Ratnaguṇasaṃcayagāthā · Chapter 20
puna bodhisattva caramāṇu jināna prajñāṃ anupāda skandha imi jānati ādiśūnyān
asamāhito karuṇa prekṣati sattvadhātum atrāntare na parihāyati buddhadharmān //
puruṣo yathā kuśala sarvaguṇairupeto balavān dudharṣu kṛtayogya kalāvidhijño
iṣvastrapāramigato pṛthuśilpayukto māyāvidhijñaparamo jagadarthakāmo //
mātā pitā ca parigṛhya saputradāraṃ kāntāramārgi pratipadya bahūamitro
so nirmiṇitva puruṣān bahu śūravīrān kṣemeṇa gatva puna gehamupāgameyyā //
emeva yasmi samaye vidu bodhisattvo mahamaitri sarvi upabandhati sattvadhātau
caturo sa māra atikramya dvaye ca bhūmim asmin samādhi sthitu no ca spṛśāti bodhim //
ākāśaniśrita samīraṇa āpaskandho ta hi niśritā iha mahāpṛthivī jagacca
sattvāna karmaupabhoganidānameva ākāśasthānu kutu cintayi etamartham //
emeva śūnyatapratiṣṭhitu eṣa sattvo jagati kriyāṃ vividha darśayate vicitrām
sattvāna jñānapraṇidhānaadhiṣṭhānameva na ca nirvṛtiṃ spṛśati śūnyata nāsti sthānam //
yasmiṃśca kāli vidu paṇḍitu bodhisattvo caratī imāṃ pravara śūnya samādhi śāntām
atrāntare na ca nimitta prabhāvitavyo na ca ānimittasthitu śānta praśāntacārī //
pakṣisya nāsti padu gacchata antarīkṣe no cāpi tatra sthitu no ca patāti bhūmau
tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāre na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī //
iṣvastraśikṣita yathā puruṣodha kāṇḍaṃ kṣepitva anya puna kāṇḍa paraspareṇa
patanāya tasya purimasya na deya bhūmim ākāṅkṣamāṇa puruṣasya pateya kāṇḍam //
emeva prajñavarapāramitāṃ caranto prajñā upāya bala ṛddhi vicāramāṇo
tāvanna tāṃ paramaśūnyata prāpuṇoti yāvanna te kuśalamūla bhavanti pūrṇāḥ //
bhikṣū yathā paramaṛddhibalenupeto gagane sthito yamaka kurvati prātihāryāṃ
gaticaṃkramaṃ śayaniṣadya nidarśayāti na nivartate na pi ca khidyati yāva tatra //
emeva śūnyatasthito vidu bodhisattvo jñānarddhipāramigato aniketacārī
vividhāṃ kriyāṃ jagati darśayate anantāṃ na ca bhajyatī na pi ca khidyati kalpakoṭī //
puruṣā yathā mahaprapāti sthihitva kecid ubhi pāṇi chatradvaya gṛhṇa upakṣayeyyā
ākāli vāyuravasṛjya mahāprapāte no ca prapāta patiyāti na yāva tatra //
emeva sthitva karuṇāṃ vidu bodhisattvo prajñāupāyadvayachatraparigṛhīto
śūnyānimittapraṇidhiṃ vimṛṣāti dharmān na ca nirvṛtiṃ spṛśati paśyati dharmacārī //
ratanārthiko yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ labdhvāna ratna puna gehamupāgameyyā
kiṃcāpi tatra sukha jīvati sārthavāho api duḥkhito manasi bhoti sa jātisaṃgho //
emeva śūnyata vrajitvana ratnadvīpaṃ labdhvāna dhyāna bala indriya bodhisattvo
kiṃcāpi nirvṛti spṛśedabhinandamāno api sarvasattva dukhitā manasī bhavanti //
abhyantare ya nagare nigame ca grāme kāmārtha vāṇiju yathā gami jānanāya
no cāpi tatra sthihatī na ca ratnadvīpe na ca geha mārgi kuśalo puna bhoti vijño //
tatha jñāna śrāvakavimuktisapratyayānāṃ sarvatra bhoti kuśalo vidu bodhisattvo
no cāpi tatra sthihate na ca buddhajñāne na ca saṃskṛte bhavati mārgavidū vidhijño //
yaṃ kāli maitri jagatī anubandhayitvā śūnyānimittapraṇidhī carate samādhim
asthānameva yadi nirvṛti prāpuṇeyā athavāpi saṃskṛta sa prajñapanāya śakyaḥ //
yatha nirmito puruṣa no va adṛśyakāyo nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ
tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāraṃ nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ //
yadi pṛcchamāna cari indriya bodhisattvo gambhīradharmaparidīpana no karoti
śūnyānimitta avivartiyabodhidharmāṃ na ca śocatī na ca sa vyākṛtu veditavyo //
arhantabhūmimapi pratyayabuddhabhūmau traidhātukaṃ na spṛśate supināntare 'pi
buddhāṃśca paśyati katheti janasya dharmaṃ avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo //
triapāyaprāptu supinasmi viditva sattvān praṇidheti tatkṣaṇa apāya ucchoṣayeyam
satyādhiṣṭhāni praśameti sa cāgniskandham avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo //
bhūtagrahā vividha vyādhaya martyaloke satyādhiṣṭhāni praśameti hitānukampī
na ca tena manyanupapadyati nāpi mānam avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyaḥ //
Original text: Ratnaguṇasaṃcayagāthā · Edition: P.L. Vaidya in: Mahayana-sutra-samgrahah, Part 1. Darbhanga: The Mithila Institute 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 17) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0