Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 26
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye nīlagaṅgāyāḥ saṅgamamāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 26
yudhiṣṭhira uvāca:
jāleśvare 'pi yatproktaṃ tvayā pūrvaṃ dvijottama /
tatkathaṃ tu bhavetpuṇyam ṛṣisiddhaniṣevitam
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
jāleśvarāt paraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
tasyotpattiṃ kathayataḥ śṛṇu tvaṃ pāṇḍunandana
purā ṛṣigaṇāḥ sarve sendrāścaiva marudgaṇāḥ /
tāpitā asuraiḥ sarvaiḥ kṣayaṃ nītā hyanekaśaḥ
bāṇāsuraprabhṛtibhirjambhaśumbhapurogamaiḥ /
vadhyamānā hyanekaiśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
vimānaiḥ parvatākārair hayaiścaiva gajopamaiḥ /
syandanairnagarākāraiḥ siṃhaśārdūlayojitaiḥ
kacchapairmakaraiścānye jagmuranye padātayaḥ /
prāpya te paramaṃ sthānamaśakyaṃ yadadhārmikaiḥ
dṛṣṭvā padmodbhavaṃ devaṃ sarvalokasya śaṅkaram /
te sarve tatra gatvā tu stutiṃ cakruḥ samāhitāḥ
devā ūcuḥ /
jayāmeya jayābheda jaya sambhūtikāraka /
padmayone suraśreṣṭha tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
tacchrutvā tu vaco devo devānāṃ bhāvitātmanām /
meghagambhīrayā vācā pratyuvāca pitāmahaḥ
kiṃ vo hyāgamanaṃ devāḥ sarveṣāṃ ca vivarṇatā /
kenāvamānitāḥ sarve śīghraṃ kathayatāmarāḥ
devā ūcuḥ /
bāṇo nāma mahāvīryo dānavo baladarpitaḥ /
tenāsmākaṃ hṛtaṃ sarvaṃ dhanaratnairviyojitāḥ
devānāṃ vacanaṃ śrutvā brahmā lokapitāmahaḥ /
cintayāmāsa deveśastasya nāśāya yā kriyā
avadhyo dānavaḥ pāpaḥ sarveṣāṃ vai divaukasām /
muktvā tu śaṅkaraṃ devaṃ na mayā na ca viṣṇunā
tatraiva sarve gacchāmo yatra devo maheśvaraḥ /
sa gatiścaiva sarveṣāṃ vidyate 'nyo na kaścana
evamuktvā suraiḥ sarvairbrahmā vedavidāṃvaraḥ /
brāhmaṇaiḥ saha vidvadbhirato yatra maheśvaraḥ
stutibhiśca supuṣṭābhistuṣṭāva parameśvaram
devā ūcuḥ /
jaya tvaṃ devadeveśa jayomārdhaśarīradhṛk /
vṛṣāsana mahābāho śaśāṅkakṛtabhūṣaṇa
namaḥ śūlāgrahastāya namaḥ khaṭvāṅgadhāriṇe /
jaya bhūtapate deva dakṣayajñavināśana
pañcākṣara namo deva pañcabhūtātmavigraha /
pañcavaktramayeśāna vedaistvaṃ tu pragīyase
sṛṣṭipālanasaṃhārāṃstvaṃ sadā kuruṣe namaḥ /
aṣṭamūrte smarahara smara satyaṃ yathā stutaḥ
pañcātmikā tanurdeva brāhmaṇaiste pragīyate /
sadyo vāme tathāghore īśo tatpuruṣe tathā
hemajāle suvistīrṇe haṃsavatkūjase hara /
evaṃ stuto munigaṇairbrahmādyaiśca surāsuraiḥ
prahṛṣṭaḥ sumanā bhūtvā surasaṅghānuvāca ha
īśvara uvāca:
svāgataṃ devaviprāṇāṃ suprabhātādya śarvarī /
kiṃ kurmo vadata kṣipraṃ ko 'nyaḥ sevyaḥ surāsuraiḥ
kiṃ duḥkhaṃ ko nu santāpaḥ kuto vo bhayamāgatam /
kathayadhvaṃ mahābhāgāḥ kāraṇaṃ yanmanogatam
evamuktāstu rudreṇa pratyavocansurarṣabhāḥ /
svānsvāndehāndarśayanto lajjamānā adhomukhāḥ
asti ghoro mahāvīryo dānavo baladarpitaḥ /
bāṇo nāmeti vikhyāto yasya tattripuraṃ mahat
tena vai sutapastaptaṃ daśavarṣaśatāni hi /
tasya tuṣṭo 'bhavadbrahmā niyamena damena ca
purāṇi tānyabhedyāni dadau kāmagamāni vai /
āyasaṃ rājataṃ caiva sauvarṇaṃ ca tathāparam
tripuraṃ brahmaṇā sṛṣṭaṃ bhramattatkāmagāmi ca /
tasyaiva tu balotkṛṣṭāstripure dānavāḥ sthitāḥ
trailokyaṃ sakalaṃ deva pīḍayanti mahāsurāḥ /
daṇḍapāśāsiśastrāṇi avikāre vikurvate /
tripuraṃ dānavairjuṣṭaṃ bhramattaccakrasaṃnibham
kvaciddṛśyamadṛśyaṃ vā mṛgatṛṣṇaiva lakṣyate
yasminpatati taddivyaṃ dṛptasya tripuraṃ mahat /
na tatra brāhmaṇā devā gāvo naiva tu jantavaḥ
na tatra dṛśyate kiṃcitpatedyatra puratrayam /
nadyo grāmāśca deśāśca bahavo bhasmasātkṛtāḥ
suvarṇaṃ rajataṃ caiva maṇimauktikameva ca /
strīratnaṃ śobhanaṃ yacca tatsarvaṃ karṣate balāt
na śastreṇa na cāstreṇa na divā niśi vā hara /
śakyate devasaṅghaiśca nihantuṃ sa kathaṃcana
taddahasva mahādeva tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ /
evaṃ prasādaṃ deveśa sarveṣāṃ kartumarhasi
yena devāśca gandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ /
parāṃ dhṛtiṃ samāyānti tatprabho kartumarhasi
īśvara uvāca:
etatsarvaṃ kariṣyāmi mā viṣādaṃ gamiṣyatha /
acireṇaiva kālena kuryāṃ yuṣmatsukhāvaham
āśvāsayitvā tāndevānsarvānindrapurogamān /
cintayāmāsa deveśastripurasya vadhaṃ prati
kathaṃ kena prakāreṇa hantavyaṃ tripuraṃ mayā /
tamekaṃ nāradaṃ muktvā nānyopāyo vidhīyate
evaṃ saṃstabhya cātmānaṃ tato dhyātaḥ sa nāradaḥ /
tatkṣaṇādeva samprāpto vāyubhūto mahātapāḥ
kamaṇḍaludharo devastridaṇḍī jñānakovidaḥ /
yogapaṭṭākṣasūtreṇa chatreṇaiva virājitaḥ
jaṭājūṭābaddhaśirā jvalanārkasamaprabhaḥ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya daṇḍavatpatito bhuvi
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā nārado bhagavānmuniḥ /
stotreṇa mahatā śarvaḥ stuto bhaktyā mahāmanāḥ
nārada uvāca:
jaya śambho virūpākṣa jaya deva trilocana /
jaya śaṅkara īśāna rudreśvara namo 'stu te
tvaṃ patistvaṃ jagatkartā tvameva layakṛdvibho /
tvameva jagatāṃ nātho duṣṭātakaniṣūdanaḥ
tvaṃ naḥ pāhi sureśāna trayīmūrte sanātana /
bhavamūrte bhavāre tvaṃ bhajatāmabhayo bhava
bhavabhāvavināśārthaṃ bhava tvāṃ śaraṇaṃ bhaje /
kimarthaṃ cintito deva ājñā me dīyatāṃ prabho
kasya saṃkṣobhaye cittaṃ ko vādya patatu kṣitau /
kamadya kalahenāhaṃ yojaye jayatāṃvara
nāradasya vacaḥ śrutvā devadevo maheśvaraḥ /
utphullanayano bhūtvā idaṃ vacanam abravīt
svāgataṃ te muniśreṣṭha sadaiva kalahapriya /
vīṇāvādanatattvajña brahmaputra sanātana
gaccha nārada śīghraṃ tvaṃ yatra tattripuraṃ mahat /
bāṇasya dānavendrasya sarvalokabhayāvaham
bhartāro devatātulyāḥ striyastatrāpsaraḥsamāḥ /
tāsāṃ vai tejasā caiva bhramate tripuraṃ mahat
na śakyate kathaṃ bhettuṃ sarvopāyairdvijottama /
gatvā tvaṃ mohaya kṣipraṃ pṛthagdharmairanekadhā
nārada uvāca:
tava vākyena deveśa bhedayāmi purottamam /
abhedyaṃ bahudhopāyairyattu devaiḥ savāsavaiḥ
evamuktvā gato bhūpa śatayojanamāyatam /
bāṇasya tatpuraśreṣṭham ṛddhivṛddhisamāyutam
kṛtakautukasambādhaṃ nānādhātuvicitritam /
anekaharmyasaṃchannam anekāyatanojjvalam
dvāratoraṇasaṃyuktaṃ kapāṭārgalabhūṣitam /
bahuyantrasamopetaṃ prākāraparikhojjvalam
vāpīkṛpataḍāgaiśca devatāyatanairyutam /
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ padminīkhaṇḍamaṇḍitam
anekavanaśobhāḍhyaṃ nānāvihagamaṇḍitam /
evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya puramuttamam
tasya madhye mahākāyaṃ saptakakṣaṃ suśobhitam /
bāṇasya bhavanaṃ divyaṃ sarvaṃ kāñcanabhūṣitam
mauktikādāmaśobhāḍhyaṃ vajravaiḍūryabhūṣitam /
rukmapaṭṭatalākīrṇaṃ ratnabhūmyā suśobhitam
mattamātaṅganiḥśvāsaiḥ syandanaiḥ saṃkulīkṛtam /
hayaheṣitaśabdaiśca nārīṇāṃ nūpurasvanaiḥ
khaḍgatomarahastaiśca vajrāṅkuśaśarāyudhaiḥ /
rakṣitaṃ ghorarūpaiśca dānavairbaladarpitaiḥ
evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya bhavanottamam /
kailāsaśikharaprakhyaṃ mahendrabhavanopamam
nārado gagane śīghramagamatpurasaṃmukhaḥ /
dvāradeśaṃ samāsādya kṣattāraṃ vākyamabravīt
bhobhoḥ kṣattarmahābuddhe rājakāryaviśārada /
śīghraṃ bāṇāya cācakṣva nārado dvāri tiṣṭhati
sa vandayitvā caraṇau nāradasya tvarānvitaḥ /
sabhāmadhyagataṃ bāṇaṃ vijñaptum upacakrame
vepamānāṅgayaṣṭistu kareṇāpihitānanaḥ /
śṛṇvatāṃ sarvayodhānāmidaṃ vacanamabravīt
vandito devagandharvairyakṣakinnaradānavaiḥ /
kalipriyo durārādhyo nārado dvāri tiṣṭhati
dvārapālasya tadvākyaṃ śrutvā bāṇastvarānvitaḥ /
dvāḥsthamāha mahādaityaḥ savismayamidaṃ tadā
bāṇa uvāca:
brahmaputraṃ satejaskaṃ duḥsahaṃ duratikramam /
praveśaya mahābhāgaṃ kimarthaṃ vārito bahiḥ
śrutvā prabhorvacastasya prāveśayadudīritam /
gatvā vegena mahatā nāradaṃ gṛhamāgatam
dṛṣṭvā devarṣim āyāntaṃ nāradaṃ surapūjitam /
sāhasotthāya saṃhṛṣṭo vavande caraṇau muneḥ
dadau cāsanamarghyaṃ ca pādyaṃ pūjāṃ yathāvidhi /
nyavedayacca tadrājyamātmānaṃ bāndhavaiḥ saha
papraccha kuśalaṃ cāpi muniṃ bāṇāsuraḥ svayam
nārada uvāca:
sādhu sādhu mahābāho danorvaṃśavivarddhana /
ko 'nyastribhuvane ślāghyas tvāṃ muktvā danupuṃgava
pūjito'haṃ danuśreṣṭha dhanaratnaiḥ suśobhanaiḥ /
rājyena cātmanā vāpi hyevaṃ kaḥ pūjayetparaḥ
na me kāryaṃ hi bhogena bhuṅkṣva rājyamanāmayam /
tvaddarśanotsukaḥ prāpto dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram
bhramate tripuraṃ loke strīsatītvānmayā śrutam /
tāndraṣṭukāmaḥ samprāptastvaddārāndānaveśvara
manyase yadi me śīghraṃ darśayasva ca māciram /
nāradasya vacaḥ śrutvā kañcukiṃ samudīkṣya vai
antaḥpuracaraṃ vṛddhaṃ daṇḍapāṇiṃ guṇānvitam /
uvāca rājā hṛṣṭātmā śabdenāpūrayandiśaḥ
nāradāya mahādevīṃ darśayasveha kañcukin /
antaḥpuracaraiḥ sarvaiḥ sametām aviśaṅkitaḥ
nāthasyājñāṃ puraskṛtya gṛhītvā nāradaṃ kare /
praviśyākathayaddevyai nārado 'yaṃ samāgataḥ
dṛṣṭvā devī muniśreṣṭhaṃ kṛtvā pādābhivandanam /
āsanaṃ kāñcanaṃ śubhram arghyapādyādikaṃ dadau
tasyai sa bhagavāṃstuṣṭo hyāśīrvādamadātparam /
nānyā devi triloke 'pi tvatsamā dṛśyate 'ṅganā
pativratā śubhācārā satyaśaucasamanvitā /
yasyāḥ prabhāvāttripuraṃ bhramate cakravatsadā
tacchrutvā vacanaṃ devī nāradasya sudānvitam /
paryapṛcchadṛṣiṃ bhaktyā dharmaṃ dharmabhṛtāṃvarā
rājñyuvāca:
bhagavanmānuṣe loke devāstuṣyanti kairvrataiḥ /
kāni dānāni dīyante yeṣāṃ ca syānmahatphalam
upavāsāśca ye kecitstrīdharme kathitā budhaiḥ /
yaiḥ kṛtaiḥ svargamāyānti sukṛtinyaḥ striyo yathā
yat tat sarvaṃ mahābhāga kathayasva yathātatham /
śrotumicchāmyahaṃ sarvaṃ kathayasvāviśaṅkitaḥ
nārada uvāca:
sādhu sādhu mahābhāge praśno 'yaṃ veditastvayā /
yaṃ śrutvā sarvanārīṇāṃ dharmavṛddhistu jāyate
upavāsaiśca dānaiśca patiputrau vaśānugau /
bāndhavaiḥ pūjyate nityaṃ yaiḥ kṛtaiḥ kathayāmi te
durbhagā subhagā yaistu subhagā durbhagā bhavet /
putriṇī putrarahitā hyaputrā putriṇī tathā
bhartāraṃ labhate kanyā tathānyā bhartṛvarjitā /
kṛtākṛtaiśca jāyante tannibodhasva sundari
tiladhenuṃ suvarṇaṃ ca rūpyaṃ gā vāsasī tathā /
pānīyaṃ bhūmidānaṃ ca gandhadhūpānulepanam
pādukopānahau chatraṃ puṇyāni vyañjanāni ca /
pādābhyaṅgaṃ śiro'bhyaṅgaṃ snānaṃ śayyāsanāni ca
etāni ye prayacchanti nopasarpanti te yamam /
madhu māṣaṃ payaḥ sarpirlavaṇaṃ guḍamauṣadham
pānīyaṃ bhūmidānaṃ ca śālīnikṣurasāṃstathā /
āraktavāsasī ślakṣṇe dampatyorlalitādine
saubhāgyaṃ jāyate caiva iha loke paratra ca /
brāhmaṇe vṛttasampanne surūpe ca guṇānvite
tithau yasyāmidaṃ deyaṃ tatte rājñi vadāmyaham /
pratipatsu ca yā nārī pūrvāhṇe ca śucivratā
indhanaṃ brāhmaṇe dadyātprīyatāṃ me hutāśanaḥ /
tasyā janmāni ṣaṭtriṃśadaṅgapratyaṅgasandhiṣu
na rajo naiva santāpo jāyate rājavallabhe /
dvitīyāyāṃ tu yā nārī navanītamudānvitā
dadāti dvijamukhyāya sukumāratanurbhavet /
lavaṇaṃ vipravaryāya tṛtīyāyāṃ prayacchati
gaurī me prīyatāṃ devī tasyāḥ puṇyaphalaṃ śṛṇu /
kaumārikā patiṃ prāpya tena sārddhamumā yathā
krīḍatyavidhavā cāpi labhate sā mahadyaśaḥ /
naktaṃ kṛtvā caturthyāṃ vai dadyādviprāya modakān
prīyatāṃ mama deveśo gaṇanātho vināyakaḥ /
tasyāstena phalenāśu sarvakarmasu bhāmini
vighnaṃ na jāyate kvāpi evamāha pitāmahaḥ /
pañcamīṃ tu tataḥ prāpya brāhmaṇe tiladā tu yā
sā bhavedrūpasampannā yathā caiva tilottamā /
ṣaṣṭhyāṃ tu yā madhūkasya phaladā tu bhavetsadā
uddiśya cāgnijaṃ devaṃ brāhmaṇe vedapārage /
tasyāḥ putro yathā skando devasaṅgheṣu cottamaḥ
utpadyate mahārājaḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ /
saptamyāṃ yā dvijaśreṣṭhaṃ suvarṇena prapūjayet
uddiśya jagato nāthaṃ devadevaṃ divākaram /
tasya puṇyaphalaṃ yadvai kathitaṃ dvijasattamaiḥ
tatte rājñi pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ sati /
dadrūcitrakakuṣṭhāni maṇḍalāni vicarcikā
na bhavantīha cāṅgeṣu pūrvakarmārjitānyapi /
kṛṣṇāṃ dhenuṃ tathāṣṭamyāṃ yā prayacchati bhāminī
brāhmaṇe vṛttasampanne prīyatāṃ me maheśvaraḥ /
tasyā janmārjitaṃ pāpaṃ naśyate vibhavānvitā
jāyate nātra sandeho yasmāddānamanuttamam /
gandhadhūpaṃ tu yā nārī bhaktyā viprāya dāpayet
kātyāyanīṃ samuddiśya navamyāṃ śṛṇu yatphalam /
tasyā bhrātā pitā putraḥ patirvā raṇamuttamam
prāpyate naiva sīdanti tena dānena rakṣitāḥ /
ikṣudaṇḍarasaṃ devi daśamyāṃ yā prayacchati
lokapālānsamuddiśya brāhmaṇe vyaṅgavarjite /
tena dānena sā nityaṃ sarvalokasya vallabhā
jāyate nātra sandeha ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt /
ekādaśyāmupoṣyātha dvādaśyāmudakapradā
nārāyaṇaṃ samuddiśya brāhmaṇe viṣṇutatpare /
sā sadā sparśasambhāṣairdrāvayedbhāvayejjanam
yasmāddānaṃ maharloke hyanantam udake bhavet /
pādābhyaṅgaṃ śiro'bhyaṅgaṃ kāmamuddiśya vai dvije
dadāti ca trayodaśyāṃ bhaktyā paramayāṅganā /
yasyāṃ yasyāṃ mṛtā jāyed bhūyo yonyāṃ tu janmani
tasyāṃ tasyāṃ tu sā bharturna viyujyeta karhicit /
tathāpyevaṃ caturdaśyāṃ dadyāt pātramupānahau
brahmaṇe dharmamuddiśya tasyā lokā hyanāmayāḥ /
evaṃ ca pakṣapakṣānte śrāddhe tarped dvijottamān
avyucchinnā sadā rājñi santatir jāyate bhuvi /
evaṃ te tithimāhātmyaṃ dānayogena bhāṣitam
tathā vanaspatīnāṃ tu ārādhanavidhiṃ śṛṇu /
jambūṃ nimbataruṃ caiva tindukaṃ madhukaṃ tathā
āmraṃ cāmalakaṃ caiva śālmaliṃ vaṭapippalau /
śamībilvāmalīvṛkṣaṃ kadalīṃ pāṭalīṃ tathā
anyānpuṇyatamānvṛkṣānupetya svargamāpnuyāt
nārada uvāca:
caitre māse tu yā nārī kuryādvratamanuttamam /
tasya vratasya cānyāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
śrutena yena subhage durbhagatvaṃ na paśyati /
yathā himaṃ raviṃ prāpya vilayaṃ yāti bhūtale
tathā duḥkhaṃ ca daurbhāgyaṃ vratādasmādvilīyate /
madhukākhyāṃ tu lalitāmārādhayati yena vai
vidhiṃ taṃ śṛṇu subhage kathyamānaṃ sukhāvaham /
caitre śuklatṛtīyāyāṃ susnātā śuddhamānasā
pratimāṃ madhuvṛkṣasya śāṅkarīm umayā saha /
kārayitvā dvijavaraiḥ pratiṣṭhāpya yathāvidhi
sugandhikusumairdhūpaistathā karpūrakuṅkumaiḥ /
pūjayed vidhinā devaṃ mantrayuktena bhāminī
pādau namaḥ śivāyeti meḍhre vai manmathāya ca /
kālodarāyet yudaraṃ nīlakaṃṭhāya kaṇṭhakam
śiraḥ sarvātmane pūjya umāṃ paścātprapūjayet /
kṣāmodarāyaihyudaraṃ sukaṇṭhāyai ca kaṇṭhakam
śiraḥ saubhāgyadāyinyai paścādarghyaṃ pradāpayet
namaste devadeveśa umāvara jagatpate /
arghyeṇānena me sarvaṃ daurbhāgyaṃ nāśaya prabho /
iti arghyamantraḥ
arghyaṃ dattvā tataḥ paścātkarakaṃ vāripūritam /
madhūkapātropabhṛtaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ
karakaṃ vārisampūrṇaṃ saubhāgyena tu saṃyutam /
dattaṃ tu lalite tubhyaṃ saubhāgyādivivardhanam /
iti karakadānamantraḥ
mantreṇānena viprāya dadyāt karakamuttamam /
lavaṇaṃ varjayec chuklāṃ yāvadanyāṃ tṛtīyikām
kṣamāpya devīṃ deveśāṃ naktam adyātsvayaṃ haviḥ /
anena vidhinā sārdhaṃ māsi māsi hy apakramet
phālgunasya tṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ tu samāpyate /
vaiśākhe lavaṇaṃ deyaṃ jyeṣṭhe cājyaṃ pradīyate
āṣāḍhe māsi niṣpāvāḥ payo deyaṃ tu śrāvaṇe /
mudgā deyā nabhasye tu śālimāśvayuje tathā
kārttike śarkarāpātraṃ karakaṃ rasasaṃbhṛtam /
mārgaśīrṣe tu kārpāsaṃ karakaṃ ghṛtasaṃyutam
pauṣe tu kuṅkumaṃ deyaṃ māghe pātraṃ tilair bhṛtam /
phālgune māsi samprāpte pātraṃ modakasaṃbhṛtam
paścāttṛtīyādeyaṃ yattatpūrvasyāṃ vivarjayet /
vidhānamāsāṃ sarvāsāṃ sāmānyaṃ manasaḥ priye
pratimāṃ madhuvṛkṣasya tāmeva pratipūjayet /
tasmai sarvaṃ tu viprāya ācāryāya pradīyate
tataḥ saṃvatsarasyānte udyāpanavidhiṃ śṛṇu /
madhuvṛkṣaṃ tato gatvā bahusambhārasaṃvṛtaḥ
nikhanetpratimāṃ madhye mādhūkīṃ madhukasya ca /
tatrasthaṃ pūjayet sarvam umādehārddhadhāriṇam
pūjopahārairvipulaiḥ kuṅkumena punaḥpunaḥ /
ślakṣṇābhiḥ puṣpamālābhiḥ kausumbhaiḥ kesareṇa ca
kausumbhe vāsasī śubhre atasīpuṣpasannibhe /
paridhāpya tāṃ pratimāṃ dampatī ravisaṃkhyayā
upānadyugalaiśchatraiḥ kaṇṭhasūtraiḥ sakaṇṭhikaiḥ /
kaṭakairaṅgulīyaiśca śayanīyaiḥ śubhāstṛtaiḥ
kuṅkumena viliptāṅgau bahupuṣpaiśca pūjitau /
bhojayed vividhai ratnair madhūkāvāsake sthitau
bhuktotthitau tu viśrāmya śayyāsu ca kṣamāpayet /
gurumūlaṃ yataḥ sarvaṃ gururjñeyo maheśvaraḥ
prīte gurau tataḥ sarvaṃ jagatprītaṃ surāsuram /
yadyadiṣṭatamaṃ loke yatkiṃciddayitaṃ gṛhe
tatsarvaṃ gurave deyamātmanaḥ śreya icchatā /
idaṃ tu dhanibhir deyamanyair deyaṃ yathocyate
dāmpatyamekaṃ vidhivatpratipūjya śubhavrataiḥ /
dvitīyaṃ gurudāmpatyaṃ vittaśāṭhyaṃ vivarjayet
tataḥ kṣamāpayeddevīṃ devaṃ ca brāhmaṇaṃ gurum /
yathā tvaṃ devi lalite na viyuktāsi śambhunā
tathā me patiputrāṇām aviyogaḥ pradīyatām /
anena vidhinā kṛtvā tṛtīyāṃ madhusaṃjñikām
indrāṇī cendrapatnītvamavāpa sutamuttamam /
saubhāgyaṃ sarvalokeṣu sarvarddhisukhamuttamam
anena vidhinā yā tu kumārī vratamācaret /
śobhanaṃ patimāpnoti yathendrāṇyā śatakratuḥ
durbhagā subhagatvaṃ ca subhagā putriṇī bhavet /
putriṇyakṣayamāpnoti na śokaṃ paśyati kvacit
anekajanmajanitaṃ daurbhāgyaṃ naśyati dhruvam /
mṛtā tu tridivaṃ prāpya umayā saha modate
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhuktvā bhogān yathepsitān /
punastu sambhave loke pārthivaṃ patim āpnuyāt
subhagā rūpasampannā pārthivaṃ janayet sutam
etatte kathitaṃ sarvaṃ vratānāmuttamaṃ vratam /
anyatpṛcchasva subhage vāñchitaṃ yaddhṛdi sthitam
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0