Ratnamālāvadāna · Part 341360

kiṃ teṣāṃ mānuṣe janma nisphalaṃ sarvasādhanaṃ /
ye dhyātvāpi jinaṃ smṛtvā bhajaṃti na kadā cana // Rm_35.56{56} //
teṣāṃ ca kiṃ bhave janma kevalaṃ pāpasādhanaṃ /
ye na śṛṇvaṃti saddharmaṃ saṃbuddhabhāṣitaṃ kva cit // Rm_35.57{57} //
teṣāṃ ca nisphalaṃ janma mānuṣye duḥkhasādhanaṃ /
ye na kurvanti satkāraṃ sāṃghikeṣu kadā cana // Rm_35.58{58} //
evaṃ ye paśuvad gehe bhogyaṃ bhuktvā vasaṃti vai /
teṣāṃ kiṃ janma saṃsāre pāpaduḥkhārtham eva hi // Rm_35.59{59} //
evaṃ te prāṇinaḥ sarve bhramaṃti bhavasāgare /
yato yair dṛśyate kvāpi triratnaṃ na kadā cana // Rm_35.60{60} //
tathāsmākam api cātra saṃsāre janma nisphalaṃ /
saṃpado 'pi nirarthā hi triratnabhajanaṃ vinā // Rm_35.61{61} //
dharmārthajanmasaṃsāre yadi dharmo na labhyate /
kim evaṃ jīvitenāpi kevalāśubhasādhinā // Rm_35.62{62} //
tad varaṃ mṛtyur adyevaṃ vinā dhārmārthasādhanaṃ /
kiṃ tena jīvitenāpi yan mithyāduḥkhasādhanaṃ // Rm_35.63{63} //
na prāptaṃ bhagavatpūjā mahotsāhaṃ kadāpi yaiḥ /
dharmo 'pi na śrutaḥ kaścin na kārāḥ sāṃghike kṛtāḥ // Rm_35.64{64} //
bhītebhyo nābhayaṃ dattaṃ daridrāśā na pūritā /
duḥkhāya kevalaṃ mātur gatās te garbhaśalyatāṃ // Rm_35.65{65} //
dhanyās te sukhino loke subhadrāḥ śubhabhāvinaḥ /
satpuruṣā mahātmānaḥ śrīmaṃtaḥ sadguṇāśrayāḥ // Rm_35.66{66} //
ye buddhe śaraṇaṃ gatvā dhyātvā smṛtvā samāhitāḥ /
saddharmāmṛtam āpīya carantaḥ saugataṃ vrataṃ // Rm_35.67{67} //
sarve satvahitārthaṃ ca dānaṃ datvā yathepsitaṃ /
dayālavaḥ susaumyāṃśāḥ sarvasatvahitāśayāḥ // Rm_35.68{68} //
saṃbodhisādhanotsāhasarvasatvahitodyatāḥ /
niḥkleśā vimalātmānaḥ samādhiniścalāśayāḥ // Rm_35.69{69} //
prajñāvaṃto mahādhīrāḥ saṃbodhiratnalābhinaḥ /
pravrajyāvratinārhanto nirvikalpā niraṃjanāḥ // Rm_35.70{70} //
bhikṣāhārā nirātaṃkā niḥśaṃkā damiteṃdriyāḥ /
niḥśeṣanirjitāvidyāḥ prāptavidyā viśāradāḥ // Rm_35.71{71} //
svachaṃdacāriṇaḥ santaḥ sarvasatvātmabhāvinaḥ /
niḥspṛhā viratotsāhā nirdainyaḥ kṣubhitāśayāḥ // Rm_35.72{72} //
nirmadā nirahaṃkārā āryā nirabhimāninaḥ /
nirmāyā nirmamākhaḍgā niḥsaṃgā niḥparigrahāḥ // Rm_35.73{73} //
muṇḍitā khikkhirīpātradadhānāś cīvarāvṛtāḥ /
yatinaḥ sugatākārās triyānamokṣadeśakāḥ // Rm_35.74{74} //
svaparātmahitārthena saṃbodhimārgadeśakāḥ /
vaṃdyāḥ pūjyāḥ pramānyāś ca caturbrahmavihāriṇaḥ // Rm_35.75{75} //

te eva sugatiṃ yāṃti yāṃti cānte jinālaye /
saṃbodhiṃ ca samāsādya bhaveyuḥ sugatā api // Rm_35.76{76} //
iti satyaṃ munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamya me /
mano 'tra bhavasaṃcāre carituṃ nābhivāṃchati // Rm_35.77{77} //
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saṃbuddhaśāsane śubhe /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā caritum ichati sāṃprataṃ // Rm_35.78{78} //
kiṃ ca me janmakāle yad idaṃ yuḥ śobhitāruṣā /
saṃpado 'pi pravarddhante divyābhisuṃdarāsmi ca // Rm_35.79{79} //
tat sarvaṃ me purā bhadrakarmadharmavipākataḥ /
saṃpadyate 'dhunā nūnaṃ viddhi mā tv anyathā pita // Rm_35.80{80} //
etan nūnam iti matvā bhūyo 'pi me manas tathā /
saddharmasādhanaṃ kartum ichati saugataṃ vrataṃ // Rm_35.81{81} //
etad dhetor ahaṃ tāta prārthayāmy evam ādarāt /
tad anujñāṃ pradattaṃ me yadi vāṃchāsti vā śubhe // Rm_35.82{82} //
etatpuṇyavibhāgena yūyam api surālayaṃ /
gatvā divyasukhāny eva bhuktvā ciraṃ nivatsyatha // Rm_35.83{83} //
tataḥ kāle divaś cyutvā martyaloka ihāgatāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā cariṣyatha śubhe sadā // Rm_35.84{84} //
tac chubhapuṇyapākena śuddhāśayāḥ śubhāvinaḥ /
saṃbuddhaśāsane gatvā saddharmaṃ śroṣyathādarāt // Rm_35.85{85} //
tatas tat puṇyapākena saṃghānāṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
satkāraiḥ samupasthitvā bhajiṣyatha samādarāt // Rm_35.86{86} //
tatas tat puṇyapākena bodhicittam avāpsyatha /
tato lokahitārtheṣu bodhicaryāṃ cariṣyatha // Rm_35.87{87} //
tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramaṃ /
tato bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // Rm_35.88{88} //
evaṃ vijñāya saṃbuddhapadasaṃpratipattaye /
tad anujñāṃ pradattaṃ me saṃbuddhapadavāṃchire // Rm_35.89{89} //
anityaṃ khalu samṣāraṃ jīvitaṃ kṣaṇabhaṃguraṃ /
kṣaṇabhaṃgiśarīraṃ ca sarveṣāṃ bhavacāriṇāṃ // Rm_35.90{90} //
saṃpado 'pi sthirā naiva satkṣaṇaṃ ca sudurlabhaṃ /
mānuṣye sarvadā janma labhyate na sudurllabhaṃ // Rm_35.91{91} //
tatrāpi durlabhā dharme matir jātāpi na sthirāḥ /
dharmaṃ tu saugataiḥ śreṣṭhaṃ yat saṃbodhipadasādhanaṃ // Rm_35.92{92} //
tat saṃbodhipadaprāptyai dharmaṃ ichāmi saugataṃ /
tad anujñāṃ pradatvā me mano harṣayata drutaṃ // Rm_35.93{93} //
dharmaṃ vinātra kiṃ sāraṃ bhogyair arthair guṇair api /
kiṃ kāmasukhaṃ bhuktvā sthitvā ca paśuvad gṛhe // Rm_35.94{94} //
tad anujñāṃ na datyaśyen sthāsyāmi na gṛhe 'py ahaṃ /
sarvān parigrahāns tyaktvā gamiṣyāmi tapovanaṃ // Rm_35.95{95} //

tatra ko nirjane sthitvā caritvā duṣkaraṃ tapaḥ /
anāhāro mariṣye 'haṃ sarvatra maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_35.96{96} //
kasya mṛtyu bhave nāsti kutra mṛtyor bhayaṃ na hi /
sarvalokān grasen mṛtyur eko 'pi sa mahāvaliḥ // Rm_35.97{97} //
tad atra kiṃ viṣādena yad damopāyam atra na /
avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api // Rm_35.98{98} //
mṛtyukāle sahāyo 'pi ko 'pi nāsti sahānugaḥ /
dharma eva tadaiko hi sahāyaḥ syāt sahānugaḥ // Rm_35.99{99} //
evaṃ matvātra saṃsāre sthātuṃ nechanti sajjanāḥ /
sarvān parigrahāns tyaktvā pravrajanti śubhārthinaḥ // Rm_35.100{100} //
tathāham api tan mṛtyubhayaṃ dṛṣṭvābhiśaṃkitaḥ /
saṃbuddhaśaraṇaṃ gatvā carituṃ vratam utsahe // Rm_35.101{1} //
iti dharme nidheddhaṃ mā kiṃ cid vā vaktum arhatha /
suprasannādhiyānujñāṃ pradātum eva me 'rhati // Rm_35.102{2} //
iti tenātmajenaivaṃ saṃprārthitaṃ niśamya tau /
pitarau vismayākrāṃtacittau taṣṭhatur mūrchitau // Rm_35.103{3} //
tatas tau dhairyam ālambya tam eva svātmajaṃ cirāt /
dṛṣṭvā viyogaduḥkhārttau taṣṭhatur likhitāv iva // Rm_35.104{4} //
tataḥ sa janakaḥ śākyas taduktaparibodhitaḥ /
galadaśrumukho dṛṣṭvā taṃ putram evam abravīt // Rm_35.105{5} //
hā putra kiṃ atrāhaṃ vadeya sāṃprataṃ khalu /
yat tvam eva sudhīr vijñaḥ paṇḍito 'si vicakṣaṇaḥ // Rm_35.106{6} //
yat tvaṃ śāsane bauddhe pravrajituṃ samichasi /
tac chāstuḥ śaraṇaṃ kṛtvā vrataṃ cara samāhitaḥ // Rm_35.107{7} //
iti pitroditaṃ śrutvā sa sobhitaḥ pramoditaḥ /
pitroḥ pādān praṇatvaiva sahasā niryayau gṛhāt // Rm_35.108{8} //
tataḥ sa sahasā gatvā nyagrodhatarumaṇḍite /
vihāre sugatārame praviśya samupācarat // Rm_35.109{9} //
yatra sa purato gatvā kṛtāṃjalipuṭo mudā /
praṇatvā taṃ jagannāthaṃ prārthayad evam ādarāt // Rm_35.110{10} //
bhagavan nātha sarvajña prāpyānujñāṃ samāvraje /
tad bhavān sāṃprataṃ mahyaṃ pravrajyāṃ dātum arhati // Rm_35.111{11} //
bhavatāṃ śaraṇe sthitvā pravrajya saugataṃvrataṃ /
dhṛtvā sadā samādāya cariṣye bodhicārikāṃ // Rm_35.112{12} //
iti saṃprārthitaṃ tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
savyena pāṇinā tasya śiraḥ spṛṣṭvaivam ādiśat // Rm_35.113{13} //
ehi ca vatsa samādhāya vrataṃ carasva saugataṃ /
ity uktvā sa munīndraḥ svasāṃghike taṃ samagrahīt // Rm_35.114{14} //
ehīty ukte munīṃdreṇa śobhito 'bhūt sa muṇḍitaḥ /
khikkhirīpātravibhrāṇaḥ kākhāyacīvarī yatiḥ // Rm_35.115{15} //

tataḥ sa sumatir bhikṣuḥ saṃsāragatinispṛhaḥ /
bhitvāvidyāgaṇān sarvān prāptavidyā viśāradaḥ // Rm_35.116{16} //
sarvakleśagaṇāṃ jitvā sākṣād arhatvam āptavān // Rm_35.117{17!} //
tataḥ so 'rhan mahābhijñaḥ pariśuddhatrimaṇḍalaḥ /
nikleśaḥ suviśuddhātmā śuddhendriyo jināṃśabhṛt // Rm_35.118{18} //
nirvikalpaḥ samākāro brahmacārī niraṃjanaḥ /
saṃsāralābhasatkāraniḥspṛhaḥ khasamāśayaḥ // Rm_35.119{19} //
sa devāsuralokānāṃ sarveṣāṃ bhavacāriṇāṃ /
mānyaḥ pūjyo 'bhivaṃdyaś ca babhūva sa jinātmajaḥ // Rm_35.120{20} //
tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasāḥ /
bhavantaṃ praṇatvaivaṃ paprachus tat purākṛtaṃ // Rm_35.121{21} //
bhagavan kiṃ purānena sukṛtaṃ prakṛtaṃ kuha /
yenāyaṃ sukule jāto divyakalpātisuṃdaraḥ // Rm_35.122{22} //
janmani vāsya jātāni mahādbhutakarāṇy api /
yair etan nagaraṃ sarvaṃ caṃdrābhair iva śobhitaṃ // Rm_35.123{23} //
bhavatāṃ śāsane cāpi triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā yatir arhan bhavaty api // Rm_35.124{24} //
etat sarvaṃ samākhyāya bhavāṃc chāstā jagadguruḥ /
sarvān asmān sabhāṃś cāpi prabodhayitum arhati // Rm_35.125{25} //
iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ /
sarvān yatīn sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // Rm_35.126{26} //
śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad anena purākṛtaṃ /
tat sarvaṃ samāśakhye yuṣmākaṃ paribodhane // Rm_35.127{27} //
tadyathābhūt purā śāstā krakuchandas tathāgataḥ /
sarvajño 'rhaṃ jagannātho dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_35.128{28} //
tadā sa bhagavān loke bodhicaryāṃ prakāśayan /
saddharmaṃ samupādiśya pracacāra samaṃtataḥ // Rm_35.129{29} //
evaṃ sa bhagavāṃ chāstā kṛtvā sarvatra maṃgalaṃ /
śobhāvatyā mahāpūryyā rājadhānyā upāśrame // Rm_35.130{30} //
vihāre saugatāvāse samāśritya prabhāsayan /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_35.131{31} //
tatrāgatya samānīnaṃ taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ /
śrutvā śobho mahārājo draṣṭuṃ sa samupācarat // Rm_35.132{32} //
tatra sa nṛpatiḥ śobho dṛṣṭvā taṃ sugataṃ muniṃ /
krakuchaṃdaṃ samāsīnaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ // Rm_35.133{33} //
muditaḥ samupāsṛtya kṛtāṃjaliḥ purogataḥ /
praṇatvā suprasannāsyaḥ prārthayam evam ādarāt // Rm_35.134{34} //
bhagavan nātha sarvajña bhavāñ chāstā jagadguruḥ /
tad asmākaṃ hitārthena dharmam ādeṣṭum arhati // Rm_35.135{35} //
iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān api /

taṃ śobhaṃ kṣitipāleṃdraṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_35.136{36} //
śṛṇu rājan samādhāya satvānāṃ hitakāraṇaṃ /
saṃbodhisādhanaṃ dharmaṃ vakṣyāmi te śubhārthataḥ // Rm_35.137{37} //
anityaṃ khalu saṃsāre sarvaṃ śūnyam anātmakaṃ /
māyākleśasamudbhūtaṃ jagallokam aśāśvataṃ // Rm_35.138{38} //
tad atra kiṃ bhave sāraṃ nirarthaṃ duḥkhasādhanaṃ /
iti vijñāya rājendra kleśāñ jitvā śubhe cara // Rm_35.139{39} //
śubhena sadgatiṃ yāyā sadgatau sarvadā sukhaṃ /
sukhena sarvadā bhadre caritavyaṃ tathā bhavaṃ // Rm_35.140{40} //
śubhaṃ saṃjāyate puṇyāt sarvatrāpi sadā dhruvaṃ /
puṇyaṃ saṃjāyate hy ādau saṃbuddhadarśanād api // Rm_35.141{41} //
etatpuṇyānubhāvena saddharmaśravaṇaṃ labhet /
tat saddharmarasāsvādasaṃsaktaś ca samutsahet // Rm_35.142{42} //
tadutsāhāt punaḥ śrotum abhilāṣaḥ samudbhavet /
samudbhūtābhilāṣaś ca satkṛtya mānayen mudā // Rm_35.143{43} //
sadguruṃ samupāsṛtya saddharmaṃ śṛṇuyāt sadā /
tat saddharmāmṛtasvādaguṇalabdhaḥ pramoditaḥ // Rm_35.144{44} //
saddharmacāraṇo bhikṣūn satkṛtya mānayen mudā /
tatas tad dharmam ākarṇya saṃbodhidharmavāṃchitaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā svaparārthahite caret // Rm_35.145{45} //
etatpuṇyavipākena sa kule śrīsamālaye /
jāto lokahitārthena dānaṃ dadyād yathepsitaṃ // Rm_35.146{46} //
tad dānapuṇyapākena sa dātā sadgatiṃ vrajet /
sadgatisthaḥ sukhenaivaṃ suśīlaḥ saṃvaraṃ caret // Rm_35.147{47} //
tat suśīlavratotpannaiḥ puṇyaiḥ sa pariśuddhadhīḥ /
sarvasatvahitārtheṣu dayālu maitravac caret // Rm_35.148{48} //
tatas tat puṇyapākena sa sudhīro vicakṣaṇaḥ /
svaparātmahitārthena sarvakāryāṇi sādhayet // Rm_35.149{49} //
etat puṇyaviśuddhātmā niḥkleśo vimalāśayaḥ /
samādhidharaṇīvidyāsamādhānaḥ sudhīr bhavet // Rm_35.150{50} //
tatas tat puṇyasaṃbhārasaṃbodhiguṇasārthabhṛt /
prajñābdhipāram āsādya bodhicittamaṇiṃ labhet // Rm_35.151{51} //
tan maner anubhāvena sarvopāyavidhānavit /
sarvasatvahito dhānaṃ bodhicaryāvrataṃ caret // Rm_35.152{52} //
tatpuṇyaiḥ sa mahāsatvaḥ sarvasatvaśubhaṃkaraḥ /
saṃbodhipraṇidhānena saddharmābhirato bhavet // Rm_35.153{53} //
tatas tad dharmapūtātmā duṣṭakleśān vinirjayan /
sarvahitārthasaṃbhartā mahābhijñā valī bhave // Rm_35.154{54} //
tato māragaṇāñ jitvā pariśuddhatrimaṇḍalaḥ /
so 'rhan saṃbodhisaṃprāptaḥ saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_35.155{55} //

tataḥ sa sugataḥ śāstā kṛtvā dharmamayaṃ jagat /
bodhimārge pratiṣṭhāpya nirvṛtaḥ svālayaṃ vrajet // Rm_35.156{56} //
tataḥ sa svālaye līno dharmadhātvīśvaro jinaḥ /
viśvarūpā viśuddhābhajyotirūpo niraṃjanaḥ // Rm_35.157{57} //
evaṃ vijñāya rājendra saṃbuddhapadavāṃchibhiḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_35.158{58} //
tathā taṃ sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // Rm_35.159{59} //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā śobhaḥ sa bhūpatiḥ /
tathā hīti pravijñapya prābhyanandat prabodhitaḥ // Rm_35.160{60} //
tadārabhya sa bhūmīndras triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
sarvasatvahitaṃ kṛtvā prācarat sarvadā śubhe // Rm_35.161{61} //
tadā tadviṣaye tatra sarvadābhūc chubhotsavaṃ /
sarva lokāś ca saddharmāratotsāhāḥ pracerire // Rm_35.162{62} //
evaṃ sa nṛpatiḥ śobhas taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ /
yathārhabhojanaiś cāpi trimāsyaṃ samasevita // Rm_35.163{63} //
tataḥ sa bhūmīrājo trimāsānte sasāṃghikaṃ /
krakuchaṃdaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ prārthayan mudā // Rm_35.164{64} //
bhagavan nātha sarvajña sarvadātra sasāṃghikaḥ /
saddharmaṃ kṛpayāsmadbhyam ādeṣṭum sthātum arhati // Rm_35.165{65} //
iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa jagadguruḥ /
tada śobhaṃ jagatīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_35.166{66} //
nāhaṃ rājaṃs tavaikasya hitārthe sugato bhave /
api tu sarvasatvānāṃ śubhahetau bhave jinaḥ // Rm_35.167{67} //
tad evaṃ sarvalokeṣu bodhicaryāṃ prakāśayan /
saddharmaṃ samupākhyātuṃ careyaṃ saha sāṃghikaiḥ // Rm_35.168{68} //
yady asti te sadā rājaṃ bhaktiśraddhāmatir mayi /
mannāmābhisamuddiśya stūpaṃ kṛtvā sadā bhaja // Rm_35.169{69} //
etasmiṃ yat kṛtaṃ karma tan mayi kṛtam eva hi /
tiṣṭhato nirvṛtasyāpi tulyaṃ bhaktimatāṃ phalaṃ // Rm_35.170{70} //
tadyathā mayi rājendra śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā carasvaivaṃ śubhe mudā // Rm_35.171{71} //
tathāsmin sarvadā stūpe śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ // Rm_35.172{72} //
tathā te sarvadā kṣemaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_35.173{73} //
ity ādiśya sa saṃbuddhas tasmai śobhāya bhūrbhuje /
svanakhakeśam utkṛtya dadau stūpārtham ādarāt // Rm_35.174{74} //
taṃ munīndrapradattaṃ sa bhūpatiḥ saṃpramoditaḥ /
praṇatvā samupāgṛhya sānaṃdaḥ svālayaṃ yayau // Rm_35.175{75} //

tatra sa nṛpatī rājā tan nakhakeśam ādarāt /
garbhe nidhāya sadratnair mahastūpam akārayat // Rm_35.176{76} //
tatas taṃ sa nṛpo rājā pratiṣṭhāpya yathāvidhiḥ /
mahotsavaiḥ sadā nityaṃ samabhyarcya bhajan mudā // Rm_35.177{77} //
tatraikasmin dine bhadre parvaṇi pratyupasthite /
sametya goṣṭhikāḥ sarve taṃ stūpaṃ draṣṭum āgatāḥ // Rm_35.178{78} //
dṛṣṭvā te goṣṭhikāḥ sarve suprasannābhimoditāḥ /
nānāpuṣpais tam abhyarcya mahotsavaiḥ sahābhajat // Rm_35.179{79} //
tatraiko goṣṭhiko dṛṣṭvā daridro 'ham iti bruvan /
tatpūjāmahotsāhe lajjayā svagṛhaṃ yayau // Rm_35.180{80} //
tatas tair goṣṭhikaiḥ sarvair dṛṣṭvā sa svagṛhe tataḥ /
bahuśaḥ paribhāṣitvā goṣṭhimadhyād bahiṣkṛtaḥ // Rm_35.181{81} //
tataḥ sa lajjayākhinnaḥ paścāttāpāgnitāpitaḥ /
hā maṃdaḥ katham eko 'haṃ tiṣṭheyam ity aciṃtayat // Rm_35.182{82} //
tataḥ sa sugataṃ smṛtvā daridro 'pi samaṃtataḥ /
sarvapuṣpāṇi saṃgṛhya tais taṃ stūpaṃ samarcayat // Rm_35.183{83} //
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ sa pramoditaḥ /
tat pādayoḥ praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ mudākarot // Rm_35.184{84} //
yan mayātra munīndrasya stūpaḥ puṣpaiḥ samarcitaḥ /
etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ śrīsamṛddhimān // Rm_35.185{85} //
ity evaṃ praṇidhiṃ kṛtvā tat stūpaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
sa daridraḥ samabhyarcya prābhajan saṃpramoditaḥ // Rm_35.186{86} //
manyatāṃ bhikṣavo yo 'sau daridro 'yaṃ hi śobhitaḥ /
yat stūpo 'rcitaḥ puṣpais tenāyaṃ śrīsamṛddhimān // Rm_35.187{87} //
anyad api yathānena sukṛtaṃ prakṛtaṃ purā /
tat sarvaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvan yūyam ādarāt // Rm_35.188{88} //
tathāthābhūt purā pūryyāṃ vārāṇasyāṃ gṛhādhipaḥ /
śreṣṭhī mahājanaḥ sādhur vyavahāravicakṣaṇaḥ // Rm_35.189{89} //
tadaikasmin dine tasya gṛhāntike śanaiś caran /
pratyekasugato glāno bhikṣārthaṃ samupācaran // Rm_35.190{90} //
taṃ gṛhāntikam āyātaṃ dṛṣṭvā sa karuṇāhataḥ /
sahasopetya natvainam āmaṃtrya svagṛhe nayet // Rm_35.191{91} //
tatra śreṣṭhī sa taṃ glānaṃ pratyekabuddham āsane /
upasthāpya samabhyarcya paṭenāchādayan mudā // Rm_35.192{92} //
tasmai kṣīrodanaiḥ pūrṇaṃ pātraṃ paṃcāmṛtaiḥ saha /
pradatvā sāṃjalir natvā manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_35.193{93} //
yad ayaṃ sugato glāno 'bhyarcito mayādarāt /
etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ kṣemavān sudhīḥ // Rm_35.194{94} //
ity evaṃ praṇidhānena sa śreṣṭhī pratimoditaḥ /
satkṛtya sādaraṃ tatra svāśrame samacārayat // Rm_35.195{95} //

manyatāṃ bhikṣavo yo 'sau śreṣṭhī śrīmān mahājanaḥ /
ayam eva mahābhijñaḥ śobhito 'rhan mahāmatiḥ // Rm_35.196{96} //
yad anena tadā glānapratyekabuddha ādarāt /
paṭenāchādya piṃḍena pratipādya samarcitaḥ // Rm_35.197{97} //
etatpuṇyavipākena śobhito 'yaṃ samṛddhimān /
paṃcajanmaśatāny evaṃ babhūva sadguṇākaraḥ // Rm_35.198{98} //
bhūyo 'pi yat purānena sukṛtaṃ sādhitaṃ yathā /
tat sarvaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvaṃ yūyam ādarāt // Rm_35.199{99} //
tadyathābhūt purā śāstā kāśyapo 'rhans tathāgataḥ /
sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_35.200{100} //
vārāṇasyāṃ sa saṃbuddho mṛgadāve sasāṃghikaḥ /
sarvasatvahitārthena vyaharad dharmam ādiśat // Rm_35.201{11} //
tasmiṃś ca samaye tatra vārāṇasyām abhūd gṛhī /
saṃbuddhabhaktimān sādhur daridraḥ kāṣṭhahārikaḥ // Rm_35.202{2} //
sa ekasmin dine kāṣṭham āhartu parvaṭe vrajan /
tatraikatra mahat stūpaṃ dadarśāchāditaṃ tṛṇaiḥ // Rm_35.203{3} //
dṛṣṭvā sa samupāśritya tat tṛṇāni samaṃtataḥ /
sarvāṇy api samutpāṭya saṃmṛjya samaśodhayat // Rm_35.204{4} //
tatas taṃ śobhitaṃ dṛṣṭvā sa śreṣṭhī saṃpramoditaḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_35.205{5} //
yad ayaṃ saugatastūpo mayā saṃmṛjya śodhitaḥ /
etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ divyasuṃdaraḥ // Rm_35.206{6} //
divyātiriktābhaiḥ śobhitaḥ syān samṛddhimān /
anāgatāṃś ca saṃbuddhān ārāgayeyam ādarāt // Rm_35.207{7} //
tadā tacchāsane gatvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyārhatpadaṃ prāpya vrajeyāhaṃ sunirvṛtiṃ // Rm_35.208{8} //
ity evaṃ praṇidhiṃ kṛtvā praṇatvā taṃ jinālayaṃ /
satataḥ kāṣṭham ādāya svagṛhaṃ samudācarat // Rm_35.209{9} //
tataḥ sa sumatiḥ śrīmān abhūt tatpuṇyavān kṛtiḥ /
sukhāni suciraṃ bhuktvā kāle mṛto divaṃ yayau // Rm_35.210{10} //
svarge sa divyabhogyāni bhuktvā reme suraiḥ saha /
paṃcajanmaśatāny evaṃ sukhaṃ bhuktvā bhramed bhave // Rm_35.211{11} //
atrāpi yadeyaṃ śrīmāñ chāsane me samāgataḥ /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā carann arhan bhavaty api // Rm_35.212{12} //
tat sarvaṃ hi vijānīta tatstūpasaṃmṛṣṭapuṇyataḥ /
yathā ca ciṃtitaṃ tatra tathāsya siddhyate 'dhunā // Rm_35.213{13} //
daridrakāṣṭhahāro yo bhavet so 'yaṃ hi śobhitaḥ /
anya iti na manyantavyaṃ yuṣmābhir nātra saṃśayaḥ // Rm_35.214{14} //
evaṃ sarvatra saṃsāre sarveṣām api prāṇināṃ /
yathaiva yat kṛtaṃ karma tathaiva tat phalaṃ dhruvaṃ // Rm_35.215{15} //

abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana /
anyathāpi bhaven naiva karmaphalaṃ kathaṃ cana // Rm_35.216{16} //
evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā sukhavāṃchibhiḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_35.217{17} //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sarvasāṃghikāḥ /
sarve lokāś ca saṃbodhiprāptuṃ dharmārthino 'bhavan // Rm_35.218{18} //
iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
tvam apy evaṃ mahārāja saddharmanirato bhava // Rm_35.219{19} //
prajāś cāpi mahāraja bodhayitvā prayatnataḥ /
bodhimārge 'bhisaṃsthāpya pātum arhati sarvadā // Rm_35.220{20} //
evaṃ kṛte mahārāja sarvatra vaḥ śubhaṃ bhavet /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_35.221{21} //
iti tenārhatākhyātaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ /
tathā hīti pratijñapya prābhyanandat sa pārṣadaḥ // Rm_35.222{22} //
ye śraddhāḥ suprasannā idam api manujāḥ śobhitasyāvadānaṃ /
śṛṇvanti śrāvayaṃti pramuditamanasā ye ca saṃbodhikāmāḥ /
te sarve bodhisatvāḥ sakalaguṇabhṛto bodhicaryāṃ caranto /
bhuktvā saukhyaṃ prakāmaṃ daśabalanilaye saṃprayānti pramuktvā // Rm_35.223{23} //
++ iti ratnāvadānatatve śobhitāvadānaṃ samāptam ++
XXXVI Muktāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ sāṃjaliḥ samupāśritaḥ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_36.1{1} //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_36.2{2} //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam abravīt // Rm_36.3{3} //
śṛṇu sādhu mahārāja yathā me gurubhāṣitaṃ /
tathātrāhaṃ pravakṣyāmi tava cittaviśuddhaye // Rm_36.4{4} //
tadyathābhūn mahāpūryyāṃ śrāvastyāṃ śrīdasaṃnibhaḥ /
śreṣṭhī mahādhanaḥ sādhuḥ puṣyābhidho mahājanaḥ // Rm_36.5{5} //
tasya bhāryā subhadrāṃgī rāmākhyā śrīsamānikā /
kuladharmasamācarā svāmicaryānucāriṇī // Rm_36.6{6} //
yayā patnyā subhāvinyā sārddhaṃ puṣyaḥ sa sanmatiḥ /
yathākāmaḥ sukhaṃ bhuktvā reme samupacārayan // Rm_36.7{7} //
tataḥ sā samaye kāṃtā garbhiṇī varddhitodarā /
svalpāhāraratā pāṇḍuvarṇā kṛśābhavat kramāt // Rm_36.8{8} //
tataḥ sā samaye 'sūta dārikāṃ divyasuṃdarīṃ /
śironivaddhamuktā srakkohitām abhirocinīṃ // Rm_36.9{9} //
tāṃ saṃjātāṃ śirovaddhamuktāmālāṃ praśobhitāṃ /
dārikāṃ sā prasū dṛṣṭvā sacitrānaṃdito 'bhavat // Rm_36.10{10} //

tac chrutvā sa pitā puṣyo vismayoddhatamānasaḥ /
upetya tāṃ sutāṃ dṛṣṭvā tasthau paśyan savismayaḥ // Rm_36.11{11} //
tatas te jñātayaḥ sarve vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ /
tāṃ saṃjātāṃ niśamyāśu draṣṭum ājagmur ādarāt // Rm_36.12{12} //
tatra tāṃ dārikāṃ kāṃtāṃ śiromuktāsraganvitāṃ /
darśanīyāṃ subhadrāṃgīṃ prādrākṣus te ciraṃ mudā // Rm_36.13{13} //
ahosvid devakanyeyaṃ nūnaṃ mānyā na mānavī /
yad iyaṃ jātamātrāpi bhābhiḥ śobhate puraṃ // Rm_36.14{14} //
iti saṃbhāṣya te sarve jñātivaṃdhū suhṛjjanāḥ /
suciraṃ tāṃ samālokya vismitā niryayus tataḥ // Rm_36.15{15} //
tataḥ sa janakas tasyāḥ kṛtvā jatimahaṃ mudā /
sarvāñ jñātīn samāmaṃtrya pura evam abhāṣata // Rm_36.16{16} //
bhavanto 'syāḥ sutāyā me dṛṣṭvā saṃpannimittamāṃ /
yathā loke prasiddhaṃ syāt tathā nāmābhidhīyatāṃ // Rm_36.17{17} //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te jñātivāṃdhavāḥ /
tan nimittaṃ samālokya taṃ puṣyam evam abruvan // Rm_36.18{18} //
sādho yat saṃprajāteyaṃ muktāmālāśiroruhā /
tad asyā nāma mukteti prasiddhaṃ bhavatu dhruvaṃ // Rm_36.19{19} //
evaṃ taiḥ jñātibhiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ niśamya saḥ /
puṣyas tasyāḥ sutāyās tan nāmaprasiddham acārayat // Rm_36.20{20} //
tataḥ sā dārikā muktā dhātrībhiḥ pratipālitā /
aṣṭābhir abhipuṣyāṃgā pravṛddhābhūd hradābjavat // Rm_36.21{21} //
tataḥ sā dārikā kāntā pravṛddhābhūt kumārikā /
guruṇāṃ samupāśritya kramād vidyā aśikṣate // Rm_36.22{21*} //
tatra sā sumatīr muktā lipipāraṃ gatā kramāt /
sarvaśāstrakalāvidyāpāraṃ yayau vicakṣaṇā // Rm_36.23{22} //
tataḥ sā dānasaṃraktā sarvārthibhyo yathepsitaṃ /
saddharmapraṇidhānena dadau nityaṃ prasāditā // Rm_36.24{23} //
sarve 'pi yācakās tasyā gṛhaṃ dṛṣṭvā samāgatāḥ /
tad dattaṃ dravyam ādāya prayayuḥ saṃpramoditāḥ // Rm_36.25{24} //
tadaiko brāhmaṇas tasyā muktāmālāṃ śiroruhāṃ /
dṛṣṭvā lobhākulātmā sa gṛhaṃ gatvā samāśrayat // Rm_36.26{25} //
tatra sa brāhmaṇo dṛṣṭvā tāṃ kanyāṃ saṃpradāyanīṃ /
upetyāśīrvacoddatvā prārthayad evam ādarāt // Rm_36.27{26} //
jayo 'stu te sadā bhadre ciraṃ jivyāḥ sukhānvitā /
yathā te vāṃchate cittaṃ tathā sarvaṃ prasiddhyatu // Rm_36.28{27} //
bhadre 'haṃ te guṇāc chrutvā dūrato yad ihāvraje /
tad arthaṃ śṛṇu te vakṣye tac chrutvā me prasīdatu // Rm_36.29{28} //
yad iyaṃ te śirobaddhā muktāmālā praśobhitā /
tad imāṃ me pradatvātra mano mama vinodaya // Rm_36.30{29} //

iti saṃprārthite tena sā muktā saṃpradānikā /
tāṃ pradātuṃ samichantī taṃ vipram evam abravīt // Rm_36.31{30} //
sādhu vipra kṣaṇaṃ tiṣṭha mā vrajasvānyataḥ kvacit /
pitror ājñāṃ samāyācya dāsyāmi te imām api // Rm_36.32{31} //
ity uktvā sa samāśvāsya brāhmaṇaṃ taṃ pralobhitaṃ /
sahasā purato gatvā pitror evam abhāṣata // Rm_36.33{32} //
pitar amba gṛhe 'smākaṃ brāhmaṇo 'rthī samāgataḥ /
sa mamemāṃ śirorūḍhāṃ muktāmālāṃ prayācate // Rm_36.34{33} //
tad imāṃ dātum ichāmi tasmai viprāya sādhave /
tad anujñāṃ pradattaṃ me yady asti vāṃ dayām api // Rm_36.35{34} //
iti putryoditaṃ śrutvā sa pitā vismayāhataḥ /
tāṃ putrīṃ suciraṃ dṛṣṭvā paribhāṣyaivam abravīt // Rm_36.36{35} //
bho vatsa kiṃ samīkṣyaivaṃ svamastaka samudbhavāṃ /
netravat katham utkṛtya pradadyād arthine sute // Rm_36.37{36} //
yadi dātuṃ samichā te brāhmaṇāyārthine sute /
tad anyatprārthitaṃ dravyaṃ pradadasva yathepsitaṃ // Rm_36.38{37} //
iti pitroditaṃ śrutvā sā muktā duhitā sudhīḥ /
janakaṃ taṃ samālokya praṇatvā caivam abravīt // Rm_36.39{38} //
śṛṇu tāta yad arthe 'haṃ svaśiraḥsaṃbhavām api /
muktāmālaṃ samuddhṛtya ditsāmi tat pravakṣyate // Rm_36.40{39} //
anityaṃ khalu saṃsāre mānuṣye janma durlabhaṃ /
kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca jīvitaṃ ca tṛṇāmbuvat // Rm_36.41{40} //
tatrāpi bahavo rogāḥ saṃpado 'py aticaṃcalaḥ /
durlabhā kṣaṇasaṃpac ca dharmamatiś ca durlabhā // Rm_36.42{41} //
kiṃ nityam atra saṃsāre ko hi nityasthito bhave /
ity anityām imāṃ muktāmālāṃ ditsāmy ahaṃ pita // Rm_36.43{42} //
ko 'nyatra mānuṣā dehād dānaṃ kartuṃ praśaknuyāt /
ity āpy ahaṃ samīkṣyātra dātum iche kajām api // Rm_36.44{43} //
kasyātra vigrahe mṛtyor viśvāsaṃ vidyate khalu /
iti matvāpi tātemāṃ ditsāmi muktakāsrajaṃ // Rm_36.45{44} //
kasyātra jīvitaṃ kāye svechayā samavasthitaṃ /
evaṃ vijñāya tātemaṃ mālāṃ ditsāmi puṣpavat // Rm_36.46{45} //
ko nātra pīḍyate rogaiḥ sakleśair devasaṃbhavaiḥ /
ity evaṃ samīkṣyaimāṃ dātum ichāmi muktikāṃ // Rm_36.47{46} //
kasya saṃpat sthirā gehe astāś capi sthitir na hi /
evaṃ vijñāya tatemaṃ ditsāmi kusumākṛtiṃ // Rm_36.48{47} //
kasya cātra śubhe dṛṣṭir jāyāt tiṣṭhec ca sarvadā /
evaṃ vāpi parijñāya ditsāmīmāṃ kajām api // Rm_36.49{48} //
sadā na jāyate naivaṃ dharme matiḥ kathaṃ cana /
iti dṛṣṭvāpi me cittam imāṃ ditsati puṣpavat // Rm_36.50{49} //

imāṃ me daivasaṃjātāṃ śiraḥsthāṃ keśasādṛśīṃ /
dātum ichāmy ahaṃ tāta saddharmaratnalabdhaye // Rm_36.51{50} //
kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ /
yāvad jīvitamuktāyām iyaṃ muktāpi nakṣyati // Rm_36.52{51} //
yad iyaṃ me śirojāpi prāṇena saha nakṣyati /
tad dattā vāpy adattāpi sarvathāpi vinakṣyati // Rm_36.53{52} //
etad devaṃ samīkṣye māṃ muktāṃ puṣpasrajaṃ yathā /
kajām api samuddhṛtya dātum ichāmy ahaṃ pita // Rm_36.54{53} //
tad atra mā kṛthā vighnaṃ mama saddharmasādhane /
tad anujñāṃ pradatvā me prārthitaṃ saphalaṃ kuru // Rm_36.55{54} //
yadi na dīyate 'nujñāṃ dānavighnaphalaṃ lābheḥ /
tato te duṣkṛtir jāyāt tato hi durgatiṃ vrajeḥ // Rm_36.56{55} //
yady anujñāṃ pradānena satyaṃ pūrayase mama /
tatas te sukṛtir jāyāt tena yāyād dhi sadgatiṃ // Rm_36.57{56} //
sadgatau sarvadā saukhyaṃ bhuktvā careḥ śubheṣv api /
tataḥ krameṇa saṃbodhiṃ prāpya buddhatvam āpnuyāḥ // Rm_36.58{57} //
evaṃ vījñāya tātātra vārayituṃ na me 'rhati /
tad anujñapya me satyaṃ saṃpūrayitum arhati // Rm_36.59{58} //
iti putryā tayākhyātaṃ śrutvā pitā sa bodhitaḥ /
tāṃ muktāṃ sumātiḥ putrīṃ samālokyaivam abravīt // Rm_36.60{59} //
yat tvayaivaṃ samākhyātaṃ tat sarvaṃ satyam eva hi /
yadi śraddhāsti te dātuṃ pradehi kiṃ nivāraye // Rm_36.61{60} //
iti pitrābhyanujñāte sā muktā parimoditā /
tāṃ śiraḥsadbhavāṃ muktāṃ mālām utkartum aichata // Rm_36.62{61} //
tadā sā jananī dṛṣṭvā tāṃ muktāṃ svātmajāṃ priyāṃ /
śirojām api tāṃ muktāṃ mālām utkartu vāṃchinīṃ // Rm_36.63{62} //
sahasā gāḍham āliṃgya vārayituṃ samudyatā /
galadaśruviliptākṣā vilapaṃtyaivam abravīt // Rm_36.64{63} //
hā priye svātmaje putrī katham ajñāsi sāṃprataṃ /
indriyavat tanūdbhūtām api dātuṃ yadīchasi // Rm_36.65{64} //
yac chirojāṃ samutkṛtya muktāmālāṃ svadaivajāṃ /
kim anyad iha paśyanti viprāya dātum ichasi // Rm_36.66{65} //
yadi dāne 'tivāṃchā te pradehi tad yad ipsitaṃ /
imām eva śirojatāṃ mā dāḥ kasmai cid arthine // Rm_36.67{66} //
dam iyaṃ svatanūdbhūtā sahajā jīvitendraiḥ /
tad iyaṃ katham utkṛtya dātavyeti vicāraya // Rm_36.68{67} //
yadīmaṃ svaśirorūḍhāṃ balenotkṛtya dāsyasi /
tadeyaṃ nakṣyate nūnaṃ jīvitena saha dhruvaṃ // Rm_36.69{68} //
vinaṣṭe jīvite kāye ko dharmaṃ sādhayet punaḥ /
dharmaṃ vinātra saṃsāre nirarthaṃ sarvasādhanaṃ // Rm_36.70{69} //

dharmamūlaṃ hi saṃsāre satkāyajīvitaṃ kila /
taj jīvitāśrayaḥ kāyo rakṣitavyaḥ prayatnataḥ // Rm_36.71{70} //
yat kāyaprāṇarakṣārthaṃ saṃsāre dharmasādhanaṃ /
kāyaprāṇaṃ vinā ko 'rthaḥ saṃsāre dharmasādhane // Rm_36.72{71} //
dharmārthakāmamokṣādi sādhanaṃ sukhakāraṇaṃ /
abhāve jīvite kāye kasyārthe sukhasādhanaṃ // Rm_36.73{72} //
yat svajīve na pakṣyaivaṃ kim arthe dātum ichasi /
svakāyajīvarakṣārthaṃ dānādi puṇyasādhanaṃ // Rm_36.74{73} //
svakāyajīvitaṃ tyaktvā kim arthe puṇyasādhanaṃ /
svakāyajīva bhadrārthe guṇadravyavṛṣārjanaṃ // Rm_36.75{74} //
iti satyaṃ mayākhyātaṃ hitārthaṃ te priyātmaje /
śrutvemaṃ netravad rakṣyā mā dāḥ kasmai cid arthine // Rm_36.76{75} //
yadi te 'sti vṛṣe vāṃchā datveto 'nyad yathepsitaṃ /
gṛhe vrataṃ caraty evaṃ sukhena puṇyam arjaya // Rm_36.77{76} //
etatpuṇyavipākena sarvatra te śubhaṃ bhavet /
sarvadā durgatiṃ naiva yāyāt sadā tu sadgatiṃ // Rm_36.78{77} //
evaṃ matvātmaje śrutvā saddharmaṃ saugatoditaṃ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā gṛhe vrataṃ sukhaṃ cara // Rm_36.79{78} //
etatpuṇyaviśuddhā tvaṃ sarvadā śubhabhāvinī /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_36.80{79} //
iti mātrā samākhyātaṃ śrutvā muktātmajāpi sā /
utthāyāśruvirukṣā yayau śokālaye śanaiḥ // Rm_36.81{80} //
tatra śayyātalāsīnā muktādānacintayā /
saṃbuddhasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau dhyānasamāhitā // Rm_36.82{81} //
tatra taddhyānasaṃmūḍhā nidrāsuptendriyāpi sā /
tam eva śrīghanaṃ smṛtvā tasthau niścaritāśayāḥ // Rm_36.83{82} //
tām evāṃ saṃsthitāṃ dṛṣṭvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
svapna iva samābhāṣya muktām evaṃ vyabodhayat // Rm_36.84{83} //
vatse mātra viṣīda tvaṃ pradeyeyaṃ kajāpi te /
pradīyatāṃ samuddhṛtya punaḥ prādurbhaviṣyati // Rm_36.85{84} //
iti saṃbhāṣitaṃ śrutvā svapne iva samutthitā /
sā muktā vismayākrāntacittā tasthau suniśalā // Rm_36.86{85} //
tataḥ sā taṃ jagannāthaṃ smṛtvā taccintayākulā /
kim etat satyam evaṃ syād iti jñātuṃ samaichata // Rm_36.87{86} //
tataḥ sā svayam uddhṛtya svaśiraḥsthāṃ svapāṇinā /
muktāmālāṃ mudālokya tāṃ śāstre samakalpayat // Rm_36.88{87} //
tato 'naṃtaram evaṃ sā muktāmālābhiśobhitā /
tasyāḥ śirasamubhūtā rarāja tatsamānikā // Rm_36.89{88} //
tāṃ samālokya sā muktā kanyātivismayānvitā /
sahasā purato gatvā mātur evaṃ nyavedayat // Rm_36.90{89} //

mātar adya munīndrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
yathā mayā pratijñātaṃ pūryyeta me tathā dhruvaṃ // Rm_36.91{90} //
ity uktvā sā mudā muktā samuddhṛtāṃ śiroruhāṃ /
ye ubhe darśayitvāgre mātur evam abhāṣata // Rm_36.92{91} //
mātar ahaṃ vipannāśā śayyā talasamāśritā /
saṃbuddhaṃ manasā dhyātvā tiṣṭhāmi dānaciṃtayā // Rm_36.93{92} //
yadā me dhyānasuptāyā hṛdi nidropasarpate /
tadaivaṃ sarvanāthena samādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā // Rm_36.94{93} //
pradeyeyaṃ śirojātā muktāmālā tvayā mudā /
punaḥ prādurbhaved bhūyo 'py etatsamānikā dhruvaṃ // Rm_36.95{94} //
iti śrutvā prabuddhāhaṃ kim etat sūnṛtaṃ bhavet /
iti kṛtvā samuddhṛtya paśyāmīmāṃ pramoditā // Rm_36.96{95} //
tato 'naṃtaram evaṃ me śirasyaitatsamānikā /
muktāmālā samudbhūtā dṛśyatām iyam ambike // Rm_36.97{96} //
ity uktvā sā sutā muktā tasyā mātuḥ puro mudā /
muktāṃ mālāṃ upasthāpya darśayanty evam āha ca // Rm_36.98{97} //
imāṃ mātur jagacchāstre mudā saṃkalpayāmy ahaṃ /
tad enāṃ trijagacchāstre saṃpradātuṃ vrajeya hi // Rm_36.99{98} //
iti putryā samākhyātaṃ śrutvā sā jananī mudā /
tāṃ muktāsrajam ālokya tac chirojāṃ ca harṣitā // Rm_36.100{99} //
muhur muhuḥ samīkṣantī tāṃ sutām evam abravīt /
dhanyāsi bhadrikā putri tvayā yathā samīhitaṃ // Rm_36.101{100} //
tathā te siddhyate nūnaṃ saṃbuddhasyānubhāvātaḥ /
tad imāṃ tvaṃ samādāyā yathā saṃkalpitaṃ tvayā // Rm_36.102{1} //
tathā tasmai munīndrāya prābhyarcya dātum arhasi /
tathā te 'ṅgīkṛtaṃ putri tat satyaṃ setsyate dhruvaṃ // Rm_36.103{2} //
etatpuṇyānubhāvaiś ca sarvadā sadgatiṃ vrajeḥ /
iti matvā jagacchāstur upahṛtya bhajādarāt // Rm_36.104{3} //
tathā cāsmai dvijāyaivam ādāya dātum arhati /
tathā te 'ṅgī kṛte siddhe sarvatra maṃgalaṃ bhavet // Rm_36.105{4} //
saphalaṃ mānuṣe janma sadā ca sadgatau sthitiḥ // Rm_36.106{5} //
iti mātroditaṃ śrutvā pratisaṃmoditāśayā /
sā tatheti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata // Rm_36.107{6} //
tathā saitatpravṛttāṃtaṃ bharttur agre nyavedayat /
śrutvā bharttāpi puṣyaḥ samuditābhyanvamodata // Rm_36.108{7} //
tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ jetakāśrame /
vihāre bhagavān so 'rhan vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_36.109{8} //
tatra sa trijagacchāstā bodhicaryāṃ prakāśayan /
sarvasatvasahitārthena dharmam ādeṣṭum ārabhat // Rm_36.110{9} //
tadā te bhikṣavaḥ sarve śrāvakāś cailakādayaḥ /

bhikṣuṇyo vratinaś cāpi bodhisatvagaṇā api // Rm_36.111{10} //
upāsakagaṇāś cāpi tathā copāsikā api /
sarve te samupāśritya samātasthuḥ samāhitāḥ // Rm_36.112{11} //
tathā śakrādayo devā brahmādyā brahmacāriṇaḥ /
dānavā lokapālāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_36.113{11!} //
rākṣasā garuḍā nāgāḥ siddhavidyādharādayaḥ /
yatayo yoginaś cāpi nirgranthās tīrthikā api // Rm_36.114{12} //
ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi tapaśvino maharddhikāḥ /
rājānaḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyā rājakumārakāḥ // Rm_36.115{} //
śreṣṭhino maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca paurikāḥ śilpino 'pi ca // Rm_36.116{24} //
grāmyā jānapadāś cāpi tathānyaddeśavāsinaḥ /
sarve te samupāgatya dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā // Rm_36.117{15} //
natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ /
kṛtāñjalipuṭā natvā parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_36.118{16} //
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ /
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat // Rm_36.119{17} //
tat saddharmaṃ samākarṇya sarve lokāḥ [prabodhikāh] prabodhitāḥ /
sarvasatvahitārtheṣu babhūvuḥ bodhicāriṇaḥ // Rm_36.120{18} //
tadā sā kanyakā muktā sakhībhiḥ saha moditā[ḥ] /
muktāmālāṃ samādāya dharmaṃ śrotum upācarat // Rm_36.121{19} //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā natvā sā sāṃjalir mudā /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya tasya śāstuḥ purogatā // Rm_36.122{20} //
tatrāgre tām upasthapya muktāmālāṃ kṛtāṃjaliḥ /
pādau natvā prasannāsyā dharmaṃ śrotum upāśrayat // Rm_36.123{21} //
tataḥ sa bhagavāṃs tasyā dṛṣṭvāśayaṃ viśuddhitaṃ /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_36.124{22} //
tat saddharmaṃ samākarṇya sā muktā paribodhitā /
dharmaviśeṣam ājñāya babhūva bodhivāñchinī // Rm_36.125{23} //
tatra sā kanyakā muktā satkāyadṛṣṭiparvataṃ /
hitvā jñānāsinā śrotaāpattiphalam āyayau // Rm_36.126{24} //
tataḥ sā bhadrikā muktā dṛṣṭasatyā pramoditā /
sāṃjaliś caraṇau śāstur natvā svagṛham āyayau // Rm_36.127{25} //
tataḥ sā ca samādāya muktāmālaṃ svamūrddhajaṃ /
suprasannāśayā tasmai dvijāya pradadau mudā // Rm_36.128{26} //
tāṃ muktāsrajam ādāya brāhmaṇaḥ saṃpramoditaḥ /
tasyai bhadrāśiṣaṃ datvā sahasā svagṛhe 'vrajat // Rm_36.129{27} //
tathā sā muditā gatvā sarvārthibhyo yathepsitaṃ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhadharme samācarat // Rm_36.130{28} //

tadā tasyā guṇāñ chrutvā bahavaḥ kāmarāgiṇaḥ /
saratnaprābhṛtaṃ datvā tāṃ prārthayitum īchire // Rm_36.131{29} //
kumārā bhurbhujā tasyāḥ pitaraṃ puṣyam ādarāt /
svasvadūtaiḥ saratnāni datvā saṃprārthayan mudā // Rm_36.132{30} //
tathā dvijakumārāś ca maṃtriputrāś ca kāminaḥ /
vaiśyaputrās tathānye na dhanino vaṇigātmajāḥ // Rm_36.133{31} //
sārthavāhasutāś cāpi tathā śilpisutā api /
mahājanasutāś caivam anye 'pi kāmamohitāḥ // Rm_36.134{32} //
sarve te tāṃ subhadrāṃgīṃ muktāṃ muktābhyalaṃkṛtāṃ /
dṛṣṭvā rāgāgnisaṃtaptās tanmukhāmṛtavāṃchinaḥ // Rm_36.135{33} //
savastrālaṃkāraratnāni datva dūtaiḥ pṛthak pṛthak /
tasyās taṃ janakaṃ puṣyaṃ prārthayann evam ādarāt // Rm_36.136{34} //
tathā taiḥ prārthyamāno 'sau puṣyo dūtaiḥ pṛthak pṛthak /
tad dattaṃ prābhṛtaṃ dṛṣṭvā tasthau taṃ kṣubhitāśayaḥ // Rm_36.137{35} //
tata utthāya puṣyaḥ sa śokāgāre viṣaṇṇadhīḥ /
gatvā śayyātalāsīno manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_36.138{36} //
hāre duḥkhaṃ prajātaṃ me kiṃ kariṣyāmi sāṃprataṃ /
ekaiva duhitā me 'sti yācakā bahavo 'pi me // Rm_36.139{37} //
yady ekasmai pradāsyāmi sarve 'nye syur mama dviṣaḥ /
atrāhaṃ kiṃ kariṣyāmi yad upāyaṃ na manyate // Rm_36.140{38} //
iti cintāviṣaṇṇāsyas tasthau mohaviṣārditaḥ // Rm_36.141{39!} //
tatraivaṃ saṃsthitaṃ dṛṣṭvā janakaṃ taṃ samohitaṃ /
sametya sātmajā muktā natvaivaṃ paryapṛchata // Rm_36.142{40} //
tāta kiṃ te mano duḥkhaṃ yad evaṃ tiṣṭhase 'dhumā /
tat satyaṃ samupākhyā prabodhayātmajām imāṃ // Rm_36.143{41} //
iti saṃprārthite putryā tayā sa janakaḥ sudhīḥ /
taṃ muktāṃ svātmajaṃ dṛṣṭvā sucirād evam abravīt // Rm_36.144{42} //
ayi putri subhadrāṃgī kim atrāhaṃ vadeya hi /
yat tvam ekā sutā me 'sti yācakā bahavās tava // Rm_36.145{43} //
yady ekasmai pradāsyāmi tvām ekaṃ divyasuṃdarīṃ /
te sarve 'nye bhaveyur me śatravo hy apakāriṇaḥ // Rm_36.146{44} //
iti cintāvidagdhātmā tiṣṭhāmy evaṃ hi nānyathā /
tad upāyaṃ na paśyāmi yato me jāyate bhayaṃ // Rm_36.147{45} //
iti pitroditaṃ śrutvā sā muktā duhitā punaḥ /
janakaṃ taṃ samālokya bodhayanty evam abravīt // Rm_36.148{46} //
nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbuddhaśāsane gatā /
pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā cariṣyāmi śubhāṃ cariṃ // Rm_36.149{47} //
iti me niścitaṃ cittam anyathā na karomi hi /
tad atra mā viṣīda tvaṃ tad anujñāṃ pradehi me // Rm_36.150{48} //
iti putryā tathākhyātaṃ sa puṣyo janakaḥ sudhīḥ /

svātmajāṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣata // Rm_36.151{49} //
ayi putri kathaṃ tāvat pravrajyāṃ carituṃ saheḥ /
tvaṃ hi bālā subhadrāṅgī kumārī sukhamedhinī // Rm_36.152{50} //
tasmād yāvat kumārī tvaṃ tāvad gehe samāśritā /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caropāsakasaṃvaraṃ // Rm_36.153{51} //
iti pitryoditaṃ śrutvā sā muktā duhitā sudhīḥ /
tathā hīti pratiśrutya prabodhitānvamoditaḥ // Rm_36.154{52} //
tathā sā bhadrikā muktā śuddhaśīlā subhāvinī /
triratnabhajanaṃ kṛtvā cere upāsikāvrataṃ // Rm_36.155{53} //
yadā sā yauvanī kāṃtā muktā muktātiśobhitā /
tadā kaniṣṭhaputreṇa dṛṣṭānāthānnasaṃstṛtaḥ // Rm_36.156{54} //
tataḥ so 'nāthabhṛtputraḥ supriyākhyo 'bhimoditaḥ /
kāmarāgāgnisaṃtapto rogī vābhūd viṣaṇṇadhīḥ // Rm_36.157{55} //
taṃ putraṃ kāmarāgārttaṃ dṛṣṭvā so 'nāthapiṇḍadaḥ /
tan nimittaṃ samālokya samāśvāsyaivam abravīt // Rm_36.158{56} //
bho putraivaṃ kim arthe tvaṃ rogīva tiṣṭhase 'dhunā /
tad vadasva mamāgre 'pi yad ichati manas tava // Rm_36.159{57} //
iti pitroditam śrutvā supriyaḥ sa viniḥśvasan /
pitaraṃ taṃ samālokya śanair evam abhāṣata // Rm_36.160{58} //
tāta yo 'sau subhadrāṅgī muktā muktātiśobhitā /
dṛṣṭvā mayānurūpeti mano me harate 'pi sā // Rm_36.161{59} //
tadabhilāṣarāgāgnidāhasaṃtoṣitaṃ manaḥ /
tad rāgāgniśamopāyaṃ kartum arhati me 'dhunā // Rm_36.162{60} //
iti putroditaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍadaḥ pitā /
putrasya prāṇarakṣārthaṃ yācituṃ tāṃ samaihata // Rm_36.163{61} //
tataḥ sa dūtam āhūya pura evam abhāṣata /
sādho gacha gṛhasthasya puṣyasyaiva paro vada // Rm_36.164{62} //
sādho tad duhitā bhadrā tad dīyatāṃ sutāya me /
evaṃ kṛte 'pi saṃbaṃdhaṃ yāvajjīvaṃ sukhāya nau // Rm_36.165{63} //
ity uktvā tasya puṣyasya tāṃ muktākhyāṃ subhāvinīṃ /
prārthayitvā sutāyāsmai dātuṃ me 'rhati sarvathā // Rm_36.166{64} //
iti tenoditaṃ śrutvā tatheti pratibhāṣya saḥ /
dūtaḥ prābhṛtam ādāya puṣyasya samupācarat // Rm_36.167{65} //
tatra tasya puraḥ sthāpya prābhṛtaṃ saṃvinodayan /
yathānāthabhṛtādiṣṭaṃ tathā sarvaṃ nyavedayat // Rm_36.168{66} //
tad uktaṃ sarvam ākarṇya sa puṣyaḥ paribodhitaḥ /
muktāṃ tāṃ svātmajāṃ putrīṃ samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_36.169{67} //
ayi priyātmaje putri tvam anāthabhṛtā satā /
supriyāya svaputrāya prārthitā tvaṃ prasīda tat // Rm_36.170{68} //
iti pitroditaṃ śrutvā muktā sā duhitā satī /

pitaraṃ taṃ samālokya praṇatvaivam abhāṣata // Rm_36.171{69} //
nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbuddhaśaraṇaṃ gatā /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā cariṣyāmi śubhāṃ carīṃ // Rm_36.172{70} //
iti putryoditaṃ śrutvā sa puṣyo 'bhihatāśayaḥ /
duhitāṃ tāṃ ciraṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // Rm_36.173{71} //
he sute katham eva tvaṃ vadethāḥ kiṃ na manyase /
yad asau gṛhabhṛn nāthas tad vacaḥ śrūyate na kaiḥ // Rm_36.174{72} //
tad yāvad yauvanī bhūtā tāvad bharttā sahānugāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā cara vrataṃ gṛhe sukhaṃ // Rm_36.175{73} //
yadā vṛddhā vyavasthāsyai tadā tvaṃ saugatāśrame /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā pracarasva śubhāṃ carīṃ // Rm_36.176{74} //
iti pitrā samādiṣṭaṃ śrutvā sā duhitā sudhīḥ /
pitro vākyaṃ kathaṃ laṃghyam iti matvaivam abravīt // Rm_36.177{75} //
nāhaṃ kāmarthinī tāta saddharmasādhanārthinī /
tathāpi tvadvaco 'laṃghyam iti śroṣyāmi te vacaḥ // Rm_36.178{76} //
yadi me samayaṃ dhṛtvā satyavākyaṃ dadāti me /
vṛṇuyāṃ taṃ patiṃ nanum iti me vacanaṃ dhruvaṃ // Rm_36.179{77} //
iti putryoditaṃ śrutva sa puṣyaḥ paribodhitaḥ /
etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ dūtasyāgre nyavedayat // Rm_36.180{78} //
dūtāpi tat pravṛttāṃtaṃ śrutvā tatheti satvarāḥ /
anāthapiṇḍadasyāgre vistareṇa nyavedayat // Rm_36.181{79} //
so 'nāthapiṇḍadaś cāpi śrutvā sa pratimoditaḥ /
sarvam etat pravṛttāṃtaṃ putrasyāgre nyavedayat // Rm_36.182{80} //
etat pitrā samākhyātaṃ śrutvā sa supriyaḥ sudhīḥ /
tathā hīti pratijñāya dūtasyāgre nyavedayat // Rm_36.183{81} //
dūtaś ca tadvacaḥ śrutvā puṣyasya purato gataḥ /
sarvam etat pravṛttāṃtaṃ vistareṇa nyavedayat // Rm_36.184{82} //
puṣyo 'pi tat samākhyātaṃ śrutvā patnyāḥ puro 'vadat /
sāpi taj jananī śrutvā putryā agre nyavedayat // Rm_36.185{83} //
tan mātrā samupādiṣṭaṃ śrutvā sā duhitā satī /
tathā hīti pratiśrutya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_36.186{84} //
tataḥ sa janakaḥ puṣyo matvā putryādhivāsitaṃ /
tasyā vivāhasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // Rm_36.187{85} //
tataḥ sa janakaḥ puṣyo 'py anāthapiṇḍadātmajaṃ /
supriyaṃ taṃ samānīya satkṛtya samamānayat // Rm_36.188{86} //
tatas tām ātmajāṃ muktāṃ supriyāya subhāvine /
saṃkalpya pradadau puṣyo janakaḥ sa yathāvidhiḥ // Rm_36.189{87} //
tataḥ sa supriyo bharttā tāṃmuktāṃ ramaṇīṃ priyāṃ /
bhāryāṃ svagṛhe ānīya reme bhuktvā yathāsukhaṃ // Rm_36.190{88} //
evaṃ sā bhāvinī muktā kāñcit kālaṃ gṛhe mudā /

bharttrā saha yathākāmaṃ bhuktvā reme pramoditā // Rm_36.191{89} //
tatas tau daṃpatī dehe vṛddhatva samupākrame /
pitroḥ pādān praṇatvaivaṃ prārthayataṃ samādarāt // Rm_36.192{90} //
pitarau yat kṛtaṃ satyam āvābhyāṃ tat susiddhaye /
pūrayituṃ samichāvas tad ājñāṃ dātum arhatha // Rm_36.193{91} //
iti saṃprārthitaṃ tābhyāṃ śrutvā pitā sa sā prasūḥ /
dṛṣṭvā tau daṃpatī śrāddhāyuktāv evaṃ samūcatuḥ // Rm_36.194{92} //
yadi vāṃ vidyate vāṃchā carituṃ saugataṃ vrataṃ /
tat satyapūraye tasmāt pracarata samāhitau // Rm_36.195{93} //
iti tābhyām anujñāte daṃpatī tau pramoditau /
pitroḥ pādān praṇatvaiva pratasthuḥ sahasā gṛhāt // Rm_36.196{94} //
tatas tau jetakodyāne vihāre samupāgatau /
bhagavantaṃ tam ānamya pravrajyāṃ samayācatāṃ // Rm_36.197{95} //
bhagavan nātha sarvajña vijānāti yad āvayoḥ /
satyaṃ tat pūrayiṣyāvas tat pravrajyāṃ dadātu vāṃ // Rm_36.198{96} //
iti saṃprārthite tābhyaṃ bhagavāṃ dakṣapāṇinā /
spṛṣṭvā tac chirasor dṛṣṭvā samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_36.199{97} //
evaṃ caratam ādāya pravrajyāvratam uttamaṃ /
svaparātmahitārtheṣu brahmacaryaṃ samāhitau // Rm_36.200{98} //
ity ādiṣṭe munīndreṇa tāv ubhāv api muṃḍitau /
khikkhirīpātravibhrāṇau ca bhartuś cīvarāvṛtau // Rm_36.201{99} //
tato 'vidyāgaṇaṃ bhitvā prāptavidyāviśāradau /
sarvakleśagaṇāñ jitvā sākṣād arhatvam āvatuḥ // Rm_36.202{100} //
tatas tau vimalātmānau priśuddhatrimaṇḍalau /
jitendriyāū samācārau nirvikalpau niraṃjanau // Rm_36.203{1} //
sarveṣām api lokānāṃ traidhātukanivāsināṃ /
pūjyau mānyau ca vaṃdyau tāv abhūtaṃ brahmacāriṇau // Rm_36.204{2} //
tad dṛṣṭvā te bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasā /
bhagavaṃtaṃ tam ānamya paprachus tat purākṛtaṃ // Rm_36.205{3} //
bhagavan kiṃ kṛtaṃ karma purābhyāṃ sukṛtaṃ kuha /
tat sarvaṃ samupādiśya sarvān naḥ paribodhaya // Rm_36.206{4} //
iti saṃprārthite sarvair bhikṣubhiḥ sa munīśvaraḥ /
sarvāṃs tāṃ śrāvakān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // Rm_36.207{5} //
śṛṇuta bhikṣavaḥ karma yad ābhyāṃ prakṛtaṃ purā /
tat sarvaṃ vaḥ pravakṣyāmi śrutvā cābhyanumodata // Rm_36.208{6} //
tad yathābhūt purā śāstā kāśyapākhyamunīśvaraḥ /
sarvajño 'rhaṃ jagannātho dharmarājas tathāgataḥ // Rm_36.209{7} //
bhagavān sa mṛgāraṇye vārāṇasyāṃ jinārame /
sarvasatvahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_36.210{8} //
tadā tatra mahān sādhuḥ śrīmāñ chrīdopamaḥ sudhīḥ /

sadā tasya munīndrasya saddharmaśrāvako 'bhajat // Rm_36.211{9} //
tataḥ sa buddhimān dātā sarvalokahitārthataḥ /
chandakabhikṣaṇaṃ tatra yācitvā paṃcavārṣikaṃ // Rm_36.212{10} //
kāśyapasya munīndrasya sasaṃghaya niraṃtaraṃ /
sapūjābhojanair nityam upasthātuṃ samaichata // Rm_36.213{11} //
tataḥ sa nṛpater ājñāṃ samāsādya pramoditaḥ /
hastiskandhe samāruhya ghaṇṭāvādyaṃ pravādayan // Rm_36.214{12} //
sarvatra viṣaye tatra vārāṇasyāḥ samaṃtataḥ /
chaṃdakabhikṣaṇaṃ sārddhaṃ yācituṃ prācaraj janaiḥ // Rm_36.215{13} //
taṃ dṛṣṭvā sārthavāhasya bhāryā bhadrā subhāvinī /
sā tasyai śiraso mucya muktāhāraṃ dadau mudā // Rm_36.216{14} //
tatas tasyāḥ śiraskaṃ tanmuktāhāravyapohitaṃ /
dṣṭvā sa vismito hāryyaṃ tām eva paryapṛchata // Rm_36.217{15} //
kvāsau bhadre śirasthas te muktāhāro na vidyate /
kasyai dattas tvayā kena hṛto vā tad vadasva me // Rm_36.218{16} //
iti bhartrābhipṛṣṭe sā muditā racitāṃjaliḥ /
bharttāraṃ taṃ praṇatvaivaṃ vinodayitum abravīt // Rm_36.219{17} //
āryaputra prasīdātra mā kṛthā roṣatām iha /
yan mayā śraddhayā dattaś chaṃdakabhikṣaṇe 'py asau // Rm_36.220{18} //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sārthavāhas tataś caran /
niṣkrīya bahumūlyena tasyai patnyai dadau punaḥ // Rm_36.221{19} //
taṃ muktāhāram ālokya sārthabhṛtaḥ priyāpi sā /
saṃpradattaṃ mayā śāstu iti taṃ nāgrahīd api // Rm_36.222{20} //
tataḥ sa sārthabhṛt svāmī tāṃ bhāryāṃ ramaṇīṃ priyāṃ /
snehārdacakṣuṣā dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // Rm_36.223{21} //
bahumūlyena bhadre yaṃ mayā krītas tu dīyate /
tat kasmān nechasīdaṃ mad grahītuṃ katham eva hi // Rm_36.224{22} //
iti bhartroditam śrutvā sā dattaṃ svāminā punaḥ /
taṃ muktāhāram ādāya bharttuś cittaṃ vyanodayat // Rm_36.225{23} //
tataḥ sā viṣayāraktā saddharmaguṇavāṃchinī /
taṃ saṃpūjāṃgam ādāya yayau śāstur mudāśrame // Rm_36.226{24} //
tatraitad gandhakuṭyāṃ sā kṛtvā sugaṃdhilepanaṃ /
supuṣpaiś ca samākīryya natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // Rm_36.227{25} //
tataḥ sā muditā tasya kāśyapasya jagadguroḥ /
muktāhāraṃ puraḥ kṣiptvā praṇanāma kṛtāṃjaliḥ // Rm_36.228{26} //
tato buddhānubhavena muktāhāraḥ sa tat kṣaṇaṃ /
tasya śāstuḥ śiraḥ saṃstho rarāja saṃprabhāsayan // Rm_36.229{27} //
tad dṛṣṭvā sā suprasannāsyāḥ saṃbodhiguṇalālasāḥ /
śāstuḥ pādau praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ vyadhān mudā // Rm_36.230{28} //
etatpuṇyavipākena śāstāram īdṛśaṃ jinaṃ /