Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 5

5.1

// śrīḥ //
pañcamo'dhyāyaḥ
kṛtvaivaṃ tu tataḥ paścānmānasaṃ yāgamārabhet/
padmāsanādikaṃ badhvā nābhau brahmāñcaliṃ dṛḍham

5.2

manasyuparataṃ kuryādakṣagrāmaṃ bahiḥ sthitam/
cittaṃ buddhau vinikṣipya tāṃ buddhiṃ jñānagocare

5.3

jñānabhāvanayā karma kuryādvai pāramārthikam/
catuścakre navadvāre dehe devagṛhe pure

5.4

kaṇṭhakūpadharārūḍhaṃ hṛtpadmaṃ yadadhomukham/
tatkarṇikāvanermadhyade(ha)śamāśritya bhāvayet

5.5

nābhimeḍhrāntare dhyāyecchaktiṃ cādhārarūpiṇīm/
kālāgniṃ ca tadurdhve tu anantaṃ tasya copari

5.6

tadūrdhve vasudhāṃ devīṃ caturbhiḥ pūritaṃ(tāṃ) smaret/
kanda(āt)nābhyavasānaṃ ca caturdhā bhājitaiḥ padaiḥ

5.7

nābhau kṣīrārṇavaṃ dhyātvā tataḥ padmaṃ samutthitam/
sahasradalasaṃyuktaṃ sahasrakiraṇāvṛtam

5.8

sahasraraśmisaṃkāśaṃ tatpṛṣṭhe cāsanaṃ nyaset/
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca caturthakam

5.9

avatārya svamantreṇa āgnoyādye catuṣṭaye/
catuṣkametadvinyasya yāvadīśānagocaram

5.10

tatpūrvadigvibhāgādi yāvaduttaragocaram/
nyasyādharmaṃ tathā'jñānamavairāgyamanaiśvaram

5.11

puruṣākṛtayastvete bandhūkakusumojjvalāḥ/
prāgīśānadigante tu prāgāgneyadigantare

5.12

yātuvāruṇamadhye tu vāyavyavaruṇāntare/
ṛgvedādyaṃ catuṣkaṃ tu kṛtādyaṃ yugasaṅ‌ghakam

5.13

īśānasomadiṅ‌madhye antakāgnidigantare/
yāmyarākṣasamadhye tu somasāmīraṇāntare

5.14

tanmūrdhni kālacakraṃ tu tanmadhye'vyaktapaṅkajam/
vāyavyodbhūtanālaṃ tu vikārādhārasaṃsthitam

5.15

bhūtānyādhāraśaktau tu tanmātrāḥ kālapāvake/
vāgādikaṃ tathaivākṣamanantaṃ vyāpta saṃsthitam

5.16

śrotrādikaṃ dharaṇyāṃ ca manaḥ kṣīrārṇave dvija!
anantadalapadme tu ahaṅkāraḥ samāśritaḥ

5.17

dviraṣṭakaṃ ca dharmādyamadhiṣṭāya ca dhī(:)sthitā/
tadūrdhvapajhe prakṛtirguṇasāmyavibhāginī

5.18

dhāmatrayāśritaḥ kālo bhāvākhye puruṣasthitiḥ/
ādheyamabjasaṃbhūta! sve vikāre svarūpiṇi

5.19

svayamādyantayo ruddhaṃ sūtre (traṃ) maṇigaṇo (ṇe) yathā/
prāgādhārātmanā caiva viśvākāratayā tataḥ

5.20

nānāmantrātmanā hyūrdhve nistaraṅgo hi tatvataḥ/
abhyastavāsanānāṃ ca karmiṇāṃ karmaśāntaye

5.21

tadicchāviṣkṛtānāṃ ca bhogakaivalyasiddhaye/
anādyavidyāviddhānāmiyattaiṣā(tteṣāṃ) hyavastuni

5.22

nātordhve tatvadṛṣṭīnāṃ tatvato vā'sti pauṣkara!/
na tiryak‌pṛṣṭhapūrve ca na heyādivikalpanā

5.23

yā viśeṣavikalpaistu pratyastamitalakṣaṇā/
śaktirbhagavato viṣṇoḥ sādhārākhyā'bhidhīyate

5.24

prāgvadāsanasāmarthyaṃ bījamādāya cecchayā/
avyaktavyaktarūpā ca yathādityakadambakam

5.25

bhāviprasaradharmitvādviśvabījacayasya ca/
sāṃprataṃ saṃhṛtāṅgasya kūrmasaṃjñā vidhīyate

5.26

yo viśvaṃ nirdahatyante kālavaiśvānarātmanā/
daivataṃ yasya bhagavān kūrmātmā lokapūjitaḥ

5.27

ajahadbhagavacchakti(:)sāmarthyaṃ punareva tat/
anantaṃ savikalpānāṃ yadviśvāṅ‌kuramavyayam

5.28

nayatyūrdhvaṃ yathā kūrmo grīvāṃ svātmani saṃvṛ(hṛ)tām/
śeṣākyaphaṇidaivatyaṃ tadanantaṃ hi gīyate

5.29

āśrayaṃ bījabhūtānāṃ caturṇāṃ yanmahāmate!/
tadgandhaviṭapastasmādvyaktimabyeti pūrvavat

5.30

bhūrātmā bhagavān yasminnabhimānākhyadevatā/
phalaṃ rasātmakaṃ tasmādvyajyatyamṛtalakṣaṇam

5.31

yasyābhimānikaṃ rūpaṃ kṣīrārṇavamanaśvaram/
tasmādanantaratnotthakāntiṃ kamalamabjaja!

5.32

vyaktaṃ yasya ca vai śaktirnityā dahanalakṣaṇā/
tadanantadalaṃ viddhi divyaṃ vikasitaṃ sitam

5.33

parapūrveṇa bhedena ekadvitriguṇātmanā/
sthitā buddhirvikāraistu saha cāṣṭābhirabjaja!

5.34

yatrādhidevatātvena vāgvikārā ṛgādayaḥ/
tathā kālavikārā ye catvāraḥ kṛtapūrvakāḥ

5.35

tatra rūpaṃ hi sarveṣāṃ sattāmātraṃ paraṃ smṛtam/
vyaktikāraṇadhānābhiḥ sāṅgābhiraparaṃ tu tat

5.36

tṛtīyamabhimānākyadevatādehalakṣaṇam/
tasmādvai vāyudaivatyaṃ sparśatanmātrameva ca

5.37

jātā yasya sphuṭā vyaktirnānācakrāṅgalakṣaṇā/
tasmādākāśadaivatyaṃ śabdamutpannamabjaja!

5.38

sarvāṅgasaṃhṛtā cakravyaktiryasyāmalaṃ vapuḥ/
gīyate vyomavṛttaṃ tat pradhānakamalālayam

5.39

yasyāntasthāni bhūtāni yasmin sarvaṃ pratiṣṭhitam/
yasmādunmeṣapūrvaṃ hi mahatpralayapaścimam

5.40

pravartate kālatānaṃ bhedakṛt sarvavastuṣu/
vāṅbhātreṇaiva bhinnasya abhinnasyaiva tatvataḥ

5.41

jñānādiguṇabṛndasya brahnaṇaścaturātmanaḥ/
nityoditatvānnityatvādvyāpakatvāt paraṃ padam

5.42

pūrṇatvāt ṣaḍ‌guṇatvācca na kālo labdhagocaraḥ/
śabdādādityadaivatyamahaṅkāraṃ mahāmate!

5.43

manaśca candradaivatyamahaṅkārādabhūttataḥ/
buddhiḥ prakāśadaivatyā vyaktānandātmano vibhoḥ

5.44

daḻādikarṇikāntāyāḥ sūryapūrvādikalpanā/
pradhānakamalasyaiṣā mūrtirguṇamayī smṛtā

5.45

buddhyādīnāṃ ca tatvānāṃ kāraṇaṃ yadanaśvaram/
avyaktākhyaṃ mahābuddhe! hyabhinnaguṇamūrtibhṛt

5.46

svaguṇānadharīkṛtya svapratiṣṭhaṃ pravartate/
adyātmalakṣaṇāvṛttiḥ sarvāḥ saṃhṛtya vai hṛdi

5.47

utpadyante hi caitasmādbhāvāḥ sarve dvijottama!/
vipadyante'tra vai bhūyastasmātpajhaṃ paraṃ tvidam

5.48

cidādityakalājālaṃ grāhyagrāhakalakṣaṇam/
saṃkrāntaṃ yatra svaṃ dhāma svasāmarthyaṃ ca vetyapi

5.49

vimalākhyā vimalatā jñānaśakti(jña)rjñatābjaja!/
prabhvyākhyā prabhutā caiva satyasaṃjñā ca satyatā

5.50

nityākhyā nityatā caiva prakāśākhyā prakāśatā/
anantatā hyanantākhyā kalā kamalasaṃbhava!

5.51

sahānugrahaśaktyā vai jñeyā'nugrahatā parā/
dvicatuṣkaṃ kalānāṃ yat svapratiṣṭhaṃ hi vartate

5.52

saṃvartate paraṃ caiva punareva nivartate/
parāparavibhāgena kalāstvetāścidātmanaḥ

5.53

proktāḥ kamalasaṃbhūta! yāsāmānantyamuttamam/
yathākrameṇa sarveṣāṃ dhyānamākarṇayāmalam

5.54

śānatmujjhitaceṣṭaṃ ca sitamantarmukhaṃ sthitam/
ādheyolliṅgitākāramādhārākhyaṃ smaret prabhum

5.55

kūrmamudrānvitaṃ kūrmavaktraṃ niṣṭhaptarukmabham/
śahkhapajhadharaṃ kūrmaṃ svastikena sthitaṃ smaret

5.56

muñcantamaniśaṃ tejo dehādbhīṣaṇamutkaṭam/
tiryagūrdhvaṃ ca dhātāraṃ jvālājālamivoccvalam

5.57

anantaśaśisaṃkāśamanantamatha saṃsmaret/
sahasraphaṇamālāḍhyaṃ sahasrabhujabhūṣitam

5.58

svapāṇisaṃpuṭenaiva śobhayan svāntabhūsthalam/
sitāravindaśaṅkhākṣasūtracakrakarānvitam

5.59

patanāśaṅkibuddhervai vitrastamanasastu ca/
mā bhairityabhayaṃ yacchannābrahnabhavanasya ca

5.60

niḥśeṣaratnahemāṅgāṃ prābṛṭ‌chriyamivoccvalām/
pajhāsanenopaviṣṭāṃ dhyāyet pajhāñjaliṃ dharām

5.61

phullakundāvadātaṃ ca sitasnigdhajaṭādharam/
dhmāyamānaṃ sitaṃ śaṅkhaṃ muktādāmairalaṅ‌kṛtam

5.62

vistīrṇasarvāvayavaṃ vikṣiptorudvayaṃ sthitam/
vikṣiptajānupādaṃ ca saṃsmartavyaṃ payonidhim

5.63

supavkāmraphalaśyāmapāṇipādatalojjvalam/
raktākṣaṃ ca tathā viprakīrṇakeśaṃ smitānanam

5.64

pajhāsanenopaviṣṭamalimālāśatākulam/
pajhamudrānvitaṃ pajhaṃ sudīrghacaraṇaṃ smaret

5.65

tuhinācchopalasvacchamuktāphalaśaśiprabhāḥ/
mṛgendraskandhavadanā dharmajñānādayaścatuḥ

5.66

pajharāgapravālāgnisaddāḍimaphalojjvalāḥ/
antardayoparaktāśca rājarājeśvaropamāḥ

5.67

dviraṣṭavarṣavadviddhi catvāro 'dharmapūrvakāḥ/
hemacampakakhadyotaharitāladalojjvalāḥ

5.68

vājivaktrāḥ smṛtā vedāḥ saṃpūrṇanaralakṣaṇāḥ/
evaṃ vṛṣendravadanā yugā brahnan! kṛtādayaḥ

5.69

supavkāmrātasīpuṣpanīlābjaśukasannibhāḥ/
sarve sadvastrasatpuṣpasadalaṅkaraṇānvitāḥ

5.70

śaṅkhapajhadharāḥ sarve varābhayakarāstu vai/
ādheyacakravinyastamastakā svātmasiddhaye

5.71

samarpitāntaḥkaraṇāḥ parasmin mantrakāraṇe/
yugāntārkāgnisaṅkāśasvagomaṇḍalamadhyagam

5.72

svamudrānvitapāṇiṃ ca valgantaṃ hetirāṭ smaret/
cintyamavyaktapajhaṃ ca himahemāgnibhāsvaram

5.73

śāntamaṣṭabhujaṃ saumyaṃ saṃsthitaṃ svastikena tu/
sphaṭikopalakāntiṃ ca ciddhanaṃ dhruvamavyayam

5.74

sarvaśaktinidhiṃ dhyāyedamūrtaṃ citprabhākaram/
sarve svavibhavāntasthāstatrādhārātmano vibhoḥ

5.75

svasattābhāsitaṃ satvaṃ guṇasatvādvilakṣaṇam/
vibhavaṃ viddhi viprendra! jvālaughaṃ kacchapātmanaḥ

5.76

svabhogaṃ nāganāthasya bhūḥ kṣiteḥ kāñcanī tathā/
āsāramāmṛtaṃ divyaṃ vīcyoghaistu samanvitam

5.77

kṣīrodakīyavibhavaṃ parijñeyamanaśvaram/
bījakośaṃ sakiñjalkaṃ kamalasya dalānvitam

5.78

dharmādyasya catuṣkasya sadvivekaṃ sunirmalam/
dvi(ka)dvikasyā(tva)dharmāderavidyāvibhavaṃ mahat

5.79

vākprapañcamaheyaṃ yat tadṛgādigaṇasya ca/
vibhavaṃ ca kṛtādīnāṃ mahatkalpāntamātruṭeḥ

5.80

cakrasya vibhavaṃ viddhi bhramaṃ māyāśrayaṃ hi yat/
gauṇīvṛttirameyā yā vibhavaṃ prākṛtaṃ hi tam

5.81

vimalādikalājālaṃ pauruṣaṃ vibhavaṃ smṛtam/
vibhormantrātmanascedamaśeṣamamarārcitam

5.82

āmahanmantranāthebyo nānāmantragaṇaṃ hi yat/
svaśaktinicayopetaṃ tadviṣṇoḥ paramātmanaḥ

5.83

vibhavaṃ kamalod‌bhūta! jñātvaivaṃ saṃyajet sadā/
śabdavyaktistadūrdhve tu sthitārkendvagnilakṣaṇā

5.84

tridīptibhāsvarā nāḍī tvavyaktadhvanivigrahā/
vyaktacakratrayasyordhve vartate yā mahāmate!

5.85

niḥsṛtā brahnarandhreṇa gatā sūryapathāt param/
vāyudvāreṇa pātālaṃ bhitvā yātā svagocaram

5.86

saṅkalpaviṣayaḥ sarvastadbaddhaḥ pratitiṣṭhati/
sūtre maṇigaṇo yadvanmadhyanāḍī hyataḥ smṛtā

5.87

lakṣyasthāne tu pūrvokte tasyāmabhyantare tu vai/
saṃpuṭe śaśisūryākhye nimeṣonmeṣalakṣaṇe

5.88

tatrābjaṃ cārkamālambya parā vāgbhramarī sthitā/
yā sarvamantrajananī śaktiḥ śāntātmano vibhoḥ

5.89

nadantī varṇajaṃ nādaṃ śabdavrahneti yaḥ smṛtaḥ/
akārapūrvo hāntaśca dhārā santānarūpadhṛk

5.90

nādāvasānagagane devo'nantaḥ sanātanaḥ/
varadābhayadenaiva śaṅkacakrāhkitena tu

5.91

trailokyadhṛtidakṣeṇa yuktaḥ pāṇidvayena tu/
śāntaḥ saṃvitsvarūpastu bhaktānugrahakāmyayā

5.92

anaupamyena vapuṣā hyamūrto mūrtatāṃ gataḥ/
tasmādāvāhanaṃ kuryādyathā tadavadhāraya

5.93

svaśaktyādhiṣṭhitaṃ kṛtvā svasvabhāvasvabhāvayā/
grāhyagrāhakarūpāyā evamavyaktapuṣkaram

5.94

samāste kevalaṃ śuddhamīṣatkālalavaṃ dvija!/
sāmānyacinmayo bhūtvā sāṃprataṃ śaktayaḥ kalāḥ

5.95

asmitā lakṣaṇaṃ dharmaṃ svakaṃ samyaṅ‌nirasya ca/
mavartate tannirāsāt ānandamatulaṃ dvija!

5.96

svaprakāśamanaupamyaṃ tamicchenmantramavyayam/
paricchedyāṃ digādyaistu prakāśākāśavartinīm

5.97

kṛtvāśritya kalāmūrtiṃ samanantaramabjaja!/
vihāyomadhyadeśaṃ ca prakāśagahanāttataḥ

5.98

dhṛtiśaktyāsane sve'tha upaviśya yathāsukham/
vidyādehena sūkṣmeṇa bhūtadehānukāriṇā

5.99

athānandakadambaṃ (sya svasvarūpāt) tadyatsvarūpaṃpṛthak sthitam/
rañjayecchāstradṛṣṭena vyavahāragatena ca

5.100

svakenālambanenaiva devatālakṣaṇena ca/
maṇiryathā vibhāgena nīlapītādibhiryutaḥ

5.101

rūpabhedamavāpnoti dhyānabhedāttathā vibhuḥ/
evaṃ pravartate samyaṅbhantrarūpaṃ parātmakam

5.102

hṛtpuṇḍarīkamadhyasthaṃ caitanyajyotiravyayam/
kadambagolakākāraṃ viśvarūpaṃ maṇiprabham

5.103

ratnadīpasamākāramacchinnaprasaraṃ mahat/
śrotrapūrvaiḥ kharandhraistu raśmayastasya nirgatāḥ

5.104

chedrapūrṇādyathā kumbhānmahādīpayutād‌dvija!/
yāti bhāsāṃ gaṇo bāhye śarīrādevameva hi

5.105

māntro raśmisamūhastu nāḍībhiḥ prasaredvahiḥ/
apratyakṣaḥ sadākṣāṇāṃ mantrātmā yadyapi dvija!

5.106

tathā'pyanena nyāyena pratyakṣamupalabhyate/
bahiḥ sthitaṃ yad‌bhūtānāṃ kṣmādīnāṃ guṇapañcakam

5.107

tena taccopalabdhavyaṃ pratyakṣeṇa parokṣakam/
tasya bhaumo guṇasthairyaṃ tad‌guṇena hi sā sthirā

5.108

parasparānubhāvena saṃvittau tadupāruhet/
āh‌lādo yastadīyo hi sa toye copalabhyate

5.109

tauyo guṇastu tasyāsti kathaṃ syādanyathā mune!/
smṛtamātreṇa mantreṇa āhalādo manaso mahān

5.110

rūpātmanā pariṇataḥ sa cāgnau pārameśvaraḥ/
yo rūpākhyo guṇaścāgneḥ sa mantrātmani tiṣṭhati

5.111

tejo vinā yato dyānaṃ kutracinnopapadyate/
sparśadharmo hi yo vāyoḥ sa tadīyo mahāmune!

5.112

yo vāyavyo guṇaḥ sūkṣmaḥ sa ca mantratanau sthitaḥ/
sa cāntaḥkaraṇenaiva saṃyame syāttadutthitaḥ

5.113

yadākāśasya śūnyatvamasti tat syāttadudbhavam/
sa mantrātmani saṃśliṣṭo guṇo hyasti mahāmate!

5.114

agrāhyatvācca karaṇaiḥ prākṛtairbhāvanāṃ vinā/
ityevaṃ mantrasāmarthyaṃ purā jñātvā yathārthataḥ

5.115

sannidhānaṃ bhavedyena pūjākāle hyupasthite/
tasminnaṅgāni vinyasya prāk‌ saṃpūrṇaguṇāni ca

5.116

svamantrairarcayedeva sthānabhedaṃ vinā tataḥ/
tasmin kadambakusumasadṛśe mantragolake

5.117

dvādaśākṣaramantreṇa abhinnena tu sāṃpratam/
vyaktimāpadyate tasmāddhyeyā hṛtpajhamadhyagā

5.118

yā parā prakṛtirvāṇī cidrapā nirmalātmikā(parā)/
pūritādhyakṣabhāvena niṣkalena mahātmanā

5.119

śarīramiva jīvena sthūlaṃ sūkṣmaṃ dvilakṣaṇam/
mūlamantrāditaḥ prāgvat sarvamantragaṇasya ca

5.120

karanyāsaṃ vinā dehe nyāsaṃ tasya ca saṃsmaret/
sṛṣṭisaṃsthitisaṃhāranyāsaṃ cāpi tathā''caret

5.121

tataḥ khābjakhamadhyāttvapyūrdhvasthāt saṃsmareccyutām/
gaṅgāṃ bhagavato mūrdhni tenāmṛtajalena tu

5.122

arghyādyakhilabhogānāṃ kāryā vai śubhakalpanā/
yaṃ yaṃ saṃkalpayedbhogaṃ taṃ taṃ bhāvyasudhāmayam

5.123

patantamambarādvegādamṛtāṃśupariplutam/
sākṣādamṛtarūpaistu taistairamṛtasaṃbhavaiḥ

5.124

bṛṃhitaṃ muditaṃ magnaṃ(samplutaṃ)mantrarāṭ smaret/
tatastu devadevasya ardhyaṃ datvā yathāvidhi

5.125

sannidhiṃ sannirodhaṃ ca sāṃmukhyaṃ ca samācaret/
hṛdayādīni cāṅgāni lāñchanaṃ kamalādikam

5.126

bhūṣaṇaṃ ca kirīṭādyaṃ lakṣmyādyāḥ śaktayastathā/
garuḍo mūrtayo vānyā dehe devasya yāḥ sthitāḥ

5.127

vyāpakasya tathātvena sve sve sthāne prabhātmakāḥ/
taddehasaṃsthitāḥ sarve pūjanīyāḥ krameṇa tu

5.128

parivāraṃ vinā mantraiḥ svaiḥ svairarghyādibhirdvija!/
layayāgo hyayaṃ vipra! hṛdādiṣvanukīrtitaḥ

5.129

tasmāddhatkarṇikādhāre mūrtau vā yatra kutracit/
mūlamantraśarīrasthaṃ parivāraṃ yajet sadā

5.130

yāga eṣa layākhyastu saṃkṣiptaḥ sarvasiddhidaḥ/
mantrarāṭ karṇikāmadhye lakṣmyādyāḥ kesarādiṣu

5.131

sākārāḥ kevalāḥ sarve yatra bhogābhidhaḥ sa tu/
kevalena ca yāgena pṛthagbhūtena nārada!

5.132

pūjanaṃ kamalādīnāmadhikārābhidhaḥ sa tu/
evaṃ kṛtvā layākhyaṃ tu yāgaṃ bhogābhidhaṃ tathā

5.133

tataḥ kramādyajeddevaṃ bhogairamṛtasaṃbhavaiḥ/
susamastādibhiḥ samyaktāmbūlāntairyathoditaiḥ

5.134

sarvaṃ kṛtvā yathāyogaṃ yāvadātmanivedanam/
mānasān jayaśabdāṃśca kṛtvā vijñāpayedidam

5.135

svāgataṃ tava deveśa! sannidhiṃ bhaja me'cyuta!/
gṛhāṇa mānasīṃ pūjā yathārthaparibhāvitām

5.136

jñātvā tu suprasannaṃ ta prasādābhimukhaṃ prabhum/
vistareṇa dvijaśreṣṭha! mānasaṃ yāgamārabhet

5.137

saṃkalpajanitairbhogaiḥ pavitrairakṣayaiḥ śubhaiḥ/
sāṃsparśairaupacārākhyaistathā cābhyavahārikaiḥ

5.138

mahadrapaiḥ prabhūtaistu saptalokasamudbhavaiḥ/
yathoditaistu vidhivadutkṛṣṭataralakṣaṇaiḥ

5.139

evaṃvidhāṃstu tān bhogān sadbhaktyā vinivedya ca/
samuccaran dhiyā mantraṃ prasannenāntarātmanā

5.140

gajāśvadhenuyānāni suvastrālaṅkatāni ca/
nivedyacānta(taṃ)rmānāni grāhayantaṃ smarettataḥ

5.141

ātmānaṃ sasutān dārān sarvasvena samāyutān/
nivedya praṇato mūrdhnā ānandāśrusamanvitaḥ

5.142

kāmadhenumayīṃ mudrāṃ manasā mantrasaṃyutām/
badhvā saṃcintayedviṣṇoḥ sarvakāmaprapūraṇīm

5.143

tato viśeṣayajanaṃ kalpayedacyutasya tu/
sauvarṇapuṣpasaṃpūrṇamañjaliṃ saṃprasārya ca

5.144

mūlamantraṃ samuccārya prayatnaiḥ pūrakādikaiḥ/
dīrghaghaṇṭāravaprakhyaṃ yāvattatsaṃbhavāvadhi

5.145

sphuradraśmicayākīrṇaṃ vahnyarkenduśataprabham/
dhyātvā nārāyaṇaṃ devamañjalau sannirodhayet

5.146

tamañjaliṃ kṣipenmūrdhni tasmin vai mantravigrahe/
ardhyaṃ nivedayed‌bhūyaḥ punaḥ puṣpāñjaliṃ śubham

5.147

mudrāṃ sandarśya mūlākhyāṃ mānasīṃ japamārabhet/
saṃkhyāhīnaṃ yathāśakti ghaṇṭākhyakaraṇena ca

5.148

bhogasthānagatānāṃ ca lakṣmyādīnāṃ krameṇa tu/
manasā darśayenmudrāṃ japaṃ kuryāt sakṛt sakṛte

5.149

stotramantraiḥ pavitraiśca stutvā samyak prasādayet/
evaṃ krameṇa viprendra! kṛtvā yāgaṃ tu mānasam

5.150

homaṃ tathāvidhaṃ kuryānmokṣalakṣmīpradaṃ śubham/
nābhicakrāntarasthaṃ tu dhyāyedvahnigṛhaṃ mune!

5.151

trikoṇaṃ triguṇenaiva avyaktenāvṛtaṃ pari/
dhyānāraṇiṃ tu nirmathya cidagnimavatārya ca

5.152

suśuddhaṃ saṃskṛtaṃ dīptaṃ sadaivordhvaśikha dvija!/
vāsudevātmakaṃ yasmāt sa vasatyantarātmasu

5.153

proccarenmūlamantraṃ tu yāvacchabdasya gocaraḥ/
tatrasthamāhareddivyamāh‌lādājyāmṛtaṃ param

5.154

brahnasarpissamudrādyannistaraṅgāt paricyutam/
gṛhītvā'mṛtamārgeṇa brahyarandhreṇa saṃviśet

5.155

hṛdayānmadhya(ntra)mārgeṇa cinmayena sadīptinā/
prollasantaṃ smarenmantraṃ vrahnaśaktyupabṛṃhitam

5.156

svakāraṇāgnau nābhisthe ya ūrdhvendhanavat sthitaḥ/
svabhāvadīptabrahnāgnau paritaścodarojjvalam

5.157

smṛtvā yantraṃ tu tanmūrdhni patamānaṃ dvijāmbarāt/
cintayedā(da)mṛtaṃ tvājyaṃ purāvaccāhṛtaṃ dvija!

5.158

cidagnimevaṃ santarpya nābhau mantrasvarūpiṇam/
jvālāgrāvasthitaṃ caiva bhūyo hṛtpaṅkaje smaret

5.159

proccārayaṃśca mantreśaṃ plutaṃ dhyānasamanvitam/
kṛtvaivamekasandhānaṃ sthānadvayagatasya ca

5.160

viṇṇormantrasvarūpasya nānāmantrātmakasya ca/
sarvaṃ tu vinyaset paścāttasmin karmakṛtaṃ ca yat

5.161

toyapuṣpākṣataiḥ pūrṇaṃ bhāvayeddakṣiṇaṃ karam/
tanmadhye niṣkalaṃ mantraṃ saṃsmaret kiraṇākulam

5.162

yāgotthāṃ phalasaṃpattiṃ lakṣmīrūpāṃ vicintya ca/
mūlamantraṃ samuccārya pāṇimadhye tathā smaret

5.164

bhūyaśca niṣkalaṃ mantraṃ tasyāmupari bhāvayet/
saśīrṣe jānunī bhūmau kṛtvā viṣṇornivedayet / 163 //
prasādābhimukhenātha tena taccātmasātkṛtam/
bhāvanīyaṃ dvijaśreṣṭha! parituṣṭena cādarāt

5.165

nirvṛtte puruṣārthe tu hṛdaye bāhyato'pi vā/
kramānmantragaṇaṃ smṛtvā yātaṃ mantreśvare layam

5.166

mantravyaktiṃ svasaṃkalpaśaktāvatha śamaṃ nayet/
saha saṃkalpaśaktyā vai vidyāmūrtiṃ svakāṃ tataḥ

5.167

svakalāsu layīkuryāt kalājātaṃ tathā''tmani/
prāgvadānandasandohaparipūrṇaṃ tu jāyate

5.168

bahiryajāmīti yadā saṃkalpaṃ manasā kṛtam/
tadā saṃhṛtya tāṃ vyaktimāste madhyāhnasūryavāt

5.169

visarjayennataṃ yāvanna kṛtā bāhyataḥ kriyāḥ /
nyasanīyo hyasau yasmānmaṇḍalādiṣu vastu(vṛtti)ṣu

5.170

sṛṣṭikameṇa saṃhṛtya ādhāraṃ yat puroditam/
jñānināṃ vigalatyeṣa svabhāvāttatvavedinām

5.171

niṣkiyāṇāṃ mahābuddhe! niṣpannānāṃ svakarmaṇā/
vikāsameti cānyeṣāṃ nityākāraratātmanām

5.172

mantrakriyāratānāṃ ca nānātvenā(na)samātmanām/
dhṛtamacyutaśaktyā vai hyaparicyutasattayā

5.173

sadvi(vi)kalpasvarūpaṃ ca viśvāsanamidaṃ dvija!/
vidhṛtaṃ vibhunā vyāptaṃ svasāmarthyena yadyapi

5.174

tatrāpi taccharīrāṇāṃ jīvānāṃ tannivāsinām/
svaśaktyānugṛhītānāṃ tamākramya mahāmate!

5.175

nānāmantrātmanā tvāste tasminnānāvidhātmani/
ityevamuktamādhārasvarūpaṃ hi yathā sthitam

5.176

jāyate yatparijñānāt karmiṇāṃ karmasaṃkṣayaḥ/
ayaṃ yo mānaso yāgo jvaravyādhilayāpahaḥ

5.177

pāpopasargaśamano bhavābhāvakaro dvija!/
satatābhyāsayogena dehapātāt pramocayet

5.178

yastvevaṃ parayā bhaktyā sakṛdācarate naraḥ/
kramoditena vidhinā tasya tuṣyāmyahaṃ mune!

5.179

yājakānāṃ ca sarveṣāṃ pradhānatvena vartate/
tārayet svapitṝn sarvān yātāneṣyāṃśca sāmpratam

5.180

kiṃ punarnityayukto yastadbhāvagatamānasaḥ/
mantrārādhanamārgasthaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ

5.181

na tasya punarāvṛttiḥ sa yāti paramaṃ padam/
jñātvaivaṃ yatnato nityaṃ kuryādyāgaṃ tu mānasam

5.182

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mayoktaṃ te'dya nārada!/
nāśiṣyāṇāṃ ca vaktavyaṃ nābhaktānāṃ kathaṃcana

5.183

atyantabhavabhītānāṃ bhaktānāṃ bhāvitātmanām/
idaṃ rahasyaṃ vaktavyaṃ samyagbhāvaṃ parīkṣya ca

iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe mānasayāgo nāma pañcamo'dhyāyaḥ //
*****************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc