Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ramayana · Chapter 6.070

6.070.001

rāghavaś cāpi vipulaṃ taṃ rākṣasavanaukasām
śrutvā saṃgrāmanirghoṣaṃ jāmbavantam uvāca ha

6.070.002

saumya nūnaṃ hanumatā kṛtaṃ karma suduṣkaram
śrūyate hi yathā bhīmaḥ sumahān āyudhasvanaḥ

6.070.003

tad gaccha kuru sāhāyyaṃ svabalenābhisaṃvṛtaḥ
kṣipram ṛṣkapate tasya kapiśreṣṭhasya yudhyataḥ

6.070.004

ṛkṣarājas tathety uktvā svenānīkena saṃvṛtaḥ
āgacchat paścimadvāraṃ hanūmān yatra vānaraḥ

6.070.005

athāyāntaṃ hanūmantaṃ dadarśarkṣapatiḥ pathi
vānaraiḥ kṛtasaṃgrāmaiḥ śvasadbhir abhisaṃvṛtam

6.070.006

dṛṣṭvā pathi hanūmāṃś ca tad ṛṣkabalam udyatam
nīlameghanibhaṃ bhīmaṃ saṃnivārya nyavartata

6.070.007

sa tena harisainyena saṃnikarṣaṃ mahāyaśāḥ
śīghram āgamya rāmāya duḥkhito vākyam abravīt

6.070.008

samare yudhyamānānām asmākaṃ prekṣatāṃ ca saḥ
jaghāna rudatīṃ sītām indrajid rāvaṇātmajaḥ

6.070.009

udbhrāntacittas tāṃ dṛṣṭvā viṣaṇṇo 'ham ariṃdama
tad ahaṃ bhavato vṛttaṃ vijñāpayitum āgataḥ

6.070.010

tasya tad vacanaṃ śrutvā rāghavaḥ śokamūrchitaḥ
nipapāta tadā bhūmau chinnamūla iva drumaḥ

6.070.011

taṃ bhūmau devasaṃkāśaṃ patitaṃ dṛśya rāghavam
abhipetuḥ samutpatya sarvataḥ kapisattamāḥ

6.070.012

asiñcan salilaiś cainaṃ padmotpalasugandhibhiḥ
pradahantam asahyaṃ ca sahasāgnim ivotthitam

6.070.013

taṃ lakṣmaṇo 'tha bāhubhyāṃ pariṣvajya suduḥkhitaḥ
uvāca rāmam asvasthaṃ vākyaṃ hetvarthasaṃhitam

6.070.014

śubhe vartmani tiṣṭhantaṃ tvām āryavijitendriyam
anarthebhyo na śaknoti trātuṃ dharmo nirarthakaḥ

6.070.015

bhūtānāṃ sthāvarāṇāṃ ca jaṅgamānāṃ ca darśanam
yathāsti na tathā dharmas tena nāstīti me matiḥ

6.070.016

yathaiva sthāvaraṃ vyaktaṃ jaṅgamaṃ ca tathāvidham
nāyam arthas tathā yuktas tvadvidho na vipadyate

6.070.017

yady adharmo bhaved bhūto rāvaṇo narakaṃ vrajet
bhavāṃś ca dharmasaṃyukto naivaṃ vyasanam āpnuyāt

6.070.018

tasya ca vyasanābhāvād vyasanaṃ ca gate tvayi
dharmeṇopalabhed dharmam adharmaṃ cāpy adharmataḥ

6.070.019

yadi dharmeṇa yujyeran nādharmarucayo janāḥ
dharmeṇa caratāṃ dharmas tathā caiṣāṃ phalaṃ bhavet

6.070.020

yasmād arthā vivardhante yeṣv adharmaḥ pratiṣṭhitaḥ
kliśyante dharmaśīlāś ca tasmād etau nirarthakau

6.070.021

vadhyante pāpakarmāṇo yady adharmeṇa rāghava
vadhakarmahato dharmaḥ sa hataḥ kaṃ vadhiṣyati

6.070.022

atha vā vihitenāyaṃ hanyate hanti vā param
vidhir ālipyate tena na sa pāpena karmaṇā

6.070.023

adṛṣṭapratikāreṇa avyaktenāsatā satā
kathaṃ śakyaṃ paraṃ prāptuṃ dharmeṇārivikarśana

6.070.024

yadi sat syāt satāṃ mukhya nāsat syāt tava kiṃ cana
tvayā yadīdṛśaṃ prāptaṃ tasmāt san nopapadyate

6.070.025

atha vā durbalaḥ klībo balaṃ dharmo 'nuvartate
durbalo hṛtamaryādo na sevya iti me matiḥ

6.070.026

balasya yadi ced dharmo guṇabhūtaḥ parākrame
dharmam utsṛjya vartasva yathā dharme tathā bale

6.070.027

atha cet satyavacanaṃ dharmaḥ kila paraṃtapa
anṛtas tvayy akaruṇaḥ kiṃ na baddhas tvayā pitā

6.070.028

yadi dharmo bhaved bhūta adharmo vā paraṃtapa
na sma hatvā muniṃ vajrī kuryād ijyāṃ śatakratuḥ

6.070.029

adharmasaṃśrito dharmo vināśayati rāghava
sarvam etad yathākāmaṃ kākutstha kurute naraḥ

6.070.030

mama cedaṃ mataṃ tāta dharmo 'yam iti rāghava
dharmamūlaṃ tvayā chinnaṃ rājyam utsṛjatā tadā

6.070.031

arthebhyo hi vivṛddhebhyaḥ saṃvṛddhebhyas tatas tataḥ
kriyāḥ sarvāḥ pravartante parvatebhya ivāpagāḥ

6.070.032

arthena hi viyuktasya puruṣasyālpatejasaḥ
vyucchidyante kriyāḥ sarvā grīṣme kusarito yathā

6.070.033

so 'yam arthaṃ parityajya sukhakāmaḥ sukhaidhitaḥ
pāpam ārabhate kartuṃ tathā doṣaḥ pravartate

6.070.034

yasyārthās tasya mitrāṇi yasyārthās tasya bāndhavaḥ
yasyārthāḥ sa pumāṃl loke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ

6.070.035

yasyārthāḥ sa ca vikrānto yasyārthāḥ sa ca buddhimān
yasyārthāḥ sa mahābhāgo yasyārthāḥ sa mahāguṇaḥ

6.070.036

arthasyaite parityāge doṣāḥ pravyāhṛtā mayā
rājyam utsṛjatā vīra yena buddhis tvayā kṛtā

6.070.037

yasyārthā dharmakāmārthās tasya sarvaṃ pradakṣiṇam
adhanenārthakāmena nārthaḥ śakyo vicinvatā

6.070.038

harṣaḥ kāmaś ca darpaś ca dharmaḥ krodhaḥ śamo damaḥ
arthād etāni sarvāṇi pravartante narādhipa

6.070.039

yeṣāṃ naśyaty ayaṃ lokaś caratāṃ dharmacāriṇām
te 'rthās tvayi na dṛśyante durdineṣu yathā grahāḥ

6.070.040

tvayi pravrajite vīra guroś ca vacane sthite
rakṣasāpahṛtā bhāryā prāṇaiḥ priyatarā tava

6.070.041

tad adya vipulaṃ vīra duḥkham indrajitā kṛtam
karmaṇā vyapaneṣyāmi tasmād uttiṣṭha rāghava

6.070.042

ayam anagha tavoditaḥ priyārthaṃ janakasutā nidhanaṃ nirīkṣya ruṣṭaḥ
sahayagajarathāṃ sarākṣasendrāṃ bhṛśam iṣubhir vinipātayāmi laṅkām

Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc