Prakāśasaṃhitā · Chapter 2.6

iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ dvitīyaparicchede pañcamo 'dhyāyaḥ
śrībhagavānuvāca
atalādyā saptalokāḥ bile svargāḥ prakīrtitāḥ /
meroradhastātte sarve prāyaśo jñāni saṅkulāḥ

eṣāmupari bhūlokaḥ sarvalokatamo mataḥ /
tasmin hi bhārate varṣe barhiṣmattākhyapattane

śatarūpāpatiḥ pūrvaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'bhavat /
devadāsānekakoṭisevitāṅghrisaroruhaḥ

śaśāsa medinīm etāṃ prajāḍyorasavatsadā /
devahūtistu tatputrī kvaciddharmyagatā bhavat

tāṃ dṛṣṭvā saṃganobhūmau gandharvādhīśvaro 'patat(bhavat) /
rūpayauvanasampannāṃ tāmāropya rathe svayam

bhāryayā saha tatrāgāt sarasvatyāṃ taṭaṃ prati /
tatra bindusarastīre tapataḥ kardamasyatām

puṇyāśramaṃ pradatvāttu manuḥ kṛchrāt svakaṃ puram /
gate rājani sā devī vastrābharaṇasañcayam

nadyāṃ prāsya viraktasya cīrṇaveṇājināmbarā /
vratakṣāmāparyacaratpatiṃ bhaktyā jaṭādharā

itthaṃ tayā sevitāṅghrī rājaputrīmabhāṣata /
hitaṃ vadeti sā devī(vavre) taṃ tu yogaprabhāvataḥ

saṃyojanāyāmumudyadravirakta(tna)prabhānvitam /
sarvopaskaraṇopetaṃ pakṣivṛkṣajalā(samā)kulam

sauvarṇaṃ kālagamataṃ sugandhi sumanoharam /
svayaṃ tadāhṛde snātvā babhau sarvamanoharaḥ

sāpi śrīriva saundaryavastrābharaṇabhūṣaṇaiḥ /
tuṣṭvā sa satayā sārdhaṃ remebdaśatakaṃ ṛṣiḥ

mervādiṣu caran divyavimānasthaḥ samuktavat /
suśabdasparśasurasarūpagandhamanoharaḥ

ninye kālaṃ kṣaṇamiva kusumākaravāyubhiḥ /
ityenaṃ(ratyeta)bindusarasastīra āsannavāṅganāḥ

tatputrikānāṃ nāmāni śruṇu me vadataḥ sadā /
kalānasūyā śraddhā ca havirbhūśca gatiḥ kriyā

arundhatī ca cittiśca khyātiḥ kardamaputrikāḥ /
kalāṃ marīcaye prādādanusūyāmathā trayī

śraddhāmaṅgirase prādāt pulastyāya havirbhuvam(bhuvi) /
pulahāya gatiṃ prādāt kratave sakriyāṃ sutām

arundhatīṃ vasiṣṭhāya cittiṃ ca bhṛgaverpayat /
atharvaṇāya ca khyātiṃ datvā hṛṣṭo babhūva ha

tataḥ śatābdaṃ cikrīḍya tatosyāṃ kapilaṃ vyadhāt /
sa kardama tapoyogāt sākṣānnārāyaṇo bhavat

tyaktvā vimānaṃ bhāryāṃ ca kardamastapase yayau /
autpattibrahmacārī tu tasmin bindusarastaṭe

svamātre kapilastatvamuktvāmuktiṃ dadau muniḥ /
tattatvaṃ kapilopākhyaṃ karmagranthinikṛntanam

marīceḥ kaśyapo jajñe iha vaivasvatāntare /
punarjātasya dakṣasya trayodaśasutāsu saḥ

kaśyapāya pradattāsu dityādityādikāsu ca /
pūrvoktāstanayā āsan pūrvamanvantareṣu saḥ

kaśyapo nāma bhedeṣu marīcestanayo bhavat /
anyasyāmapi bhāryāyāṃ dakṣajāḥ ṣaṣṭhikanyakāḥ

pratimanvantereṣvāsuḥ kaśyapāya trayodaśa /
dattāsyāsurnāmabhedena tā jātāḥ surāsurāḥ

pūrvoktā nāmabhedena svasvavyāpārasādhakāḥ /
asmin kaśyapanāmāsīdbhāryāputrādayodhunā

proktavyāpāranāmānaḥ pūrvavadbhāvi kālake /
sa tātvika ṛṣiproktapuṣkarācca śatāvarāḥ

ajāsya dakṣatanayāḥ pūrvamanvantareṣu ca /
saptaviṃśati saṃkhyākāḥ indorbhāryā babhūvire

aśvinyādyāstārakāste kālacakrapravartakāḥ /
sarohiṇyāṃ pakṣapātādanyāsu viparītadṛk

dakṣaśāpādasantānāḥ sarvamanvantareṣvapi /
bhūtāṅgirakṛśāśvebhyo dve dve datte ca bhānujāḥ

bhānunāṃ nakṣatrāṇāṃ manujaḥ--------- /
dattāścataśro dakṣāya daśadharmāya tāsu vai

babhūvustanayāḥ prāyo jñānabhaktyādimāninaḥ /
atrinetrodbhavaścandraḥ sarvamanvantareṣvapi

vṛkṣāṇāmauṣadhīnāṃ ca nakṣatrāṇāṃ ca vallabhaḥ /
niśākaro himakarastapahṛt sukhadaḥsadā(kṛtsadā)

(nirāśakaro ?)
amṛtāṃśosadanneśo hyabdijaḥ śrīsahodaraḥ /
edhamāna kalānāthaḥ śaśāṅko lokabāndhavaḥ

anasūyāsutāvatre dattadūrvāsasāvubhau /
yogapravartako yogādbrahmaṇyau brahmacāriṇau

datto nārāyaṇaḥsākṣāt dūrvāsāḥ śaṅkarāṃśakaḥ /
saṃcaṇḍakopaḥ pṛthayā pūjito manumādiśat

tenaiva karṇadharmādīn trīnasūta supūjitā /
sombarīṣādalpaśiṣṭadvādaśyāṃ bhojanerthitaḥ

omityuktvā tu kālindyāṃ magno nāgācciraṃ nṛpaḥ /
viprājñayāmbhasā cakre pāraṇaṃ sādhanecchayā

tajñātvāthādiśatkṛtyaṃ rājñe sopyasmaradharim /
pūrvamāptaṃ hareścakraṃ kṛtyāṃ hatvā vibhīṣayat

sa ṛṣiḥ sarvalokeśaiḥ viṣṇunā ca nirākṛtaḥ /
ambarīśaṃ prāpya tena mocito bhojitobhyagāt

sa dūrvāsāḥ rāmakṛṣṇau prāpya kṛṣṇāmayācata /
sadyonnaṃ dīyatāmahyam iti taistuṣṭa āvrajat

śraddhayāmaṅgirāḥ prāpa gurumagnimucathyakam /
saṃvartakāgnitanayāḥ prāguktāśca gurorabhūt

bhūmāvucathyabhāryāyām antarvartiriraṃsataḥ /
garbhasthadīrghatapasaḥ pādācchannebhage bhuvi

patitādretaso jāto muniḥ paramadhārmikaḥ /
bharadvājo marudbhiḥ sa pālitobhūt purā kila

vaivasvatentare candravaṃśe bharatanāmake /
niḥsantāne sati tadā marutastasya taṃ daduḥ

sa udūsatpracututvantumutthāpya ca visṛjyatān /
punastapocaraddhīrghakālaṃ bharatavaṃśaje

śantanau śyāśitajagadgaṅgāyāṃ caratastapaḥ /
bharadvājaskannamūrvaśī darśanādanu

reto dadhāra droṇī(ṇe) saḥ tasmādroṇo bhavadguruḥ /
tasmāt kṛpī śaṅkarāṃśamaśvatthāmā samāpa hi

bṛhaspatestu tārābhyāṃ kaca āsīt sutaḥ purā /
vaivasvatentare sobhūcchukraśiṣyaḥ taponidhiḥ

niṣiddhā tena sā vidyā nasyātta iti śāsayat /
kāmāturāpatirmāstu tāni vetya(ttha ?) śapanmuniḥ

mṛtasañjīvinīmāpa tenayātāstataḥ kvacit /
devayānīṃ gurusutāṃ vane tadyogamaicchata

saha vidhya(dya ?)stu śiṣyeto bhartātestu dvijetaraḥ /
ityāhāto kaviproktaśiṣyeṣvapyadhikaṃ bhavet

devayā(dhā)nī hṛde putryārājñāvedaṣayagharṣaṇaḥ / /
nikṣiptā śukraśiṣyasya tayāmbukrīḍanetarā

svavastradhāraṇādātmakṣiptayā duḥkhitābhavat /
hrade 'va saddevayānī rājakanyāhṛtāmbarā

gatāyāṃ rājanandinyāṃ purataḥ samupāgataḥ /
yayātiścandravaṃśottho mṛgayārthaṃ tadācarat

tāṃ vivastrāṃ samudhṛtya svottarīyaṃ dadau nṛpaḥ /
taṃ dhṛtvā sā gṛhaṃ prāparājāgāt svapuraṃ tadā

tadarthaṃ kupitaṃ śukraṃ rājānatvā prasādya ca /
guroḥ sutāyai svasutāṃ dāsītve 'kalpayannṛpaḥ

śukro yayāti nṛpateḥ kanyāṃ svāṃ pradadau mudā /
dāsyā śarmiṣṭayā yuktāṃ dāsī rājñe bhavet satī

yaduḥsuto devayānyāṃ tadvaṃśaḥ kṛtavīryajaḥ /
arjuno yo daśagrīvaṃ nigṛhya punarāpa tat

hṛto dattāvitobāhusahasrayugapi sphuṭam /
tadvaṃśajāpsarasutādvasudevādabhūdhariḥ