Rāvaṇavadha · Chapter 16
tataḥ prarudito rājā rakṣasāṃ hata-bāndhavaḥ
"kiṃ kariṣyāmi rājyena, sītayā kiṃ kariṣyate
atikāye hate vīre protsahiṣye na jīvitum.
hrepayiṣyati kaḥ śatrūn, kena jāyiṣyate yamaḥ.
atikāyād vinā pāśyaṃ ko vā chetsyati vāruṇam,
rāvaṇaṃ maṃsyate ko vā, svayambhūḥ kasya tokṣyati.
ślāghiṣye kena, ko bandhūn neṣyatyunnatimunnataḥ,
kaḥ preṣyati pit n kāle, kṛtvā kitthaṣyate na kaḥ.
udyaṃsyati harir vajraṃ, vicariṣyati nir-bhayaḥ,
bhokṣyate yajña-bhāgāṃś ca śūra-mānaṃ ca vakṣyati.
ravis tapsyati niḥ-śaṅkaṃ, vāsyatyaniyataṃ marut,
nirvartsyatyṛtu-saṃghātaḥ, svecchayendurudeṣyati.
tīvraṃ syandiṣyate meghairugraṃ vartiṣyate yamaḥ,
atikāyasya maraṇe kiṃ kariṣyanti nā'nyathā.
anmīliṣyati cakṣur me vṛthā, yad vinayā''gatam
ājñā-lābhonmukhaṃ namraṃ na drakṣyati narāntakam.
dhiṅ māṃ, triśirasā nā 'haṃ sandarśiṣye 'dya yat punaḥ,
ghāniṣyante dviṣaḥ kena tasmin pañcatvamāgate.
śatrubhir nihate matte drakṣye 'haṃ saṃyuge sukham,
yuddhonmattād vinā śatrūn samāskantsyati ko raṇe.
āhvāsyate vi-śaṅko māṃ yotsyamānaḥ śata-kratuḥ,
prakalpsyati ca tasyā 'rtho nikumbe dur haṇe hate
kalpiṣyate hareḥ prītir, laṅkā copahaniṣyate,
devāntaka ! tvayā tyakto ripor yāsyāmi vaśyatām.
mariṣyāmi, vijeṣye vā, hatāś cet tanayā mama,
haniṣyāmi ripūṃs tūrṇaṃ, na jīviṣyāmi duḥkhitaḥ
smeṣyante munayo, devāḥ kathayiṣyanti cā'niśam
"daśa-grīvasya dur-nīter vinaṣṭaṃ rakṣasāṃ kulam."
kena sambhāvitaṃ tātakumbhakarṇasya rāghavaḥ
raṇe kartsyati gātrāṇi marmāṇi ca vitartsyati.
patiṣyati kṣitau bhānuḥ, pṛthivī tolayiṣyate.
nabhasvān bhaṅkṣyate vyoma muṣṭibhis tāḍayiṣyate.
indroḥ syandiṣyate vahniḥ, samuccokṣyati sāgaraḥ,
jalaṃ dhakṣyati, tigmāṃśoḥ syantyanti tamasāṃ cayāḥ.
kumbhakarṇo raṇe puṃsā kruddhaḥ paribhaviṣyate
saṃbhāvitāni naitāni kadācit kenacij jane.
kumbhakarṇe hate laṅkā- mārokṣyanti plavaṅgamāḥ,
daṅkṣyanti rākṣasān, dṛptā bhaṅkṣyanti ca mamā ''śramān.
cartsyanti bāla-vṛddhāṃś ca, nartsyanti ca mudā yutāḥ
tena rākṣasa-mukhyena vinā tān ko nirotsyati.
amarṣo me paraḥ, sītāṃ rāghavaḥ kāmayiṣyate,
cyuta-rājyāt sukhaṃ tasmāt kiṃ kilā 'sāvavāpsyati.
mārayiṣyāmi vaidehīṃ, khādayiśyāmi rākṣasaiḥ,
bhūmau vā nikhaniṣyāmi vidhvaṃsasyā 'sya kāraṇam
nā 'nurotsye jagal-lakṣmīṃ, ghaṭiṣye jīvituṃ na vā
na raṃsye viṣayaiḥ śūnye bhavane bāndhavairaham.
modiṣye kasya saukhye 'haṃ, ko me modiṣyate sukhe,
ādeyāḥ kiṃkṛte bhogāḥ kumbhakaṛṇa ! tvayā vinā.
yāḥ suhṛtsu vipanneṣu māmupaiṣyanti saṃpadaḥ,
tāḥ kiṃ manyu-kṣatā''bhogā na vipatsu vipattayaḥ.
"vinaṅkṣyati purī kṣipraṃ, tūrṇameṣyanti vānarāḥ,
a-sandhitsos tave"tyetad vibhīṣaṇa-subhāṣitam.
"arthena saṃbhṛtā rājñā na bhāṣiṣyāmahe vayam,
saṃyotsyāmaha," ityetat prahastena ca bhāṣitam.
mānuṣo nāma patkāṣī rājānaṃ puruṣā'śinām
yodhayiṣyati saṃgrāme divyā'stra-ratha-durjayam.
sannatsyāmyathavā yoddhuṃ, na koṣye sattva-hīna-vat,
adya taprsyanti māṃsā'dā, bhūḥ pāsyatyari-śoṇitam.
ākarkṣyāmi yaśaḥ, śatrūnapaneṣyāmi karmaṇā,
anubhāviṣyate śoko maithilyā 'dya pati-kṣayāt.
mantūyiṣyati yakṣendro, valgūyiṣyati no yamaḥ,
glāsyantya-pati-putrāś ca vane vānara-yoṣitaḥ.
sukhaṃ svapsyanti rakṣāṃsi, bhramiṣyanti ca nirbhayam,
na vikrokṣyanti rākṣasyo, narāṃś cā 'tsyanti harṣitāḥ.
prāṅ muhūrtāt prabhāte'haṃ bhaviṣyāmi dhruvaṃ sukhī
āgāmini, tataḥ kāle yo dvitīyaḥ kṣaṇo'paraḥ
tatra jetuṃ gamiṣyāmi tridaśendraṃ sahā'maram,
tataḥ pareṇa bhūyo 'pi laṅkāmeṣyāmyamatsaraḥ"
tameva-vādinaṃ mūḍhamindrjit samupāgataḥ
"yuyutsiṣye 'hamityevaṃ vadan ripu-bhayaṃkaraḥ.
nā 'bhijñā te mahārāja !, jeṣyāvaḥ śakra-pālitam
dṛpta-deva-guṇā''kīrṇa- māvāṃ saha surā''layam,
nā 'bhijñā te, sa-yakṣendraṃ bhaṅkṣyāvo yad yamaṃ balāt,
ratnāni cā ''hariṣyāvaḥ, prāpsyāvaś ca purīmimām.
eṣa pekṣyāmyarīn bhūyo, na śociṣyasi rāvaṇa !
jagad drakṣyasi nī-rāmamavagāhiṣyase diśaḥ.
saha-bhṛtyaḥ surā''vāse bhayaṃ bhūyo vidhāsyasi
praṇaṃsyatyadya devendras tvāṃ, vakṣyati sa sannatim.
bheṣyate munibhis tvattas tvamadhiṣṭhāsyasi dviṣaḥ,
jñāsye 'hamadya saṃgrāme samastaiḥ śūra-mānibhiḥ.
jñāyiṣyante mayā cā 'dya vīraṃ-manyā dviṣad-gaṇāḥ,
gūhiṣyāmi kṣitiṃ kṛttai- radya gātrair vanākasām.
ārokṣyāmi yugānta-vārida-ghaṭā- saṃghaṭṭa-dhīra-dhvaniṃ niryāsyan rathamacchrita-dhvaja-dhanuḥ- khaḍga-prabhā-bhāsuram.
śroṣyasyadya vikīrṇa-vṛkṇa-vimukha- vyāpanna-śatrau raṇe tṛptāṃś choṇita-śoṇa-bhīṣaṇamukhān kravyā'śinaḥ krośataḥ."
Original text: Rāvaṇavadha (= Bhaṭṭikāvya) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0