Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 25

25.1

// śrīḥ //
pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
sanakaḥ ---
bhagavan! samyagākhyātaṃ sudarśananṛsihnayoḥ/
mantrarūpaṃ mahāyantraṃ bhajatāmīpsitapradam

25.2

tasmādbhajanarūpaṃ ca vada sānugraho'si me/
śāṇḍilya :---
hitāya sarvalokānāṃ yantrametadudāhṛtamū

25.3

vidhinā pūjito yena sarvaṃ tena samāpyate/
mayā te śrotukāmāya vaṣyate yajanakramaḥ

25.4

prāgvatsnānādikaṃ kṛtvā praviśya yajanālayam/
prakṣālya pādāvācamya sottarīyaḥ svalaṃkṛtaḥ

25.5

dhṛtordhvapuṇḍraḥ kusumaiḥ dvār‌sathānabhyarcya pūrvavat/
kavāṭoddhāṭanaṃ kṛtvā praviśyābhyantare vibhum

25.6

praṇipatya ca gāyatryā pāṇiprakṣāḻanādimam/
arcāyāṃ viṣṭare yantre kṛtvā mārgatrayaṃ' tataḥ

25.7

prāsādaṃ śodhayitvā'sya purataḥ phalakādike/
prokṣite cāstramantreṇa saṃmukhaṃ rucirāsane

25.8

samāsīnaḥ svapārśvastha yājñīyaṃ cādhivāsanam/
karaśuddhiṃ sthānaśuddhiṃ kṛtvā'streṇa yathāpuram

25.9

pāṇibhyāmuktamantreṇa saṃyuktenāstramudrayā/
pūjāsthānagadān vighnān bāhyato'dṛśyavigrahān

25.10

virecya bandhanaṃ kuryāt dikṣu caiva vidikṣu ca/
kavacenāvakuṇṭhyātha prāṇānāyamya pūrvavat

25.11

tatvāni copasaṃhṛtya dehasthānyātmanā saha/
sarvatatvavinirmuktaṃ vigrahaṃ kevalaṃ tataḥ

25.12

śodhayeddhāraṇābhiśca śoṣaṇādyābhirūrdhvataḥ/
turyādyante pade devaṃ sudarśanatanuṃ smaret

25.13

balātmanā'sya marutā kavacena tanuṃ svakām/
śoṣayitvā, daheddehaṃ dakṣāṃguṣṭhādya(deśa)ṣataḥ

25.14

kalpāntapāvakajvālā sahasrāyutadīdhitim/
bhāvayitvā śikhāmantraṃ tena dagdhamanusmaret

25.15

dṛnmantraṃ pūrṇacandrābhamamṛtāsāravarṣiṇam/
vāmāṃguṣṭhāgrato dhyātvā secitaṃ tena bhāvayet

25.16

viniyuktāṃstato mantrān varmādyāṃ choṣaṇādiṣu/
mantreśvare layaṃ yātāniti sañcintya bhāvayet

25.17

ānandāmṛtasaṃpūrṇaśītāṃśuśatasaprabham/
tatprāntairamṛtaughaiśca bṛṃhitāṃ bhāvayettanum

25.18

tasmāttatvāni vinyasya saṃhṛtāni yathākramam/
svātmanā tāmadhiṣṭhāya mantranyāsaṃ samācaret

25.19

akārādikṣakārāntamātṛkāṃ mantramātaram/
vinayset karayoḥ pūrvaṃ vigrahecakramāllapan

25.20

kṛtvaivaṃ vyāpakanyāsamādityātapasaprabhaḥ/
dakṣetarakrameṇaiva śākhāsu talayorapi

25.21

aṃguṣṭhādikaniṣṭhāntamekaikasyāscatuścatuḥ/
evaṃ dviviṃśakaṃ nyasya talayordaśakaṃ tataḥ

25.22

madhye ca tri(dik) catuṣke ca pañcakaṃ pañcakaṃ tathā/
praṇavadvayamadhyasthānyevaṃ nyastvā karadvaye

25.23

vyāpakanyāsapūrvaṃ tu svaśarīre'pi vinyaset/
mūrdhnaḥ pādatalaṃ yāvat pāṇibyāṃ tapanāṃśuvat

25.24

vyāpayitvā tato nyāsaṃ pṛthageva samācaret/
keśānte vaktravṛtte ca netrayoḥ śravaṇadvaye

25.25

ghrāṇarandhradvaye gaṇḍadvaye dakṣetarakramāt/
uttarādharayogena dantayostacchadadvaye

25.26

mūrdhni nyaset svarānanyān savisargānanantaram/
kavargaṃ dakṣiṇe bāhau sandhipañcagataṃ kramāt

25.27

vāme tathā cavargaṃ ca pādayordakṣiṇāditaḥ/
sandhigau ṭatavargau ca pūrvavattundapārśvayoḥ

25.28

pṛṣṭhe nābhau ca hṛdaye pavargaṃ dhātusaptake/
yādisāntāni varṇāni hakāraṃ hṛdayāntare

25.29

kṣakāraṃ hṛdayākāśe nyastvaivaṃ mātṛkāṃ purā/
tataḥ śaktyā paḍarṇaṃ tu nyaset karaśarīragam

25.30

karanyāsaṃ purāviddhi tacchṛṇuṣva munīśvara!/
puṭīkṛtena tārābhyāṃ mantreṇaiva śaśaktinā

25.31

nakhāntaṃ maṇibandhādyaṃ prāgvat pāṇidvayaṃ mṛjet/
ādyante tāraśaktyāḍhcaiḥ ṣaḍbhirvarṇaiḥ sabindukaiḥ

25.32

aṅ‌guṣṭhādikaniṣṭhāntaṃ nyastvā madhyamaparvasu/
vinyaset karajāgreṣu caramaṃ varṇameva ca

25.33

evamarṇāni vinyasya hṛdayādīni vinyaset/
mūlāgraparvasvaṅgāni varṇanyāsakrameṇa tu

25.34

pāṇibhyāmālabheddehamāmūrdhnaścaraṇāvadhi/
kṛtvaivaṃ vyāpakanyāsamaṅganyāsaṃ samācaret

25.35

mūrdhni vaktre ca hṛdaye nābhau guhye ca pādayoḥ/
sṛṣṭinyāso bhavedeṣa syādaṅgopāṅgavat sthitiḥ

25.36

pādayorguhyake nābhau hṛdi vaktre ca mūrdhani/
pādādiśca śiro'ntstu saṃhṛtinyāsa ucyate

25.37

hṛdi mūrdhni śikhāyāṃ tu skandhayoḥ karamadhyataḥ/
netrayornyasanīyāni svairmantrairuditaiḥ kramāt

25.38

hṛdayādīni vinyasya paścāt pāṇitaladvaye/
vinaysedastrasaṃghaṃ ca aṣṭakaṃ vā dviraṣṭakam

25.39

kirīṭaṃ kaustubhaṃ mālāṃ śrīvatsaṃ ca yathāpuram/
dakṣiṇottarayoraṃse icchāśaktiṃ svapārśvayoḥ

25.40

ūrumūle manastatvaṃ nyastvā mantramayaṃ svakam/
bhāvayedahamityantaḥ sudarśanavapurhariḥ

25.41

gāyatryā vartayedbāhye svātmānaṃ cakramudrayā/
cakrajvālāvaliṃ vipra! parito maṃtravittamaḥ

25.42

bhāvanājanitaṃ yāgamācaredādicoditam/
niyamya karaṇagrāmaṃ prāgvad vai jñānagocare

25.43

āsanaṃ kalpayenmāntramāmūlād‌hṛdayāvadhi/
ādhāraśakterārabhya cidbhāvāsanapaścimam

25.44

puroktaṃ bāvayedūrdhve mantraiśvaryaṃ triviṣṭapam/
sādhāraṇamidaṃ jñeyaṃ sudarśananṛsiṃhayoḥ

25.45

pṛṣṭhabhāge'vatīrṇābhyāṃ bahirvā hṛdayāmbare/
viṣṭarāsanasahkalpakārye bhāvāpanopahṛt

25.46

hṛtpajhakarṇikordhvasthā śabdabrahnamayī purā/
akṣagarbhagataṃ nādaṃ nadantī mantragarbhitam

25.47

śaktiḥ śāntātmano viṣṇoḥ sādhakaiśca vaśīkṛtā/
śabdaśaktiḥ samudgītā viṣṭarārkakhamadhyagā

25.48

varṇatvaṃ samanuprāptā santatirnādarūpiṇī/
akārādikṣakārāntavarṇapārāvasānataḥ

25.49

nistaraṅge pare vyomni kalanārahite śubhe/
turyātīte pade devaḥ prakāśānandabṛṃhitaḥ

