Ramayana · Chapter 6.080
tataḥ paulastya sacivāḥ śrutvā cendrajitaṃ hatam
ācacakṣur abhijñāya daśagrīvāya savyathāḥ
yuddhe hato mahārāja lakṣmaṇena tavātmajaḥ
vibhīṣaṇasahāyena miṣatāṃ no mahādyute
śūraḥ śūreṇa saṃgamya saṃyugeṣv aparājitaḥ
lakṣṇanena hataḥ śūraḥ putras te vibudhendrajit
sa taṃ pratibhayaṃ śrutvā vadhaṃ putrasya dāruṇam
ghoram indrajitaḥ saṃkhye kaśmalaṃ prāviśan mahat
upalabhya cirāt saṃjñāṃ rājā rākṣasapuṃgavaḥ
putraśokārdito dīno vilalāpākulendriyaḥ
hā rākṣasacamūmukhya mama vatsa mahāratha
jitvendraṃ katham adya tvaṃ lakṣmaṇasya vaśaṃ gataḥ
nanu tvam iṣubhiḥ kruddho bhindyāḥ kālāntakāv api
mandarasyāpi śṛṅgāṇi kiṃ punar lakṣmaṇaṃ raṇe
adya vaivasvato rājā bhūyo bahumato mama
yenādya tvaṃ mahābāho saṃyuktaḥ kāladharmaṇā
eṣa panthāḥ suyodhānāṃ sarvāmaragaṇeṣv api
yaḥ kṛte hanyate bhartuḥ sa pumān svargam ṛcchati
adya devagaṇāḥ sarve lokapālās tatharṣayaḥ
hatam indrajitaṃ dṛṣṭvā sukhaṃ svapsyanti nirbhayāḥ
adya lokās trayaḥ kṛtsnāḥ pṛthivī ca sakānanā
ekenendrajitā hīnā śūṇyeva pratibhāti me
adya nairṛtakanyāyāṃ śroṣyāmy antaḥpure ravam
kareṇusaṃghasya yathā ninādaṃ girigahvare
yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca paraṃtapa
mātaraṃ māṃ ca bhāryāṃ ca kva gato 'si vihāya naḥ
mama nāma tvayā vīra gatasya yamasādanam
pretakāryāṇi kāryāṇi viparīte hi vartase
sa tvaṃ jīvati sugrīve rāghave ca salakṣmaṇe
mama śalyam anuddhṛtya kva gato 'si vihāya naḥ
evamādivilāpārtaṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam
āviveśa mahān kopaḥ putravyasanasaṃbhavaḥ
ghoraṃ prakṛtyā rūpaṃ tat tasya krodhāgnimūrchitam
babhūva rūpaṃ rudrasya kruddhasyeva durāsadam
tasya kruddhasya netrābhyāṃ prāpatann asrabindavaḥ
dīptābhyām iva dīpābhyāṃ sārciṣaḥ snehabindavaḥ
dantān vidaśatas tasya śrūyate daśanasvanaḥ
yantrasyāveṣṭyamānasya mahato dānavair iva
kālāgnir iva saṃkruddho yāṃ yāṃ diśam avaikṣata
tasyāṃ tasyāṃ bhayatrastā rākṣasāḥ saṃnililyire
tam antakam iva kruddhaṃ carācaracikhādiṣum
vīkṣamāṇaṃ diśaḥ sarvā rākṣasā nopacakramuḥ
tataḥ paramasaṃkruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
abravīd rakṣasāṃ madhye saṃstambhayiṣur āhave
mayā varṣasahasrāṇi caritvā duścaraṃ tapaḥ
teṣu teṣv avakāśeṣu svayambhūḥ paritoṣitaḥ
tasyaiva tapaso vyuṣṭyā prasādāc ca svayambhuvaḥ
nāsurebhyo na devebhyo bhayaṃ mama kadā cana
kavacaṃ brahmadattaṃ me yad ādityasamaprabham
devāsuravimardeṣu na bhinnaṃ vajraśaktibhiḥ
tena mām adya saṃyuktaṃ rathastham iha saṃyuge
pratīyāt ko 'dya mām ājau sākṣād api puraṃdaraḥ
yat tadābhiprasannena saśaraṃ kārmukaṃ mahat
devāsuravimardeṣu mama dattaṃ svayambhuvā
adya tūryaśatair bhīmaṃ dhanur utthāpyatāṃ mahat
rāmalakṣmaṇayor eva vadhāya paramāhave
sa putravadhasaṃtaptaḥ śūraḥ krodhavaśaṃ gataḥ
samīkṣya rāvaṇo buddhyā sītāṃ hantuṃ vyavasyata
pratyavekṣya tu tāmrākṣaḥ sughoro ghoradarśanān
dīno dīnasvarān sarvāṃs tān uvāca niśācarān
māyayā mama vatsena vañcanārthaṃ vanaukasām
kiṃ cid eva hataṃ tatra sīteyam iti darśitam
tad idaṃ satyam evāhaṃ kariṣye priyam ātmanaḥ
vaidehīṃ nāśayiṣyāmi kṣatrabandhum anuvratām
ity evam uktvā sacivān khaḍgam āśu parāmṛśat
uddhṛtya guṇasaṃpannaṃ vimalāmbaravarcasaṃ
niṣpapāta sa vegena sabhāyāḥ sacivair vṛtaḥ
rāvaṇaḥ putraśokena bhṛśam ākulacetanaḥ
saṃkruddhaḥ khaḍgam ādāya sahasā yatra maithilī
vrajantaṃ rākṣasaṃ prekṣya siṃhanādaṃ pracukruśuḥ
ūcuś cānyonyam āśliṣya saṃkruddhaṃ prekṣya rākṣasāḥ
adyainaṃ tāv ubhau dṛṣṭvā bhrātarau pravyathiṣyataḥ
lokapālā hi catvāraḥ kruddhenānena nirjitāḥ
bahavaḥ śatravaś cānye saṃyugeṣv abhipātitāḥ
teṣāṃ saṃjalpamānānām aśokavanikāṃ gatām
abhidudrāva vaidehīṃ rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ
vāryamāṇaḥ susaṃkruddhaḥ suhṛdbhir hitabuddhibhiḥ
abhyadhāvata saṃkruddhaḥ khe graho rohiṇīm iva
maithilī rakṣyamāṇā tu rākṣasībhir aninditā
dadarśa rākṣasaṃ kruddhaṃ nistriṃśavaradhāriṇam
taṃ niśāmya sanistriṃśaṃ vyathitā janakātmajā
nivāryamāṇaṃ bahuśaḥ suhṛdbhir anivartinam
yathāyaṃ mām abhikruddhaḥ samabhidravati svayam
vadhiṣyati sanāthāṃ mām anāthām iva durmatiḥ
bahuśaś codayām āsa bhartāraṃ mām anuvratām
bhāryā bhava ramasyeti pratyākhyāto 'bhavan mayā
so 'yaṃ mām anupasthānād vyaktaṃ nairāśyam āgataḥ
krodhamohasamāviṣṭo nihantuṃ māṃ samudyataḥ
atha vā tau naravyāghrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau
mannimittam anāryeṇa samare 'dya nipātitau
aho dhin mannimitto 'yaṃ vināśo rājaputrayoḥ
hanūmato hi tadvākyaṃ na kṛtaṃ kṣudrayā mayā
yady ahaṃ tasya pṛṣṭhena tadāyāsam aninditā
nādyaivam anuśoceyaṃ bhartur aṅkagatā satī
manye tu hṛdayaṃ tasyāḥ kausalyāyāḥ phaliṣyati
ekaputrā yadā putraṃ vinaṣṭaṃ śroṣyate yudhi
sā hi janma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ
dharmakāryāṇi rūpaṃ ca rudatī saṃsramiṣyati
nirāśā nihate putre dattvā śrāddham acetanā
agnim ārokṣyate nūnam apo vāpi pravekṣyati
dhig astu kubjām asatīṃ mantharāṃ pāpaniścayām
yannimittam idaṃ duḥkhaṃ kausalyā pratipatsyate
ity evaṃ maithilīṃ dṛṣṭvā vilapantīṃ tapasvinīm
rohiṇīm iva candreṇa vinā grahavaśaṃ gatām
supārśvo nāma medhāvī rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram
nivāryamāṇaṃ sacivair idaṃ vacanam abravīt
kathaṃ nāma daśagrīva sākṣād vaiśravaṇānuja
hantum icchasi vaidehīṃ krodhād dharmam apāsya hi
veda vidyāvrata snātaḥ svadharmanirataḥ sadā
striyāḥ kasmād vadhaṃ vīra manyase rākṣaseśvara
maithilīṃ rūpasaṃpannāṃ pratyavekṣasva pārthiva
tvam eva tu sahāsmābhī rāghave krodham utsṛja
abhyutthānaṃ tvam adyaiva kṛṣṇapakṣacaturdaśīm
kṛtvā niryāhy amāvāsyāṃ vijayāya balair vṛtaḥ
śūro dhīmān rathī khaḍgī rathapravaram āsthitaḥ
hatvā dāśarathiṃ rāmaṃ bhavān prāpsyati maithilīm
sa tad durātmā suhṛdā niveditaṃ vacaḥ sudharmyaṃ pratigṛhya rāvaṇaḥ
gṛhaṃ jagāmātha tataś ca vīryavān punaḥ sabhāṃ ca prayayau suhṛdvṛtaḥ
Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0