Prāṇābharaṇa with autoentary (with commentary) · Verses 41-53
atra śleṣaniveditasya sarpabhayābhāvasyopapādakatayopāttasya rājani bheṣajatādātmyāropasyāpyupapādakatayā sthitaṃ rājasaṃbandhini dviṣadapakaraṇarūpe dharme śleṣaniveditasarpatāpakaraṇatādātmyamiti prathamacaraṇe śliṣṭaparamparitarūpakaṃ tṛtīye tu śleṣa eva /
kuvalayalakṣmīṃ harate tava kīrtistatra kiṃ citram /
yasmānnidānamasyā lokanamasyāṅghripaṅkajo hi bhavān
atrotpādakasamānaguṇatvādutpādyasyotpādakasaṃsargānurūpaḥ samālaṃkāraviśeṣaḥ /
śleṣaścāsminguṇaḥ //
dṛṣṭaḥ sadasi cedugrāścandracandanacandrikāḥ /
atha tvaṃ saṃgare saumyāḥ śeṣakālānalāsayaḥ
atra dṛṣṭaḥ sadasīti vākye tvamityasyāpakarṣaṇāt, atha tvaṃ saṃgara ityatra ca tvamityasyānuvartanādvākyayoḥ padavinimayātmālaṃkāraḥ pūrvārdhe /
uttarārdhe prakṛtānekadharmasaṃbandhāttulyayogitā /
upameyasyotkṛṣṭaguṇatvasiddhaya upamānasya tadviruddhaguṇakalpanātmakenālaṃkārāntareṇa śabalitā //
apāre khalu saṃsāre vidhinaiko 'rjunaḥ kṛtaḥ /
kīrtyā nirmalayā bhūpa tvayā sarve 'rjunāḥ kṛtāḥ
iha śleṣamūlo vyatirekaḥ //
dadhīcibalikarṇeṣu himahemācalābdhiṣu /
adātṛtvamadhairyaṃ ca dṛṣṭe bhavati bhāsate
atrāpi saiva tathāvidhā /
yathāsaṃkhyasaṃkarastu viśeṣaḥ //
śāsati tvayi he rājannakhaṇḍāvanimaṇḍalam /
na manāgapi niścinte maṇḍale śatrumittrayoḥ
ihāpi tulyayogitā mittraśabdaśleṣotthāpitā vyājastutiśca //
bhānuragniryamo vāyaṃ baliḥ karṇo 'thavā śibiḥ /
pratyarthino 'rthinaścetthaṃ tvayi yānti vikalpanām
iha tu saṃśaya ullekhāliṅgitaḥ //
kamalāvāsakāsāraḥ kṣamādhṛtiphaṇīśvaraḥ /
bhavānkuvalayasyendurānandayati mānavān
iha śliṣṭaparamparitaṃ rūpakaṃ mālārūpam //
gagane candrikāyante himāyante himācale /
pṛthivyāṃ sāgarāyante bhūpāla tava kīrtayaḥ
iha mālopamāliṅgita ullekhaḥ //
mṛgatāṃ harayanmadhye vṛkṣatāṃ ca paṭīrayan /
nakṣatratāṃ mahīpānāṃ tvamindavasi bhūpate
iha śuddhaparamparitā mālārūpopamā /
ācārakvibantācchatari rūpāṇi /
tiṅi caikam [indavasi] //
madhye sudhāsamdurasya sitāmayagṛhodare /
pūrṇenduviṣṭare deva sthātuṃ yogyāstavoktayaḥ
atra trayāṇāṃ sudhāsamudrādīnāṃ viśeṣaṇaviśeṣyabhāvena madhurimaṇi parāṃ kāṣṭhāmadhirūḍhe tvadīyoktipadasaṃbandho yukto na tu viśakalita ityatiśāyakāsadviśeṣaṇanibandhanaḥ prauḍhoktiḥ //
amṛtalaharīcandrajyotsnāramāvadanāmbujānyadharitavato nirmaryādaprasādamahāmbudheḥ /
ubhayavadayaṃ deva tvattaḥ kathaṃ paramolbaṇaḥ pralayadahanajvālājālākulo mahasāṃ gaṇaḥ
atra kāraṇaguṇaviruddhasvaguṇasya kāryasyotpatterviṣamālaṃkāraḥ /
amṛtalaharyādīnāṃ trayāṇāmadharīkaraṇātmanā vyatirekeṇa saṃjīvakatvaparamaśītalatvaviśuddhatvasaundaryāṇāmatiśayo gamyate /
evameṣu padyeṣu saṃbhavanto 'pyanye 'laṃkārāḥ sphuṭatvānna vivecitāḥ /
sahṛdayānāṃ prītyāvaśyakaṃ kiṃcidvyākhyātamanyattu tairevollāsanīyamityalaṃ pallavitena //
tailaṅgānvayamaṅgalālayamahālakṣmīdayālalitaḥ śrīmatperamabhaṭṭasūnuraniśaṃ vidvallalāṭaṃtapaḥ /
saṃtuṣṭaḥ kamatādhipasya kavitāmākarṇya tadvarṇanaṃ śrīmatpaṇḍitarājapaṇḍitajagannātho vyadhāsīdidam
dordaṇḍadvayakuṇḍalīkṛtalasatkodaṇḍācaṇḍāśugadhvastoddaṇḍavipakṣamaṇḍalamiha tvāṃ vīkṣya madhyeraṇam /
valgadgāṇḍivamuktakāṇḍavalayajvālāvalītāṇḍavabhraśyatkhāṇḍavaruṣṭapāṇḍavamaho ko na kṣitīśaḥ smaret
Original text: Prāṇābharaṇa with autoentary · Edition: Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 79-90. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0