25.50

sadbrahnavāsudevākhyaḥ pūrṇaṣāḍ‌guṇyavigrahaḥ/
mahāvibhūtisaṃpūrṇaḥ savaśaktimayaḥ prabhuḥ

25.51

saṃśāntaparamānandasvarūpaḥ satatoditaḥ/
śaṅkhacakrāhkitanurvaradābhayapāṇikaḥ

25.52

sahasrasūryasaṅkāśaḥ sahasrendugabhastimān/
svaprakāśaiḥ kirīṭādyaiḥ nūpurāntairalaṃkṛtaḥ

25.53

śrīvatsakaustubhopeto vanamālāvirājitaḥ/
pītakauśeyabasanaḥ prasannavadanekṣaṇaḥ

25.54

dantapaṃktiśaśijyotsnāvidyotitadigantaraḥ/
sevitaśca śriyā puṣṭyā viśeṣābyāṃ samantataḥ

25.55

śaṅkhacakrādidivyāstraiḥ sarvatattvātmakaiḥ sadā/
vijñānabhāvanābhāvyo nirāśīḥkarmakāribhiḥ

25.56

abhyāsayogasiddhyarthaṃ bahirantaśca nityaśaḥ/
bimbapīṭhādiklṛpteṣu vṛttisthāneṣu teṣu ca

25.57

paravyūhādirūpeṇa pūjitaḥ sarvamṛcchati/
tato nityoditastatvāt prakāśāh‌lādalakṣaṇāt

25.58

sādharmyalakṣaṇaṃ prāpya bhaktānugrahakāmyayā/
kriyāśaktimadhiṣṭhāya ja gaduddharaṇodyatām

25.59

cidaṃśaṃ prādurabhavat prakāśānandabṛṃhitam/
durdarśanaṃ prakāśena sādhusantāpakāriṇām

25.60

āh‌lādena svabhaktānāṃ sudarśanamitīritam/
ṣaḍadhvordhvagato devo bhūtvā kālānalātmanā

25.61

bhaktānāṃ duritaṃ hanti cintito nṛharirhariḥ/
yena saṃpūjitāvetau tejasātīva nirbharau

25.62

sa tejasvī ca bhū( pū )tātmā sarvatra ca sukhī bhavet/
jñātvaivaṃ mantrasadbhāvamārabhedyajanakriyām

25.63

parasmādbhagavattatvāccitsvarūpaṃ parātmakam/
manasā mantramuccārya viṣṭarordhve'vatārya ca

25.64

vācyavācakabhāvena dvidhā saudarśanaṃ vapuḥ/
sākāro vācyarūpaḥ syānmantrarūpastu vācakaḥ

25.65

praśastau tāvubhau syātāṃ parāparavibhāgataḥ/
vācyarūpaṃ paraṃ vidyādaparaṃ mantrayantritam

25.66

jñātvaivamudayaṃ kuryāt parasūkṣmādibhāvanam/
jyotīrūpaṃ paraṃ vidyāt nādāntāh‌lādalakṣaṇam

25.67

cicchaktilakṣaṇaṃ sūkṣmaṃ śiraḥpāṇyādigarbhitam/
liṅgamātraṃ prakāśāḍhcaṃ bhāviprasaradharmi yat

25.68

saḥ sthūlo vyaktarūpaḥ syādvācyavācakarūpayoḥ/
mantrāṇāṃ śabdarūpāṇāṃ tisro'vasthāḥ parādikāḥ

25.69

paśyantyādyāḥ parijñeyāḥ svaṃ paraṃ tvaparaṃ tridhā/
ādyastatraiva tāraḥ syād‌dvitīyo bījasaṃjñitaḥ

25.70

tṛtīyaḥ padamantrādyastviti bhāvyo bhavennṛbhiḥ/
sānnidhyaṃ saṃmukhībhāvaḥ sannirodho'pi pūrvavat

25.71

mantranyāsādikaṃ kṛtvā layabhogārcanaṃ tathā/
sakarṇikesaradaḻasaṃyukteṣvambujeṣvapi

25.72

bhūpurādiṣu sarvatra mantrāṇāṃ liṅgarūpiṇām/
mūrtīnāṃ keśavādīnāṃ mantrāṇāmarcanaṃ tataḥ

25.73

prāguktairvidhivanmantrairbhogayāgavadācaret/
śirordhve devadevasya bhāvayedindumaṇḍalam

25.74

tatsrutairamṛtaughaiśca kuryādarghyādikalpanam/
ṣoḍaśairupacārairvā dviguṇairvā caturguṇaiḥ

25.75

rājavatprīṇanaṃ kṛtvā homaṃ kuryāttathāvidham/
nābhicakrakṛte kuṇḍe ṣaṭ‌koṇe guṇamekhale

25.76

nirmathya bhāvanodbhatāmaraṇiṃ jñānarajjunā/
samutpādya ca cidvahniṃ sarvasaṃskārasaṃskṛtam

25.77

sadaivordhvaśikhaṃ dīptaṃ śuddhaṃ bhagavadātmakam/
nābikuṇḍagataṃ jñātvā tejaḥ śakt‌yupabṛṃhitam

25.78

hṛdabjagaganordhvasthaṃ mūlamantraṃ samuccaret/
plutadhyānasamopetaṃ satyānte'smin layaṃ gate

25.79

nistaraṅge pare prāpte brahnasthaṃ pūrṇavāritaiḥ/
dhyānasruveṇa cāhṛtya sandhimārge'mṛtādhvanā

25.80

hṛdayādavatīrṇasya jvālāgrāvasthitasya ca/
mantranāthasya śirasi vasudhārāmiva kṣipet

25.81

cidagnimevaṃ santarpya jvālāgrāvasthitaṃ prabhum/
hṛdabjakarṇikāntasthaṃ bhūyo bhāvyāhutikriyāḥ

25.82

samāpya vidhivat pūjāmaparāṅge hariṃ sthitam/
svamantreṇārcayitvā'tha homāntaṃ bhāvanāmṛtaiḥ

25.83

tadante yantrarūpasya mukhadvayagatasya ca/
pantrasaṃghasya pūrṇāntaṃ kṛtvā santarpaṇaṃ tataḥ

25.84

viṣṭarasthaṃ yajedbāhye tvarcārūpamukhadvaye/
mūrtairarghyāṃdibhirbhogairvidhivatsamupāhṛtaiḥ

25.85

prāgvadarghyādipātrāṇāṃ pūjanaṃ sthāpanaṃ tathā/
daihavinyastamantrāṇāṃ garbhadvārasthapūjanam

25.86

dhātāraṃ ca vidhātāraṃ pracaṇḍaṃ caṇḍapūrvakam/
pūrvapaścimayorbāhyamaṇṭapadvārayoḥ kramāt

25.87

jayaṃ ca vijayaṃ cātha subhadraṃ cātha bhadrakam/
sūryācandramasau pūjyau dakṣetaragavākṣayoḥ

25.88

kṛtvaivaṃ dvārayāgaṃ tu praviśyābhyantaraṃ tataḥ/
ādhāraśakterārabhya yantraviṣṭarapaścimam

25.89

mantramāsanamabyarcya gaṇanāthādikaṃ tathā /
pratiṣṭhitasya devasya kuryādāvāhanaṃ tataḥ

25.90

bimbahṛtkamalākāśāccaitanyamamalaṃ param/
prakāśānandarūpaṃ ca nityoditamanūpamam

25.91

karṇikāmadhyamāśritya niviṣṭamanubhāvayet/
mūlamantraṃ samuccārya prabuddhaṃ bhāsvaraṃ tataḥ

25.92

mantranyāsaṃ tataḥ kuryādyathā dehe svake tathā/
sthāneṣu hṛdayādīni cakrādyastravarāṇi ca

25.93

bhūṣaṇādīni vinyasya mastakādeḥ samāni ca/
ratnarāśiprakāśāni layākhyenārcayettataḥ

25.94

karṇikādiṣu yantrasthān bhāsvadrūpāṃstathaiva ca/
āsanādyaiśca sāṃspaśairhṛdayaṃgamapaścimaiḥ

25.95

prīṇayitvā vidhānena mūrtisaṅ‌ghasamanvitam/
japtvā mantraṃ yathāśakti tannivedya yathā purā

25.96

pāścātyayantramadhyasthamevaṃ narahariṃ tataḥ/
sāṅgaṃ saparivāraṃ ca sayantrārṇaṃ samarcayet

25.97

iti saṅ‌kṣepataḥ proktaṃ mahāyantrārcanaṃ param/
prīṇayedagnimadhyasthaṃ samidbhiḥ prāgudīritaiḥ

abhīṣṭaphalasidhyarthaṃ kāmyairapi viśeṣataḥ/
iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe saudarśanamahāyantra bāhyābhyantarayāganirṇayo nāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ/
****************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc