Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 220
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe koṭitīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 220
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gaccheddharādhīśa loṭaṇeśvaram uttamam /
uttare narmadākūle sarvapātakanāśanam
tatkṣaṇādeva tatsarvaṃ saptajanmārjitaṃ tvagham /
naśyate devadevasya darśanādeva tannṛpa
bālyātprabhṛti yatpāpaṃ yauvane cāpi yatkṛtam /
tatsarvaṃ vilayaṃ yāti devadevasya darśanāt
yudhiṣṭhira uvāca:
āścaryabhūtaṃ lokeṣu narmadācaritaṃ mahat /
tvayā vai kathitaṃ vipra sakalaṃ pāpanāśanam
yadekaṃ paramaṃ tīrthaṃ sarvatīrthaphalapradam /
śrotumicchāmi tatsarvaṃ dayāṃ kṛtvā vadāśu me
ye kecid durlabhāḥ praśnāstriṣu lokeṣu sattama /
tvatprasādena te sarve śrutā me saha bāndhavaiḥ
etamekaṃ paraṃ praśnaṃ sarvapraśnavidāṃ vara /
śrutvāhaṃ tvatprasādena yatra yāmi sabāndhavaḥ
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
sādhusādhu mahāprājña yasya te matirīdṛśī /
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tasya te nāsti kiṃcana
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca bharatarṣabha /
kāle kāle ca yo vetti kartavyas tena dhīmatā
tasmāt te sampravakṣyāmi praśnasyāsyottaraṃ śubham /
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyante bhuvi mānavāḥ
narmadā saritāṃ śreṣṭhā sarvatīrthamayī śubhā /
viśeṣaḥ kathitastasyā revāsāgarasaṅgame
āgacchantīṃ nṛpaśreṣṭha dṛṣṭvā revāṃ mahodadhiḥ /
praṇamya ca punardevīṃ saṅgame revayā saha
saṃcintya manasā keyamiti māṃ vai saridvarā /
jñātvā saṃcintya manasā revāṃ liṅgodbhavāṃ parām
luṭhanvai sammukhastāta gato revāṃ mahodadhiḥ /
samudre narmadā yatra praviṣṭāsti mahānadī
tatra devādhidevasya samudre liṅgamutthitam /
liṅgodbhūtā mahābhāgā narmadā saritāṃ varā
layaṃ gatā tatra liṅge tena puṇyatamā hi sā /
narmadāyāṃ vasannityaṃ narmadāmbu pibansadā /
dīkṣitaḥ sarvayajñeṣu somapānaṃ dine dine
saṅgame tatra yaḥ snātvā loṭaṇeśvaram arcayet /
so 'śvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
vācikaṃ mānasaṃ pāpaṃ karmaṇā yatkṛtaṃ nṛpa /
loṭaṇeśvaram āsādya sarvaṃ vilayatāṃ vrajet
kārttikyāṃ tu viśeṣeṇa kathitaṃ śaṅkareṇa tu /
tacchṛṇuṣva nṛpaśreṣṭha sarvapāpāpanodanam
samprāptāṃ kārttikīṃ dṛṣṭvā gatvā tatra nṛpottama /
caturdaśyāmupoṣyaiva snātvā vai narmadājale
saṃtarpya pitṛdevāṃśca śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhi /
rātrau jāgaraṇaṃ kuryātsampūjya loṭaṇeśvaram
saphalaṃ jīvitaṃ tasya saphalaṃ tasya ceṣṭitam /
paṅgavaste na sandeho janma teṣāṃ nirarthakam
ekāgramanasā yaistu na dṛṣṭo loṭaṇeśvaraḥ /
piśācatvaṃ viyonitvaṃ na bhavettasya vai kule
saṅgame tatra yo gatvā snānaṃ kṛtvā yathāvidhi /
puṇyaiścaiva tathā kuryād gītair nṛtyaiḥ prabodhanam
tataḥ prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā natvā mahodadhim /
āmantrya snānavidhinā snānaṃ tatra tu kārayet
oṃ namo viṣṇurūpāya tīrthanāthāya te namaḥ /
sānnidhyaṃ kuru me deva samudra lavaṇāmbhasi /
ityāmantraṇamantraḥ
agniśca tejo mṛḍayā ca deho reto 'dhā viṣṇuramṛtasya nābhiḥ /
evaṃ bruvan pāṇḍava satyavākyaṃ tato 'vagāheta patiṃ nadīnām /
iti snānamantraḥ
ājanmaśatasāhasraṃ yatpāpaṃ kṛtavān naraḥ /
sakṛtsnānādvyapoheta pāpaughaṃ lavaṇāmbhasi
anyathā hi kuruśreṣṭha devayonirasau vibhuḥ /
kuśāgreṇāpi vibudhairna spraṣṭavyo mahārṇavaḥ
sarvaratnapradhānastvaṃ sarvaratnākarākara /
sarvāmarapradhāneśa gṛhāṇārghaṃ namo 'stu te /
iti arvamantra
pitṛdevamanuṣyāṃśca saṃtarpya tadanantaram /
uttīrya tīre tasyaiva pañcabhir dvijapuṃgavaiḥ
śrāddhaṃ samācaret paścāllokapālānurūpibhiḥ /
kṛtvāgre lokapālāṃstu pratiṣṭhāpya yathāvidhi
sampūjya ca yathānyāyaṃ tāneva brāhmaṇaiḥ saha /
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ paścāt tebhyaḥ sarvaṃ nivedayet
bālyātprabhṛti yatpāpaṃ kṛtaṃ vārdhakayauvane /
prakhyāpayitvā tebhyo'gre lokapālān nimantrayet
bālyātprabhṛti yatkiṃcitkṛtam ā janmato 'śubham /
viprebhyaḥ kathitaṃ sarvaṃ tatsāṃnidhyaṃ sthiteṣu me
ityuktvā sa luṭhetpaścāttebhyo 'greṇa ca sammukham /
anumānya ca tānpañca paścāt snānaṃ samācaret
śrāddhaṃ ca kāryaṃ vidhivatpitṛbhyo nṛpasattama /
evaṃ kṛte nṛpaśreṣṭha sarvapāpakṣayo bhavet
jijñāsārthaṃ tu yaḥ kaścidātmānaṃ jñātum icchati /
śubhāśubhaṃ ca yatkarma tasya niṣṭhāmimāṃ śṛṇu
snātvā tatra mahātīrthe luṭhamāno vrajennaraḥ /
pāpakarmānyato yāti dharmakarmā vrajen nadīm
pāpakarmā tato jñātvā pāpaṃ me pūrvasaṃcitam /
snātvā tīrthavare tasmindānaṃ dadyād yathāvidhi
loṭaṇeśvaram abhyarcya sarvapāpaiḥ pramucyate /
avakragamanaṃ gatvā mucyate sarvapātakaiḥ
tasmāt sarvaprayatnena jñātvaivaṃ nṛpasattama /
snātavyaṃ mānavaistatra yatra saṃnihito haraḥ
evaṃ snātvā vidhānena brāhmaṇān vedapāragān /
pūjayetpṛthivīpāla sarvapāpopaśāntaye
evaṃ guṇaviśiṣṭaṃ hi tattīrthaṃ nṛpasattama /
tasya tīrthasya māhātmyaṃ śṛṇuṣvaikamanā nṛpa
tatra tīrthe naraḥ snātvā saṃtarpya pitṛdevatāḥ /
śrāddhaṃ yaḥ kurute tatra pitḥṇāṃ bhaktibhāvitaḥ
dānaṃ dadāti viprebhyo gobhūtilahiraṇyakam /
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi koṭirvarṣaśatāni ca
vimānavaramārūḍhaḥ svargaloke mahīyate /
narmadāsarvatīrthebhyaḥ snāne dāne ca yatphalam
tatphalaṃ samavāpnoti revāsāgarasaṅgame /
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ maṇimauktikabhūṣaṇam
govṛṣaṃ ca mahīṃ dhānyaṃ tatra dattvākṣayaṃ phalam /
śubhasyāpyaśubhasyāpi tatra tīrthe na saṃśayaḥ
tatra tīrthe naraḥ kaścit prāṇatyāgaṃ yudhiṣṭhira /
karoti bhaktyā vidhivattasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
koṭivarṣaṃ tu varṣāṇāṃ krīḍitvā śivamandire /
vedavedāṅgavidvipro jāyate vimale kule
putrapautrasamṛddho 'sau dhanadhānyasamanvitaḥ /
sarvavyādhivinirmukto jīvecca śaradāṃśatam
api dvādaśayātrāsu somanāthe yadarcite /
kārttikyāṃ kṛttikāyoge tatpuṇyaṃ loṭaṇeśvare
gayā gaṅgā kurukṣetre naimiṣe puṣkare tathā /
tatpuṇyaṃ labhate pārtha loṭaṇeśvaradarśanāt
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā paṭhyamānam idaṃ śubham /
sarvapāpavinirmukto rudralokaṃ sa gacchati
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0