Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.25

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 25
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ /
nivartanārthe dharmātmā vākyam etad uvāca ha

sīte mahākulīnāsi dharme ca niratā sadā /
ihācara svadharmaṃ tvaṃ mā yathā manasaḥ sukham

sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayābale /
vane doṣā hi bahavo vadatas tān nibodha me

sīte vimucyatām eṣā vanavāsakṛtā matiḥ /
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanam ity abhidhīyate

hitabuddhyā khalu vaco mayaitad abhidhīyate /
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkham eva sadā vanam

girinirjharasambhūtā girikandaravāsinām /
siṃhānāṃ ninadā duḥkhāḥ śrotuṃ duḥkham ato vanam

supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale /
rātriṣu śramakhinnena tasmād duḥkhataraṃ vanam

upavāsaś ca kartavyo yathāprāṇena maithili /
jaṭābhāraś ca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā

atīva vātas timiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ /
bhayāni ca mahānty atra tato duḥkhataraṃ vanam

sarīsṛpāś ca bahavo bahurūpāś ca bhāmini /
caranti pṛthivīṃ darpād ato duḥkhataraṃ vanam

nadīnilayanāḥ sarpā nadīkuṭilagāminaḥ /
tiṣṭhanty āvṛtya panthānam ato duḥkhataraṃ vanam

pataṃgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāś ca maśakaiḥ saha /
bādhante nityam abale sarvaṃ duḥkham ato vanam

drumāḥ kaṇṭakinaś caiva kuśakāśāś ca bhāmini /
vane vyākulaśākhāgrās tena duḥkhataraṃ vanam

tad alaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava /
vimṛśann iha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam

vanaṃ tu netuṃ na kṛtā matis tadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā /
na tasya sītā vacanaṃ cakāra tat tato 'bravīd rāmam idaṃ suduḥkhitā