Language

ENहिગુ
Scripture Library

Prasannapada · Chapter 29

29.1

tatra saha tena vartata iti satat, satato bhāvaḥ satattvam, apṛthaktvam, ananyatvam ekatvamityarthaḥ | tadetat satattvaṃ ye varṇayanti, na tānācāryaḥ śāsanārthapaṇḍitān manyate | tadyathā- ātmā upādānena prajñapyate yena, sahaiva tenopādānena saṃbhavati | sa na pṛthak | avyatirekeṇaiva bhavatītyarthaḥ | evaṃ yena kāraṇena mṛdādinā ghaṭaḥ prajñapyate, tadavyatirekeṇaiva sa bhavati, na pṛthak | evamātmano bhāvānāṃ ca satattvaṃ ye varṇayanti, na te paramagambhīrasya pratītyasamutpādastha śāśvatocchedarahitasya upādāyaprajñaptyabhidhānasya tattvaṃ paśyanti | pṛthak pṛthak ca ye nirdiśanti, pṛthagityātmānam, pṛthagupādānam, pṛthak kāryam, pṛthak kāraṇam, ityādinā anyatvaṃ paśyanti, amūnapi na śāsanasyārthakovidānācāryo manyate | yathoktam-
ekatvānyatvarahitaṃ pratiśrutkopamaṃ jagat |
saṃkrāntimāsādya gataṃ buddhavāṃstvamaninditaḥ ||
evaṃ ca agnīndhanaparīkṣayā adhigatadharmatattvaparamasya yoginaḥ kalpenākālālipsitairapi naiva vapurdahyate rāgadveṣamohahutāśanairapi vā iti | yathoktaṃ bhagavatā-
yatha gagaṇu na jātu dagdhapūrvaṃ subahubhi kalpaśatairhi dahyamānam |
gaganasama vijānamāna dharmān so 'pi na dahyati jātu sāgnimadhye ||
sarvi hi jvalamāṇi buddhakṣetre praṇidhi karoti samādhiye sthihitvā |
jvalata ayu praśāmyatāmaśeṣa pṛthivi vinaśyipi naivasyānyathātvam ||
tathā
araṇiṃ yatha cottarāraṇiṃ hastavyāyāmu trayebhi saṃgatiḥ |
iti pratyayato 'gni jāyate jātu kṛtu kārya laghū nirudhyate ||
atha paṇḍitu kaści mārgate kuta ayamāgatu kutra yāti vā |
vidiśo diśa sarvi mārgato nāgatirnāsya gatiśca labhyati ||
skandhāyatanāni dhātavaḥ śūnya ādhyātmika śūnya bāhirāḥ |
sarvātmaviviktanālayā dharma ākāśasabhāvalakṣaṇāḥ ||
imu īdṛśa dharmalakṣaṇā buddha dīpaṃkaradarśane tvayā ||
anubuddha yatha tvayātmanā tatha bodhehi sadevamānuṣān ||
viparītaabhūtakalpitai rāgadoṣaiḥ paridahyate jagat |
kṛpameghaśamāmbuśītalāṃ muñca dhārāmamṛtasya nāyaka ||
iti vistaraḥ ||
ityācāryacandrakīrtipādoparacitāyāṃ prasannapadāyāṃ madhyamakavṛttau agnīndhanaparīkṣā nāma daśamaṃ prakaraṇam ||
11
pūrvāparakoṭiparīkṣā ekādaśamaṃ prakaraṇam |
atrāha- vidyata eva ātmā, saṃsārasadbhāvāt | yadi hi ātmā na syāt, kasya pañcagatike ājavaṃjavībhāvena janmamaraṇaparaṃparayā saṃsaraṇaṃ syāt? uktaṃ hi bhagavatā- anavarāgro hi bhikṣavo jātijarāmaraṇasaṃsāraḥ iti | avidyānīvaraṇānāṃ sattvānāṃ tṛṣṇāsaṃyojanānāṃ tṛṣṇāgaṇḍurabaddhānāṃ saṃsaratāṃ saṃdhāvatāṃ pūrvā koṭirna prajñāyata iti | yadā ca bhagavadupadeśātsaṃsāro 'sti, tadā saṃsartāpyasti | sa ca ātmā ucyata iti | ucyate | syādātmā, yadā saṃsāra eva syāt | katham? yasmādasya-
pūrvā prajñāyate koṭirnetyuvāca mahāmuniḥ |
saṃsāro 'navarāgro hi nāsyādirnāpi paścimam

Original text: Prasannapada · Edition: P.L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna, with the Commentary: Prasannapadā by Candrakīrti. Darbhaga 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 10). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc