Rasaratnākara · Chapter 2.4
RRĀ, 2, 4
sūtagandhagaganāyasaśulbaṃ māritaṃ ca paramāmṛtīkṛtam /
iṣṭamekamapi mūlikāgaṇaṃ dehasiddhikaramāśu sevitam
mṛtakāntābhrakaṃ sūtaṃ gandhaṃ bhṛṅgaviḍaṅgakam /
tvagvarjaṃ bilvabījaṃ ca pratyekaṃ palaṣoḍaśa
triṃśatpalaṃ tryūṣaṇaṃ ca triṃśattriṃśadghṛtaṃ madhu /
citramūlaṃ daśapalaṃ sarvaṃ cūrṇaṃ viloḍayet
palāni triphalāyāstu viṃśapūrvaṃ catuḥśatam /
kvāthyam aṣṭaguṇais toyair grāhyamaṣṭāvaśeṣitam
kaṣāyaṃ bhāvayettena māsaikaṃ pūrvaloḍitam /
lohapātre khare gharme tatpalārdhaṃ sadā pibet
kṣīraiḥ śayanakāle tu varṣān mṛtyujarāpaham /
bālo nibiḍasaṃdhiś ca jīvec candrārkatārakam
mahārasāyanaṃ divyaṃ kāminīśatatoṣakam /
agnivarṇaṃ kṣipetkṣīre kṛṣṇābhraṃ vahnitāpitam
bhinnapattraṃ tataḥ kṛtvā jalamadhye vinikṣipet /
triṃśatpalāni yatnena maricaṃ palapañcakam
cūrṇitaṃ nikṣipettasmiṃstridinānte samuddharet /
tatsarvaṃ peṣayec chlakṣṇaṃ sitavastreṇa bandhayet
jalapūrṇe ghaṭe gharme dolāyantreṇa dhārayet /
śuṣke toye punastoyaṃ dadyād yāvaj jale gatam
tadabhrakaṃ tato vastraṃ saṃtyajed rakṣayej jalam /
triṃśadbhāgaṃ tataḥ kuryāt taj jalaṃ sābhrakaṃ sudhīḥ
tadbhāgaikena saṃloḍya palaikaṃ śvetataṇḍulāt /
triṃśatpale gavāṃ kṣīre tat pacec cātha śītalam
madhvājyairdvipalairyuktaṃ niṣkaikaiś ca marīcakaiḥ /
sādhako bhakṣayen nityaṃ māsān mṛtyujarāpaham
keśā dantā nakhāstasya patanti hy udbhavanti ca /
vajrakāyo bhavetsiddho vāyuvego mahābalaḥ
amṛtābhrakayogo'yaṃ śambhunā gaditaḥ purā /
mṛtābhraṃ gandhakaṃ śuddhaṃ kaṇā sarvaṃ samaṃ ghṛtaiḥ
karṣaikaṃ bhakṣayen nityaṃ varṣān mṛtyujarāpaham /
koraṇṭakasya pattrāṇi mṛtābhraṃ gandhakaṃ samam
tatsarvaṃ nīlikādrāvaiḥ saptāhaṃ bhāvyamātape /
tatkarṣaikaṃ pibet kṣīrairabdān mṛtyujarāpaham
mṛtābhrakasya karṣaikaṃ gavāṃ kṣīraṃ palaṃ tathā /
samūlapattrāṃ sarpākṣīṃ sārdrāṃ piṣṭvā ca gandhakam
ekīkṛtya pibetsarvaṃ varṣaikena jarāṃ jayet /
vajrakāyaḥ khecaraśca jīved brahmadinatrayam
mṛtābhraṃ kāntalohaṃ ca triphalā māgadhī samam /
pañcāṅgaṃ badarīcūrṇamabhratulyaṃ niyojayet
sitāmadhvājyasaṃyuktaṃ palārdhaṃ bhakṣayetsadā /
hanti varṣāj jarāṃ mṛtyumāyuḥ syādbrahmaṇo dinam
amṛtakrīḍe viṣṇusaṃvaraṇi svāhā /
anena mantreṇa sarve abhrakayogā abhimantrya bhakṣaṇīyāḥ /
mṛtaṃ kāntaṃ tilāḥ kṛṣṇā badarīphalacūrṇakam /
kākatuṇḍībījacūrṇaṃ sarvaṃ tulyaṃ prakalpayet
śālmalīmallipattrāṇāṃ dravair bhāvyaṃ dinatrayam /
tridinaṃ bhṛṅgajairdrāvair bhāvitaṃ śoṣayetpunaḥ
tasmin tulyaṃ guḍaṃ kṣiptvā vaṭikāḥ karṣamātrakāḥ /
rudanty utthadravaiḥ kṣīrair madhvājyābhyāṃ pibet sadā
varṣaikena jarāṃ mṛtyuṃ hanti satyaṃ na saṃśayaḥ /
mṛtaṃ kāntaṃ kṛṣṇatilāṃstriphalāṃ cūrṇayetsamam
śālmalīketakīdrāvairloḍitaṃ kāntapātrake /
sthitaṃ rātrau pibetprātaḥ palārdhaṃ mṛtyunāśanam
vatsaraikāj jarāṃ hanti jīved brahmadinatrayam /
kāntabhasma kaṇācūrṇaṃ nimbaniryāsameva ca
triphalātulyatulyāṃśaṃ madhvājyābhyāṃ palārdhakam /
lihenmāsāṣṭakaṃ nityaṃ jīvedbrahmadinaṃ naraḥ
kuṣṭhakhaṇḍāni saṃpācya kaṣāye traiphale same /
śoṣayitvā vicūrṇyātha tāni kāntaṃ mṛtaṃ samam
madhvājyābhyāṃ lihetkarṣaṃ varṣān mṛtyujarāpaham /
koraṇṭapattracūrṇaṃ tu kāntabhasma tilā guḍam
tulyaṃ bhakṣyaṃ palārdhaṃ tad varṣān mṛtyujarāpaham /
kāntabhasma samaṃ gandhaṃ tailair jyotiṣmatībhavaiḥ
lihen nityaṃ caturniṣkaṃ brahmāyurjāyate naraḥ /
bṛhaspatisamo vācā vatsarādbhavati dhruvam
mṛtatīkṣṇaṃ trayo bhāgāḥ śuddhagandhāṣṭabhāgakam /
gharme bhāvyaṃ trisaptāhaṃ tatsarvaṃ kanyakādravaiḥ
gokṣīrais tat pibetkarṣaṃ jīvedbrahmadinatrayam /
varṣamātrān na saṃdeho divyatejā mahābalaḥ
mṛtaṃ kāntaṃ śilā śuddhā tulyaṃ madhvājyakairlihet /
niṣkaṃ niṣkaṃ tu varṣaikaṃ jīvedbrahmadinatrayam
triniṣkaṃ mṛtatīkṣṇaṃ tu muṇḍaṃ vā kāntameva vā /
pibeddhāroṣṇapayasā vayaḥstambhakaraṃ nṛṇām
varṣadvayaprayogeṇa jīvedācandratārakam /
samyakkāntamaye pātre dhātrīcūrṇaṃ śivāmbunā
rātrau palaikaṃ saṃlipya prātarutthāya bhakṣayet /
valīpalitanirmukto vatsarānmṛtyujidbhavet
lepayetkāntapātrāntaḥ palaikaṃ triphalāmadhu /
divārātraṃ sthitaṃ peyaṃ tannityaṃ tu śivāmbunā /
varṣānmṛtyuṃ jarāṃ hanti jīvedvarṣaśatatrayam
oṃ haḥ amṛte amṛtaśakti amṛtagandhopajīvi niṣpannaṃ candrāmṛtam ājñāpitaṃkuru kurusvāhā he he haṃ haḥ gaṃ iti gandhakalohayorbhakṣaṇamantraḥ /
sarveṣāṃ lohayogānāmanu syātkṣīrapānakam /
āsvādayet svādumustānāṃ svarasaṃ dantapīḍitam
mūlāni bhakṣayet tāsām āsyavairasyaśāntaye /
baddhe koṣṭhe tu dīptāgnau taptaṃ kṣīraṃ pibetsadā
snānamardanatīkṣṇoṣṇaṃ viṣṭambhe sati varjayet /
tāmbūlaṃ bhakṣayennityaṃ sakarpūraṃ muhurmuhuḥ
samyagjīrṇe tu dīptāgnau pibetpaścādbubhukṣitaḥ /
śṛtaṃ kṣīraṃ tato'nnaṃ ca sevyaṃ lauharasāyane
brahmavṛkṣasya pañcāṅgaṃ chāyāśuṣkaṃ sucūrṇitam /
madhvājyābhyāṃ lihetkarṣaṃ varṣaikena jarāṃ jayet
jīvedvarṣasahasraikaṃ divyatejā mahābalaḥ /
brahmavṛkṣasya puṣpāṇi chāyāśuṣkāṇi kārayet
triṃśatpalaṃ tu taccūrṇaṃ caturviṃśatpalaṃ ghṛtam /
ekīkṛtya kṣipedbhāṇḍe taṃ ruddhvā dhānyarāśigam
kṛtvā māsātsamuddhṛtya bhāgān kuryāccaturdaśa /
bhāgaikaṃ bhakṣayennityaṃ bhuñjīta kāntabhājane
evaṃ māsatrayaṃ kuryādvajrakāyo bhavennaraḥ /
tasya mūtrapurīṣābhyāṃ tāmramāyāti kāñcanam
brahmavṛkṣasya bījāni cūrṇitāni ghṛtaiḥ saha /
pūrvavaddhānyamadhye tu kṣiptvā māsātsamuddharet
palaikaikaṃ sadā khādedvatsarānmṛtyujidbhavet /
valīpalitanirmukto jīvedbrahmadinatrayam
brahmabījotthitaṃ tailaṃ gavāṃ kṣīraiḥ paladvayam /
tulyaiḥ pibedbhavenmūrchā siñcettasya mukhe payaḥ
bodhe kṣīraudanaṃ dadyānmāsājjñānī bhavennaraḥ /
dvitīye śukratulyaḥ syāttṛtīye vajravadbhavet
dūraśrāvī caturthe tu pañcame khegatirbhavet /
māsaṣaṭke svayaṃ kartā śivatulyaparākramaḥ
mahākalpāntaparyantaṃ jīvedvarṣaikasevanāt /
brahmavṛkṣamatisthūlaṃ chedayedūrdhvabhāgataḥ
adho rakṣyaṃ trihastaṃ syāttasya mūrdhni bilaṃ kṛtam /
pakvadhātrīphalaiḥ pūryaṃ tatkāṣṭhena nirudhya ca
kuśaistu veṣṭayetsarvaṃ lepyaṃ mṛdgomayaiḥ punaḥ /
āveṣṭya vastrakhaṇḍena limpenmṛdgomayaistataḥ
śuṣke gajapuṭaṃ deyaṃ parito'raṇyakotpalaiḥ /
svāṅgaśītalamuddhṛtya sadravāṇi phalāni ca
kṣipenmadhvājyasaṃyukte bhāṇḍe tānyeva bhakṣayet /
yatheṣṭaṃ bhūgṛhāntasthaḥ kṣīrāhārī jarāṃ jayet
māsadvayena vasudhāṃ chidrāṃ paśyati niścitam /
jīvedbrahmadinaṃ yāvatsarpavatkañcukaṃ tyajet
śvetapālāśapañcāṅgaṃ cūrṇitaṃ madhunā saha /
karṣaikaṃ bhakṣayennityaṃ māsānmṛtyujarāpaham
brahmāyurjāyate siddho varṣamātrānna saṃśayaḥ /
ajāghṛtena tadbījamekaikaṃ bhakṣayetsadā
śarīraṃ bhasmanā mardyaṃ māsānmṛtyujarāṃ jayet /
jīvedbrahmadinaṃ yāvaddivyakāyo bhavennaraḥ
anye yogā yathā rakte brahmavṛkṣe ca ye guṇāḥ /
tathaiva śvetapālāśe bhaveyuḥ sādhakasya vai
amṛtaṃ kuru kuru amṛtamālinyai namaḥ /
anena mantreṇa sarvayogāḥ saptābhimantritā bhakṣaṇīyāḥ /
śuklapakṣe'tha pūrṇāyāṃ puṣye vā śravaṇe tathā /
revatyāṃ vātha sampūjya muṇḍīpañcāṅgamuddharet
chāyāśuṣkaṃ tu taccūrṇaṃ karṣaṃ gopayasā saha /
varṣaikena jarāṃ hanti jīvedvarṣaśatatrayam
tasya mūtrapurīṣābhyāṃ tāmraṃ sauvarṇatāṃ vrajet /
taccūrṇaṃ tu ghṛtairlehyaṃ tadvatsyādbalamadbhutam
oṃ namo'mṛtodbhavāya amṛtaṃ kuru kuru svāhā oṃ hrāṃ saḥ /
iti auṣadhabhakṣaṇamantraḥ /
chāyāśuṣkaṃ devadālīpañcāṅgaṃ cūrṇayettataḥ /
madhvājyābhyāṃ lihetkarṣaṃ varṣānmṛtyujarāṃ jayet
jīvetkalpasahasraṃ tu rudratulyo bhavennaraḥ /
taccūrṇaṃ karṣamātraṃ tu nityaṃ peyaṃ śivāmbunā
pūrvavajjāyate siddhirvatsarānnātra saṃśayaḥ /
taccūrṇaṃ vākucīvahnisarpākṣībhṛṅgarāṭsamam
cūrṇitaṃ karṣamātraṃ tu nityaṃ peyaṃ śivāmbunā /
varṣānmṛtyuṃ jarāṃ hanti chidrāṃ paśyati medinīm
punarnavādevadālyornīrairnityaṃ pibennaraḥ /
devadālyāśca sarpākṣyāḥ palaikaṃ vā śivāmbunā
pibet syāt pūrvavat siddhirvatsarānnātra saṃśayaḥ /
devadālīṃ ca nirguṇḍīṃ pibetkarṣaṃ śivāmbunā /
varṣaikena jarāṃ hanti jīvedācandratārakam
oṃ amṛtagaṇa rudragaṇāmbhaḥ svāhā /
ayaṃ ca grahaṇamantraḥ /
namo bhagavate rudrāya huṃ phaṭ svāhā /
ayaṃ sādhakasya śikhābandhanamantraḥ /
oṃ cara ra ra /
ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ
puṣye śvetārkamūlaṃ tu grāhyaṃ chāyāviśoṣitam /
cūrṇakarṣaṃ gavāṃ kṣīraiḥ paladvaṃdvairyutaṃ pibet
māsaṣaṭkāj jarāṃ hanti jīvedbrahmadinatrayam /
dravaṃ śvetārkapattrāṇāṃ bhṛṅgarājadravaiḥ samam
ekīkṛtyātape śuṣkaṃ cūrṇaṃ kṣīraiścaturguṇaiḥ /
mṛdvagninā pacettāvadyāvatpiṇḍatvamāgatam /
tatkarṣaikaṃ ghṛtairlehyaṃ varṣātsyātpūrvavatphalam
oṃ āṃ haṃ vāsaramāline svāhā /
ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ /
grāhyaṃ somatrayodaśyāṃ hastikarṇasya pattrakam /
chāyāśuṣkaṃ tu taccūrṇaṃ gavāṃ kṣīraiḥ pibetpalam
varṣamātrājjarāṃ hanti jīvedbrahmadinaṃ naraḥ /
hastikarṇasya pañcāṅgaṃ chāyāśuṣkaṃ vicūrṇitam
karṣamātraṃ pibennityaṃ māsaikamudakaiḥ saha /
āranālais tatas takrair dadhikṣīrājyakṣaudrakaiḥ
pratyekena kramātsevyaṃ māsaikena jarāpaham /
jīvedbrahmadinaṃ sārdhaṃ vajrakāyo mahābalaḥ
oṃ garaviṣaṃ dṛṣṭau gṛhṇāmi svāhā /
hastikarṇagrahaṇamantraḥ /
oṃ amṛtakuṭījātānām amṛtaṃ kuru kuru svāhā /
anena pūjayet /
oṃ amṛtodbhavāya amṛtaṃ kuru kuru nityaṃ namo namaḥ /
bhakṣaṇamantraḥ
rudantyāścaiva pañcāṅgaṃ chāyāśuṣkaṃ vicūrṇayet /
tadardhaṃ musalīcūrṇaṃ musalyardhaṃ phalatrayam
mūlānāṃ katakotthānāṃ tailaṃ pātālayantrake /
grāhayedgarbhayantre vā tattailaṃ kṣālayejjalaiḥ
nālikerajalairvātha kṣālyaṃ pañcāṃśavārakam /
etattailena saṃyuktaṃ pūrvacūrṇaṃ lihetkramāt
karṣādivardhanaṃ kāryaṃ palāntaṃ cātha vardhayet /
evamabdājjarāṃ hanti āyuḥ syādbrahmaṇo dinam
siddhayogo hy ayaṃ khyāto vajrakāyakaro nṛṇām /
puṣyārke grāhayet prātarnirguṇḍīmūlajāṃ tvacam
chāyāśuṣkāṃ vicūrṇyātha karṣamekaṃ pibetsadā /
ajāmūtrapalaikena ṣaṇmāsādamaro bhavet
varṣamātraprayogeṇa śivatulyo bhavennaraḥ /
taccūrṇaṃ kṣīramadhvājyair loḍitaṃ snigdhabhāṇḍake
ruddhvā kṣipeddhānyarāśau māsāduddhṛtya bhakṣayet /
dvipalaṃ varṣaparyantaṃ jīveccandrārkatārakam
taccūrṇārdhapalaṃ cājyair lihetsyātpūrvavatphalam /
taccūrṇaṃ triphalā muṇḍī bhṛṅgī nimbo guḍūcikā
vacā caiṣāṃ samaṃ cūrṇaṃ madhvājyābhyāṃ lihetpalam /
varṣānmṛtyuṃ jarāṃ hanti jīvedbrahmadinatrayam
nirguṇḍīpattrajaṃ drāvaṃ bhāṇḍe mṛdvagninā pacet /
guḍavatpākamāpannaṃ pītaṃ vāntivirekakṛt
niryānti kṛmayastasya mukhanāsākṣikarṇataḥ /
rājayakṣmādirogāṃśca saptāhena vināśayet /
māsatrayājjarāṃ hanti jīvedvarṣaśatatrayam
oṃ namo māya gaṇapataye bhūpataye kuberāya svāhā iti bhakṣaṇamantraḥ /
bhallātako'bhayā vīrā kākatuṇḍyāḥ phalaṃ vacā /
lāṅgalī nimbapattrāṇi sahadevī samaṃ samam
eṣāṃ pātālayantreṇa tailaṃ grāhyaṃ prayatnataḥ /
tattailaṃ nīlikāmūlayuktamardhapalaṃ pibet
vatsarātpalitaṃ hanti āyuḥ syādbrahmaṇo dinam /
tailārdhaniṣke tannasye kṛte syātpūrvavatphalam
kṛṣṇajīrakaprasthaikaṃ tattulyaṃ bhṛṅgajadravam /
yaṣṭī nīlotpalaṃ caiva prati prasthārdhamāharet
pādaprasthaṃ tilāttailaṃ sarvamekatra pācayet /
grāhyaṃ tailāvaśeṣaṃ tannasyaṃ tenaiva kārayet
nasyaṃ cāṅkollatailena kuryānmṛtyujarāpaham /
niṣkārdhaniṣkaṃ varṣaikaṃ jīvedvarṣaśatatrayam
kākamācīphalaṃ piṣṭvā karṣaikamudakaiḥ pibet /
vatsarātpalitaṃ hanti āyuḥ syādbrahmaṇo dinam
guḍūcī musalī muṇḍī nirguṇḍī ca śatāvarī /
vijayā ca samaṃ cūrṇaṃ sitāmadhvājyasaṃyutam
khādetkarṣadvayaṃ nityaṃ vatsarātpalitaṃ jayet /
uktaṃ gorakṣanāthena jīvedbrahmadinatrayam
kṛṣṇāṣṭamyāṃ kṛṣṇasūtrairvṛkṣaṃ śunakaśālmaleḥ /
āveṣṭyāghoramantreṇa rātrau kṛṣṇājakaṃ balim
dattvāghoraṃ japettatra yāvadaṣṭasahasrakam /
tasya mūlatvacaṃ grāhyaṃ chāyāśuṣkaṃ vicūrṇayet
madhvājyābhyāṃ sadā khādetpalaikaṃ vatsarāvadhi /
valīpalitanirmukto jīvedbrahmadinaṃ naraḥ
tasya puṣpāṇi saṃgṛhya gavāṃ kṣīraiḥ sadā pacet /
puṣpavarjaṃ pibetkṣīraṃ māsānmṛtyujarāpaham
phalaikaṃ tasya vṛkṣasya gavāṃ kṣīreṇa pācayet /
phalavarjaṃ pibetkṣīraṃ kṣīramevaṃ pibedbudhaḥ
caturmāsaprayogeṇa vajrakāyo bhavennaraḥ /
jīvetkalpāntaparyantaṃ vāyuvego mahābalaḥ
tasya mūtrapurīṣābhyāṃ tāmraṃ bhavati kāñcanam /
kākamācī bhṛṅgarājaḥ sarpākṣī sahadevikā
samūlā devadālī ca nimbavākucībījakam /
phalāni kākatuṇḍyāśca mūlaṃ brahmāśvagandhayoḥ
nīlakoraṇṭapattrāṇi triphalā ca samaṃ samam /
cūrṇaṃ tatkanyakādrāvairbhāvayetsaptavāsaram
chāyāyāṃ śoṣitaṃ kuryātsitāmadhvājyasaṃyutam /
bhakṣet karṣadvayaṃ nityaṃ varṣamātrājjarāṃ jayet /
jīveccandrārkanakṣatraṃ mahākāyo mahābalaḥ
oṃ ṭhaḥ ṭhaḥ ṭhaḥ saḥ saḥ saḥ amṛte amṛtavarṣiṇi amṛtasaṃjīvani sarvakāmaprade bhagavān somarāja ājñāpayati svāhā iti bhakṣaṇamantraḥ /
triphalā vākucībījaṃ pippalī cāśvagandhikā /
sarvaṃ tulyaṃ kṛtaṃ cūrṇaṃ madhvājyābhyāṃ lihetpalam /
varṣānmṛtyuṃ jarāṃ hanti jīvedbrahmadinatrayam
oṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ saḥ svāhā anena mantreṇa bhakṣayet /
mūlikākalpayogeṣu guñjaikaṃ mṛtapāradam /
pratiyogayutaṃ khādetphalaṃ śataguṇaṃ bhavet /
rasendrasya prabhāveṇa śīghraṃ siddhimavāpnuyāt
asthimudrādharo mantrī lakṣamekaṃ śmaśānataḥ /
japenmahābhayaṃ hanti siddhiṃ datte rasāyanam
tena bhakṣitamātreṇa jīvedācandratārakam /
ajeyo devadaityānāṃ parvatānapi cālayet
oṃ hrīṃ mahābhayerum /
prātaḥ puṣyārkamukhye vividhaśubhadine mantrapūjāvidhānair grāhyaṃ divyauṣadhīnāṃ phaladalakusumaṃ mūlapattraṃ rasaṃ vā /
sarvāṅgaṃ vātha siddhyai sakalamabhinavaṃ sevayed brahmacārī kṣīrānnaṃ codakānnaṃ hitamaśanamidaṃ sarvamanyad vivarjyam
Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0