Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.27
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 27
sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā /
vanavāsanimittāya bhartāram idam abravīt
sā tam uttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam /
praṇayāc cābhimānāc ca paricikṣepa rāghavam
kiṃ tvāmanyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ /
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham
anṛtaṃ balaloko 'yam ajñānād yaddhi vakṣyati /
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇas tvaṃ kuto vā bhayam asti te /
yat parityaktukāmas tvaṃ mām ananyaparāyaṇām
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantam anuvratām /
sāvitrīm iva māṃ viddhi tvam ātmavaśavartinīm
na tv ahaṃ manasāpy anyaṃ draṣṭāsmi tvadṛte 'nagha /
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathānyā kulapāṃsanī
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciram adhyuṣitāṃ satīm /
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātum icchasi
sa mām anādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātum arhasi /
tapo vā yadi vāraṇyaṃ svargo vā syāt saha tvayā
na ca me bhavitā tatra kaścit pathi pariśramaḥ /
pṛṣṭhatas tava gacchantyā vihāraśayaneṣv api
kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ /
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā
mahāvātasamuddhūtaṃ yan mām avakariṣyati /
rajo ramaṇa tan manye parārdhyam iva candanam
śādvaleṣu yad āsiṣye vanānte vanagocarā /
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syāt sukhataraṃ tataḥ
pattraṃ mūlaṃ phalaṃ yat tvam alpaṃ vā yadi vā bahu /
dāsyasi svayam āhṛtya tan me 'mṛtarasopamam
na mātur na pitus tatra smariṣyāmi na veśmanaḥ /
ārtavāny upabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca
na ca tatra gataḥ kiṃcid draṣṭum arhasi vipriyam /
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā
yas tvayā saha sa svargo nirayo yas tvayā vinā /
iti jānan parāṃ prītiṃ gaccha rāma mayā saha
atha mām evam avyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyasi /
viṣam adyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ vaśam
paścād api hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam /
ujjhitāyās tvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam
idaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtam api notsahe /
kiṃ punar daśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā
iti sā śokasaṃtaptā vilapya karuṇaṃ bahu /
cukrośa patim āyastā bhṛśam āliṅgya sasvaram
sā viddhā bahubhir vākyair digdhair iva gajāṅganā /
cirasaṃniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnim ivāraṇiḥ
tasyāḥ sphaṭikasaṃkāśaṃ vāri saṃtāpasambhavam /
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyām ivodakam
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visaṃjñām iva duḥkhitām /
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃs tadā
na devi tava duḥkhena svargam apy abhirocaye /
na hi me 'sti bhayaṃ kiṃcit svayambhor iva sarvataḥ
tava sarvam abhiprāyam avijñāya śubhānane /
vāsaṃ na rocaye 'raṇye śaktimān api rakṣaṇe
yat sṛṣṭāsi mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili /
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtir ātmavatā yathā
dharmas tu gajanāsoru sadbhir ācaritaḥ purā /
taṃ cāham anuvarte 'dya yathā sūryaṃ suvarcalā
eṣa dharmas tu suśroṇi pitur mātuś ca vaśyatā /
ataś cājñāṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitum utsahe
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ /
tathā vartitum icchāmi sa hi dharmaḥ sanātanaḥ /
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava // RamS_2,27.30* //
brāhmaṇebhyaś ca ratnāni bhikṣukebhyaś ca bhojanam /
dehi cāśaṃsamānebhyaḥ saṃtvarasva ca māciram
anukūlaṃ tu sā bhartur jñātvā gamanam ātmanaḥ /
kṣipraṃ pramuditā devī dātum evopacakrame
tataḥ prahṛṣṭā paripūrṇamānasā yaśasvinī bhartur avekṣya bhāṣitam /
dhanāni ratnāni ca dātum aṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manasvinī
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0