Parameshvara Samhita · Chapter 5
// śrīḥ //
pañcamo'dhyāyaḥ
kṛtvaivaṃ tu tataḥ paścānmānasaṃ yāgamārabhet/
padmāsanādikaṃ badhvā nābhau brahmāñcaliṃ dṛḍham
manasyuparataṃ kuryādakṣagrāmaṃ bahiḥ sthitam/
cittaṃ buddhau vinikṣipya tāṃ buddhiṃ jñānagocare
jñānabhāvanayā karma kuryādvai pāramārthikam/
catuścakre navadvāre dehe devagṛhe pure
kaṇṭhakūpadharārūḍhaṃ hṛtpadmaṃ yadadhomukham/
tatkarṇikāvanermadhyade(ha)śamāśritya bhāvayet
nābhimeḍhrāntare dhyāyecchaktiṃ cādhārarūpiṇīm/
kālāgniṃ ca tadurdhve tu anantaṃ tasya copari
tadūrdhve vasudhāṃ devīṃ caturbhiḥ pūritaṃ(tāṃ) smaret/
kanda(āt)nābhyavasānaṃ ca caturdhā bhājitaiḥ padaiḥ
nābhau kṣīrārṇavaṃ dhyātvā tataḥ padmaṃ samutthitam/
sahasradalasaṃyuktaṃ sahasrakiraṇāvṛtam
sahasraraśmisaṃkāśaṃ tatpṛṣṭhe cāsanaṃ nyaset/
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca caturthakam
avatārya svamantreṇa āgnoyādye catuṣṭaye/
catuṣkametadvinyasya yāvadīśānagocaram
tatpūrvadigvibhāgādi yāvaduttaragocaram/
nyasyādharmaṃ tathā'jñānamavairāgyamanaiśvaram
puruṣākṛtayastvete bandhūkakusumojjvalāḥ/
prāgīśānadigante tu prāgāgneyadigantare
yātuvāruṇamadhye tu vāyavyavaruṇāntare/
ṛgvedādyaṃ catuṣkaṃ tu kṛtādyaṃ yugasaṅghakam
īśānasomadiṅmadhye antakāgnidigantare/
yāmyarākṣasamadhye tu somasāmīraṇāntare
tanmūrdhni kālacakraṃ tu tanmadhye'vyaktapaṅkajam/
vāyavyodbhūtanālaṃ tu vikārādhārasaṃsthitam
bhūtānyādhāraśaktau tu tanmātrāḥ kālapāvake/
vāgādikaṃ tathaivākṣamanantaṃ vyāpta saṃsthitam
śrotrādikaṃ dharaṇyāṃ ca manaḥ kṣīrārṇave dvija!
anantadalapadme tu ahaṅkāraḥ samāśritaḥ
dviraṣṭakaṃ ca dharmādyamadhiṣṭāya ca dhī(:)sthitā/
tadūrdhvapajhe prakṛtirguṇasāmyavibhāginī
dhāmatrayāśritaḥ kālo bhāvākhye puruṣasthitiḥ/
ādheyamabjasaṃbhūta! sve vikāre svarūpiṇi
svayamādyantayo ruddhaṃ sūtre (traṃ) maṇigaṇo (ṇe) yathā/
prāgādhārātmanā caiva viśvākāratayā tataḥ
nānāmantrātmanā hyūrdhve nistaraṅgo hi tatvataḥ/
abhyastavāsanānāṃ ca karmiṇāṃ karmaśāntaye
tadicchāviṣkṛtānāṃ ca bhogakaivalyasiddhaye/
anādyavidyāviddhānāmiyattaiṣā(tteṣāṃ) hyavastuni
nātordhve tatvadṛṣṭīnāṃ tatvato vā'sti pauṣkara!/
na tiryakpṛṣṭhapūrve ca na heyādivikalpanā
yā viśeṣavikalpaistu pratyastamitalakṣaṇā/
śaktirbhagavato viṣṇoḥ sādhārākhyā'bhidhīyate
prāgvadāsanasāmarthyaṃ bījamādāya cecchayā/
avyaktavyaktarūpā ca yathādityakadambakam
bhāviprasaradharmitvādviśvabījacayasya ca/
sāṃprataṃ saṃhṛtāṅgasya kūrmasaṃjñā vidhīyate
yo viśvaṃ nirdahatyante kālavaiśvānarātmanā/
daivataṃ yasya bhagavān kūrmātmā lokapūjitaḥ
ajahadbhagavacchakti(:)sāmarthyaṃ punareva tat/
anantaṃ savikalpānāṃ yadviśvāṅkuramavyayam
nayatyūrdhvaṃ yathā kūrmo grīvāṃ svātmani saṃvṛ(hṛ)tām/
śeṣākyaphaṇidaivatyaṃ tadanantaṃ hi gīyate
āśrayaṃ bījabhūtānāṃ caturṇāṃ yanmahāmate!/
tadgandhaviṭapastasmādvyaktimabyeti pūrvavat
bhūrātmā bhagavān yasminnabhimānākhyadevatā/
phalaṃ rasātmakaṃ tasmādvyajyatyamṛtalakṣaṇam
yasyābhimānikaṃ rūpaṃ kṣīrārṇavamanaśvaram/
tasmādanantaratnotthakāntiṃ kamalamabjaja!
vyaktaṃ yasya ca vai śaktirnityā dahanalakṣaṇā/
tadanantadalaṃ viddhi divyaṃ vikasitaṃ sitam
parapūrveṇa bhedena ekadvitriguṇātmanā/
sthitā buddhirvikāraistu saha cāṣṭābhirabjaja!
yatrādhidevatātvena vāgvikārā ṛgādayaḥ/
tathā kālavikārā ye catvāraḥ kṛtapūrvakāḥ
tatra rūpaṃ hi sarveṣāṃ sattāmātraṃ paraṃ smṛtam/
vyaktikāraṇadhānābhiḥ sāṅgābhiraparaṃ tu tat
tṛtīyamabhimānākyadevatādehalakṣaṇam/
tasmādvai vāyudaivatyaṃ sparśatanmātrameva ca
jātā yasya sphuṭā vyaktirnānācakrāṅgalakṣaṇā/
tasmādākāśadaivatyaṃ śabdamutpannamabjaja!
sarvāṅgasaṃhṛtā cakravyaktiryasyāmalaṃ vapuḥ/
gīyate vyomavṛttaṃ tat pradhānakamalālayam
yasyāntasthāni bhūtāni yasmin sarvaṃ pratiṣṭhitam/
yasmādunmeṣapūrvaṃ hi mahatpralayapaścimam
pravartate kālatānaṃ bhedakṛt sarvavastuṣu/
vāṅbhātreṇaiva bhinnasya abhinnasyaiva tatvataḥ
jñānādiguṇabṛndasya brahnaṇaścaturātmanaḥ/
nityoditatvānnityatvādvyāpakatvāt paraṃ padam
pūrṇatvāt ṣaḍguṇatvācca na kālo labdhagocaraḥ/
śabdādādityadaivatyamahaṅkāraṃ mahāmate!
manaśca candradaivatyamahaṅkārādabhūttataḥ/
buddhiḥ prakāśadaivatyā vyaktānandātmano vibhoḥ
daḻādikarṇikāntāyāḥ sūryapūrvādikalpanā/
pradhānakamalasyaiṣā mūrtirguṇamayī smṛtā
buddhyādīnāṃ ca tatvānāṃ kāraṇaṃ yadanaśvaram/
avyaktākhyaṃ mahābuddhe! hyabhinnaguṇamūrtibhṛt
svaguṇānadharīkṛtya svapratiṣṭhaṃ pravartate/
adyātmalakṣaṇāvṛttiḥ sarvāḥ saṃhṛtya vai hṛdi
utpadyante hi caitasmādbhāvāḥ sarve dvijottama!/
vipadyante'tra vai bhūyastasmātpajhaṃ paraṃ tvidam
cidādityakalājālaṃ grāhyagrāhakalakṣaṇam/
saṃkrāntaṃ yatra svaṃ dhāma svasāmarthyaṃ ca vetyapi
vimalākhyā vimalatā jñānaśakti(jña)rjñatābjaja!/
prabhvyākhyā prabhutā caiva satyasaṃjñā ca satyatā
nityākhyā nityatā caiva prakāśākhyā prakāśatā/
anantatā hyanantākhyā kalā kamalasaṃbhava!
sahānugrahaśaktyā vai jñeyā'nugrahatā parā/
dvicatuṣkaṃ kalānāṃ yat svapratiṣṭhaṃ hi vartate
saṃvartate paraṃ caiva punareva nivartate/
parāparavibhāgena kalāstvetāścidātmanaḥ
proktāḥ kamalasaṃbhūta! yāsāmānantyamuttamam/
yathākrameṇa sarveṣāṃ dhyānamākarṇayāmalam
śānatmujjhitaceṣṭaṃ ca sitamantarmukhaṃ sthitam/
ādheyolliṅgitākāramādhārākhyaṃ smaret prabhum
kūrmamudrānvitaṃ kūrmavaktraṃ niṣṭhaptarukmabham/
śahkhapajhadharaṃ kūrmaṃ svastikena sthitaṃ smaret
muñcantamaniśaṃ tejo dehādbhīṣaṇamutkaṭam/
tiryagūrdhvaṃ ca dhātāraṃ jvālājālamivoccvalam
anantaśaśisaṃkāśamanantamatha saṃsmaret/
sahasraphaṇamālāḍhyaṃ sahasrabhujabhūṣitam
svapāṇisaṃpuṭenaiva śobhayan svāntabhūsthalam/
sitāravindaśaṅkhākṣasūtracakrakarānvitam
patanāśaṅkibuddhervai vitrastamanasastu ca/
mā bhairityabhayaṃ yacchannābrahnabhavanasya ca
niḥśeṣaratnahemāṅgāṃ prābṛṭchriyamivoccvalām/
pajhāsanenopaviṣṭāṃ dhyāyet pajhāñjaliṃ dharām
phullakundāvadātaṃ ca sitasnigdhajaṭādharam/
dhmāyamānaṃ sitaṃ śaṅkhaṃ muktādāmairalaṅkṛtam
vistīrṇasarvāvayavaṃ vikṣiptorudvayaṃ sthitam/
vikṣiptajānupādaṃ ca saṃsmartavyaṃ payonidhim
supavkāmraphalaśyāmapāṇipādatalojjvalam/
raktākṣaṃ ca tathā viprakīrṇakeśaṃ smitānanam
pajhāsanenopaviṣṭamalimālāśatākulam/
pajhamudrānvitaṃ pajhaṃ sudīrghacaraṇaṃ smaret
tuhinācchopalasvacchamuktāphalaśaśiprabhāḥ/
mṛgendraskandhavadanā dharmajñānādayaścatuḥ
pajharāgapravālāgnisaddāḍimaphalojjvalāḥ/
antardayoparaktāśca rājarājeśvaropamāḥ
dviraṣṭavarṣavadviddhi catvāro 'dharmapūrvakāḥ/
hemacampakakhadyotaharitāladalojjvalāḥ
vājivaktrāḥ smṛtā vedāḥ saṃpūrṇanaralakṣaṇāḥ/
evaṃ vṛṣendravadanā yugā brahnan! kṛtādayaḥ
supavkāmrātasīpuṣpanīlābjaśukasannibhāḥ/
sarve sadvastrasatpuṣpasadalaṅkaraṇānvitāḥ
śaṅkhapajhadharāḥ sarve varābhayakarāstu vai/
ādheyacakravinyastamastakā svātmasiddhaye
samarpitāntaḥkaraṇāḥ parasmin mantrakāraṇe/
yugāntārkāgnisaṅkāśasvagomaṇḍalamadhyagam
svamudrānvitapāṇiṃ ca valgantaṃ hetirāṭ smaret/
cintyamavyaktapajhaṃ ca himahemāgnibhāsvaram
śāntamaṣṭabhujaṃ saumyaṃ saṃsthitaṃ svastikena tu/
sphaṭikopalakāntiṃ ca ciddhanaṃ dhruvamavyayam
sarvaśaktinidhiṃ dhyāyedamūrtaṃ citprabhākaram/
sarve svavibhavāntasthāstatrādhārātmano vibhoḥ
svasattābhāsitaṃ satvaṃ guṇasatvādvilakṣaṇam/
vibhavaṃ viddhi viprendra! jvālaughaṃ kacchapātmanaḥ
svabhogaṃ nāganāthasya bhūḥ kṣiteḥ kāñcanī tathā/
āsāramāmṛtaṃ divyaṃ vīcyoghaistu samanvitam
kṣīrodakīyavibhavaṃ parijñeyamanaśvaram/
bījakośaṃ sakiñjalkaṃ kamalasya dalānvitam
dharmādyasya catuṣkasya sadvivekaṃ sunirmalam/
dvi(ka)dvikasyā(tva)dharmāderavidyāvibhavaṃ mahat
vākprapañcamaheyaṃ yat tadṛgādigaṇasya ca/
vibhavaṃ ca kṛtādīnāṃ mahatkalpāntamātruṭeḥ
cakrasya vibhavaṃ viddhi bhramaṃ māyāśrayaṃ hi yat/
gauṇīvṛttirameyā yā vibhavaṃ prākṛtaṃ hi tam
vimalādikalājālaṃ pauruṣaṃ vibhavaṃ smṛtam/
vibhormantrātmanascedamaśeṣamamarārcitam
āmahanmantranāthebyo nānāmantragaṇaṃ hi yat/
svaśaktinicayopetaṃ tadviṣṇoḥ paramātmanaḥ
vibhavaṃ kamalodbhūta! jñātvaivaṃ saṃyajet sadā/
śabdavyaktistadūrdhve tu sthitārkendvagnilakṣaṇā
tridīptibhāsvarā nāḍī tvavyaktadhvanivigrahā/
vyaktacakratrayasyordhve vartate yā mahāmate!
niḥsṛtā brahnarandhreṇa gatā sūryapathāt param/
vāyudvāreṇa pātālaṃ bhitvā yātā svagocaram
saṅkalpaviṣayaḥ sarvastadbaddhaḥ pratitiṣṭhati/
sūtre maṇigaṇo yadvanmadhyanāḍī hyataḥ smṛtā
lakṣyasthāne tu pūrvokte tasyāmabhyantare tu vai/
saṃpuṭe śaśisūryākhye nimeṣonmeṣalakṣaṇe
tatrābjaṃ cārkamālambya parā vāgbhramarī sthitā/
yā sarvamantrajananī śaktiḥ śāntātmano vibhoḥ
nadantī varṇajaṃ nādaṃ śabdavrahneti yaḥ smṛtaḥ/
akārapūrvo hāntaśca dhārā santānarūpadhṛk
nādāvasānagagane devo'nantaḥ sanātanaḥ/
varadābhayadenaiva śaṅkacakrāhkitena tu
trailokyadhṛtidakṣeṇa yuktaḥ pāṇidvayena tu/
śāntaḥ saṃvitsvarūpastu bhaktānugrahakāmyayā
anaupamyena vapuṣā hyamūrto mūrtatāṃ gataḥ/
tasmādāvāhanaṃ kuryādyathā tadavadhāraya
svaśaktyādhiṣṭhitaṃ kṛtvā svasvabhāvasvabhāvayā/
grāhyagrāhakarūpāyā evamavyaktapuṣkaram
samāste kevalaṃ śuddhamīṣatkālalavaṃ dvija!/
sāmānyacinmayo bhūtvā sāṃprataṃ śaktayaḥ kalāḥ
asmitā lakṣaṇaṃ dharmaṃ svakaṃ samyaṅnirasya ca/
mavartate tannirāsāt ānandamatulaṃ dvija!
