Language

ENहिગુ
Scripture Library

Prāṇābharaṇa with autoentary (with commentary) · Verses 41-53

41

atra śleṣaniveditasya sarpabhayābhāvasyopapādakatayopāttasya rājani bheṣajatādātmyāropasyāpyupapādakatayā sthitaṃ rājasaṃbandhini dviṣadapakaraṇarūpe dharme śleṣaniveditasarpatāpakaraṇatādātmyamiti prathamacaraṇe śliṣṭaparamparitarūpakaṃ tṛtīye tu śleṣa eva /
kuvalayalakṣmīṃ harate tava kīrtistatra kiṃ citram /
yasmānnidānamasyā lokanamasyāṅghripaṅkajo hi bhavān

42

atrotpādakasamānaguṇatvādutpādyasyotpādakasaṃsargānurūpaḥ samālaṃkāraviśeṣaḥ /
śleṣaścāsminguṇaḥ //
dṛṣṭaḥ sadasi cedugrāścandracandanacandrikāḥ /
atha tvaṃ saṃgare saumyāḥ śeṣakālānalāsayaḥ

43

atra dṛṣṭaḥ sadasīti vākye tvamityasyāpakarṣaṇāt, atha tvaṃ saṃgara ityatra ca tvamityasyānuvartanādvākyayoḥ padavinimayātmālaṃkāraḥ pūrvārdhe /
uttarārdhe prakṛtānekadharmasaṃbandhāttulyayogitā /
upameyasyotkṛṣṭaguṇatvasiddhaya upamānasya tadviruddhaguṇakalpanātmakenālaṃkārāntareṇa śabalitā //
apāre khalu saṃsāre vidhinaiko 'rjunaḥ kṛtaḥ /
kīrtyā nirmalayā bhūpa tvayā sarve 'rjunāḥ kṛtāḥ

44

iha śleṣamūlo vyatirekaḥ //
dadhīcibalikarṇeṣu himahemācalābdhiṣu /
adātṛtvamadhairyaṃ ca dṛṣṭe bhavati bhāsate

45

atrāpi saiva tathāvidhā /
yathāsaṃkhyasaṃkarastu viśeṣaḥ //
śāsati tvayi he rājannakhaṇḍāvanimaṇḍalam /
na manāgapi niścinte maṇḍale śatrumittrayoḥ

46

ihāpi tulyayogitā mittraśabdaśleṣotthāpitā vyājastutiśca //
bhānuragniryamo vāyaṃ baliḥ karṇo 'thavā śibiḥ /
pratyarthino 'rthinaścetthaṃ tvayi yānti vikalpanām

47

iha tu saṃśaya ullekhāliṅgitaḥ //
kamalāvāsakāsāraḥ kṣamādhṛtiphaṇīśvaraḥ /
bhavānkuvalayasyendurānandayati mānavān

48

iha śliṣṭaparamparitaṃ rūpakaṃ mālārūpam //
gagane candrikāyante himāyante himācale /
pṛthivyāṃ sāgarāyante bhūpāla tava kīrtayaḥ

49

iha mālopamāliṅgita ullekhaḥ //
mṛgatāṃ harayanmadhye vṛkṣatāṃ ca paṭīrayan /
nakṣatratāṃ mahīpānāṃ tvamindavasi bhūpate

50

iha śuddhaparamparitā mālārūpopamā /
ācārakvibantācchatari rūpāṇi /
tiṅi caikam [indavasi] //
madhye sudhāsamdurasya sitāmayagṛhodare /
pūrṇenduviṣṭare deva sthātuṃ yogyāstavoktayaḥ

51

atra trayāṇāṃ sudhāsamudrādīnāṃ viśeṣaṇaviśeṣyabhāvena madhurimaṇi parāṃ kāṣṭhāmadhirūḍhe tvadīyoktipadasaṃbandho yukto na tu viśakalita ityatiśāyakāsadviśeṣaṇanibandhanaḥ prauḍhoktiḥ //
amṛtalaharīcandrajyotsnāramāvadanāmbujānyadharitavato nirmaryādaprasādamahāmbudheḥ /
ubhayavadayaṃ deva tvattaḥ kathaṃ paramolbaṇaḥ pralayadahanajvālājālākulo mahasāṃ gaṇaḥ

52

atra kāraṇaguṇaviruddhasvaguṇasya kāryasyotpatterviṣamālaṃkāraḥ /
amṛtalaharyādīnāṃ trayāṇāmadharīkaraṇātmanā vyatirekeṇa saṃjīvakatvaparamaśītalatvaviśuddhatvasaundaryāṇāmatiśayo gamyate /
evameṣu padyeṣu saṃbhavanto 'pyanye 'laṃkārāḥ sphuṭatvānna vivecitāḥ /
sahṛdayānāṃ prītyāvaśyakaṃ kiṃcidvyākhyātamanyattu tairevollāsanīyamityalaṃ pallavitena //
tailaṅgānvayamaṅgalālayamahālakṣmīdayālalitaḥ śrīmatperamabhaṭṭasūnuraniśaṃ vidvallalāṭaṃtapaḥ /
saṃtuṣṭaḥ kamatādhipasya kavitāmākarṇya tadvarṇanaṃ śrīmatpaṇḍitarājapaṇḍitajagannātho vyadhāsīdidam

53

dordaṇḍadvayakuṇḍalīkṛtalasatkodaṇḍācaṇḍāśugadhvastoddaṇḍavipakṣamaṇḍalamiha tvāṃ vīkṣya madhyeraṇam /
valgadgāṇḍivamuktakāṇḍavalayajvālāvalītāṇḍavabhraśyatkhāṇḍavaruṣṭapāṇḍavamaho ko na kṣitīśaḥ smaret

Original text: Prāṇābharaṇa with autoentary · Edition: Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 79-90. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc