Pramāṇavārttikaṭīkā · Chapter 44

/ saṃgaḥ syāt* / kāraṇāt sakṛdutpannasya kāryasya kāraṇanāśe 'pi kālāntaram avsthānāt* / kiṃ tarhy anena vākyenocyata ity āha heturahitetyādi / yady apy ayaṃ granthena ca tathetyādi granthena vyavahitaḥ tathāpy artha .. ///
v1 /// ḥ kāraṇe naṣṭe kāryasya sthānam eva nāstīti kuto vyabhicārāśaṃkā / tathā hi yo 'gnijanyo dhūmakṣaṇas tasyāgnau vinaṣṭe nāstyavasthānaṃ / yato yasmin kṣaṇe dvitīye agnijanyasya dhūmakṣaṇasya sattā tasminn eva kāraṇabhūto 'gnikṣaṇo vinaṣṭas tadanantaraṃ ca tṛtīye kṣaṇe dhūmakṣaṇo 'pi vinaṣṭa iti ku /

/ gnihetukas tad eva darśayann āha na ca tathetyādi / tathā sthāyīti naṣṭe 'py ādye kāraṇe kālāntarasthāyī tadupādānaḥ pūrvaniruddhahetūpādānaḥ kathaṃ tarhi pascāt yo 'pi dhūmo 'gnihetuka ity ucyata ity āha / pāraṃparyetyādi / ādyaṃ tāvad dhūmakṣaṇaṃ vahnir eva janayati sa dhūmakṣaṇo 'paraṃ so 'py apara .. /

/ .. .. .. .. mato jananāt* / tatkāryavyapadeśaḥ / tasyādyasya kāraṇasya paścātyam api kāryam ity evaṃ vyapadeśaḥ / yady asya hetoḥ kathaṃcit pramāṇenābhāvaḥ sidhyet* tadā tatphalaṃ tasya pratiṣedhyamānasya hetoḥ phalaṃ nāstīti niściyate / tadabhāvaḥ pratīyeta hetunā yadi kenacid ity asyaiva vakṣyamānasya .. /

/ .y. .. anuddiṣṭaviṣaye tu naivam apekṣyate / yadi kāraṇaṃ na bhavet kāryam apy avaśyaṃ na bhaved dheturahitāyā bhāvotpatter asaṃbhāvād ity etāvanmātrasya pratipādanāt tac cānantaraṃ evoktam iti svabhāvetyādi / arthasyeti vyāpakasya svabhāve liṅginy asatvena sādhye svabhāvānupalambhaś ca vyāpakānupalambha /