Ramayana · Chapter 5.004

tataḥ sa madhyaṃ gatam aṃśumantaṃ jyotsnāvitānaṃ mahad udvamantam
dadarśa dhīmān divi bhānumantaṃ goṣṭhe vṛṣaṃ mattam iva bhramantam

lokasya pāpāni vināśayantaṃ mahodadhiṃ cāpi samedhayantam
bhūtāni sarvāṇi virājayantaṃ dadarśa śītāṃśum athābhiyāntam

yā bhāti lakṣmīr bhuvi mandarasthā tathā pradoṣeṣu ca sāgarasthā
tathaiva toyeṣu ca puṣkarasthā rarāja sā cāruniśākarasthā

haṃso yathā rājatapañjurasthaḥ siṃho yathā mandarakandarasthaḥ
vīro yathā garvitakuñjarasthaś candro 'pi babhrāja tathāmbarasthaḥ

sthitaḥ kakudmān iva tīkṣṇaśṛṅgo mahācalaḥ śveta ivoccaśṛṅgaḥ
hastīva jāmbūnadabaddhaśṛṅgo vibhāti candraḥ paripūrṇaśṛṅgaḥ

prakāśacandrodayanaṣṭadoṣaḥ pravṛddharakṣaḥ piśitāśadoṣaḥ
rāmābhirāmeritacittadoṣaḥ svargaprakāśo bhagavān pradoṣaḥ

tantrī svanāḥ karṇasukhāḥ pravṛttāḥ svapanti nāryaḥ patibhiḥ suvṛttāḥ
naktaṃcarāś cāpi tathā pravṛttā vihartum atyadbhutaraudravṛttāḥ

mattapramattāni samākulāni rathāśvabhadrāsanasaṃkulāni
vīraśriyā cāpi samākulāni dadarśa dhīmān sa kapiḥ kulāni

parasparaṃ cādhikam ākṣipanti bhujāṃś ca pīnān adhivikṣipanti
mattapralāpān adhivikṣipanti mattāni cānyonyam adhikṣipanti

rakṣāṃsi vakṣāṃsi ca vikṣipanti gātrāṇi kāntāsu ca vikṣipanti
dadarśa kāntāś ca samālapanti tathāparās tatra punaḥ svapanti

mahāgajaiś cāpi tathā nadadbhiḥ sūpūjitaiś cāpi tathā susadbhiḥ
rarāja vīraiś ca viniḥśvasadbhir hrado bhujaṅgair iva niḥśvasadbhiḥ

buddhipradhānān rucirābhidhānān saṃśraddadhānāñ jagataḥ pradhānān
nānāvidhānān rucirābhidhānān dadarśa tasyāṃ puri yātudhānān

nananda dṛṣṭvā sa ca tān surūpān nānāguṇān ātmaguṇānurūpān
vidyotamānān sa ca tān surūpān dadarśa kāṃś cic ca punar virūpān

tato varārhāḥ suviśuddhabhāvās teṣāṃ striyas tatra mahānubhāvāḥ
priyeṣu pāneṣu ca saktabhāvā dadarśa tārā iva suprabhāvāḥ

śriyā jvalantīs trapayopagūḍhā niśīthakāle ramaṇopagūḍhāḥ
dadarśa kāś cit pramadopagūḍhā yathā vihaṃgāḥ kusumopagūḍāḥ

anyāḥ punar harmyatalopaviṣṭās tatra priyāṅkeṣu sukhopaviṣṭāḥ
bhartuḥ priyā dharmaparā niviṣṭā dadarśa dhīmān manadābhiviṣṭāḥ

aprāvṛtāḥ kāñcanarājivarṇāḥ kāś cit parārdhyās tapanīyavarṇāḥ
punaś ca kāś cic chaśalakṣmavarṇāḥ kāntaprahīṇā rucirāṅgavarṇāḥ

tataḥ priyān prāpya mano'bhirāmān suprītiyuktāḥ prasamīkṣya rāmāḥ
gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmā haripravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ

candraprakāśāś ca hi vaktramālā vakrākṣipakṣmāś ca sunetramālāḥ
vibhūṣaṇānāṃ ca dadarśa mālāḥ śatahradānām iva cārumālāḥ

na tv eva sītāṃ paramābhijātāṃ pathi sthite rājakule prajātām
latāṃ praphullām iva sādhujātāṃ dadarśa tanvīṃ manasābhijātām

sanātane vartmani saṃniviṣṭāṃ rāmekṣaṇīṃ tāṃ madanābhiviṣṭām
bhartur manaḥ śrīmad anupraviṣṭāṃ strībhyo varābhyaś ca sadā viśiṣṭām

uṣṇārditāṃ sānusṛtāsrakaṇṭhīṃ purā varārhottamaniṣkakaṇṭhīm
sujātapakṣmām abhiraktakaṇṭhīṃ vane pravṛttām iva nīlakaṇṭhīm

avyaktalekhām iva candralekhāṃ pāṃsupradigdhām iva hemalekhām
kṣataprarūḍhām iva bāṇalekhāṃ vāyuprabhinnām iva meghalekhām

sītām apaśyan manujeśvarasya rāmasya patnīṃ vadatāṃ varasya
babhūva duḥkhābhihataś cirasya plavaṃgamo manda ivācirasya