Ramayana · Chapter 6.023
sā sītā tac chiro dṛṣṭvā tac ca kārmukam uttamam
sugrīvapratisaṃsargam ākhyātaṃ ca hanūmatā
nayane mukhavarṇaṃ ca bhartus tat sadṛśaṃ mukham
keśān keśāntadeśaṃ ca taṃ ca cūḍāmaṇiṃ śubham
etaiḥ sarvair abhijñānair abhijñāya suduḥkhitā
vijagarhe 'tha kaikeyīṃ krośantī kurarī yathā
sakāmā bhava kaikeyi hato 'yaṃ kulanandanaḥ
kulam utsāditaṃ sarvaṃ tvayā kalahaśīlayā
āryeṇa kiṃ nu kaikeyyāḥ kṛtaṃ rāmeṇa vipriyam
yad gṛhāc cīravasanas tayā prasthāpito vanam
evam uktvā tu vaidehī vepamānā tapasvinī
jagāma jagatīṃ bālā chinnā tu kadalī yathā
sā muhūrtāt samāśvasya pratilabhya ca cetanām
tac chiraḥ samupāghrāya vilalāpāyatekṣaṇā
hā hatāsmi mahābāho vīravratam anuvratā
imāṃ te paścimāvasthāṃ gatāsmi vidhavā kṛtā
prathamaṃ maraṇaṃ nāryā bhartur vaiguṇyam ucyate
suvṛttaḥ sādhuvṛttāyāḥ saṃvṛttas tvaṃ mamāgrataḥ
duḥkhād duḥkhaṃ prapannāyā magnāyāḥ śokasāgare
yo hi mām udyatas trātuṃ so 'pi tvaṃ vinipātitaḥ
sā śvaśrūr mama kausalyā tvayā putreṇa rāghava
vatseneva yathā dhenur vivatsā vatsalā kṛtā
ādiṣṭaṃ dīrgham āyus te yair acintyaparākrama
anṛtaṃ vacanaṃ teṣām alpāyur asi rāghava
atha vā naśyati prajñā prājñasyāpi satas tava
pacaty enaṃ tathā kālo bhūtānāṃ prabhavo hy ayam
adṛṣṭaṃ mṛtyum āpannaḥ kasmāt tvaṃ nayaśāstravit
vyasanānām upāyajñaḥ kuśalo hy asi varjane
tathā tvaṃ saṃpariṣvajya raudrayātinṛśaṃsayā
kālarātryā mayācchidya hṛtaḥ kamalalocanaḥ
upaśeṣe mahābāho māṃ vihāya tapasvinīm
priyām iva śubhāṃ nārīṃ pṛthivīṃ puruṣarṣabha
arcitaṃ satataṃ yatnād gandhamālyair mayā tava
idaṃ te matpriyaṃ vīra dhanuḥ kāñcanabhūṣitam
pitrā daśarathena tvaṃ śvaśureṇa mamānagha
pūrvaiś ca pitṛbhiḥ sārdhaṃ nūnaṃ svarge samāgataḥ
divi nakṣatrabhūtas tvaṃ mahat karma kṛtaṃ priyam
puṇyaṃ rājarṣivaṃśaṃ tvam ātmanaḥ samupekṣase
kiṃ mān na prekṣase rājan kiṃ māṃ na pratibhāṣase
bālāṃ bālena saṃprāptāṃ bhāryāṃ māṃ sahacāriṇīm
saṃśrutaṃ gṛhṇatā pāṇiṃ cariṣyāmīti yat tvayā
smara tan mama kākutstha naya mām api duḥkhitām
kasmān mām apahāya tvaṃ gato gatimatāṃ vara
asmāl lokād amuṃ lokaṃ tyaktvā mām iha duḥkhitām
kalyāṇair ucitaṃ yat tat pariṣvaktaṃ mayaiva tu
kravyādais tac charīraṃ te nūnaṃ viparikṛṣyate
agniṣṭomādibhir yajñair iṣṭavān āptadakṣiṇaiḥ
agnihotreṇa saṃskāraṃ kena tvaṃ tu na lapsyase
pravrajyām upapannānāṃ trayāṇām ekam āgatam
pariprakṣyati kausalyā lakṣmaṇaṃ śokalālasā
sa tasyāḥ paripṛcchantyā vadhaṃ mitrabalasya te
tava cākhyāsyate nūnaṃ niśāyāṃ rākṣasair vadham
sā tvāṃ suptaṃ hataṃ śrutvā māṃ ca rakṣogṛhaṃ gatām
hṛdayena vidīrṇena na bhaviṣyati rāghava
sādhu pātaya māṃ kṣipraṃ rāmasyopari rāvaṇaḥ
samānaya patiṃ patnyā kuru kalyāṇam uttamam
śirasā me śiraś cāsya kāyaṃ kāyena yojaya
rāvaṇānugamiṣyāmi gatiṃ bhartur mahātmanaḥ
muhūrtam api necchāmi jīvituṃ pāpajīvinā
śrutaṃ mayā vedavidāṃ brāhmaṇānāṃ pitur gṛhe
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ
kṣamā yasmin damas tyāgaḥ satyaṃ dharmaḥ kṛtajñatā
ahiṃsā caiva bhūtānāṃ tam ṛte kā gatir mama
iti sā duḥkhasaṃtaptā vilalāpāyatekṣaṇā
bhartuḥ śiro dhanus tatra samīkṣya janakātmajā
evaṃ lālapyamānāyāṃ sītāyāṃ tatra rākṣasaḥ
abhicakrāma bhartāram anīkasthaḥ kṛtāñjaliḥ
vijayasvāryaputreti so 'bhivādya prasādya ca
nyavedayad anuprāptaṃ prahastaṃ vāhinīpatim
amātyaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ prahastaḥ samupasthitaḥ
kiṃ cid ātyayikaṃ kāryaṃ teṣāṃ tvaṃ darśanaṃ kuru
etac chrutvā daśagrīvo rākṣasaprativeditam
aśokavanikāṃ tyaktvā mantriṇāṃ darśanaṃ yayau
sa tu sarvaṃ samarthyaiva mantribhiḥ kṛtyam ātmanaḥ
sabhāṃ praviśya vidadhe viditvā rāmavikramam
antardhānaṃ tu tac chīrṣaṃ tac ca kārmukam uttamam
jagāma rāvaṇasyaiva niryāṇasamanantaram
rākṣasendras tu taiḥ sārdhaṃ mantribhir bhīmavikramaiḥ
samarthayām āsa tadā rāmakāryaviniścayam
avidūrasthitān sarvān balādhyakṣān hitaiṣiṇaḥ
abravīt kālasadṛśo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
śīghraṃ bherīninādena sphuṭakoṇāhatena me
samānayadhvaṃ sainyāni vaktavyaṃ ca na kāraṇam
tatas tatheti pratigṛhya tad vaco balādhipās te mahad ātmano balam
samānayaṃś caiva samāgataṃ ca te nyavedayan bhartari yuddhakāṅkṣiṇi
Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0