Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 17
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye brahmakṛtaśivastutivarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 17
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
evaṃ saṃstūyamānastu brahmādyair munipuṃgavaiḥ /
brahmalokagataistatra saṃjahāra jagatprabhuḥ
sa tadbhīmaṃ mahāraudraṃ dakṣiṇaṃ vaktramavyayam /
mahādaṃṣṭrotkaṭārāvaṃ pātālatalasaṃnibham
vidyujjvalanapiṅgākṣaṃ bhairavaṃ lomaharṣaṇam /
mahājihvaṃ mahādaṃṣṭraṃ mahāsarpaśirodharam
mahāsuraśiromālaṃ mahāpralayakāraṇam /
grasatsamudranihitavātavārimayaṃ haviḥ
vaḍavāmukhasaṅkāśaṃ mahādevasya tanmukham /
jihvāgreṇa jagatsarvaṃ lelihānamapaśyata
yojanānāṃ sahasrāṇi sahasrāṇāṃ śatāni ca /
diśo daśa mahāghorā māṃsamedovasotkaṭāḥ
tasya daṃṣṭrā vyavardhata śataśo 'tha sahasraśaḥ /
sāsurānsuragandharvān sayakṣoragarākṣasān
tasya daṃṣṭrāgrasaṃlagnānsa dadarśa pitāmahaḥ /
dantayantrāntasaṃviṣṭaṃ vicūrṇitaśirodharam
jagat paśyāmi rājendra viśantaṃ vyādite mukhe /
nānātaraṅgabhaṅgāṅgā mahāphenaughasaṃkulāḥ /
yathā nadyo layaṃ yānti samudraṃ prāpya sasvanāḥ
tathā tataṃ viśvamidaṃ samastamanekajīvārṇavadurvigāhyam /
viveśa rudrasya mukhaṃ viśālaṃ jvalattadugraṃ ghananādaghoram
jvālāstatastasya mukhātsughorāḥ savisphuliṅgā bahulāḥ sadhūmāḥ /
anekarūpā jvalanaprakāśāḥ pradīpayantīva diśo 'khilāśca
tato ravijvālasahasramāli babhūva vaktraṃ calajihvadaṃṣṭram /
maheśvarasyādbhutarūpiṇas tadā sa dvādaśātmā prababhūva ekaḥ
tataste dvādaśādityā rudravaktrādvinirgatāḥ /
āśritya dakṣiṇāmāśāṃ nirdahanto vasuṃdharām
bhaumaṃ yajjīvanaṃ kiṃcinnānāvṛkṣatṛṇālayam /
śuṣkaṃ pūrvamanāvṛṣṭyā sakalākulabhūtalam
taddīpyamānaṃ sahasā sūryais tai rudrasambhavaiḥ /
dhūmākulamabhūtsarvaṃ praṇaṣṭagrahatārakam
jajvāla sahasā dīptaṃ bhūmaṇḍalamaśeṣataḥ /
jvālāmālākulaṃ sarvamabhūdetaccarācaram
saptadvīpasamudreṣu saritsu ca sarassu ca agniratti jagatsarvamājyāhutimivādhvare
viśālatejasā dīptā mahājvālāsamākulāḥ /
dadahur vai jagatsarvamādityā rudrasambhavāḥ
ādityānāṃ raśmayaśca saṃspṛṣṭā vai parasparam /
evaṃ dadāha bhagavāṃstrailokyaṃ sacarācaram
saptadvīpapramāṇastu so 'gnirbhūtvā maheśvaraḥ /
saptadvīpasamudrāntāṃ nirdadāha vasuṃdharām
sumerumandarāntāṃ ca nirdahur vasudhāṃ tadā /
bhittvā tu saptapātālaṃ nāgalokaṃ tato 'dahat
bhūmyadhaḥ saptapātālānnirdahaṃstārakaiḥ saha /
cacārāgniḥ samantāttu nirdahanvai yudhiṣṭhira
dhamyamāna ivāṅgārair loharātrir iva jvalan /
tathā tatprājvalatsarvaṃ saṃvartāgnipradīpitam
nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmir nirnirjharasaraḥ sarit /
viśīrṇaśailaśṛṅgaughā kūrmapṛṣṭhopamābhavat
jvālāmālākulaṃ kṛtvā jagatsarvaṃ cidāmakam /
mahārūpadharo rudro vyatiṣṭhata maheśvaraḥ
samātṛgaṇabhūyiṣṭhā sayakṣoragarākṣasā /
tato devī mahādevaṃ viveśa harilocanā
nirvāṇaṃ paramāpannā śānteva śikhinaḥ śikhā /
jagatsarvaṃ hi nirdagdhaṃ tribhirlokaiḥ sahānagha
rudraprasādānmuktvā māṃ narmadāṃ cāpyayonijām /
yugānāmayutaṃ devo mayā cādya bubhakṣaṇāt
purā hyārādhitaḥ śūlī tenāhamajarāmaraḥ /
aghamarṣaṇaghoraṃ ca vāmadevaṃ ca tryambakam
ṛṣabhaṃ trisuparṇaṃ ca durgāṃ sāvitrameva ca /
bṛhadāraṇyakaṃ caiva bṛhatsāma tathottaram
raudrīṃ paramagāyatrīṃ śivopaniṣadaṃ tathā /
yathā pratirathaṃ sūktaṃ japtvā mṛtyuṃjayaṃ tathā
saritsāgaraparyantā vasudhā bhasmasātkṛtā /
varjayitvā mahābhāgāṃ narmadāmamṛtopamām
mahendro malayaḥ sahyo hemakūṭo 'tha mālyavān /
vindhyaśca pāriyātraśca saptaite kulaparvatāḥ
dvādaśādityanirdagdhāḥ śailāḥ śīrṇaśilāḥ pṛthak /
bhasmībhūtāstu dṛśyante na naṣṭā narmadā tadā
himavānhemakūṭaśca niṣadho gandhamādanaḥ /
mālyavāṃśca giriśreṣṭho nīlaḥ śveto 'tha śṛṅgavān
ete parvatarā jāno devagandharvasevitāḥ /
yugāntāgnivinirdagdhāḥ sarve śīrṇamahāśilāḥ
evaṃ mayā purā dṛṣṭo yugānte sarvasaṃkṣayaḥ /
varjayitvā mahāpuṇyāṃ narmadāṃ nṛpasattama
Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0