Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.44
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 44
viśālān kosalān ramyān yātvā lakṣmaṇapūrvajaḥ /
āsasāda mahābāhuḥ śṛṅgaverapuraṃ prati
tatra tripathagāṃ divyāṃ śivatoyām aśaivalām /
dadarśa rāghavo gaṅgāṃ puṇyām ṛṣiniṣevitām
haṃsasārasasaṃghuṣṭāṃ cakravākopakūjitām /
śiśumāraiś ca nakraiś ca bhujaṃgaiś ca niṣevitām
tām ūrmikalilāvartām anvavekṣya mahārathaḥ /
sumantram abravīt sūtam ihaivādya vasāmahe
avidūrād ayaṃ nadyā bahupuṣpapravālavān /
sumahān iṅgudīvṛkṣo vasāmo 'traiva sārathe
lakṣaṇaś ca sumantraś ca bāḍham ity eva rāghavam /
uktvā tam iṅgudīvṛkṣaṃ tadopayayatur hayaiḥ
rāmo 'bhiyāya taṃ ramyaṃ vṛkṣam ikṣvākunandanaḥ /
rathād avātarat tasmāt sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ
sumantro 'py avatīryaiva mocayitvā hayottamān /
vṛkṣamūlagataṃ rāmam upatasthe kṛtāñjaliḥ
tatra rājā guho nāma rāmasyātmasamaḥ sakhā /
niṣādajātyo balavān sthapatiś ceti viśrutaḥ
sa śrutvā puruṣavyāghraṃ rāmaṃ viṣayam āgatam /
vṛddhaiḥ parivṛto 'mātyair jñātibhiś cāpy upāgataḥ
tato niṣādādhipatiṃ dṛṣṭvā dūrād avasthitam /
saha saumitriṇā rāmaḥ samāgacchad guhena saḥ
tam ārtaḥ sampariṣvajya guho rāghavam abravīt /
yathāyodhyā tathedaṃ te rāma kiṃ karavāṇi te
tato guṇavadannādyam upādāya pṛthagvidham /
arghyaṃ copānayat kṣipraṃ vākyaṃ cedam uvāca ha
svāgataṃ te mahābāho taveyam akhilā mahī /
vayaṃ preṣyā bhavān bhartā sādhu rājyaṃ praśādhi naḥ
bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca peyaṃ ca lehyaṃ cedam upasthitam /
śayanāni ca mukhyāni vājināṃ khādanaṃ ca te
guham eva bruvāṇaṃ taṃ rāghavaḥ pratyuvāca ha /
arcitāś caiva hṛṣṭāś ca bhavatā sarvathā vayam
padbhyām abhigamāc caiva snehasaṃdarśanena ca /
bhujābhyāṃ sādhuvṛttābhyāṃ pīḍayan vākyam abravīt
diṣṭyā tvāṃ guha paśyāmi arogaṃ saha bāndhavaiḥ /
api te kuśalaṃ rāṣṭre mitreṣu ca dhaneṣu ca
yat tv idaṃ bhavatā kiṃcit prītyā samupakalpitam /
sarvaṃ tad anujānāmi na hi varte pratigrahe
kuśacīrājinadharaṃ phalamūlāśanaṃ ca mām /
viddhi praṇihitaṃ dharme tāpasaṃ vanagocaram
aśvānāṃ khādanenāham arthī nānyena kenacit /
etāvatātrabhavatā bhaviṣyāmi supūjitaḥ
ete hi dayitā rājñaḥ pitur daśarathasya me /
etaiḥ suvihitair aśvair bhaviṣyāmy aham arcitaḥ
aśvānāṃ pratipānaṃ ca khādanaṃ caiva so 'nvaśāt /
guhas tatraiva puruṣāṃs tvaritaṃ dīyatām iti
tataś cīrottarāsaṅgaḥ saṃdhyām anvāsya paścimām /
jalam evādade bhojyaṃ lakṣmaṇenāhṛtaṃ svayam
tasya bhūmau śayānasya pādau prakṣālya lakṣmaṇaḥ /
sabhāryasya tato 'bhyetya tasthau vṛkṣam upāśritaḥ
guho 'pi saha sūtena saumitrim anubhāṣayan /
anvajāgrat tato rāmam apramatto dhanurdharaḥ
tathā śayānasya tato 'sya dhīmato yaśasvino dāśarather mahātmanaḥ /
adṛṣṭaduḥkhasya sukhocitasya sā tadā vyatīyāya cireṇa śarvarī
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0