Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 178

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe bhūtīśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptasaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 178
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchettu rājendra gaṅgāvāhakamuttamam /
narmadāyāṃ mahāpuṇyaṃ bhṛgutīrthasamīpataḥ

tatra gaṅgā mahāpuṇyā cacāra vipulaṃ tapaḥ /
purā varṣaśataṃ sāgraṃ paramaṃ vratamāsthitā

dhyātvā devaṃ jagadyoniṃ nārāyaṇamakalmaṣam /
ātmānaṃ paramaṃ dhāma saritsā jagatīpate

tato janārdano deva āgatyedamuvāca ha

viṣṇuruvāca:
tapasā tava tuṣṭo 'haṃ matpādāmbujasambhave /
mattaḥ kimicchase devi brūhi kiṃ karavāṇi te

gaṅgovāca:
tvatpādakamalādbhraṣṭā gaṅgā sahacarā vibho /
yadṛcchayā trilokeśa vandyamānā divaukasaiḥ

nṛpo bhagīrathas tasmāt tapaḥ kṛtvā suduṣkaram /
samārādhya jagannāthaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

avatārayāmāsa hi māṃ pṛthivyāṃ dharaṇīdhara /
mayā vai yuvayor vākyādavatāraḥ kṛto bhuvi

vaiṣṇavīmiti māṃ matvā janaḥ sarvāpluto mayi /
ye vai brahmaṇo loke ye ca vai gurutalpagāḥ

tyāginaḥ pitṛmātṛbhyāṃ ye ca svarṇaharā narāḥ /
goghnā ye manujā loke tathā ye prāṇihiṃsakāḥ

agamyāgāmino ye ca hyabhakṣyasya ca bhakṣakāḥ /
ye cānṛtapravaktāro ye ca viśvāsaghātakāḥ

devabrāhmaṇavittānāṃ hartāro ye narādhamāḥ /
devabrahmagurustrīṇāṃ ye ca nindākarā narāḥ

brahmaśāpapradagdhā ye ye caivātmahano dvijāḥ /
bhraṣṭānaśanasaṃnyāsaniyatavratacāriṇaḥ

tathaivāpeyapeyāśca ye ca svagurunindakāḥ /
niṣedhakā ye dānānāṃ pātradānaparāṅmukhāḥ

ṛtughnā ye svapatnīnāṃ pitroḥ sehaparā na hi /
bāndhaveṣu ca dīneṣu karuṇā yasya nāsti vai

kṣetrasetuvibhedī ca pūrvamārgapralopakaḥ /
nāstikaḥ śāstrahīnastu vipraḥ sandhyāvivarjitaḥ

ahutāśī hyasaṃtuṣṭaḥ sarvāśī sarvavikrayī /
kadaryā nāstikāḥ krūrāḥ kṛtaghnā ye dvijāyaḥ

paiśunyā rasavikreyāḥ sarvakālavinākṛtāḥ /
svagotrāṃ paragotrāṃ vā ye bhuñjanti dvijādhamāḥ

te māṃ prāpya vimucyante pāpasaṅghaiḥ susaṃcitaiḥ /
tatpāpakṣārataptāyā na śarma mama vidyate

tathā kuru jagannātha yathāhaṃ śarma cāpnuyām /
evamuktastu deveśastuṣṭaḥ provāca jāhnavīm

viṣṇuruvāca:
ahamatra vasiṣyāmi gaṅgādharasahāyavān /
praviśasva sadā revāṃ tvamatraiva ca mūrtinā

mama pādatalaṃ prāpya vaha tripathagāmini /
yadā bahūdakakāle narmadājalasaṃbhṛtā

prāvṛṭkālaṃ samāsādya bhaviṣyati jalākulā /
plāvyobhayataṭaṃ devī prāpya māmuttarasthitam

plāvayiṣyati toyena yadā śaṅkhaṃ kare sthitam /
tadā parvaśatodyuktaṃ vaiṣṇavaṃ parvasaṃjñitam

na tena sadṛśaṃ kiṃcidvyatīpātādisaṃkramam /
ayane dve ca na tathā puṇyātpuṇyataraṃ yathā

tasminparvaṇi deveśi śaṅkhaṃ saṃspṛśya mānavaḥ /
snānamācarate toye miśre gāṅgeyanārmade

puṇyaṃ tvaśeṣapuṇyānāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam /
viṣṇunā vidhṛto yena tasmācchāntiḥ pracakrame

tatrāntaṃ pāpasaṅghasya dhruvamāpnoti mānavaḥ /
śaṅkhoddhāre naraḥ snātvā tarpayet pitṛdevatāḥ

tṛptāste dvādaśābdāni siddhiṃ ca sārvakāmikīm /
gaṅgāvahe tu yaḥ śrāddhaṃ śaṅkhoddhāre pradāsyati

tena piṇḍapradānena nṛtyanti pitarastathā /
śaṅkhoddhāre naraḥ snātvā pūjayed balakeśavau

rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā śuddho bhavati jāhnavi /
yattvaṃ lokakṛtaṃ karma manyase bhuvi duḥsaham

tasminparvaṇi tatsarvaṃ tatra snātvā vyapohaya /
evamuktvā naraśreṣṭha viṣṇuścāntaradhīyata

tadāprabhṛti tattīrthaṃ gaṅgāvāhakamuttamam /
brahmādyairṛṣibhistāta pāramparyakramāgataiḥ

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā bhaktibhāvena bhārata /
gaṅgātīrthe tu sa snātaḥ samasteṣu na saṃśayaḥ

tatra tīrthe mṛtānāṃ tu narāṇāṃ bhāvitātmanām /
anivartikā gatisteṣāṃ viṣṇulokātkadācana