svaprakāśamanaupamyaṃ tamicchenmantramavyayam/
paricchedyāṃ digādyaistu prakāśākāśavartinīm
kṛtvāśritya kalāmūrtiṃ samanantaramabjaja!/
vihāyomadhyadeśaṃ ca prakāśagahanāttataḥ
dhṛtiśaktyāsane sve'tha upaviśya yathāsukham/
vidyādehena sūkṣmeṇa bhūtadehānukāriṇā
athānandakadambaṃ (sya svasvarūpāt) tadyatsvarūpaṃpṛthak sthitam/
rañjayecchāstradṛṣṭena vyavahāragatena ca
svakenālambanenaiva devatālakṣaṇena ca/
maṇiryathā vibhāgena nīlapītādibhiryutaḥ
rūpabhedamavāpnoti dhyānabhedāttathā vibhuḥ/
evaṃ pravartate samyaṅbhantrarūpaṃ parātmakam
hṛtpuṇḍarīkamadhyasthaṃ caitanyajyotiravyayam/
kadambagolakākāraṃ viśvarūpaṃ maṇiprabham
ratnadīpasamākāramacchinnaprasaraṃ mahat/
śrotrapūrvaiḥ kharandhraistu raśmayastasya nirgatāḥ
chedrapūrṇādyathā kumbhānmahādīpayutāddvija!/
yāti bhāsāṃ gaṇo bāhye śarīrādevameva hi
māntro raśmisamūhastu nāḍībhiḥ prasaredvahiḥ/
apratyakṣaḥ sadākṣāṇāṃ mantrātmā yadyapi dvija!
tathā'pyanena nyāyena pratyakṣamupalabhyate/
bahiḥ sthitaṃ yadbhūtānāṃ kṣmādīnāṃ guṇapañcakam
tena taccopalabdhavyaṃ pratyakṣeṇa parokṣakam/
tasya bhaumo guṇasthairyaṃ tadguṇena hi sā sthirā
parasparānubhāvena saṃvittau tadupāruhet/
āhlādo yastadīyo hi sa toye copalabhyate
tauyo guṇastu tasyāsti kathaṃ syādanyathā mune!/
smṛtamātreṇa mantreṇa āhalādo manaso mahān
rūpātmanā pariṇataḥ sa cāgnau pārameśvaraḥ/
yo rūpākhyo guṇaścāgneḥ sa mantrātmani tiṣṭhati
tejo vinā yato dyānaṃ kutracinnopapadyate/
sparśadharmo hi yo vāyoḥ sa tadīyo mahāmune!
yo vāyavyo guṇaḥ sūkṣmaḥ sa ca mantratanau sthitaḥ/
sa cāntaḥkaraṇenaiva saṃyame syāttadutthitaḥ
yadākāśasya śūnyatvamasti tat syāttadudbhavam/
sa mantrātmani saṃśliṣṭo guṇo hyasti mahāmate!
agrāhyatvācca karaṇaiḥ prākṛtairbhāvanāṃ vinā/
ityevaṃ mantrasāmarthyaṃ purā jñātvā yathārthataḥ
sannidhānaṃ bhavedyena pūjākāle hyupasthite/
tasminnaṅgāni vinyasya prāk saṃpūrṇaguṇāni ca
svamantrairarcayedeva sthānabhedaṃ vinā tataḥ/
tasmin kadambakusumasadṛśe mantragolake
dvādaśākṣaramantreṇa abhinnena tu sāṃpratam/
vyaktimāpadyate tasmāddhyeyā hṛtpajhamadhyagā
yā parā prakṛtirvāṇī cidrapā nirmalātmikā(parā)/
pūritādhyakṣabhāvena niṣkalena mahātmanā
śarīramiva jīvena sthūlaṃ sūkṣmaṃ dvilakṣaṇam/
mūlamantrāditaḥ prāgvat sarvamantragaṇasya ca
karanyāsaṃ vinā dehe nyāsaṃ tasya ca saṃsmaret/
sṛṣṭisaṃsthitisaṃhāranyāsaṃ cāpi tathā''caret
tataḥ khābjakhamadhyāttvapyūrdhvasthāt saṃsmareccyutām/
gaṅgāṃ bhagavato mūrdhni tenāmṛtajalena tu
arghyādyakhilabhogānāṃ kāryā vai śubhakalpanā/
yaṃ yaṃ saṃkalpayedbhogaṃ taṃ taṃ bhāvyasudhāmayam
patantamambarādvegādamṛtāṃśupariplutam/
sākṣādamṛtarūpaistu taistairamṛtasaṃbhavaiḥ
bṛṃhitaṃ muditaṃ magnaṃ(samplutaṃ)mantrarāṭ smaret/
tatastu devadevasya ardhyaṃ datvā yathāvidhi
sannidhiṃ sannirodhaṃ ca sāṃmukhyaṃ ca samācaret/
hṛdayādīni cāṅgāni lāñchanaṃ kamalādikam
bhūṣaṇaṃ ca kirīṭādyaṃ lakṣmyādyāḥ śaktayastathā/
garuḍo mūrtayo vānyā dehe devasya yāḥ sthitāḥ
vyāpakasya tathātvena sve sve sthāne prabhātmakāḥ/
taddehasaṃsthitāḥ sarve pūjanīyāḥ krameṇa tu
parivāraṃ vinā mantraiḥ svaiḥ svairarghyādibhirdvija!/
layayāgo hyayaṃ vipra! hṛdādiṣvanukīrtitaḥ
tasmāddhatkarṇikādhāre mūrtau vā yatra kutracit/
mūlamantraśarīrasthaṃ parivāraṃ yajet sadā
yāga eṣa layākhyastu saṃkṣiptaḥ sarvasiddhidaḥ/
mantrarāṭ karṇikāmadhye lakṣmyādyāḥ kesarādiṣu
sākārāḥ kevalāḥ sarve yatra bhogābhidhaḥ sa tu/
kevalena ca yāgena pṛthagbhūtena nārada!
pūjanaṃ kamalādīnāmadhikārābhidhaḥ sa tu/
evaṃ kṛtvā layākhyaṃ tu yāgaṃ bhogābhidhaṃ tathā
tataḥ kramādyajeddevaṃ bhogairamṛtasaṃbhavaiḥ/
susamastādibhiḥ samyaktāmbūlāntairyathoditaiḥ
sarvaṃ kṛtvā yathāyogaṃ yāvadātmanivedanam/
mānasān jayaśabdāṃśca kṛtvā vijñāpayedidam
svāgataṃ tava deveśa! sannidhiṃ bhaja me'cyuta!/
gṛhāṇa mānasīṃ pūjā yathārthaparibhāvitām
jñātvā tu suprasannaṃ ta prasādābhimukhaṃ prabhum/
vistareṇa dvijaśreṣṭha! mānasaṃ yāgamārabhet
saṃkalpajanitairbhogaiḥ pavitrairakṣayaiḥ śubhaiḥ/
sāṃsparśairaupacārākhyaistathā cābhyavahārikaiḥ
mahadrapaiḥ prabhūtaistu saptalokasamudbhavaiḥ/
yathoditaistu vidhivadutkṛṣṭataralakṣaṇaiḥ
evaṃvidhāṃstu tān bhogān sadbhaktyā vinivedya ca/
samuccaran dhiyā mantraṃ prasannenāntarātmanā
gajāśvadhenuyānāni suvastrālaṅkatāni ca/
nivedyacānta(taṃ)rmānāni grāhayantaṃ smarettataḥ
ātmānaṃ sasutān dārān sarvasvena samāyutān/
nivedya praṇato mūrdhnā ānandāśrusamanvitaḥ
kāmadhenumayīṃ mudrāṃ manasā mantrasaṃyutām/
badhvā saṃcintayedviṣṇoḥ sarvakāmaprapūraṇīm
tato viśeṣayajanaṃ kalpayedacyutasya tu/
sauvarṇapuṣpasaṃpūrṇamañjaliṃ saṃprasārya ca
mūlamantraṃ samuccārya prayatnaiḥ pūrakādikaiḥ/
dīrghaghaṇṭāravaprakhyaṃ yāvattatsaṃbhavāvadhi
sphuradraśmicayākīrṇaṃ vahnyarkenduśataprabham/
dhyātvā nārāyaṇaṃ devamañjalau sannirodhayet
tamañjaliṃ kṣipenmūrdhni tasmin vai mantravigrahe/
ardhyaṃ nivedayedbhūyaḥ punaḥ puṣpāñjaliṃ śubham
mudrāṃ sandarśya mūlākhyāṃ mānasīṃ japamārabhet/
saṃkhyāhīnaṃ yathāśakti ghaṇṭākhyakaraṇena ca
bhogasthānagatānāṃ ca lakṣmyādīnāṃ krameṇa tu/
manasā darśayenmudrāṃ japaṃ kuryāt sakṛt sakṛte
stotramantraiḥ pavitraiśca stutvā samyak prasādayet/
evaṃ krameṇa viprendra! kṛtvā yāgaṃ tu mānasam
homaṃ tathāvidhaṃ kuryānmokṣalakṣmīpradaṃ śubham/
nābhicakrāntarasthaṃ tu dhyāyedvahnigṛhaṃ mune!
trikoṇaṃ triguṇenaiva avyaktenāvṛtaṃ pari/
dhyānāraṇiṃ tu nirmathya cidagnimavatārya ca
suśuddhaṃ saṃskṛtaṃ dīptaṃ sadaivordhvaśikha dvija!/
vāsudevātmakaṃ yasmāt sa vasatyantarātmasu
proccarenmūlamantraṃ tu yāvacchabdasya gocaraḥ/
tatrasthamāhareddivyamāhlādājyāmṛtaṃ param
brahnasarpissamudrādyannistaraṅgāt paricyutam/
gṛhītvā'mṛtamārgeṇa brahyarandhreṇa saṃviśet
hṛdayānmadhya(ntra)mārgeṇa cinmayena sadīptinā/
prollasantaṃ smarenmantraṃ vrahnaśaktyupabṛṃhitam
svakāraṇāgnau nābhisthe ya ūrdhvendhanavat sthitaḥ/
svabhāvadīptabrahnāgnau paritaścodarojjvalam
smṛtvā yantraṃ tu tanmūrdhni patamānaṃ dvijāmbarāt/
cintayedā(da)mṛtaṃ tvājyaṃ purāvaccāhṛtaṃ dvija!
cidagnimevaṃ santarpya nābhau mantrasvarūpiṇam/
jvālāgrāvasthitaṃ caiva bhūyo hṛtpaṅkaje smaret
proccārayaṃśca mantreśaṃ plutaṃ dhyānasamanvitam/
kṛtvaivamekasandhānaṃ sthānadvayagatasya ca
viṇṇormantrasvarūpasya nānāmantrātmakasya ca/
sarvaṃ tu vinyaset paścāttasmin karmakṛtaṃ ca yat
toyapuṣpākṣataiḥ pūrṇaṃ bhāvayeddakṣiṇaṃ karam/
tanmadhye niṣkalaṃ mantraṃ saṃsmaret kiraṇākulam
yāgotthāṃ phalasaṃpattiṃ lakṣmīrūpāṃ vicintya ca/
mūlamantraṃ samuccārya pāṇimadhye tathā smaret
bhūyaśca niṣkalaṃ mantraṃ tasyāmupari bhāvayet/
saśīrṣe jānunī bhūmau kṛtvā viṣṇornivedayet / 163 //
prasādābhimukhenātha tena taccātmasātkṛtam/
bhāvanīyaṃ dvijaśreṣṭha! parituṣṭena cādarāt
nirvṛtte puruṣārthe tu hṛdaye bāhyato'pi vā/
kramānmantragaṇaṃ smṛtvā yātaṃ mantreśvare layam
mantravyaktiṃ svasaṃkalpaśaktāvatha śamaṃ nayet/
saha saṃkalpaśaktyā vai vidyāmūrtiṃ svakāṃ tataḥ
svakalāsu layīkuryāt kalājātaṃ tathā''tmani/
prāgvadānandasandohaparipūrṇaṃ tu jāyate
bahiryajāmīti yadā saṃkalpaṃ manasā kṛtam/
tadā saṃhṛtya tāṃ vyaktimāste madhyāhnasūryavāt
visarjayennataṃ yāvanna kṛtā bāhyataḥ kriyāḥ /
nyasanīyo hyasau yasmānmaṇḍalādiṣu vastu(vṛtti)ṣu
sṛṣṭikameṇa saṃhṛtya ādhāraṃ yat puroditam/
jñānināṃ vigalatyeṣa svabhāvāttatvavedinām
niṣkiyāṇāṃ mahābuddhe! niṣpannānāṃ svakarmaṇā/
vikāsameti cānyeṣāṃ nityākāraratātmanām
mantrakriyāratānāṃ ca nānātvenā(na)samātmanām/
dhṛtamacyutaśaktyā vai hyaparicyutasattayā
sadvi(vi)kalpasvarūpaṃ ca viśvāsanamidaṃ dvija!/
vidhṛtaṃ vibhunā vyāptaṃ svasāmarthyena yadyapi
tatrāpi taccharīrāṇāṃ jīvānāṃ tannivāsinām/
svaśaktyānugṛhītānāṃ tamākramya mahāmate!
nānāmantrātmanā tvāste tasminnānāvidhātmani/
ityevamuktamādhārasvarūpaṃ hi yathā sthitam
jāyate yatparijñānāt karmiṇāṃ karmasaṃkṣayaḥ/
ayaṃ yo mānaso yāgo jvaravyādhilayāpahaḥ
pāpopasargaśamano bhavābhāvakaro dvija!/
satatābhyāsayogena dehapātāt pramocayet
yastvevaṃ parayā bhaktyā sakṛdācarate naraḥ/
kramoditena vidhinā tasya tuṣyāmyahaṃ mune!
yājakānāṃ ca sarveṣāṃ pradhānatvena vartate/
tārayet svapitṝn sarvān yātāneṣyāṃśca sāmpratam
kiṃ punarnityayukto yastadbhāvagatamānasaḥ/
mantrārādhanamārgasthaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ
na tasya punarāvṛttiḥ sa yāti paramaṃ padam/
jñātvaivaṃ yatnato nityaṃ kuryādyāgaṃ tu mānasam
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mayoktaṃ te'dya nārada!/
nāśiṣyāṇāṃ ca vaktavyaṃ nābhaktānāṃ kathaṃcana
atyantabhavabhītānāṃ bhaktānāṃ bhāvitātmanām/
idaṃ rahasyaṃ vaktavyaṃ samyagbhāvaṃ parīkṣya ca
iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe mānasayāgo nāma pañcamo'dhyāyaḥ //
*****************
Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0