūjayet /
kṣāmodarāyaihyudaraṃ sukaṇṭhāyai ca kaṇṭhakam

26.139

śiraḥ saubhāgyadāyinyai paścādarghyaṃ pradāpayet

26.140

namaste devadeveśa umāvara jagatpate /
arghyeṇānena me sarvaṃ daurbhāgyaṃ nāśaya prabho /
iti arghyamantraḥ

26.141

arghyaṃ dattvā tataḥ paścātkarakaṃ vāripūritam /
madhūkapātropabhṛtaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ

26.142

karakaṃ vārisampūrṇaṃ saubhāgyena tu saṃyutam /
dattaṃ tu lalite tubhyaṃ saubhāgyādivivardhanam /
iti karakadānamantraḥ

26.143

mantreṇānena viprāya dadyāt karakamuttamam /
lavaṇaṃ varjayec chuklāṃ yāvadanyāṃ tṛtīyikām

26.144

kṣamāpya devīṃ deveśāṃ naktam adyātsvayaṃ haviḥ /
anena vidhinā sārdhaṃ māsi māsi hy apakramet

26.145

phālgunasya tṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ tu samāpyate /
vaiśākhe lavaṇaṃ deyaṃ jyeṣṭhe cājyaṃ pradīyate

26.146

āṣāḍhe māsi niṣpāvāḥ payo deyaṃ tu śrāvaṇe /
mudgā deyā nabhasye tu śālimāśvayuje tathā

26.147

kārttike śarkarāpātraṃ karakaṃ rasasaṃbhṛtam /
mārgaśīrṣe tu kārpāsaṃ karakaṃ ghṛtasaṃyutam

26.148

pauṣe tu kuṅkumaṃ deyaṃ māghe pātraṃ tilair bhṛtam /
phālgune māsi samprāpte pātraṃ modakasaṃbhṛtam

26.149

paścāttṛtīyādeyaṃ yattatpūrvasyāṃ vivarjayet /
vidhānamāsāṃ sarvāsāṃ sāmānyaṃ manasaḥ priye

26.150

pratimāṃ madhuvṛkṣasya tāmeva pratipūjayet /
tasmai sarvaṃ tu viprāya ācāryāya pradīyate

26.151

tataḥ saṃvatsarasyānte udyāpanavidhiṃ śṛṇu /
madhuvṛkṣaṃ tato gatvā bahusambhārasaṃvṛtaḥ

26.152

nikhanetpratimāṃ madhye mādhūkīṃ madhukasya ca /
tatrasthaṃ pūjayet sarvam umādehārddhadhāriṇam

26.153

pūjopahārairvipulaiḥ kuṅkumena punaḥpunaḥ /
ślakṣṇābhiḥ puṣpamālābhiḥ kausumbhaiḥ kesareṇa ca

26.154

kausumbhe vāsasī śubhre atasīpuṣpasannibhe /
paridhāpya tāṃ pratimāṃ dampatī ravisaṃkhyayā

26.155

upānadyugalaiśchatraiḥ kaṇṭhasūtraiḥ sakaṇṭhikaiḥ /
kaṭakairaṅgulīyaiśca śayanīyaiḥ śubhāstṛtaiḥ

26.156

kuṅkumena viliptāṅgau bahupuṣpaiśca pūjitau /
bhojayed vividhai ratnair madhūkāvāsake sthitau

26.157

bhuktotthitau tu viśrāmya śayyāsu ca kṣamāpayet /
gurumūlaṃ yataḥ sarvaṃ gururjñeyo maheśvaraḥ

26.158

prīte gurau tataḥ sarvaṃ jagatprītaṃ surāsuram /
yadyadiṣṭatamaṃ loke yatkiṃciddayitaṃ gṛhe

26.159

tatsarvaṃ gurave deyamātmanaḥ śreya icchatā /
idaṃ tu dhanibhir deyamanyair deyaṃ yathocyate

26.160

dāmpatyamekaṃ vidhivatpratipūjya śubhavrataiḥ /
dvitīyaṃ gurudāmpatyaṃ vittaśāṭhyaṃ vivarjayet

26.161

tataḥ kṣamāpayeddevīṃ devaṃ ca brāhmaṇaṃ gurum /
yathā tvaṃ devi lalite na viyuktāsi śambhunā

26.162

tathā me patiputrāṇām aviyogaḥ pradīyatām /
anena vidhinā kṛtvā tṛtīyāṃ madhusaṃjñikām

26.163

indrāṇī cendrapatnītvamavāpa sutamuttamam /
saubhāgyaṃ sarvalokeṣu sarvarddhisukhamuttamam

26.164

anena vidhinā yā tu kumārī vratamācaret /
śobhanaṃ patimāpnoti yathendrāṇyā śatakratuḥ

26.165

durbhagā subhagatvaṃ ca subhagā putriṇī bhavet /
putriṇyakṣayamāpnoti na śokaṃ paśyati kvacit

26.166

anekajanmajanitaṃ daurbhāgyaṃ naśyati dhruvam /
mṛtā tu tridivaṃ prāpya umayā saha modate

26.167

kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhuktvā bhogān yathepsitān /
punastu sambhave loke pārthivaṃ patim āpnuyāt

26.168

subhagā rūpasampannā pārthivaṃ janayet sutam

26.169

etatte kathitaṃ sarvaṃ vratānāmuttamaṃ vratam /
anyatpṛcchasva subhage vāñchitaṃ yaddhṛdi sthitam

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc