Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 232
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe tīrthasaṃkhyāparigaṇanavarṇanaṃ nāmaikatriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 232
sūta uvāca:
iti vaḥ kathitaṃ viprā revāmāhātmyamuttamam /
yathopadiṣṭaṃ pārthāya mārkaṇḍeyena vai purā
tathā tīrthakadambāśca teṣu tīrthaviśeṣataḥ /
prādhānyena mayā khyātā yathāsaṅkhyaṃ yathākramam
etatpavitramatulaṃ hyetatpāpaharaṃ param /
narmadācaritaṃ puṇyaṃ māhātmyaṃ munibhāṣitam
saptakalpānugo vipro narmadāyāṃ munīśvarāḥ /
mṛkaṇḍatanayo dhīmānparamārthaviduttamaḥ
saṃsevya sarvatīrthāni nadīḥ sarvāśca vai purā /
bahukalpasmarāṃ revāmālakṣya śivadehajām
me kaleti ca śarvoktāṃ śaraṇaṃ śarvajāṃ yayau /
ajarāmamarāṃ devīṃ daityadhvaṃsakarīṃ parām
mahāvibhavasaṃyuktāṃ bhavaghnīṃ bhavajāhnavīm /
tasyāmābadhya satprema jātaḥ so 'pyajarāmaraḥ
ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyaśca sattamāḥ /
vyavasthitāni revāyāstīrayugme pade pade
sāritaḥ paritaḥ santi satīrthāstu sahasraśaḥ /
na tulāṃ yānti revāyāstāśca manye munīśvarāḥ
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭamakhilaṃ dvijāḥ /
yanmaheśamukhācchrutvā vāyurāha ṛṣīnprati
tadvanmṛkaṇḍatanayo 'pyanubhūyākhilāṃ nadīm /
satīrthāṃ padaśaḥ prāha pāṇḍuputrāya pāvanīm
etacca kathitaṃ sarvaṃ saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ /
narmadācaritaṃ puṇyaṃ triṣu lokeṣu durlabham
kimanyaiḥ saritāṃ toyaiḥ sevitais tu sahasraśaḥ /
yadi saṃsevyate toyaṃ revāyāḥ pāpanāśanam
mekalājalasaṃsevī muktimāpnoti śāśvatīm
yathā yathā bhajenmartyo yadyadicchati tīrthagaḥ /
tattadāpnoti niyataṃ śraddhayāśraddhayāpi ca
idaṃ brahmā hariridamidaṃ sākṣātparo haraḥ /
idaṃ brahma nirākāraṃ kaivalyaṃ narmadājalam
tāvadgarjanti tīrthāni nadyo hṛdayaphalapradāḥ /
yāvanna smaryate revā sevāhevā kalau naraiḥ
dhruvaṃ loke hitārthāya śivena svaśarīrataḥ /
śaktiḥ kāpi saridrūpā reveyamavatāritā
tāvadgarjanti yajñāśca vanakṣetrādayo bhṛśam /
yāvanna narmadānāmakīrtanaṃ kriyate kalau
garimā gāṇyate tāvattapodānavratādiṣu /
narairvā prāpyate yāvadbhuvi bhargabhavā dhunī
ye vasantyuttare kūle rudrasyānucarā hi te /
vasanti yāmyatīre ye lokaṃ te yānti vaiṣṇavam
dhanyāste deśavaryāste yeṣu deśeṣu narmadā /
narakāntakarī śaśvatsaṃśritā śarvanirmitā
kṛtapuṇyāśca te lokāḥ śokāya na bhavanti te /
ye pibanti jalaṃ puṇyaṃ pārvatīpatisindhujam
idaṃ pavitramatulaṃ revāyāścaritaṃ dvijāḥ /
śṛṇoti yaḥ kīrtayate mucyate sarvapātakaḥ
yatphalaṃ sarvavedaiśca saṣaḍaṅgapadakramaiḥ /
śrutaiśca paṭhitaistasmātphalamaṣṭaguṇaṃ bhavet
satrayājī phalaṃ yacca labhate dvādaśābdikam /
śrutvā sakṛcca revāyāścaritaṃ tatphalaṃ labhet
sarvatīrthāvagāhācca yatphalaṃ sāgarādiṣu /
sakṛcchrutvā ca māhātmyaṃ revāyās tatphalaṃ labhet
etaddharmyamupākhyānaṃ sarvaśāstreṣvanuttamam /
deśe vā maṇḍale vāpi nagare grāmamadhyataḥ
gṛhe vā tiṣṭhate yasya likhitaṃ sārvavārṇikam /
sa brahmā sa śivaḥ sākṣātsa ca devo janārdanaḥ
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ mārge 'yaṃ devasevitaḥ /
gurūṇāṃ ca guruḥ śāstraṃ paramaṃ siddhikāraṇam
yaścedaṃ śṛṇuyānnityaṃ purāṇaṃ devabhāṣitam /
brāhmaṇo vedavānbhūyātkṣatriyo vijayī bhavet
dhanāḍhyo jāyate vaiśyaḥ śūdro vai dharmabhāg bhavet
saubhāgyasantatiṃ nārī śrutvaitatsamavāpnuyāt /
śriyaṃ saukhyaṃ svargavāsaṃ janma caivottame kule
rasabhedī kṛtaghnaśca svāmidhruṅ mitravañcakaḥ /
goghnaśca garadaścaiva kanyāvikrayakārakaḥ
brahmaghnaśca surāpī ca steyī ca gurutalpagaḥ /
narmadācaritaṃ śṛṇvaṃstāmabdaṃ yo 'bhiṣevate
sarvapāpavinirmukto jāyate nātra saṃśayaḥ /
pākabhedī vṛthāpākī devabrāhmaṇanindakaḥ
parīvādī guroḥ pitroḥ sādhūnāṃ nṛpatestathā /
te 'pi śrutvā ca pāpebhyo mucyante nātra saṃśayaḥ
ye punarbhāvitātmānaḥ śastraṃ śṛṇvanti nityaśaḥ /
pūjayanti ca tacchāstraṃ nārmadaṃ vastrabhūṣaṇaiḥ
puṣpaiḥ phalaiś candanādyair bhojanair vividhair api /
śāstre 'sminpūjite devāḥ pūjitā guravastathā
iha loke pare caiva nātra kāryā vicāraṇā /
tasmātsarvaprayatnena gandhavastrādibhūṣaṇaiḥ
pūjayetparayā bhaktyā vācakaṃ śāstrameva ca /
vedapāṭhaiśca yatpuṇyamagnihotraiśca pālitaiḥ
tatphalaṃ samavāpnoti narmadācarite śubhe /
kurukṣetre ca yatpuṇyaṃ prabhāse puṣkare tathā
rudrāvarte gayāyāṃ ca vārāṇasyāṃ viśeṣataḥ /
gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame
evamādiṣu tīrtheṣu yatpuṇyaṃ jāyate nṛṇām /
narmadācaritaṃ śrutvā tatpuṇyaṃ sakalaṃ labhet
ādimadhyāvasāneṣu narmadācaritaṃ śubham /
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā śṛṇudhvaṃ tatphalaṃ mahat
samāpya śivasaṃsthānaṃ devakanyāsamāvṛtaḥ /
rudrasyānucaro bhūtvā śivena saha modate
dharmākhyānamidaṃ puṇyaṃ sarvākhyāneṣvanuttamam /
gṛhe 'pi paṭhyate yasya caturvarṇasya sattamāḥ
dhanyaṃ tasya gṛhaṃ manye gṛhasthaṃ cāpi tatkulam /
pustakaṃ pūjayedyastu narmadācaritasya tu
narmadā pūjitā tena bhagavāṃśca maheśvaraḥ /
vācake pūjite tadvaddevāśca ṛṣayo 'rcitāḥ
lekhayitvā ca sakalaṃ revācaritamuttamam /
bhūṣaṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ yo dadāti dvijanmane
narmadāsarvatīrtheṣu snānadānena yatphalam /
tatphalaṃ samavāpnoti sa naro nātra saṃśayaḥ
etatpurāṇaṃ rudroktaṃ mahāpuṇyaphalapradam /
svargadaṃ putradaṃ dhanyaṃ yaśasyaṃ kīrttivardhanam
dharmyamāyuṣyamatulaṃ duḥkhaduḥsvapnanāśanam /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ cāpi sarvakāmārthasiddhidam
yatpradattamidaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vācyate dvijaiḥ /
śivaloke sthitis tasya purāṇākṣaravatsarī
iti nigaditametannarmadāyāścaritraṃ pavanagaditamagryaṃ śarvavaktrādavāpya /
tribhuvanajanavandyaṃ tvetadādau munīnāṃ kulapatipuratas tat sūtamukhyena sādhu
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0