Language

ENहिગુ
Scripture Library

Phaladeepika · Chapter p16

p16.1

dvitīyo'dhyāyaḥ
graha bheda
tāmraṃ svarṇaṃ pitṛśubhaphalaṃ cātmasaukhyapratāpaṃ
dhairyaṃ śauryaṃ samitivijayaṃ rājasevaṃ prakāśam |
śauvaṃ kāryaṃ vanagirigatiṃ homakāryapravṛttiṃ
devasthānaṃ kathayatu budhastaikṣṇyamutsāhamarkāt

p16.2

mātuḥ svasti manaḥprasādamudadhisnānaṃ sitaṃ cāmaraṃ
chatraṃ suvyajanaṃ phalāni mṛdulaṃ puṣpāṇi sasyaṃ kṛṣim |
kīrtiṃ mauktikakāṃsyaraupyamadhurakṣīrādivastrāmbugo-
yoṣāptiṃ sukhabhojanaṃ tanusukhaṃ rūpaṃ vadeccandrataḥ

p16.3

sattvaṃ bhūphalanaṃ sahodaraguṇaṃ krauryaṃ raṇaṃ sāhasaṃ
vidveṣaṃ ca mahānasāgnikajñātyastracorānripūn |
utsāhaṃ parakāminīratimasatyoktiṃ mahojādvade-
dvīryaṃ cittasamunnatiṃ ca kaluṣaṃ senādhipatyaṃ kṣatam

p16.4

pānḍityaṃ suvacaḥ kalātipuṇatāṃ vidvatstutiṃ mātulaṃ
vākcāturyamupāsanādipaṭutāṃ vidyāsu yuktiṃ matim |
yajñaṃ vaiṣṇavakarma satyavacanaṃ śuktiṃ vihārasthalaṃ
śilpaṃ bāndhavayauvarājyasuhṛdastadbhāgineyaṃ budhāt

p16.5

jñānaṃ sadguṇamātmajaṃ ca sacivaṃ svāvāramācāryakaṃ
māhātmyaṃ śrutiśāstradhīsmṛtimatiṃ sarvonnārtaṃ sadgatim |
devabrāhmaṇabhaktimadhvaratapaḥśraddhāśca kośasthalaṃ
vaiduṣyaṃ vijitendriyaṃ dhavasukhaṃ saṃmānamīḍyāddayām

p16.6

saṃpadvāhanavastrabhūṣaṇanidhidravyāṇi tauryatrikaṃ
bhāryasaukhyasugandhapuṣpamadanavyāpāraśayyālayāṇ |
śrīmattvaṃ kavitāsukhaṃ bahuvadhūsaṅgaṃ vilāsaṃ madaṃ
sācivyaṃ sarasoktimāha bhṛgujādvāhakarmotsavam

p16.7

āyuṣyaṃ maraṇaṃ bhayaṃ patitatāṃ duḥkhāvamānāmayān
dāridrayaṃ bhṛtakāpavādakaluṣāṇyāśaucanindyāpadaḥ |
sthairyaṃ nīcajanāśrayaṃ ca mahiṣaṃ tandrīmṛṇaṃ cāyasaṃ
dāsatvaṃ kṛṣisādhanaṃ ravisutātkārāgṛhaṃ bandhanaṃ

p16.8

pittāsthisāro'lpakacaśca raktaśyāmākṛtiḥ syānmadhupiṅgalākṣaḥ |
kausubhbhavāsāścaturasradehaḥ śūraḥ pracaṇḍaḥ pṛthubāhurarkaḥ

p16.9

sthūlo yuvā ca sthaviraḥ sitaḥ kāntekṣaṇaścāsitasūkṣmamūrdhajaḥ |
raktaikasāro mṛduvāk sitāṃśuko gauraḥ śaśī vātakaphātmako mṛduḥ

p16.10

madhye kṛśaḥ kuñcitadīptakeśaḥ krūrekṣaṇaḥ paittika ugrabuddhiḥ |
raktāmbaro raktatanurmahījaścaṇḍo'tyudārastaruṇo'timajjaḥ

p16.11

dūrvalatāśyāmatanustridhātumiśraḥ sirāvānmadhuroktiyuktaḥ |
raktāyatākṣo haritaṃśukastvaksāro budho hāsyaruciḥ samaṅgaḥ

p16.12

pītadyutiḥ piṅgakacekṣaṇaḥ syāt pīnonnatorāśca bṛhaccharīraḥ |
kaphātmakaḥ śreṣṭhamatiḥ sureḍyaḥ siṃhābjanādaśca vasupradhānaḥ

p16.13

citrāmbarākuñcitakṛṣṇakeśaḥ sthūlāṅgadeśca kaphānilātmā |
dūrvaṅkurābhaḥ kamano viśālanetro bhṛguḥ sādhitaśuklavṛddhiḥ

p16.14

paṅgunimnavilocanaḥ kṛśatanudarīrghaḥ sīrāloa'lasaḥ
kṛṣṇāṅgaḥ pavanātmako'tipiśunaḥ snāyvātmako nirghṛṇaḥ |
mūrkhaḥ sthūlanakhadvijaḥ paruṣaromāṅgo'śucistāmaso
raudraḥ krodhaparo jarāpariṇataḥ kṛṣṇāmbaro bhāskariḥ

p16.15

śauvaṃ dhāma bahiḥprakāśakamaruddeśo raveḥ pūrvadik
durgāsthanacadhūlauṣadhimadhusthānaṃ vidhorvāyudik |
coramlicchakṛśānuyuddhabhuvi digyāmyā kujasyoditā
vidvadviṣṇusabhāvihāragaṇakasthānānyudīcīṃ viduḥ

p16.16

kośāśvatthasuradvijātinilayastvaiśānadiggīṣpate-
verśyāvīthyavaroghanṛttaśayanasthānaṃ bhṛgiragnidik |
nīcaśreṇyaśucisthalaṃ varuṇadikchāstuḥ śanerālayo
valmīkāhitamobilānyahiśikhisthānāni digrakṣasaḥ

p16.17

śaivo bhiṣaṅnṛpatiradhvarakṛtpradhānī
vyādhro mṛgo dinapateḥ kila cakravākaḥ
śāstāṅganārajakarkaṣakatoyagāḥ syu-
rindoḥ śaśaśca hariṇaśca bakaścakoraḥ

p16.18

bhaumo mahānasagatāyudhabhṛtsuvarṇa-
kārājakukkuṭaśivākapigṛdhracorāḥ |
gopajñaśilpagaṇakotta maviṣṇudāsā-
stārkṣyaḥ kikī divīśukau śaśijo baḍālaḥ

p16.19

daivajñamantriguruviprayatīśamukhyāḥ
pārāvataḥ suragurosturagaśca haṃsaḥ |
gānī dhanī viṭavaṇiṅnaṭatantuvāya-
veśyāmayūramahiṣāśca bhṛgoḥ śuko gauḥ

p16.20

tailakrayī bhṛtakanīcakirātakāya-
skārāśca dantikaraṭāśca pikāḥ śaneḥ syuḥ |
bauddhahituṇḍikakharājavṛkoṣṭrasarpa-
dhvāntādayo maśakamatkuṇakṛmyulūkāḥ

p16.21

saumyaḥ samo'rkajasitāvahitau kharāṃśo-
rindohitau ravibudhāvapare samāḥ syuḥ |
bhaumasya mandabhṛgujau tu samau ripurjñaḥ
saumyasya śītagurariḥ suhṛdau sitārkau

p16.22

sūredviṣau kavibudhau ravijaḥ samaḥ syā-
nmadhyau kavergurukujau suhṛdau śanijñau |
jīvaḥ samaḥ sitavidau ravijasya mitre
jñeyā anuktakhacarāstu tadanyathā syuḥ

p16.23

ānyonyaṃ trisukhasvakhāntyabhavagāstatkālamitrāṇyamī
ṭannaisargikamapyavekṣya kathayettasyātimitrāhitān |
śauryājñe ravijo gururgurusutau bhaumaścaturthāśṭamau
purṇaṃ paśyati saptamaṃ ca sakalāsteṣvaṃdhrivṛddhyā kramāt

p16.24

sūryāderayanaṃ kṣaṇo dinamṛturmāsaśca pakṣaḥ śara-
dviprau śukragurū ravikṣitisutau candro budho'ntyaḥ śaniḥ |
prāhuḥ sattvarajastamāṃsi śaśigurvarkāḥ kavijñau pare
grīṣmādarkakujau śaśī śaśisuto jīvaḥ śanirbhārgavaḥ

p16.25

tātāmbe ravibhārgavau divi niśi prābhākarīndū smṛtau
tadvyastena pitṛvyamātṛbhaginīsaṃjñau tadā tatkramāt |
vāmākṣindurino'nyadakṣi kathito bhaumaḥ kaniṣṭhānujo
jīvo jyeṣṭhasahodaraḥ śaśisuto dattātmajaḥ samjñitaḥ

p16.26

deho dehī himarucirinastvindriyāṣyārapūrvā
ādityadviḍgulikaśikhinastasya pīḍākarāḥ syuḥ |
gandhaḥ saumyo bhṛgujaśaśinau dvau rasau sūryabhaumau
rūpau śabdo gururatha pare sparśasaṃjñāḥ pradiṣṭāḥ

p16.27

kṣīṇendvarkakujāhiketuravijāḥ pāpāḥ sapāpaśca vit
klīvāḥ ketubudhārkajāḥ śaśitamaḥśukrāḥ striyo'nye narāḥ |
rudrāmbāguhaviṣṇudhātṛkamalākālāhyajā devatāḥ
sūryādagnijalāgnibhūmikhapayovāyvātmakāḥ syurgrahāḥ

p16.28

godhūmaṃ taṇḍulaṃ vai tilacaṇakakulutthāḍhakaśyāmamudgā
niṣpāvā māṣa arkendvasitaguruśikhikrūravidbhṛgvahīnām |
bhogīnārkyārajīvajñaśaśiśikhisiteṣvambarākhyaṃ kaliṅgaṃ
saurāṣṭrāvantisindhūnsumagadhayavanānparvatānkīkaṭāṃśca

p16.29

māṇikyaṃ taraṇeḥ sudhāryamamalaṃ muktāphalaṃ śītago-
rmāheyasya ca vidrumaṃ marakataṃ saumyasya gārutmatam |
deveḍyasya ca puṣparāgamasurāmātyasya vajraṃ śane-
rnīlaṃ nirmalamanyayośca gadite gomedhavaidūryake

p16.30

tāmraṃ kāṃsyaṃ dhātutāmraṃ trapu syāt svarṇaṃ raupyaṃ cāyasaṃ bhāskarādeḥ |
vastraṃ tattadvarṇayuktaṃ viśeṣājjīrṇaṃ mandasyāgnidagadhaṃ kujasya

p16.31

bhānoḥ kaṭurbhūmisutasya tiktaṃ lāvaṇyamindoratha candrajasya |
miśrīkṛtaṃ yanmadhuraṃ gurostu śukrasya cāmlaṃ ca śaneḥ kaṣāyaḥ

p16.32

bhāsvagdīṣpaticandrajakṣitibhuvāṃ syāddakṣiṇe lāñchanaṃ
śeṣāṇāmitaratra tigmakiraṇātkaṭayāṃ śiraḥpṛṣṭhayoḥ |
kakṣe'se vadane ca savithacaraṇe cihnaṃ vayāṃsyarkato
neme nātha taṭaṃ nakhaṃ naga sani jñānāḍya nagnāṭanam

p16.33

nīladyutirdīrghatanuḥ kuvarṇaḥ pāmī sapāṣaṇḍamataḥ sahikkaḥ |
asatyavādī kapaṭī ca rāhuḥ kuṣṭhī parānnindati buddhīnaḥ

p16.34

raktogradṛṣṭiviṣavāgradehaḥ saśastraḥ patitaśca ketuḥ |
dhūmradyutirdhūmapa eva nityaṃ vraṇāṅkitāṅgaśca kṛśo nṛśamsaḥ

p16.35

sīsaṃ ca jīrṇavasanaṃ tamasastu keto-
rmṛdbhājanaṃ vividhacitrapaṭaṃ pradiṣṭam |
mitrāṇi vicchanisitāstāstamasordvyostu
bhaumaḥ samo nigadito ripavaśca śeṣāḥ

p16.36

mūḍho'pi nīcaripugo'ṣṭamaṣaḍvyayastho
duḥsthaḥ smṛto bhavati sustha itītaraḥ syāt |
candrevyayāyatanuṣaṭsutakāmasaṃsthe
toyābhivṛddhimiha śaṃsati vṛddhikārye

p16.37

antaḥ sārasamunnatadruraruṇo vallī sitendū smṝtau
gulmaḥ keturahiśca kaṇṭakanagau bhaumārkajau kīrtitau |
vāgīśaḥ saphalo'phalaḥ śaśisutaḥ kṣīraprasūnadrumau
śukendū vidhuroṣadhiḥ śanirasārāgaśca sāladrumaḥ

Original text: phaladīpikā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc