Language

ENहिગુ
Scripture Library

Revākhāṇḍa (revised text) · Chapter 122

122.1

|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe somatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikaviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
RKV adhyāya 122
śrīmārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchenmahīpāla kohanasveti viśrutam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ tīrthaṃ mṛtyuvināśanam

122.2

purā tatra dvijaḥ kaścidvedavedāṅgapāragaḥ /
patnīputrasuhṛdvargaiḥ svakarmanirato 'vasat

122.3

yudhiṣṭhira uvāca:
brāhmaṇasya tu yatkarma utpattiḥ kṣatriyasya tu /
vaiśyasyāpi ca śūdrasya tatsarvaṃ kathayasva me

122.4

dharmasyārhasya kāmasya mokṣasya ca paraṃ vidhim /
nikhilaṃ jñātum icchāmi nānyo vettā matirmama

122.5

mārkaṇḍeya uvāca:
utpattikāraṇaṃ brahmā devadevaḥ prakīrtitaḥ /
prathamaṃ sarvabhūtānāṃ carācarajagadguruḥ

122.6

dvijātayo mukhājjātāḥ kṣatriyā bāhuyantrataḥ /
ūrupradeśād vaiśyāstu śūdrāḥ pādeṣvathābhavan

122.7

tatastvanye pṛthagvarṇāḥ pṛthagdharmān samācaran /
paryāyeṇa samutpannā hyanulomavilomataḥ

122.8

teṣāṃ dharmaṃ pravakṣyāmi śrutismṛtyarthacoditam /
yena samyakkṛtenaiva sarve yānti parāṃ gatim

122.9

gatirdhyānaṃ vinā bhaktair brāhmaṇaiḥ prāpyate nṛpa /
adhyāpayanyato vedānvedaṃ vāpi yathāvidhi

122.10

kulajāṃ rūpasampannāṃ sarvalakṣaṇalakṣitām /
udvāhayettataḥ patnīṃ guruṇānumate tadā

122.11

tataḥ smārtaṃ vivāhāgniṃ śrautaṃ vā pūjayet kramāt /
pratigrahadhano bhūtvā dambhalobhavivarjitaḥ

122.12

pañcayajñavidhānāni kārayedvai yathāvidhi /
vanaṃ gacchet tataḥ paścāddvitīyāśramasevanāt

122.13

putreṣu bhāryāṃ nikṣipya sarvasaṅgavivarjitaḥ /
iṣṭāṃllokānavāpnoti na ceha jāyate punaḥ

122.14

kṣatriyastu sthito rājye pālayitvā vasuṃdharām /
śaśvaddharmamanāścaiva prāpnoti paramāṃ gatim

122.15

vaiśyadharmo na sandehaḥ kṛṣigorakṣaṇe rataḥ /
satyaśaucasamopeto gacchate svargamuttamam

122.16

na śūdrasya pṛthagdharmo vihitaḥ parameṣṭhinā /
na mantro na ca saṃskāro na vidyāparisevanam

122.17

na śabdavidyāsamayo devatābhyarcanāni ca /
yathā jātena satataṃ vartitavyamaharniśam

122.18

sa dharmaḥ sarvavarṇānāṃ purā sṛṣṭaḥ svayambhuvā /
mantrasaṃskārasampannāstrayo varṇā dvijātayaḥ

122.19

teṣāṃ matamanādṛtya yadi varteta kāmataḥ /
sa mṛto jāyate śvā vai gatirūrdhvā na vidyate

122.20

na teṣāṃ preṣaṇaṃ nityaṃ teṣāṃ matamanusmaran /
yaśobhāgī svadharmasthaḥ svargabhāgī sa jāyate

122.21

evaṃ guṇagaṇākīrṇo 'vasadvipraḥ sa bhārata /
hanasveti hanasveti śṛṇoti vākyamīdṛśam

122.22

tato nirīkṣate cordhvam adhaścaiva diśo daśa /
vepamānaḥ sa bhītaśca praskhalaṃśca pade pade

122.23

śṛṅkhalāyudhahastaiśca pāśaiścaiva sudāruṇaiḥ /
veṣṭitaṃ mahiṣārūḍhaṃ naraṃ paśyati manmukham

122.24

kṛṣṇāṃjanacayaprakhyaṃ kṛṣṇāmbaravibhūṣitam /
raktākṣamāyatabhujaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam

122.25

dṛṣṭvā taṃ tu samāyāntaṃ nirīkṣyātmānamātmanā /
japañjāpyaṃ ca paramaṃ śatarudrīyasaṃstavam

122.26

tataḥ provāca bhagavānyamaḥ saṃyamano mahān /
śṛṇu vākyamato brahmanyamo 'haṃ sarvajantuṣu

122.27

saṃharasva mahābhāga rudrajāpyaṃ sudurbhidam /
yenāhaṃ kālapāśaistvāṃ saṃyamāmi gatavyathaḥ

122.28

tacchrutvā niṣṭhuraṃ vākyaṃ yamasya mukhanirgatam /
mahābhayasamopeto brāhmaṇaḥ prapalāyitaḥ

122.29

tasya mārge gatāḥ sarve yamena saha kiṃkarāḥ /
tiṣṭha tiṣṭheti taṃ vipramūcuste so 'pyadhāvata

122.30

tvaramāṇaḥ pariśrānto hā hato 'haṃ durātmabhiḥ /
rakṣa rakṣa mahādeva śaraṇāgatavatsala

122.31

evamuktvāpatadbhūmau liṅgamāliṅgya bhārata /
gatasattvaḥ sa viprendraḥ samāśritya sureśvaram

122.32

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau devadevo maheśvaraḥ /
ko haniṣyati mābhaistvaṃ huṅkāramakarottadā

122.33

tena te kiṃkarāḥ sarve yamena saha bhārata /
huṅkāreṇa gatāḥ sarve meghā vātahatā yathā

122.34

tadāprabhṛti tattīrthaṃ kohanasveti viśrutam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvatīrtheṣvanuttamam

122.35

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayet parameśvaram /
agniṣṭomasya yajñasya phalamāpnotyanuttamam

122.36

tatra tīrthe tu rājendra prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ /
na paśyati yamaṃ devamityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

122.37

agnipraveśaṃ yaḥ kuryājjale vā nṛpasattama /
agniloke vaset tāvad yāvat kalpaśatatrayam

122.38

evaṃ varuṇaloke 'pi vasitvā kālamīpsitam /
iha lokamanuprāpto mahādhanapatirbhavet

Original text: Revākhāṇḍa of the Vāyupurāṇa (RKV) · Edition: Śrīkṛṣṇadās, Kṣemrāj (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. Veṅkateśvara Steam Press, Bombay: 1910 and its reprint: Siṃha, Nāgaśaraṇa (ed.): Śrīskandamahāpurāṇam. pañcama bhāga: śrī āvantyakhaṇḍam. Nag Publishers, Delhi: 1986. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc