Rākṣasakāvya with Ṭīkā · Verses 1-20
kaś cid vanaṃ bahuvanaṃ vicaran vayaḥstho vaśyāṃ vanātmavadanāṃ vanitāṃ vanārdrām |
tarvaryaripradam udīkṣya samutthitaṃ khe nā gām imāṃ madakalaḥ sakalāṃ babhāṣe ||
paśyābjadṛg giritaṭeṣu kumātṛsāhvān bhūdevarājaripuśatrusamāvadhūtān |
vaiśvānarārijaripughnaśarābhibhūtair dṛkśrotraśatrubhir upāsitapuṣpaśobhān ||
paśyādrisārasadṛśībhir amūbhir adbhir āplāvayaty amaragub dharaṇīm ahighnaḥ |
abdaḥ sitābhir asitaḥ śabalaḥ khagābhir vārjaiḥ sitair iva vibhāti vanaṃ prabuddhaiḥ ||
goṣṭhaṃ ghṛtaṃ sughṛtavāḍbhir amūbhir agryaṃ gobhiḥ samuddharati yad bahudhā himaghnaḥ |
tad gavyam ambaragataṃ śikhijātmasaṃsthaṃ viṣyandamānam abhivardhayatīha gojān ||
abruṭpalāśanibhadṛg ghanajātmavaktrā vārcasvarebhanibhagā gajadoḥsamoruḥ |
sīridhvajaprasavatulyaviṣāhvadāsau nrā saṃgatā pramuditā prasamīkṣya vārdam ||
sūryāṃśunāmapatir unnatadṛkpragāmī vāṅnāmabhiḥ parivṛto viṣanāmadābhiḥ |
ukṣā varaḥ pramuditaḥ pratinānadīti garjantam īkṣaṇahitoccayatulyarūpam ||
enaṃ payodapatir unnamitaṃ payodaṃ khasthaṃ mahītalagataḥ pratigarjatīva |
bhittvāvaniṃ vanaruhākṣi śiroruhābhyāṃ saṃprasthito 'mṛtadharair abhiṣicyamānaḥ ||
srotojavikṣatajabhūdharadhāturūpāḥ khasthāḥ payojadaladṛk śuciśukramāse |
māsor nabhasyanabhasor atisaṃpatantas tīvraṃ viṣaṃ viṣadharāḥ parinirvapanti ||
svayonibhakṣadhvajasaṃbhavānāṃ śrutvā ninādaṃ girigahvarasthaḥ |
tamo'ribimbapratibimbadhārī virauti kānte pavanāśanāśaḥ ||
goṣṭhaś ca kuṅkumavapuḥ pratirājate 'sau saptādridaityabhujagottamaśatrugopaḥ |
urvīdharābham acirotthitam abdharaṃ khe dṛṣṭvāhihā pramudito himahāhvayānaḥ ||
kṛṣṇo 'bdharaḥ kṣarati toyam asāv ajasram anyāv imau raṇagatāv iva cebharājau |
anye tv amī dviradavṛndanibhāḥ kṣarantaḥ pracchādayanty amarasiddhavimānamārgam ||
vārdāḥ khagāḥ kṣitidharāgamanaprakāśā nemībharāsabhaturaṃgamatulyaghoṣāḥ |
vāyvīritāḥ kham avatatya vanaṃ kṣaranto vārbhiḥ kṣitiṃ ghṛtadharāḥ pariṇirvapanti ||
eṣo 'ṅghripāśanaripughnasutārisāhvam āruhya tiṣṭhati sugātri bhujaṃgamāriḥ |
yasya svanaiḥ pramuditasya mamādya bāle tāladhvajāvarajasūnuśarāḥ patanti ||
usrāviṣaṃ sthalagato 'tti tathaiva vārjo vārbhyo dvijo haridṛg eṣa daśārdhagūḍhaḥ |
vātāśanaḥ khaśayanaḥ smarati sthalasya cakṣuḥśravā vanabhayāt suraśatrunāmā ||
pakṣy aśvamedhaturagapratimo 'ṣṭavarṇo vārdaṃ na bahv iti samāhvayate hy ahighnaḥ |
bhekas tathaiva khaśayāśayavedyavāṇiḥ śabdaṃ karoty atibhṛśaṃ viṣarāśimagnaḥ ||
nā viṣkirāvanam upetya kumātṛsāhvam ākrīdate madhukalo 'ṅganayā sametaḥ |
anyas tv ayaṃ maṇivarābham upetya gojaṃ nā rāmayā saha payaḥpatijāṃ vṛṇīte ||
syūtaṃ mahat kṣatajavarṇanibhaṃ naro 'sau bibhrat tv amūni ca bhinatti saroruhāṇi |
tajjena cāpi rajasā vanitāṃ vayaḥstho 'py abhyuddharaty avakiraty abhiṣicyamānaḥ ||
paṅke nimagnam ibhavṛndam adaḥ savāri garjat timikṣayadavṛndam ivāvabhāti |
vāryātmanāmaśatacitratanuḥ suparṇo yoṣidvṛtaḥ samadanaḥ pratiroravīti ||
visphoṭitābdhararaveṇa riraṃsur eṣa saṃtrāsito harir anokahaniṣkuṭasthaḥ |
saṃlīyate taḍitam apy abhivīkṣya vignaḥ khāt khaṃ mahattaram asau samanupraviṣṭaḥ ||
etāvad uttamavacaḥ sumanāḥ sa uktvā rantvā dinaṃ saha tayā priyayā hy adīnaḥ |
yuktaṃ caturbhir anaḍudbhir adīnavāḍbhir āruhya yānam atha nā prayayau svageham ||
Original text: Rākṣasakāvya with Ṭīkā · Edition: Kāvyarākṣasaṃ saṭīkam , ed. Karl Gustav Hoefer, Sanskrit Lesebuch mit Benutzung handschriftlicher Quellen , Berlin: Besser, 1849, pp. 86-93. Rākṣasakāvyam , ed. Johannes Häberlin, Kāvyasaṃgrahaḥ , Calcutta, 1861 (VS 1918), pp. 586-589 (= 2nd augm. ed. of Id., Kávya-sangraha , Calcutta: W. Thacker, 1847). Vidvadvinodakāvyam , ed. Haridas Hirachand, Kavya Kalapa, Number First , Bombay: Ganpat Krishn · Data entry Christophe Vielle · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0