Parashara Smriti · Chapter 6

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāṇihatyāsu niṣkṛtim /
parāśarena pūrvoktā manvarthe 'pi ca vistṛtām //

krauñcasārasahaṃsāṃś ca cakravākaṃ ca kukkuṭam /
jālapādaṃ ca śarabham ahorātreṇa śudhyati //

balākāṭiṭṭibhau vāpi śukapārāvatāv api /
ahinakravighātī ca śudhyate naktabhojanāt //

vṛkakākakapotānāṃ śāritittirighātakaḥ /
antarjala ubhe saṃdhye prāṇāyāmena śudhyati //

gṛdhraśyenaśaśādānām ulūkasya ca ghātakaḥ /
apakvāśī dinaṃ tiṣṭhet trikālaṃ mārutāśanaḥ //

valguṇīṭiṭṭibhānāṃ ca kokilākhañjarīṭake /
lāvikāraktapakṣeṣu śudhyate naktabhojanāt //

kāraṇḍavacakorāṇāṃ piṅgalākurarasya ca /
bhāradvājādikaṃ hatvā śivaṃ pūjya viśudhyati //

bheruṇḍacāṣabhāsāṃś ca pārāvatakapiñjalau /
pakṣiṇāṃ caiva sarveṣām ahorātram abhojanam //

hatvā mūṣakamārjāra sarpājagaraḍuṇḍubhān /
kṛsaraṃ bhojayed viprān lohadaṇḍaś ca dakṣiṇā //

śiśumāraṃ tathā godhāṃ hatvā kūrmaṃ ca śalyakam /
vṛntākaphalabhakṣī cāpy ahorātreṇa śudhyati //

vṛkajambūkaṛkṣāṇāṃ tarakṣuśvānaghātakaḥ /
tilaprasthaṃ dvije dadyād vāyubhakṣo dinatrayam //

gajasya ca turaṅgasya mahiṣoṣṭranipātane /
prāyaścittam ahorātraṃ trisaṃdhyam avagāhanam //

kuraṅgaṃ vānaraṃ siṃhaṃ citraṃ vyāghraṃ tu ghātayan /
śudhyate sa trirātreṇa viprāṇāṃ tarpaṇena ca //

mṛgarohidvarāhāṇām aver bastasya ghātakaḥ /
aphālakṛṣṭam aśnīyād ahorātram upoṣya saḥ //

evaṃ catuṣpadānāṃ ca sarveṣāṃ vanacāriṇām /
ahorātroṣitas tiṣṭhej japed vai jātavedasam //

śilpinaṃ kārukaṃ śūdraṃ striyaṃ vā yas tu ghātayet /
prājāpatyadvayaṃ kṛtvā vṛṣaikādaśadakṣiṇā //

vaiśyaṃ vā kṣatriyaṃ vāpi nirdoṣaṃ yo 'bhighātayet /
so 'pi kṛcchradvayaṃ kuryād goviṃśad dakṣiṇāṃ dadet //

vaiśyaṃ śūdraṃ kriyāsaktaṃ vikarmasthaṃ dvijottamam /
hatvā cāndrāyaṇaṃ tasya triṃśad goś caiva dakṣiṇām //

caṇḍālaṃ hatavān kaścid brāhmaṇe yadi kaṃcana /
prājāpatyaṃ caret kṛcchraṃ godvayaṃ dakṣiṇāṃ dadat //

kṣatriyeṇāpi vaiśyena śūdreṇaivetareṇa vā /
caṇḍālasya vadhe prāpte kṛcchrārdhena viśudhyati //

corau śvapākacaṇḍālau vipreṇābhihatau yadi /
ahorātroṣitaḥ snātvā pañcagavyena śudhyati //

śvapākaṃ vāpi caṇḍālaṃ vipraḥ saṃbhāṣate yadi /
divjasaṃbhāṣaṇaṃ kuryāt sāvitrīṃ tu sakṛj japet //

caṇḍālaiḥ saha suptaṃ tu trirātram upavāsayet /
caṇḍālaikapathaṃ gatvā gāyatrīsmaraṇāc chuciḥ //

caṇḍāladarśane sadya ādityam avalokayet /
caṇḍālasparśane caiva sacailaṃ snānam ācaret //

caṇḍālakhātavāpīṣu pītvā salilam agrajaḥ /
ajñānāc caikabhaktena tv ahorātreṇa śudhyati //

caṇḍālabhāṇḍasaṃspṛṣṭaṃ pītvā kūpagataṃ jalam /
gomūtrayāvakāhāras trirātrāc chuddhim āpnuyāt //

caṇḍālaghaṭasaṃsthaṃ tu yat toyaṃ pibati dvijaḥ /
tatkṣaṇāt kṣipate yas tu prājāpatyaṃ samācaret //

yadi na kṣipate toyaṃ śarīre yasya jīryati /
prājāpatyaṃ na dātavyaṃ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ caret //

caret sāṃtapanaṃ vipraḥ prājāpatyam anantaraḥ /
tadardhaṃ tu cared vaiśyaḥ pādaṃ śūdras tad ācaret //

bhāṇḍastham antyajānāṃ tu jalaṃ dadhi payaḥ pibet /
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś caiva pramādataḥ //

brahmakūrcopavāsena dvijātīnāṃ tu niṣkṛtiḥ /
śūdrasya copavāsena tathā dānena śaktitaḥ //

bhuṅkte 'jñānād dvijaśreṣṭhaś caṇḍālānnaṃ kathaṃcana /
gomūtrayāvakāhāro daśarātreṇa śudhyati //

ekaikaṃ grāsam aśnīyād gomūtrayāvakasya ca /
daśāhaṃ niyamasthasya vrataṃ tat tu vinirdiśet //

avijñātas tu caṇḍālo yatra veśmani tiṣṭhati /
vijñāte tupasannasya dvijāḥ kurvanty anugraham //

munivaktrodgatān dharmān gāyanto vedapāragāḥ /
patantam uddhareyus taṃ dharmajñāḥ pāpasaṃkarāt //

dadhnā ca sarpiṣā caiva kṣīragomūtrayāvakam /
bhuñjīta saha sarvaiś ca trisaṃdhyam avagāhanam //

tryahaṃ bhuñjīta dadhnā ca tryahaṃ bhuñjīta sarpiṣā /
tryahaṃ kṣīreṇa bhuñjīta ekaikena dinatrayam //

bhāvaduṣṭaṃ na bhuñjīta nocchiṣṭaṃ kṛmidūṣitam /
dadhikṣīrasya tripalaṃ palaṃ ekaṃ ghṛtasya tu //

bhasmanā tu bhavec chuddhir ubhayos tāmrakāṃsyayoḥ /
jalaśaucena vastrāṇāṃ parityāgena mṛṇmayam //

kusumbhaguḍakārpāsa lavaṇaṃ tailasarpiṣī /
dvāre kṛtvā tu dhānyāni dadyād veśmani pāvakam //

evaṃ śuddhas tataḥ paścāt kuryād brāhmaṇatarpaṇam /
triṃśataṃ govṛṣaṃ caikaṃ dadyād vipreṣu dakṣiṇām //

punar lepanakhātena homajapyena śudhyati /
ādhāreṇa ca viprāṇāṃ bhūmidoṣo na vidyate //

caṇḍālaiḥ saha saṃparkaṃ māsaṃ māsārdham eva vā /
gomūtrayāvakāhāro māsārdhena viśudhyati //

rajakī carmakārī ca lubdhakī veṇujīvinī /
cāturvarṇyasya ca gṛhe tv avijñātā tu tiṣṭhati //

jñātvā tu niṣkṛtiṃ kuryāt pūrvoktasyārdham eva ca /
gṛhadāhaṃ na kurvīta śeṣaṃ sarvaṃ ca kārayet //

gṛhasyābhyantaraṃ gacchec caṇḍālo yadi kasyacit /
tam agārād vinirvāsya mṛdbhāṇḍaṃ tu visarjayet //

rasapūrṇaṃ tu yad bhāṇḍaṃ na tyajet tu kadācana /
gomayena tu saṃmiśrair jalaiḥ prokṣed gṛhaṃ tathā //

brāhmaṇasya vraṇadvāre pūyaśoṇitasaṃbhave /
kṛmir utpadyate yasya prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet //

gavāṃ mūtrapurīṣeṇa dadhnā kṣīreṇa sarpiṣā /
tryahaṃ snātvā ca pītvā ca kṛmiduṣṭaḥ śucir bhavet //

kṣatriyo 'pi suvarṇasya pañcamāṣān pradāya tu /
godakṣiṇāṃ tu vaiśyasyāpy upavāsaṃ vinirdiśet //

śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syāc chūdro dānena śudhyati /
acchidram iti yad vākyaṃ vadanti kṣitidevatāḥ //

praṇamya śirasā grāhyam agniṣṭomaphalaṃ hi tat /
japac chidraṃ tapac chidraṃ yac chidraṃ yajñakarmaṇi //

sarvaṃ bhavati niśchidraṃ brāhmaṇair upapāditam /
vyādhivyasanini.śrānte durbhikṣe ḍāmare tathā //

upavāso vrataṃ homo dvijasaṃpāditāni vai /
athavā brāhmaṇās tuṣṭāḥ sarvaṃ kurvanty anugraham //

sarvān kāmān avāpnoti dvijasaṃpāditair iha /
durbale 'nugrahaḥ proktas tathā vai bālavṛddhayoḥ //

ato 'nyathā bhaved doṣas tasmān nānugrahaḥ smṛtaḥ /
snehād vā yadi vā lobhād bhayād ajñānato 'pi vā //

kurvanty anugrahaṃ ye tu tat pāpaṃ teṣu gacchati /
śarīrasyātyaye prāpte vadanti niyamaṃ tu ye //

mahat kāryoparodhena na svasthasya kadācana /
svasthasya mūḍhāḥ kurvanti vadanty aniyamaṃ tu ye //

te tasya vighnakartāraḥ patanti narake 'śucau /
svayam eva vrataṃ kṛtvā brāhmaṇaṃ yo 'vamanyate //

vṛthā tasyopavāsaḥ syān na sa puṇyena yujyate /
sa eva niyamo grāhyo yady eko 'pi vaded dvijaḥ //

kuryād vākyaṃ dvijānāṃ tu anyathā bhrūṇahā bhavet /
brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ //

tedāṃ vākyodakenaiva śudhyanti malinā janāḥ /
brāhmaṇā yāni bhāṣante manyante tāni devatāḥ //

sarvadevamayo vipro na tadvacanam anyathā /
upavāso vrataṃ caiva snānaṃ tīrthaṃ japas tapaḥ //

viprasaṃpāditaṃ yasya saṃpūrṇaṃ tasya tat phalam /
annādye kīṭasamyukte makṣikākeśadūṣite //

tadantarā spṛśec cāpas tad annaṃ bhasmanā spṛśet /
bhuñjānaś caiva yo vipraḥ pādaṃ hastena saṃspṛśet //

svam ucchiṣṭam asau bhuṅkte pāṇinā muktabhājane /
pādukāstho na bhuñjīta paryaṅke saṃsthito 'pi vā //

śvānacaṇḍāladṛṣṭau ca bhojanaṃ parivarjayet /
yad annaṃ pratiṣiddhaṃ syād annaśuddhis tathaiva ca //

yathā parāśareṇoktaṃ tathaivāhaṃ vadāmi vaḥ /
śṛtaṃ droṇāḍhakasyānnaṃ kākaśvānopaghātitam //

kenedaṃ śudhyate ceti brāhmaṇebhyo nivedayet /
kākaśvānāvalīḍhaṃ tu droṇānnaṃ na parityajet //

vedavedāṅgavidviprair dharmaśāstrānupālakaiḥ /
prasthā dvātriṃśatir droṇaḥ smṛto dviprastha āḍhakaḥ //

tato droṇāḍhakasyānnaṃ śrutismṛtivido viduḥ /
kākaśvānāvalīḍhaṃ tu gavāghrātaṃ khareṇa vā //

svalpam annaṃ tyajed vipraḥ śuddhir droṇāḍhake bhavet /
annasyoddhṛtya tan.mātraṃ yac ca lālāhataṃ bhavet //

suvarṇodakam abhyukṣya hutāśenaiva tāpayet /
hutāśanena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇasalilena ca //

viprāṇāṃ brahmaghoṣeṇa bhojyaṃ bhavati tatkṣaṇāt /
sneho vā goraso vāpi tatraśuddhiḥ kathaṃ bhavet //

alpaṃ parityajet tatra snehasyotpavanena ca /
analajvālayā śuddhir gorasasya vidhīyate //